olejów opałowych dla celów kontroli obrotu (Dz. U. Nr 96, poz. 815; dalej: rozporządzenie z 2005 r.)
zmieniającego rozporządzenie w sprawie znakowania i barwienia paliw silnikowych
olejów opałowych dla celów kontroli obrotu (Dz. U. Nr 239, poz. 2014; dalej: rozporządzenie zmieniające) w związku z art. 65 ust. 1 i 1a
art. 66 w związku z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257, ze zm.; dalej: ustawa akcyzowa), w zakresie, w jakim przepisy te skutkowały rozszerzeniem przedmiotowego zakresu opodatkowania olejów opałowych z zastosowaniem sankcyjnych stawek podatku w stosunku do wyrobów, dla których przed wejściem w życie ww. przepisów rozporządzeń powstał obowiązek podatkowy, a podatek akcyzowy został zadeklarowany i zapłacony według stawek obowiązujących w momencie powstania obowiązku podatkowego, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3
art. 31 ust. 3 w związku z art. 84, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji; po drugie – § 2 rozporządzenia z 2005 r.
rozporządzenia zmieniającego w zakresie, w jakim nie przewidują przepisów przejściowych i wskutek tego znajdują zastosowanie do wyrobów akcyzowych, od których już powstał obowiązek podatkowy, są niezgodne z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217
art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji; po trzecie – pozycja 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825, ze zm.; dalej: rozporządzenie z 2004 r.), w części obejmującej słowa „ex 2710 19 99 smary plastyczne”, jest niezgodna z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217
art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji; po czwarte – art. 4 ust. 5 ustawy akcyzowej w zakresie, w jakim wymogiem jego zastosowania w przypadku wcześniejszego uiszczenia akcyzy według stawek preferencyjnych jest zachowanie warunków utrzymania stawki preferencyjnej na kolejnym etapie obrotu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217
art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji; po piąte – art. 65 ust. 1a ustawy akcyzowej, w części obejmującej słowa „użycia olejów opałowych lub olejów napędowych, przeznaczonych na cele opałowe, które nie spełniają warunków określonych w odrębnych przepisach, w szczególności wymogów w zakresie prawidłowego znakowania i barwienia”, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217
art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji. Postanowieniem z 3 lutego 2012 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Za takim rozstrzygnięciem przemawiały następujące argumenty: niedopuszczalność powoływania art. 84 i art. 217, art. 87 ust. 1
art. 92 Konstytucji jako wzorców kontroli w sprawach inicjowanych skargą konstytucyjną; niewykonanie przez skarżącą dyspozycji art. 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) w zakresie uzasadnienia zarzutu niezgodności zaskarżonych przepisów z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji; kwestionowanie przez skarżącą nie tyle zaskarżonych regulacji normatywnych, ile sposobu rozstrzygnięcia jej sprawy przez organy celne
sądy administracyjne; oczywiście bezzasadny zarzut niedopuszczalności wydania przez Ministra Finansów rozporządzeń wykonawczych do ustawy akcyzowej w zakresie odnoszącym się do warunków, sposobu i trybu znakowania i barwienia paliw silnikowych i olejów opałowych. W zażaleniu z 15 lutego 2012 r. skarżący zarzucił postanowieniu Trybunału z 3 lutego 2012 r. naruszenie następujących przepisów. Po pierwsze – art. 47 ust. 1 ustawy o TK „poprzez przyjęcie, iż wymogiem formalnym skargi jest wskazanie w niej właściwych wzorców, w sytuacji gdy wymóg taki nie wynika z treści przepisu”. Po drugie – art. 47 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o TK „poprzez przyjęcie, iż skarga konstytucyjna zawiera braki, tj. nie zawiera wskazania, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób zostały naruszone, a także uzasadnienia skargi z podaniem dokładnego opisu stanu faktycznego, w szczególności poprzez:
65 ust. 1 i ust. 1a w związku z art. 4 ust. 5 ustawy akcyzowej z art. 87 ust. 1
art. 31 ust. 3 Konstytucji
i
2 w związku z art. 84 i art. 217
art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji, w sytuacji gdy takie uzasadnienie zostało szczegółowo przedstawione;
art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, na etapie wstępnego rozpoznania skargi konstytucyjnej, o którym mowa w art. 36 w związku z art. 49 ustawy o TK, Trybunał Konstytucyjny m.in. bada, czy skarżący wskazał jako wzorce kontroli w sprawie te przepisy ustawy zasadniczej, z których można wyprowadzić konstytucyjne prawa podmiotowe, a także czy stanowią one adekwatny punkt odniesienia dla zaskarżonych przepisów (por. postanowienia TK z: 14 lipca 2010 r., Ts 361/08, OTK ZU nr 4B/2010, poz. 273; 15 lutego 2012 r., Ts 9/11, OTK ZU nr 1/B/2012, poz. 107; 23 stycznia 2013 r., Ts 246/11, OTK ZU Nr 3/B/2013, poz. 237. W związku z powyższym zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez Trybunał w zaskarżonym postanowieniu art. 47 ust. 1 ustawy o TK należało uznać za bezzasadny. 4. Trybunał Konstytucyjny odniósł się do drugiego zarzutu zażalenia. 4.1. Odnośnie do niedopuszczalności badania zgodności zaskarżonych przepisów z art. 2, art. 84, art. 87, art. 92 ust. 1
art. 217 Konstytucji. W zaskarżonym postanowieniu Trybunał Konstytucyjny uwzględnił – wbrew temu, co sugeruje skarżąca – okoliczność, że „art. 92 ust. 1 i art. 87 Konstytucji, zastosowane [zostały], jako pomocnicze wzorce kontroli wspólnie z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji, a także art. 2 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji”. Należy zauważyć, że każdorazowa ocena dopuszczalności wskazania przepisów konstytucyjnych powoływanych „związkowo” w sprawach inicjowanych skargą konstytucyjną wymaga uprzedniego zbadania, czy da się z nich wyprowadzić – choćby pośrednio – treści odnoszące się do konstytucyjnych praw, wolności lub obowiązków jednostki (por. postanowienie TK z 19 października 2010 r., Ts 257/08, OTK ZU nr 5/B/2010, poz. 336). Wskazany jako wzorzec kontroli art. 87 Konstytucji ma charakter ustrojowy i dotyczy zamkniętego katalogu źródeł powszechnie obowiązującego prawa (por. np. postanowienie TK z 27 grudnia 2011 r., Ts 51/10, OTK ZU nr 2/B/2012, poz. 177. Skarżąca odwołuje się do wyroku TK z 7 lipca 2003 r. (SK 38/01, OTK ZU nr 6/A/2003, poz. 61), w którym art. 87 ust. 1 ustawy zasadniczej był „związkowym” wzorcem kontroli. Niemniej skarżąca nie udowodniła w przedstawionej argumentacji, że w sprawie SK 38/01 o dopuszczalności powołania tego przepisu konstytucyjnego przesądził przedmiot zaskarżenia, a mianowicie punkt 3 obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 października 1997 r. o sprostowaniu błędów (Dz. U. Nr 128, poz. 840), dotyczący sprostowania treści art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553), który w sposób niekonstytucyjny zmodyfikował treść normatywną wskazanego przepisu Kodeksu karnego przez jego zmianę stylistyczną, która odbiegała od wersji uchwalonej przez Sejm. Do obrotu prawnego wprowadzono normę prawną, która nie została wydana w trybie przepisanym przez uprawniony do tego organ prawodawczy. Tymczasem w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia są akty normatywne wydane przez umocowane do tego organy władzy publicznej, dlatego też powołanie przez skarżącą art. 87 Konstytucji – nawet jako wzorca „związkowego” – było niedopuszczalne. Odnośnie do art. 92 ust. 1 Konstytucji Trybunał stwierdza, że unormowanie zawarte w tym przepisie ustawy zasadniczej adresowane jest do prawodawcy wydającego rozporządzenia wykonawcze do ustaw i określa warunki wydawania tego typu aktów normatywnych. Przepis ten nie daje podstawy do dekodowania przysługującego jednostce prawa podmiotowego i jako taki nie może stanowić bezpośrednio punktu odniesienia do dokonywania kontroli konstytucyjności aktów prawnych, kwestionowanych w trybie postępowania inicjowanego wniesieniem skargi konstytucyjnej (por. np. wyrok TK z 5 listopada 2008 r., SK 79/06, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 153; postanowienia TK z: 15 października 2009 r., Ts 397/08, OTK ZU nr 6/B/2009, poz. 485; 26 stycznia 2010 r., Ts 205/09, OTK ZU nr 2/B/2010, poz. 132
23 marca 2011 r., Ts 188/10, OTK ZU nr 1/B/2012, poz. 90). Z kolei w odniesieniu do art. 84 i art. 217 Konstytucji Trybunał przypomina, że stanowisko o niedopuszczalności powoływania w sprawach inicjowanych skargą konstytucyjną tych przepisów Trybunał przedstawił w postanowieniu pełnego składu TK z 16 lutego 2009 r. (Ts 202/06, OTK ZU nr 1/B/2009, poz. 23). Powyższa teza przekładała się na niedopuszczalność zbadania zaskarżonych przepisów z art. 2 Konstytucji, który stanowił w analizowanej sprawie wzorzec „związkowy” do art. 84 i art. 217 ustawy zasadniczej. W świetle zaś postanowienia pełnego składu TK z 23 stycznia 2002 r. (Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60) art. 2 Konstytucji nie może stanowić samoistnego wzorca w postępowaniu skargowym. W tym miejscu Trybunał podkreśla, że zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. e in fine ustawy o TK pogląd prawny wyrażony przez Trybunał w pełnym składzie wiąże wszystkie składy orzekające tego organu, dopóki sam pełny skład nie odstąpi od przyjętego stanowiska (por. np. postanowienie TK z 12 października 2011 r., Ts 224/10, OTK ZU nr 5/B/2011, poz. 372). W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie stwierdza, że powstanie nieuniknionych czasem rozbieżności w interpretacji przepisów Konstytucji, związanych z dokonaniem odmiennej wykładni (uwarunkowane też okolicznościami konkretnych spraw) przez poszczególne składy orzekające Trybunału, nie stanowi podstawy uwzględnienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu, zwłaszcza gdy orzeczenie to zostało wydane w oparciu o pogląd prawny sformułowany w orzeczeniu pełnego składu TK. Przyjęcie odmiennego zapatrywania prawnego przez – co wymaga podkreślenia – składy pięciu lub trzech sędziów TK w powołanych przez skarżącą sprawach z proceduralnego punktu widzenia nie było wiążące dla Trybunału Konstytucyjnego rozpoznającego wstępnie analizowaną skargę konstytucyjną. Z tych też względów sformułowany przez skarżącą zarzut błędnego uznania przez Trybunał art. 2, art. 84, art. 87, art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji za nieprawidłowe wzorce kontroli w niniejszej sprawie nie podlegał uwzględnieniu. 4.2. Odnośnie do nieuzasadnienia zarzutów niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów. W postanowieniu z 3 lutego 2012 r. Trybunał Konstytucyjny trafnie stwierdził, że skarżąca nie uzasadniła postawionych w petitum skargi zarzutów. O ile bowiem skarga konstytucyjna zawiera uzasadnienie niegodności zaskarżonych przepisów z art. 2, art. 84 i art. 217, art. 92 czy art. 87 Konstytucji (które, jak wskazano wyżej, nie mogą stanowić wzorców kontroli w sprawach skargowych, a tym samym zarzuty formułowane na ich podstawie nie podlegają rozpoznaniu), o tyle w odniesieniu do zarzutu niezgodności z art. 64 ust. 1 i 3 ustawy zasadniczej skarżąca ograniczyła się do przytoczenia treści tego przepisu (vide s. 17, 18 i 32 uzasadnienia skargi). Nie sformułowała natomiast argumentów uprawdopodabniających niezgodność kwestionowanych regulacji z konstytucyjnym prawem własności i zasadą proporcjonalności, poprzestając na swoistej polemice z wydanymi wobec niej rozstrzygnięciami organów celnych
sądów administracyjnych. Tym samym skarżąca nie wykonała obowiązku nałożonego na nią przez art. 47 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o TK. 4.3. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji przez zaskarżone przepisy. W zażaleniu skarżąca podnosi, że zarzut niezgodności zaskarżonych przepisów z art. 64 Konstytucji wiąże się z wadliwością „przepisów nakładających podatek w rozumieniu konstytucyjnych norm ustrojowych”, nie zaś z samą koniecznością uiszczenia podatku, jak zinterpretować miał to Trybunał w postanowieniu z 3 lutego 2012 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że „nie zasługuje na aprobatę argument (wyrażony także w niniejszej skardze konstytucyjnej) utożsamiający naruszenie art. 64 Konstytucji z koniecznością uiszczenia podatku i doznanym w ten sposób uszczerbkiem majątkowym. W tym zakresie Trybunał Konstytucyjny zwracał już uwagę na bezpodstawność stanowiska, zgodnie z którym każde ograniczenie majątkowe spowodowane nałożeniem podatku lub innej daniny publicznej jest zawsze niedopuszczalnym ograniczeniem własności”. Analiza uzasadnienia skargi konstytucyjnej wskazuje, że skarżąca – niezależnie od podnoszonego zarzutu „wadliwości przepisów nakładających podatek w rozumieniu konstytucyjnych norm ustrojowych” – kwestionowała nałożenie na nią zobowiązania podatkowego w wysokości ustalonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu z 6 listopada 2008 r. Zdaniem skarżącej organy celne, a następnie sądy administracyjne, błędnie ustaliły w przedmiotowej sprawie podstawę opodatkowania; w jej ocenie sprzedaż przez nią niezabarwionego
nieoznaczonego oleju opałowego nie mogła skutkować powstaniem obowiązku podatkowego, gdyż od tego oleju został odprowadzony podatek akcyzowy w wysokości wyliczonej przez samą skarżącą. Skarżąca de facto nie uzasadniła zatem – jak twierdzi w zażaleniu – „wadliwości przepisów nakładających podatek”, lecz zakwestionowała ustalenia poczynione przez organy celne i potwierdzone następnie przez sądy administracyjne. W związku z powyższym zarzut zażalenia nie podlega uwzględnieniu.
art. 92 ust. 1 Konstytucji, które nie mogą być powoływane w sprawach rozpoznawanych w trybie skargi konstytucyjnej; po drugie – sprowadzenie argumentacji skargi do kwestionowania sposobu rozstrzygnięcia sprawy skarżącej przez organy celne i sądy administracyjne (czyli sformułowanie w istocie skargi na stosowanie prawa); po trzecie wreszcie – oczywista bezzasadność zarzutu naruszenia powołanych przez skarżącą wzorców kontroli przez zaskarżone przepisy, ze względu na dopuszczalność wydawania przez Ministra Finansów odnośnych rozporządzeń wykonawczych do ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. – o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 14, poz. 176, ze zm.). Tym samym w analizowanej sprawie nie można uznać niewezwania przez Trybunał Konstytucyjny skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi za naruszenie art. 36 ust. 2 w związku z art. 49 ustawy o TK. Zgodnie z art. 66 ustawy o TK polski sąd konstytucyjny jest związany granicami wniosku, pytania prawnego lub skargi konstytucyjnej. Skoro więc skarżąca nieprawidłowo uczyniła wzorcami kontroli wskazane wyżej przepisy Konstytucji, a zarzuty sformułowane w skardze konstytucyjnej były oczywiście bezzasadne, to ewentualne zarządzenie sędziego TK wzywające do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej byłoby bezcelowe. Z powyższych powodów zarzut skarżącej nie podlega uwzględnieniu. 5.2. Odnośnie do podstawy wydania przez Ministra Finansów rozporządzeń wykonawczych. Sformułowany zarzut błędnego ustalenia przez Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 3 lutego 2012 r., że skarżąca kwestionuje nie brak delegacji ustawowej dla Ministra Finansów, ale brak w tejże delegacji „wyraźnego uprawnienia do określenia zakresu olejów opałowych podlegających barwieniu i znakowaniu”, należy uznać za niezasadny. Po pierwsze – zarówno w skardze konstytucyjnej, jak i w samym zażaleniu skarżąca stawia zarzut braku wyraźnego uprawnienia do określenia zakresu olejów opałowych podlegających barwieniu i znakowaniu, co jest jednoznaczne z kwestionowaniem podstawy prawnej (braku delegacji) dla Ministra Finansów co do wydania stosownego rozporządzenia wykonawczego do ustawy akcyzowej. Po drugie – analiza art. 66 ust. 2 ustawy akcyzowej wskazuje, że przepis ten zawiera upoważnienie udzielone Ministrowi Finansów do wydania rozporządzenia, w którym określi on szczegółowe warunki, sposób i tryb znakowania i barwienia paliw silnikowych i olejów opałowych, uwzględniając techniczne możliwości zapewniające nieusuwalność znacznika i prawidłowe barwienie. Z kolei w art. 66 ust. 2 ustawy akcyzowej określone zostały wytyczne w sprawie szczegółowych warunków
sposobu i trybu znakowania i barwienia paliw silnikowych i olejów opałowych. Tym samym zarzut skarżącej co do braku podstawy normatywnej do wydania rozporządzenia wykonawczego został prawidłowo uznany przez Trybunał Konstytucyjny za oczywiście bezzasadny. 6. W odniesieniu do czwartego zarzutu skarżącej Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie stwierdza, że jest on niezasadny. Zgodnie bowiem z art. 36 ust. 1 w związku z art. 49 ustawy o TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga odpowiada określonym przez prawo wymogom; procedura ta umożliwia, już w początkowej fazie postępowania, wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny ze względu art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK (por. np. postanowienie TK z 16 maja 2011 r., Ts 237/10, OTK ZU nr 1/B/2012, poz. 95). Oznacza to, że podstawa prawna odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej nie ogranicza się wyłącznie do oczywistej bezzasadności zarzutów skargi bądź nieuzupełnienia jej braków formalnych w terminie, ale również wiąże się ze zbędnością (przesłanka ne bis in idem) lub niedopuszczalnością orzekania (wniesienie skargi po terminie określonym w art. 46 ust. 1 ustawy o TK; sformułowanie zarzutów w odniesieniu do stosowania prawa; powołanie jako wzorców kontroli przepisów Konstytucji, z których nie można wywieść wolności lub praw podmiotowych jednostki; uczynienie wzorcami kontroli przepisów prawa międzynarodowego lub ustaw; zaskarżenie przepisów, które nie stanowiły podstawy wydania wobec skarżącego orzeczenia o jego prawach lub wolnościach; niewyczerpanie drogi prawnej, o której mowa w art. 46 ust. 1 ustawy o TK). Z przedstawionych wyżej powodów, na podstawie art. 36 ust. 7 w związku z art. 49 ustawy o TK, Trybunał Konstytucyjny postanowił nie uwzględnić zażalenia.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.