k.p. Właściwy organ samorządu terytorialnego przejmuje odpowiedzialność za zobowiązania i należności wynikające ze stosunków pracy realizowanych w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej (art. 60 ust. 6 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej) także wówczas, gdy wynika to z czynności prawnych związanych z przekształceniem tych zakładów w niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej i nie podważa pracowniczych gwarancji określonych w art.
k.p. (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2003 r., III PZP 6/03, OSNP 2003/24/587). Twierdzenia odwołującego się, że wysłał G. K.pocztą dokument Rp-7 z dnia 14 sierpnia 2003 r., w którym uwzględniono okres urlopu bezpłatnego od dnia 1 lipca 1978 r. do dnia 30 czerwca 1998 r. nie zasługują na uwzględnienie. Jako dowód na poparcie swoich twierdzeń Powiat (...)przedstawił kserokopię stron z dziennika korespondencji z 2003 r. (k. 9 a.r. (...)dot. Starostwa Pow.). Jednakże nie posiadał dowodu doręczenie G. K.druku Rp-7, a G. K.zaprzeczyła, że taki dokument otrzymała (zeznania świadka G. K.– k. 25-26 a.s.). Odwołujący się zarzucał naruszenie art. 80 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Zdaniem Sądu Apelacyjnego zarzut ten jest bezpodstawny, ponieważ art. 80 ww. ustawy dotyczył odpowiedzialności za zobowiązania ZOZ po przekształceniu w 1998 r. w SP ZOZ. Natomiast niniejsza sprawa dotyczy zobowiązania SP ZOZ z uwagi na jego likwidację Art. 80 ust. 1 cytowanej ustawy stanowi, że zobowiązaniami Skarbu Państwa, powstałymi do dnia 31 grudnia 1998 r., są zobowiązania finansowe państwowych jednostek budżetowych i zakładów budżetowych, przejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 sierpnia 2008 r., V CSK 74/08, LEX nr 532144 wskazał, że w granicach, w jakich art. 80 ust. 1 ustawy z 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną dotyczy również zobowiązań ze stosunków pracy powstałych w zakresie funkcjonowania zakładów opieki zdrowotnej - jednostek budżetowych, ani art. 80 ust. 1 p.w.r.a. nie narusza zastosowania art.
w odniesieniu do tych zobowiązań, ani jego zastosowanie w tym zakresie nie jest naruszone przez art.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zobowiązania w zakresie działania jednostek budżetowych, takich jak szpitale i inne zakłady opieki zdrowotnej były przed reformą zobowiązaniami Skarbu Państwa i pozostały nimi nadal. Celem art. 80 ust. 1 było zatem usunięcie ewentualnych wątpliwości co do tego, czy wspomniane zobowiązania pozostają nadal zobowiązaniami Skarbu Państwa. Przyjęte rozwiązanie odpowiada regule, zgodnie z którą zobowiązania związane z działalnością państwowej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej po włączeniu jej w strukturę innej osoby prawnej pozostają nadal zobowiązaniami Skarbu Państwa, jeżeli co innego nie wynika ze szczególnego przepisu ustawy (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2002 r., III CZP 75/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 134). W ustanowieniu art. 80 ust. 1 p.w.r.a. należy dostrzegać - podkreślił Sąd Najwyższy - wyraz dążeń ustawodawcy do ochrony jednostek samorządu terytorialnego przed obciążeniem ich zobowiązaniami powstałymi w zakresie działalności państwowych jednostek organizacyjnych bez przekazania im środków finansowych na pokrycie tych zobowiązań. W granicach, w jakich art. 80 ust. 1 p.w.r.a. dotyczy również zobowiązań ze stosunków pracy powstałych w zakresie funkcjonowania zakładów opieki zdrowotnej - jednostek budżetowych, ani art. 80 ust. 1 p.w.r.a. nie narusza zastosowania art.
w odniesieniu do tych zobowiązań, ani jego zastosowanie w tym zakresie nie jest naruszone przez art.
Rozważania te - stwierdził Sąd Najwyższy - prowadzą do wniosku, że do zapłaty zaległych wynagrodzeń za okres przed przekształceniem zobowiązany był zarówno samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, jak i Skarb Państwa. (…) Od dnia 1 stycznia 1999 r. za zobowiązania wobec pracowników, na różnych podstawach, odpowiadali dwaj dłużnicy - strony w rozpoznawanej sprawie. Łączyła je więź odpowiedzialności za tę samą wierzytelność gasnącą w chwili zapłaty (art. 367 § 1 k.c. stosowany przez analogię), w praktyce określana najczęściej mianem nieprawidłowej solidarności dłużników (in solidum) (tak też Sąd Najwyższy w: wyroku z dnia 18 sierpnia 2008 r., II CSK 591/07, LEX nr 515700, uchwale z dnia 7 października 2004 r., II PZP 11/04, OSNP 2005/1/2, wyroku z dnia 11 czerwca 2003 r., V CKN 253/01/ LEX nr 258683). Ponadto Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 października 2004 r., II UK 493/03, OSNP 2005/8/114 wskazał, że przepis art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nie wyłącza odpowiedzialności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, który powstał w wyniku przekształcenia zakładu publicznego prowadzonego w formie jednostki budżetowej, za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstałe przed dokonaniem przekształcenia. W ocenie Sądu Apelacyjnego skoro nastąpiła całkowita likwidacja SP ZOZ w K., a uchwałą nr (...) Rady Powiatu w K.z dnia 29 listopada 2000 r., zobowiązania i należności zakładu po jego likwidacji stały się zobowiązaniami i należnościami Powiatu (...), to jest on zobowiązany do zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia przedemerytalnego G. K.za okres od 1 marca 2006 r. do 31 grudnia 2008 r. w kwocie 31.296,92 zł. Sąd II instancji w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 3 marca 2009 r., w ten sposób, że zobowiązał Powiat w K. do zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia przedemerytalnego G. K. za okres od 1 marca 2006 r. do 31 grudnia 2008 r. w kwocie 31.296,92 zł, oddalając odwołanie w pozostałym zakresie. Natomiast apelacja organu rentowego nie zasługiwała na uwzględnienie w pozostałym zakresie - odnośnie żądanie odsetek od nienależnie wypłaconego świadczenia przedemerytalnego G. K. za okres od 2 marca 2006 r. do 3 marca 2009 r. tj. do dnia wydania decyzji o nadpłacie w kwocie 10.928,63 zł. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 lutego 2010 r., I UK 210/09, LEX nr 585713) wskazał, że świadczenia wypłacone na podstawie pozostającej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej jako nienależne podlegały zwrotowi w dacie wypłaty, choćby przesłanki przyznania świadczenia w rzeczywistości nie istniały lub odpadły. Świadczenia w myśl art. 84 ustawy systemowej i art. 138 ustawy o emeryturach i rentach uważane za nienależne podlegają zwrotowi dopiero wtedy, gdy organ rentowy wyda stosowną decyzję administracyjną. Pogląd ten umacnia treść art. 84 ust. 4 i ust. 7 ustawy systemowej, w których użyte zostały sformułowania „kwoty nienależnie pobranych świadczeń ustalone prawomocną decyzją” (ust. 4) oraz „uprawomocnienie się decyzji ustalającej te należności” (ust. 7). Świadomość uzyskania prawa do świadczeń na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo innego rodzaju wprowadzenia w błąd organu rentowego jest jedynie jedną z przesłanek wydania decyzji. Organ rentowy jest przy tym - z mocy art. 138 ustawy emerytalnej (tak samo z mocy art. 84 ustawy systemowej) - ograniczony co okresu, za który może żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń. W tej decyzji organ określa kwotę świadczeń nienależnych. Od kwoty wymienionej w decyzji należą się odsetki „w wysokości i na zasadach prawa cywilnego”(…). Zasadą określoną w prawie cywilnym, odnoszącą się do odsetek jest możliwość ich żądania w razie opóźnienia się dłużnika ze spełnieniem świadczenia (art. 481 § 1 k.c.). Określenie terminu, od kiedy dłużnik - pobierający nienależne świadczenie z ubezpieczenia społecznego - opóźnia się z jego zwrotem nie jest objęte odesłaniem. Nie jest to materia „zasad prawa cywilnego” lecz prawa ubezpieczeń społecznych. „Zasady prawa cywilnego” regulujące opóźnienie dłużnika w spełnieniu świadczenia cywilnoprawnego są różnorodne, uzależnione od rodzaju świadczenia. Odesłanie do prawa cywilnego nie dotyczy terminów wymagalności świadczeń cywilnoprawnych ani - co się z tym wiąże - określenia, od kiedy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia. Są to zasady dotyczące odsetek tylko pośrednio. Odesłanie byłoby niejednoznaczne, gdyby rozumieć je tak szeroko, gdyż w prawie cywilnym opóźnienie dłużnika uregulowane jest w różnorodny sposób w zależności od tego, jakiego świadczenia dotyczy. Określenia od kiedy należą się odsetki od świadczeń z ubezpieczenia społecznego, także od świadczeń podlegających zwrotowi, należy poszukiwać w prawie ubezpieczeń społecznych, a nie w prawie cywilnym. Ponadto Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2008 r., I UK 154/08, OSNP 2010/11-12/148 wskazał, że „żądanie zwrotu” nienależnie pobranego świadczenia następuje przez doręczenie dotyczącej tego decyzji (można powiedzieć, że staje się wymagalne w tym momencie, a nie w czasie spełniania świadczeń). Z tą chwilą następuje też wymagalność (w prawnym znaczeniu według prawa cywilnego - art. 359 § 2 k.c.) roszczenia o odsetki, gdyż od tej chwili dłużnik pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia głównego (art. 481 § 1 k.c.). Z tą też chwilą rozpoczyna się bieg przedawnienia roszczenia o zapłatę odsetek (art. 120 § 1 k.c.). Zatem w ocenie Sądu Apelacyjnego organ rentowy nie ma prawa żądać od Powiatu (...) odsetek od nienależnie wypłaconych świadczeń od za okres od 2 marca 2006 r. do 3 marca 2009 r., tj. do dnia wydania decyzji o nadpłacie w kwocie 10.928,63 zł. Odsetki od nienależnie pobranych świadczeń mogą być dochodzone dopiero od daty doręczenia decyzji organu rentowego. Mając na uwadze powyższe Sąd Odwoławczy na podstawie art. 385 k.p.c., orzekł jak w punkcie drugim sentencji wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.