orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej za cenę rażąco niską uznaje się cenę niewiarygodną, nierealistyczną w porównaniu do cen rynkowych podobnych zamówień, a zatem cenę odbiegającą od cen przyjętych, wskazującą na fakt wykonania zamówienia poniżej kosztów wytworzenia przedmiotu zamówienia. {wyrok z 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt KIO/UZP 1605/10}. Wobec braku ustawowego zdefiniowania pojęcia „cena rażąco niska”, w orzecznictwie Izby wskazuje się, że konieczne jest porównanie ceny ofertowej do wartości szacunkowej przedmiotu zamówienia oraz do cen innych ofert złożonych w postępowaniu, do cen rynkowych jak również do średniej cen ofert {wyroki: z 16 grudnia 2010 r., sygn. akt KIO/UZP 2604/10; z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt KIO/UZP 2338/10; z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt KIO/UZP 1663/10}. W innych orzeczeniach Izba stwierdziła: Punktami odniesienia dla określenia rażąco niskiej ceny są przede wszystkim:
art. 90 ust. 1 pzp zamawiający zobowiązany jest wezwać wykonawcę, w stosunku do którego podejrzewa, że złożona przez niego oferta zawiera rażąco niską cenę, do złożenia wyjaśnień w zakresie elementów, które miały wpływ na wysokość ceny. Z powyższego wynika, że okoliczność wszczęcia postępowania wyjaśniającego uwarunkowana jest istnieniem po stronie Zamawiającego domniemania, iż zaoferowana cena nie pozwoli zrealizować zamówienia w sposób rzetelny i należyty
oczekiwania Zamawiającego. Odwołujący dodał, że w orzecznictwie Izby wskazuje się, że wystąpienie do wykonawcy w trybie art. 90 ust. 1 pzp ustanawia domniemanie prawne zaproponowania ceny rażąco niskiej. {wyrok z 10 listopada 2010 r., sygn. akt KIO/UZP 2338/10} Dlatego też wykonawca wezwany do wyjaśnień zobowiązany jest przekonać zamawiającego, że skalkulował swoją ofertę w sposób prawidłowy i adekwatny do przedmiotu zamówienia. W tym celu oprócz wyjaśnień, może on przedstawić dodatkowo dowody na poparcie swojej argumentacji. Zamawiający zobowiązany jest natomiast ocenić złożone przez wykonawcę wyjaśnienia z poszanowaniem zasad rządzących postępowaniem o udzielenie zamówienia, tj. w sposób bezstronny, obiektywny, z zachowaniem uczciwej konkurencji, itp. Zamawiający oceniając wyjaśnienia bierze pod uwagę obiektywne czynniki, w szczególności oszczędność metody wykonania zamówienia, wybrane rozwiązania techniczne, wyjątkowo sprzyjające warunki wykonywania zamówienia dostępne dla wykonawcy, oryginalność projektu wykonawcy oraz wpływ pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie katalog okoliczności wskazanych w art. 90 ust. 2 ustawy pzp nie ma charakteru zamkniętego, co oznacza, że należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności realizacji danego zamówienia, które mogły mieć chociaż potencjalny wpływ na kalkulację ceny przez wykonawcę. Odnosząc się do wyjaśnień złożonych przez C………… & H…………. sp. j., Odwołujący stwierdził, że są one bardzo lakoniczne i ogólne, a Wykonawca nie odniósł się w żaden sposób do okoliczności wpływających na możliwość indywidualnego obniżenia ceny, na które zwrócił uwagę Zamawiający wzywając go do wyjaśnień. Wykonawca nie przedstawił również żadnych kalkulacji ceny wskazujących, że jest w stanie należycie wykonać zamówienie przy dniówce innych ekspertów na poziomie równym 65 zł oraz że cena ta nie wpływa globalnie na wysokość zaoferowanej ceny. Uzasadniając ceny jednostkowe netto dla innych ekspertów przede wszystkim Wykonawca wyjaśnił, że posiada długoletnie doświadczenie oraz szeroką i doświadczoną kadrę, zdolną do wykonywania zamówień publicznych w zakresie pełnienia nadzoru nad budową obiektów liniowych. Dodatkowo Wykonawca wskazał, że eksperci – Technolog, Specjalista ds. ochrony Sygn. akt KIO 1578/14 środowiska, Specjalista ds. kontaktów ze społecznością, Geotechnik, Specjalista ds. Umów z Podwykonawcami, Dostawcami i Usługodawcami – są wieloletnimi pracownikami biura Wykonawcy. Wykonawca podkreślił przy tym, że wynagrodzenie z tytułu udziału danego eksperta w realizacji kontraktu zostało przeniesione do formularza cenowego. Wynagrodzenie to wynosi 65,0 zł za dzień wykonywana czynności przez każdego z ww. ekspertów,
ustaleniami Wykonawcy dokonanymi z ww. ekspertami na podstawie przyjętej przez Wykonawcę polityki karowo-płacowej w zakresie wynagrodzenia personelu Wykonawcy. Jednocześnie Wykonawca potwierdził w swoich wyjaśnieniach, że uwzględnił w ofercie całkowity koszt wykonania danej pozycji w przyjętej jednostce czasu, wliczając w to koszty towarzyszące, zapewniając przy tym sprawną i terminową realizację umowy. W zakresie pozostałych innych ekspertów tj. Geodety, Inspektora Nadzoru Robót Mostowych, Inspektora Nadzoru Robót Cieplnych, Wentylacyjnych, Gazowych, Wodociągowych o Kanalizacyjnych, Inspektora Nadzoru Robót Melioracyjnych Inspektora Nadzoru Robót Elektrycznych i Elektroenergetycznych, Inspektora Nadzoru Robót Telekomunikacyjnych, Inspektora Nadzoru w specjalności Konstrukcyjno-Budowlanej – Wykonawca wyjaśnił, że osoby te współpracują z nim od lat i zatrudnia te je na podstawie umów cywilnoprawnych, a przede wszystkim, że osoby te zadeklarowały gotowość realizacji zamówienia za stawkę 65 zł dziennie, na dowód czego Wykonawca przedłożył stosowne oświadczenia ekspertów. Wykonawca wyjaśnił również, że różnica pomiędzy wyceną innych ekspertów a ekspertów kluczowych wynika z faktu, iż spoczywa na nich różny zakres obowiązków. Na koniec swoich wyjaśnień dotyczących wyceny poszczególnych innych ekspertów Wykonawca potwierdził, że dokonał wyceny
rozdziałem 9.2 SIWZ, przy czym Odwołujący podniósł, że Wykonawca powołał się na brzmienie tego postanowienia sprzed zmiany specyfikacji. Odwołujący zarzucił, po pierwsze – że złożone wyjaśnienia nie potwierdzają prawidłowości skalkulowania przez Wykonawcę ceny oferty w zakresie innych ekspertów, gdyż większość firm biorących udział w postępowaniu posiada długie i bogate doświadczenie w realizowaniu tego typu usług. Okoliczność ta nie wpływa zatem w żaden sposób na obniżenie ceny oferty.
wyrokiem Izby z 22 października 2013 r. (sygn. KIO 2354/13): powoływanie się przez wykonawcę na sprzyjające warunki wykonywania zamówienia dostępne dla danego wykonawcy ma, z punktu widzenia oceny zaoferowanej ceny pod kątem jej rażąco niskiego charakteru, znaczenie wówczas, gdy –
e wskazówką ustawodawcy – są one wyjątkowe. Wyjątkowość tych warunków polegać może na tym, że są dostępne wyłącznie danemu wykonawcy albo, choć tak nie jest, to jednocześnie wykonawca wykaże swoją przewagę nad innymi wykonawcami w tym Sygn. akt KIO 1578/14 aspekcie. Powoływanie się na kwestie obniżające koszty, ale dostępne szerokiemu gronu wykonawców nie może być uznane za wiarygodne wytłumaczenie rażąco niskiej ceny. Odwołujący zarzucił również, że wyjaśnienia Wykonawcy nie powinny być uwzględnione przez Zamawiającego również ze względu na ich zbytnią ogólnikowość i brak dowodów na potwierdzenie okoliczności podanych w treści wyjaśnień. W wyroku z 9 kwietnia 2010 r. (sygn. akt IV Ca 1299/09, niepublikowany) Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie stwierdził: …wyjaśnienia złożone przez oferenta na żądanie Zamawiającego nie mogą być uznane za wystarczające i spełniające wymogi przepisu art. 90 ust. 2 ustawy Pzp, jeśli zawierają tylko ogólne stwierdzenia i nie wyjaśniają, czy i jaki wpływ mają poszczególne czynniki na konkretną wysokość zaoferowanej ceny; wyjaśnienia powinny być jak najbardziej szczegółowe i winny zawierać wszystkie aspekty mające wpływ na cenę, tak aby nie pozostawiały wątpliwości co do prawidłowego jej wyliczenia, a jednocześnie nie mogą opierać się na samych oświadczeniach wykonawcy, gdyż art. 90 ust. 3 ustawy mówi o „dowodach” na ich potwierdzenie. Wreszcie Odwołujący zarzucił, że treść wyjaśnień Wykonawcy wręcz potwierdza, że złożona przez niego oferta zawiera cenę rażąco niską, a on sam stosuje praktyki niekonkurencyjne, gdyż przyjęta przez niego polityka wynagrodzenia wobec zatrudnionych ekspertów jest niezgodna z powszechnie obowiązującym prawem. Odwołujący sprecyzował, że wskazana przez Wykonawcę cena dniówki pracy ekspertów jest niższa od obowiązującego obecnie minimalnego wynagrodzenia za pracę, które
rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2013 r. (Dz.U. poz.1074) wynosi 1680,00 zł. Odwołujący zauważył, że wykonawcy biorący udział w postępowaniu zobowiązani byli –
pkt 9.2 Tom I SIWZ Opis sposobu obliczenia ceny – kalkulując cenę jednostkową, uwzględnić całkowity koszt wykonania danej pozycji w przyjętej jednostce czasu, wliczając w to koszty towarzyszące, w sposób, który zapewni sprawną i terminową realizację umowy. Według Odwołującego takie postanowienie SIWZ oznaczało, że żaden z wykonawców nie mógł ukryć kosztów, które powinny być ujęte w konkretnej pozycji formularza cenowego w innym miejscu. Jednocześnie Formularz cenowy, stanowiący załącznik nr 2.1 do SIWZ, wymieniał na następujące elementy rozliczeniowe: a. koszty administracyjne od rozpoczęcia Usługi do wystawienia Świadectwa Przejęcia (nie więcej niż 10 % ceny oferty); b. koszty usługi nadzoru; c. działania promocyjne (nie więcej niż 2 % ceny oferty), d. koszty administracyjne od wystawienia Świadectwa Przejęcia; e. wynagrodzenie za nabycie majątkowych praw autorskich (nie więcej niż 1% ceny oferty). Koszty innych ekspertów ujęte były w ramach pkt b załącznika nr 2.1. do SIWZ, czyli kosztów nadzoru. Natomiast koszt nadzoru przy tak skonstruowanym przez Zamawiającego formularzu Sygn. akt KIO 1578/14 cenowym stanowił aż około 84 % wartości oferty. Wykonawcy biorący udział w postępowaniu w pkt 2.2 Inni Eksperci formularza cenowego zobowiązani byli wskazać wynagrodzenie za dniówkę pracy każdego z dwunastu innych ekspertów. Jednocześnie wzór umowy warunkował, w jaki sposób należy rozumieć pojęcie dniówki pracy eksperta. W świetle § 1 ust. 1 wzoru umowy dniówka to jednostka rozliczeniowa czasu świadczenia usługi przez Personel Konsultanta czyli personel kluczowy oraz innych ekspertów wskazanych w formularzu cenowym. Jednocześnie
tym postanowieniem dniówka, jako stawka rozliczeniowa, służyć miała do obliczenia wynagrodzenia za wskazane w formularzu cenowym części Usługi (stawka dzienna),
Natomiast § 27 ust.2 umowy stanowi, że stawka dzienna (dniówka) to 8 pełnych godzin w danej dobie. Odwołujący wywiódł, że w związku z tak, a nie inaczej ukształtowaną treścią SIWZ, to jest obowiązkiem kalkulacji ceny jednostkowej z uwzględnieniem całkowitego kosztu wykonania danej pozycji w przyjętej jednostce czasu, wliczając w to koszty towarzyszące – wykonawcy biorący udział w postępowaniu winni byli skalkulować tę pozycję nie tylko w oparciu o koszt zatrudnienia eksperta. Zdaniem Odwołującego w koszt innego eksperta, który powinien zostać uwzględniony w zakresie wyceny, wlicza się nie tylko jego wynagrodzenie za pracę wraz z narzutami, ale również, koszty niezbędnych szkoleń, koszty wyposażenia stanowiska pracy (z uwzględnieniem bhp), koszty zakwaterowania i transportu, łączności itd. Odwołujący podniósł w związku z tym, że przyjmując koszt wynagrodzenia pracowników „innych ekspertów" za dniówkę na poziomie 65 zł (mając na uwadze postanowienia SIWZ i obowiązujące prawo), zakładając średnio 21 dni pracy w miesiącu (czyli przeciętny pięciodniowy czas pracy), koszt wynagrodzenia każdego z ekspertów przyjęty przez wykonawcę wynosiłby 1.365,00 zł za miesiąc, czyli mniej niż koszt wynagrodzenia pracownika wynikający z przytoczonego wyżej rozporządzenia w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę, która wynosi 1680,00 zł brutto za miesiąc, gdzie koszt pracodawcy wynosi 2028,43 zł za miesiąc. Natomiast koszt godziny pracy innego eksperta przy takich założeniach Wykonawcy wynosi 8,12 złotych za godzinę pracy (65 zł / 8h). Zatem, jeżeli – jak twierdzi Wykonawca – zatrudnia on ekspertów: technologa, specjalistę ds. ochrony środowiska, specjalistę ds. kontaktów ze społecznością, geotechnika i specjalistę ds. umów z podwykonawcami, dostawcami i usługodawcami na umowę o pracę, to przyjęta przez niego polityka wynagrodzenia (odzwierciedlona w formularzy cenowym) oznacza łamanie przez tego Wykonawcę prawa. Odwołujący dodał, że przy określonej przez Wykonawcę stawce wynagrodzenia dniówki dla tych pracowników na poziomie 65 zł brutto, koszt Wykonawcy wyniesie 78,48 zł za dniówkę. Wynika to z proporcji kosztu miesięcznego Sygn. akt KIO 1578/14 zatrudnienia pracownika na umowę o pracę (2028,43 zł) do minimalnego wynagrodzenia brutto (1680,00 zł brutto). {1680 zł: 2028,43 zł = 65 zł / x zł to x = 78,48 zł; gdzie x to koszt zatrudnienia pracownika na umowę o pracę założony w ofercie przez Wykonawcę C……….. & H……….. sp. j.}. Ponadto Odwołujący wyliczył, że zakładając średnio 21 dni pracy w miesiącu, minimalny koszt zatrudnienia pracownika na umowę o pracę wynosi 96,59 zł za dniówkę (2028 zł / 21 dni = 96,59 zł). Odwołujący podsumował, że z oferty Wykonawcy wynika jednoznacznie, że w przypadku zatrudnienia pracowników na umowę o pracę nie wkalkulował
wymaganiami SIWZ wszystkich kosztów, a nawet kosztów zatrudnienia tych pracowników (zakładając, że zatrudni ich za minimalne wynagrodzenie). Natomiast w przypadku, gdy podstawę zatrudnienia innego eksperta stanowi umowa cywilnoprawna z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, przy założonej przez C………… & H…………. sp. j. stawce 65 zł za 8 h i nawet 25 dniach pracy w miesiącu (pracownicy ci nie są ograniczeni co do liczby przepracowanych dni w miesiącu), po odliczeniu kosztów ZUS (987,39 zł), kosztów podatku (121 zł), wyposażenie BHP i szkolenia (25,60 zł), kosztów dojazdu do pracy (639,75 zł), kosztów łączności (30 zł) – wartość wynagrodzenia inspektora nadzoru robót budowlanych stanowiłaby kwotę ujemną (-178,74 zł.) Co istotne – według Odwołującego – zgodnie § 10 ust. 16 wzoru umowy Zamawiający wykluczył możliwość podjęcia się przez osoby zaangażowane do pełnienia określonych funkcji innych zajęć zarobkowych w okresie realizacji umowy, co oznacza, że wynagrodzenie otrzymywane w związku z pełnieniem funkcji stanowi jedyny dochód dla ww. osób. Z kolei zdaniem Odwołującego oznacza to, że stawki wskazane przez Wykonawcę, które jego zdaniem zapewnić mają należyte wykonanie zamówienia, są nierealne, a zaoferowana przez niego cena oferty zawiera cenę rażąco niską. Odwołujący podkreślił w końcowej części uzasadnienia odwołania, że na konieczność rozpatrywania przez Zamawiającego w kontekście rażąco niskiej ceny kosztów ekspertów z uwzględnieniem przepisów dotyczących wynagrodzenia za pracę wskazuje również stanowisko wyrażone przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku w sprawie C-346/06 z 3 kwietnia 2008 r. Rechtsanwalt Dr. Dirk Rüffert als Insolvenzverwalter über das Vermögen der Objekt und Bauregie GmbH & Co. KG przeciwko Land Niedersachsen, Dz. U. C 128 z 24 maja 2008, str. 9). W wyroku tym wskazano, że zaniżenia tych kosztów samoistnie będzie czynnością sprzeczna z prawem konkurencji. Zdaniem Trybunału brak, co prawda, obowiązku udzielania zamówień publicznych tylko takim przedsiębiorstwom, które zobowiążą się do wypłaty swoim pracownikom wynagrodzenia w wysokości odpowiadającej co najmniej wynagrodzeniu obowiązującemu
układem zbiorowym pracy w miejscu realizacji zamówienia. Jednak konieczne jest, by pracownicy otrzymywali co najmniej Sygn. akt KIO 1578/14 minimalne stawki płacy ustanowione w przepisach uznanych za powszechnie stosowane w danym obszarze geograficznym, zawodzie lub przemyśle. Tym samym do kalkulacji kosztów pracy, by oferta nie stanowiła czynu nieuczciwej konkurencji – muszą być przyjęte wartości odpowiadające co najmniej płacy minimalnej. Analogicznie na problematykę negatywnego zjawiska na rynku zamówień publicznych, jakim jest oferowanie zaniżonych cen w związku z oferowaniem przez wykonawców nieraz bardzo niskich stawek wynagrodzenia, zwrócił również uwagę polski ustawodawca w przyjętym do rozpatrzenia projekcie ustawy pzp. Wskazano, że w sektorze usług i robót budowlanych koszt pracy jest często najistotniejszym składnikiem kosztu wykonania zamówienia. W uzasadnieniu projektu zmiany ustawy pzp wyjaśniono, że przyjmowanie ofert z kosztami pracy poniżej choćby minimalnego wynagrodzenia w ogóle nie powinno mieć miejsca. Zaniżanie kosztów pracy stanowi poważny problem, gdyż powoduje wyparcie z rynku przedsiębiorców stosujących płacę minimalną i ponoszących wszystkie należne obciążenia publicznoprawne. W przeciwieństwie do klauzuli społecznej dopuszczającej wymóg zatrudnienia na umowę o pracę, przepis dotyczący wyliczania kosztów pracy powinien być obligatoryjny. W przypadku wielu rodzajów prac zaangażowanie personelu na umowę o pracę nie jest konieczne, chociaż jest możliwe. Trudno jednak przyjąć, że wynagrodzenie poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę stanowi ofertę, która powinna być przyjęta w ramach zamówień publicznych. Reasumując, Odwołujący podkreślił, że na skutek złożonych wyjaśnień Wykonawca nie obalił domniemania powstałego w trybie art. 90 ust. 1 pzp zaproponowania ceny rażąco niskiej. Wykonawca nie podał żadnych konkretnych, obiektywnych i dających się skalkulować czynników, które pozwoliły mu na oferowane obniżenie ceny. Przyjęty przez Wykonawcę sposób ukształtowania ceny oferty, w którym zakłada się znacznie obniżenie poszczególnych pozycji formularza cenowego (65 zł), sprowadzając je do poziomu ceny świadczenia usług ekspertów poniżej kosztów ich świadczenia, niewątpliwie narusza interesy innych przedsiębiorców i przeczy zasadzie konkurencyjności wyrażonej w art. 7 ustawy pzp. Działania takie mogą prowadzić do naruszenia zasad konkurencji polegających na konkurowaniu przez wykonawców w sposób rzetelny oraz przejrzysty. Z ostrożności procesowej Odwołujący zarzucił alternatywnie, że wyjaśnienia Wykonawcy C………… & H…………. sp.j. wskazują na dokonanie skalkulowania oferty w sposób sprzeczny z postanowieniami SIWZ.
pkt 9.2 Tom I SIWZ Opis sposobu obliczenia ceny wykonawca zobowiązany był kalkulując cenę jednostkową uwzględnić całkowity koszt wykonania danej pozycji w przyjętej jednostce czasu, wliczając w to koszty towarzyszące, w sposób, który zapewni sprawną i terminową realizację umowy. Zdaniem Odwołującego wyjaśnienia Wykonawcy wskazują natomiast, że jego kalkulacja została Sygn. akt KIO 1578/14 dokonana w sposób nierzetelny, a wykonawca nie jest w stanie zrealizować umowy za stawki wskazane w formularzu cenowym. 12 sierpnia 2014 r. Zamawiający przesłał faksem do Izby odpowiedź na odwołanie {pismo z tej daty}, w której wniósł o jego oddalenie, w następujący sposób uzasadniając swoje stanowisko. Zamawiający podał, że w związku ze złożeniem w postępowaniu ofert, których ceny kształtują się na niższym poziomie od szacowanej przez niego wartości zamówienia, w trakcie badania i oceny ofert komisja przetargowa postanowiła zbadać, czy nie zachodzi podejrzenie złożenia ofert zawierających rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia. Zamawiający przeprowadził badanie wstępne cen wskazanych w ofertach opierając się na poniższych kryteriach:
dyspozycją Zamawiającego; – pozostałe 7 osób spośród wskazanych na stanowiska innych ekspertów to osoby na stałe współpracujące z Wykonawcą na podstawie umów cywilnoprawnych, które złożyły wcześniej oświadczenie, że zobowiązują się do wykonania czynności na danej funkcji za określoną w formularzu cenowym stawkę; – wynagrodzenie każdego z ekspertów uwzględnia całkowity koszt wykonania danej pozycji; – cały personel skierowany do realizacji niniejszego zamówienia pochodzi z terenu, na którym jest realizowana przedmiotowa inwestycja, co ogranicza koszty wynagrodzenia ekspertów takie jak zakwaterowanie, dojazdy, diety; – posiada stałe biura i zaplecze organizacyjne w Łodzi i okolicach. Ponadto Wykonawca wyjaśnił z czego wynikają różnice w dniówkach pomiędzy ekspertami kluczowymi a innymi ekspertami. W ocenie Zamawiającego przedstawione w wyjaśnieniach argumenty należy przyjąć jako wystarczające. Zamawiający – w celu wykazania, że wartość oferty C………….. & H………… sp. j. nie jest rażąco niska – przyjrzał się orzecznictwu sądów powszechnych oraz Krajowej Izby Odwoławczej w przedmiocie rażąco niskiej ceny. Jak wynika z wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 21 czerwca 2010 r. (sygn. akt XIX Ga 175/2010): dysproporcja cen zaoferowanych przez kilku wykonawców, nie daje jeszcze podstaw do założenia, że cena najniższa podana przez jednego z wykonawców, jest ceną rażąco niską, gdyż zależne jest to od efektywności oraz kosztów prowadzenia działalności określonego podmiotu. Po drugie, podstawą odrzucenia oferty jest zaoferowanie ceny „rażąco niskiej”, a nie ceny „niskiej”. Te dwa pojęcia nie są tożsame. Co więcej,
orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej: Samo stwierdzenie różnic pomiędzy składanymi ofertami jest naturalnym objawem konkurencji i nie jest wystarczające dla wykazania rażąco niskiej ceny którejś z ofert. {por. wyrok z 19 listopada Sygn. akt KIO 1578/14 2013 r., sygn. akt KIO 2561/13} Zdaniem Zamawiającego nie można również twierdzić, jak to sugeruje Odwołujący, że oferta C………….. & H………….. sp. j. zawiera rażąco niską cenę, bo różni się od wartości szacunkowej zamówienia ustalonej przez Zamawiającego, gdyż potwierdza to wyraźnie Krajowa Izba Odwoławcza, która w wyroku z 21 lipca 2001 r. (sygn. akt KIO UZP 691/08) oraz w wyroku z 11 kwietnia 2008 . (sygn. akt KIO/UZP 273/08) stwierdziła, że: oferta podlega odrzuceniu, o ile zawiera cenę wyraźnie i w oczywisty, bezsporny sposób zaniżoną. Samo porównanie cen: ustalonej przez zamawiającego oraz oferty wykonawcy, której cena znacznie odbiega od tej ustalonej przez zamawiającego nie uprawnia do odrzucenia oferty. Zamawiający dodał również, że pojęcie rażąco niskiej ceny nie zostało zdefiniowane w Prawie zamówień publicznych. W związku z powyższym konieczne jest stosowanie wykładni językowej tego pojęcia, z której wynika, że chodzi o przypadki dające się łatwo stwierdzić, wyraźne, oczywiste, niewątpliwe, bezsporne (Słownik języka polskiego, t III, s. 24). Ponadto, jak wskazano w doktrynie prawa, rażąco niska cena to także cena niewiarygodna, nierealistyczna, ustalona z rażącą dysproporcją do przedmiotu umowy ofertowego przez wykonawcę (np. 1 zł), odbiegająca od cen ogólnie przyjętych na rynku, a także wskazująca na wykonanie zamówienia poniżej kosztów wytwarzania (M. Olszewska, Obowiązek odrzucenia oferty, cz. 2, s. 43). Pismem z 6 sierpnia 2014 r. Zamawiający poinformował, że 4 sierpnia 2014 r. przesłał faksem i pocztą kopię odwołania pozostałym wykonawcom uczestniczącym w postępowaniu. 6 sierpnia 2014 r. do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wpłynęło – w formie pisemnej {pismo z 5 sierpnia 2014 r.} – zgłoszenie przez Biuro Usług Inwestycyjnych C………….. & H…………. sp. j. z siedzibą w Łodzi przystąpienia do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego. Wobec dokonania zgłoszenia w odpowiedniej formie, z zachowaniem 3-dniowego terminu oraz wymogu przekazania kopii zgłoszenia Stronom postępowania (
art. 185 ust. 2 pzp) – Izba nie miała podstaw do stwierdzenia nieskuteczności przystąpienia, co do którego nie zgłoszono również opozycji. Przystępujący wniósł o oddalenie odwołania, w następujący sposób odnosząc się {w kolejnym piśmie z 12 sierpnia 2014 r. } do poszczególnych zarzutów. Przystępującego dziwi przede wszystkim fakt, że Odwołujący podnosi zarzut rażąco niskiej ceny w sytuacji, gdy sam składa oferty w innych postępowaniach przetargowych, których ceny mogą być uznane za zawierające rażąco niskie. Jako przykład Przystępujący podał ofertę Odwołującego złożoną w postępowaniu przetargowym na realizację usług nadzoru nad projektowaniem i budową autostrady A1 odc. Stryków - Tuszyn, której cena Sygn. akt KIO 1578/14 opiewała na kwotę 9.888.684,52 zł, co stanowiło jedynie 41,7% wartości zamówienia, przy jednoczesnej wartości robót budowlanych w wysokości ponad 1.000.000.000 zł. Tymczasem oferta złożona przez Przystępującego w przedmiotowym postępowaniu w kwocie 6.273.000,00 zł stanowi 71,82 % kwoty, jaką Zamawiający zdecydował się przeznaczyć na realizację zamówienia, przyn61.081.878,30 zł wartości robót budowlanych, nad którymi nadzór ma być pełniony. Przystępujący podniósł również, że odwołanie zawiera szereg tendencyjnie przedstawionych, a wręcz nieprawdziwych informacji mających na celu wykazanie, że Przystępujący, kalkulując cenę wskazaną w ofercie, nie uwzględnił wymagań Zamawiającego wskazanych w SIWZ, co skutkowało nieuprawnionym jej zaniżeniem. Zdaniem Przystępującego nie mogą stanowić podstawy dla uzasadnienia zarzutu rażąco niskiej ceny wyliczenia przedstawione w odwołaniu. Przystępujący powołał się na uzasadnienie wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 16 kwietnia 2012 r. (sygn. akt KIO 646/12), z którego wynika, że Izba uznała również za nieprzydatne dla potrzeb wykazania istnienia rażąco niskiej ceny złożone przez odwołującego zestawienia i wyliczenia kosztów, które mogą odzwierciedlać sposób kalkulowania wynagrodzenia w ramach stosunku pracy obowiązujący – w ocenie Izby – u samego odwołującego. Przystępujący stwierdził, że Odwołujący może prowadzić u siebie system rozliczeń wynagrodzenia inny niż u Przystępującego. Na uwagę zdaniem Przystępującego zasługuje również fakt, że na etapie składania wyjaśnień przedstawił oświadczenia osób, które będą świadczyły usługi na stanowiskach innych ekspertów, że wykonają powierzone im obowiązki za umówioną stawkę dzienną w kwocie 65 zł netto. Przystępujący podniósł również, że żaden z zapisów SIWZ nie wskazuje, aby koszt utrzymania innego eksperta winien zawierać nie tylko wynagrodzenie za pracę wraz z narzutami, ale również koszty niezbędnych szkoleń, koszty wyposażenia stanowiska pracy (z uwzględnieniem BHP), koszty zakwaterowania, transportu, łączności itp. Przystępujący wyraził przypuszczenie, że Odwołujący w kalkulacji swojej oferty musiał uwzględnić ww. czynniki, co wydaje się bardzo prawdopodobne z uwagi na jego siedzibę i posiadane zaplecze (Warszawa), co z kolei musiało przełożyć się na wyższą cenę jego oferty jako całości. Przystępujący podniósł zaś, co zawarł również w wyjaśnieniach złożonych Zamawiającemu, że personel delegowany do realizacji przedmiotowego zamówienia publicznego pochodzi z miejsca, w którym usługa będzie realizowana, dodatkowo usługi te będą świadczone w oparciu o różne umowy, w tym cywilnoprawne (umowa o dzieło, umowa zlecenia, które nie wymagają ponoszenia określonych kosztów), a ponadto, oprócz podstawowego i właściwego biura mieszczącego się w Strykowie, którego nie musi organizować od początku, ponieważ biuro funkcjonuje po zakończonym kontrakcie nadzoru Sygn. akt KIO 1578/14 nad budową węzła Łódź - Północ, posiada również dodatkowe biuro w Kutnie, tj. w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, w którym prowadzone są roboty budowlane. W ocenie Przystępującego niewątpliwe wpływa to na obniżenie cen jednostkowych oraz ceny oferty jako całości i sprawia, że jest ona bardziej konkurencyjna. Zdaniem Przystępującego nieprawdą jest, jak wskazuje odwołujący, że Zamawiający wykluczył możliwość podjęcia się przez osoby zaangażowane do pełnienia określonych funkcji innych zajęć zarobkowych w okresie realizacji umowy. Przystępujący podniósł, że
treścią § 10 pkt 16 istotnych warunków umowy: Konsultant zobowiązuje sie do zapewnienia, aby osoby wchodzące w skład Personelu Kluczowego Konsultanta oraz inni Eksperci zatwierdzeni przez Kierownika Projektu w PIPPK do wykonywania Umowy (z wyłączeniem innych Ekspertów, których planowany czas pracy nie przekracza 50% planowanego czasu pracy Inżyniera Kontraktu) nie będą w okresie trwania Umowy podejmowali innych zajęć zarobkowych, zarówno w formie stosunku pracy, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub w innej formie prawnej, chyba że Zamawiający wyrazi na to pisemna zgodę. Zamawiający nie wyrazi pisemnej zgody, o której mowa powyżej, jeżeli charakter zajęć zarobkowych lub ich rozmiar uniemożliwi lub utrudni należyte wykonanie obowiązków przewidzianych w Umowie lub spowoduje wystąpienie konfliktu interesów. Według Przystępującego powyższy zapis oznacza, że zgłoszeni przez niego inni eksperci nie będą mogli podejmować innych zajęć zarobkowych tylko wówczas, gdy po uprzednim wystąpieniu przez konsultanta do Zamawiającego z odpowiednim wnioskiem, Zamawiający nie wyrazi na to pisemnej zgody. Co więcej, Zamawiający precyzuje, że brak wyrażenia przez niego zgody nastąpi tylko w ściśle określonych przypadkach tj. gdy charakter zajęć zarobkowych lub ich rozmiar uniemożliwi lub utrudni należyte wykonanie obowiązków przewidzianych w umowie lub spowoduje wystąpienie konfliktu interesów. Co więcej, z analizowanego zapisu umowy wynika a contrario, że inni eksperci, których planowany czas pracy nie przekracza 50% planowanego czasu pracy inżyniera kontraktu zostali wyłączeni spod ograniczenia podejmowania innej pracy lub zajęć zarobkowych, a to oznacza, że będą mogli wykonywać inne zajęcia zarobkowe równolegle z pracą w ramach przedmiotowego postępowania. Tymczasem jeśli weźmie się pod uwagę charakter robót budowlanych, nad którymi ma być prowadzona usługa nadzoru, zdaniem Przystępującego należy dojść do wniosku, że czas pracy znacznej większości spośród innych ekspertów nie będzie przekraczał 50% czasu pracy inżyniera kontraktu. Dotyczy to na przykład inspektora nadzoru robót telekomunikacyjnych, inspektora nadzoru robót mostowych, czy też inspektora nadzoru robót elektrycznych i elektroenergetycznych. Wobec powyższego tylko wobec nielicznych osób spośród innych ekspertów znajdzie zastosowanie ograniczenie możliwości podejmowania innych zajęć zarobkowych, jednak także wobec tych osób Przystępujący Sygn. akt KIO 1578/14 zakłada możliwość zwrócenia się do Zamawiającego o wyrażenie zgody, o której mowa w analizowanym zapisie umowy, jeśli nie utrudni to należytego wykonywania obowiązków przewidzianych w Umowie lub nie spowoduje wystąpienia konfliktu interesów. Przystępujący zwrócił uwagę, że niektórzy spośród innych ekspertów będą pełnili powierzone im funkcje wyłącznie przez ograniczony czas, a nie przez 1050 dni, co mogłoby wynikać z formularza cenowego. Przystępujący powołał się na to, że
pkt 2.2 formularza cenowego liczba dniówek i osób będzie rozdysponowana wg potrzeb i harmonogramu (HPPK), o którym mowa w § 10 Istotnych Warunków Umowy, zaś § 10 pkt 8 zd. 1 stanowi, że HPPK określa planowaną liczbę Personelu Konsultanta w każdym miesiącu świadczenia usługi przez Konsultanta, wraz ze wskazaniem liczby dniówek przewidzianych dla każdego członka Personelu Konsultanta. W związku powyższym według Przystępującego należy uznać za przesądzone, że w miesięcznym harmonogramie będą wskazywane osoby, które w ww. okresie będą pełniły swoje czynności związane z nadzorem jak też i zostanie określona ilość dniówek, które ci eksperci przepracują. Racjonalny Zamawiający, a o takiego tu bowiem chodzi, zapłaci bowiem wynagrodzenie z tytułu ilości dniówek faktycznie przepracowanych przez innych ekspertów, a nie za 1050 dniówek wynikających z formularza cenowego dla każdego z nich. Przystępujący zauważył także, że cena jego oferty zawiera wszystkie pozycje wymienione w formularzu cenowym tj. koszty administracyjne od rozpoczęcia usługi do wystawienia świadectwa przejęcia, koszty usługi nadzoru, działania promocyjne, koszty administracyjne od wystawienia świadectwa przejęcia oraz wynagrodzenie za nabycie majątkowych praw autorskich. Przystępujący podkreślił, że zrealizował i realizuje nadal wiele kontraktów w ramach nadzoru inwestorskiego, na których uzyskał lub uzyskuje określony zysk. Jednak coraz większa konkurencja pomiędzy wykonawcami tego rodzaju usług powoduje, że zakładana marża jest co raz niższa. Biorąc pod uwagę dość silną konkurencję oferentów występujących w przedmiotowym postępowaniu, Przystępujący kalkulując cenę swojej oferty założył osiągnięcie zysku, choć niedużego. Przystępujący wskazał również, że
wyrokiem Krajowej Izby Odwoławczej z 14 czerwca 2013 r. (sygn. akt KIO 1240/13) Pojęcie ceny rażąco niskiej należy odnosić do całości przedmiotu zamówienia. Z najnowszego orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej Przystępujący powołał się na wyrok z 18 grudnia 2013 r. (sygn. akt KIO 2751/13),
którym: W świetle przepisu art. 90 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych o rażąco niskiej cenie można mówić w odniesieniu do całego przedmiotu zamówienia (odrębnie w zakresie każdej z części zamówienia), nie zaś do poszczególnych jego elementów. Sygn. akt KIO 1578/14 Ponieważ odwołanie nie zawierało braków formalnych, a wpis od niego został uiszczony przez Odwołującego – podlegało rozpoznaniu przez Izbę. W toku czynności formalnoprawnych i sprawdzających Izba nie stwierdziła, aby odwołanie podlegało odrzuceniu na podstawie przesłanek określonych w art. 189 ust. 2 pzp, nie zostały w tym zakresie złożone odmienne wnioski. Izba nie miała podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego, gdyż
art. 186 ust. 2 pzp jest możliwe wyłącznie w przypadku uwzględnienia przez zamawiający w całości zarzutów przedstawionych w odwołaniu. Z uwagi na brak podstaw do odrzucenia odwołania lub umorzenia postępowania odwoławczego Izba przeprowadziła rozprawę, podczas której Strony i Przystępujący podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska. Po przeprowadzeniu rozprawy z udziałem Uczestników postępowania odwoławczego (Stron i Przystępującego), uwzględniając zgromadzony materiał dowodowy, jak również biorąc pod uwagę oświadczenia i stanowiska zawarte w odwołaniu odpowiedzi na odwołanie, zgłoszeniu przystąpienia i dalszym piśmie Przystępującego, a także wyrażone ustnie na rozprawie i odnotowane w protokole, Izba ustaliła i zważyła, co następuje: Izba dopuściła w niniejszej sprawie dowody z dokumentacji postępowania o zamówienie publiczne, która została również przekazana Izbie w formie kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przez Zamawiającego, przeprowadzając dowody z tej dokumentacji w następującym zakresie niezbędnym do rozpoznania zarzutów odwołania: wniosek o wszczęcie postępowania {pn. Wniosek o zamiarze udzielenia zamówienia publicznego} z 17 lutego 2014 r. wraz z załącznikiem nr 2 dotyczącym szacunkowej kalkulacji kosztów zamówienia {pn. Formularz cenowy. Szacunkowa wartość zamówienia }, ogłoszenie o zamówieniu, s.i.w.z., oferty złożone w postępowaniu w zakresie treści formularza cenowego, informacja z otwarcia ofert, wezwanie do wyjaśnień ceny skierowane do Przystępującego i złożone przez niego wyjaśnienia, zawiadomienie o wynikach postępowania oraz protokół postępowania. Izba dopuściła również inne dowody z dokumentów wnioskowane przez Odwołującego, dokonując odpowiedniej oceny ich mocy dowodowej oraz znaczenia dla rozstrzygnięcia zarzutów zawartych w odwołaniu. Izba wzięła również pod uwagę wyrok Izby z 10 czerwca 2014 r. (sygn. akt: KIO 1056/14 i KIO 1059/14), który w sprawie KIO 1059/14 uwzględnił poprzednie odwołanie Sygn. akt KIO 1578/14 Odwołującego na zaniechanie przez Zamawiającego wezwania w trybie art. 90 ust. 1 pzp Przystępującego do złożenia wyjaśnień. Izba ustaliła uzupełniająco w stosunku do odwołania i odpowiedzi na odwołanie następujące okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia zarzutów odwołania: Wartość udzielanego prowadzonym aktualnie postępowaniu Zamówienia została ustalona przez Zamawiającego na kwotę 10.651.290,98 zł, przy czym kwota ta uwzględniała tzw. maksymalną wartość zobowiązania netto 150%,
wzoru umowy, wartość zamówienia bez takiego zwiększenia ustalono na 7.100.860,65 zł. Zamawiający przy ustalaniu wartości zamówienia obliczył również, że ta ostatnia kwota po doliczeniu podatku VAT wg stawki 23% wynosi 8.734.058,60 zł. Wartość szacunkowa zamówienia bez owego zwiększenia została wyliczona przez Zamawiającego 22 stycznia 2014 r. na podstawie cen jednostkowych z bazy cen opracowanej przez centralę dla wszystkich oddziałów GDDKiA z lat 2010 - 2012 dla autostrad i dróg ekspresowych. Przy czym opis poszczególnych pozycji, jednostki miary i ich liczba zostały następnie przeniesione w takim samym układzie do formularza cenowego załączonego do s.i.w.z., którego wycena była wymagana od wykonawców składających oferty. Bezpośrednio przed otwarciem ofert Zamawiający podał 13.101.087,91 zł jako kwotę, którą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, czyli de facto ustaloną powyżej maksymalną wartość zamówienia powiększoną o kwotę podatku VAT wg stawki 23%. Specyfikacja istotnych warunków zamówienia zawiera w szczególności następująco nazwane elementy: Tom I: Instrukcja dla Wykonawców wraz z formularzami Rozdział 1 Instrukcja dla Wykonawców (IDW) {zwana również dalej w skrócie „i.d.w.”} Rozdział 2 Formularz Oferty i Formularze załączników do Oferty: Rozdział 2.1. Formularz Cenowy {na swojej pierwszej stronie oznaczonego również jako Formularz 2.1} Tom II: Istotne dla stron postanowienia Umowy Rozdział 1 Formularz umowy {de facto na swojej pierwszej stronie i w licznych odesłaniach zawartych w swojej treści i treści s.i.w.z. nazywany Umową} Tom III: Opis przedmiotu zamówienia Z pkt 4.1 instrukcji dla wykonawców wynika, że przedmiotem zamówienia jest: Sygn. akt KIO 1578/14 Zarządzanie Kontraktem: „Dokończenie budowy autostrady A1 na odcinku: granica województwa kujawsko pomorskiego/łódzkiego do węzła Stryków od km 230+817 do km 295+850 – zadanie II, odcinek 2 od węzła Sójki – do węzła Piątek (z węzłem) od km 245+800 do km 273+400, sekcja 1 – od km 245+800 do km 261+000”, w tym pełnienie nadzoru inwestorskiego nad realizacją robót. Wykonawca w ramach usługi zarządza, pełni kontrolę i nadzór inwestorski, a także współpracuje ze służbami Zamawiającego w zakresie sprawozdawczości i promocji realizowanego Projektu unijnego. Roboty, nad którymi sprawowany będzie nadzór będą stanowiły kontynuację robót przerwanych (będą wykonywane w sytuacji, kiedy część robót została już wykonana przez innego wykonawcę). Roboty zostały przerwane i nie zakończone w wyniku odstąpienia od Kontraktów z poprzednim Wykonawcą Robót z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy. Zaawansowanie wykonanych robót wynosi ok. 90%. Kontrakt na roboty budowlane będzie realizowany
„Warunki kontraktu na budowę dla robót budowlanych i inżynieryjnych projektowanych przez Zamawiającego”. COSMOPOLI CONSULTANTS, wydanie angielsko- polskie 2000. Tłumaczenie pierwszego wydania FIDIC 1999. (…) Wykonawca (zwany również „Konsultantem”) w ramach Umowy będzie wykonywał czynności przypisane Inżynierowi w wyżej wymienionych Warunkach Kontraktowych. Zakres robót związanych z dokończeniem budowy autostrady A1 na odcinku: granica województwa kujawsko-pomorskiego/łódzkiego do węzła Stryków od km 230+817 do km 295+850 – zadanie II, odcinek 2 od węzła Sójki – do węzła Piątek (z węzłem) od km 245+800 do km 273+400, sekcja 1 – od km 245+800 do km 261+000, nad którymi sprawowany będzie nadzór nad realizacją robót, obejmuje w szczególności: - dokończenie robót rozbiórkowych i przygotowawczych; - rozbiórki elementów dróg i ulic, - rozbiórki elementów sieci uzbrojenia terenu, - w razie konieczności rozebranie i ponowny montaż wykonanego już ogrodzenia w celu umożliwienia prowadzenia prac, - budowa węzła „Kotliska" wraz ze stacją poboru opłat (SPO) wraz z dokończeniem robót związanych z budową budynku administracyjno-socjalnego, budową wysp dzielących oraz kiosku poboru opłat, - budowa miejsc obsługi podróżnych (MOP) wraz z niezbędną infrastrukturą: „Krzyżanów Zach" (MOP II), „Krzyżanów Wsch." (MOP III), - dokończenie przebudowy dróg gminnych i lokalnych, Sygn. akt KIO 1578/14 - dokończenie budowy nowych odcinków dróg gminnych i dojazdowych, - dokończenie budowy i przebudowa chodników, zjazdów, zatok, parkingów, - dokończenie budowy dróg wewnętrznych w pasie drogowym autostrady, - dokończenie budowy dróg dojazdowych, - budowa dróg manewrowych i miejsc postojowych na MOP-ach, - dokończenie budowy i przebudowy infrastruktury technicznej: - kanalizacji deszczowej, - oświetlenia drogowego wraz z zasilaniem, - łączności autostradowej, - dokończenie budowy obiektów inżynierskich, - dokończenie wykonania elementów bezpieczeństwa ruchu, - dokończenie odbudowy drenażu rolniczego (niezinwentaryzowanego), - wykonanie robót naprawczych: - naprawa nasypów na dojazdach do obiektów oraz nasypów przy obiektach; - naprawa elementów wykonanej kanalizacji deszczowej, - naprawa spękań poprzecznych nawierzchni, - naprawa elementów oznakowania poziomego i pionowego, - przestawienie odcinków ogrodzenia drogi, - naprawa urządzeń oświetlenia drogowego, - naprawa urządzeń teletechnicznych, - wykonanie nasadzeń (zieleń). Realizacja zamówienia podlega prawu polskiemu, w tym w szczególności ustawie z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zmianami.), ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16 poz. 93 ze zm.) i ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2013 poz. 907 ze zm.). Z pkt 4.3 i.d.w. wynika, że szczegółowe określenie przedmiotu zamówienia zawiera tom II – Istotne dla stron postanowienia umowy i tom III – Opis przedmiotu zamówienia {przy czym de facto znacznie ma również formularz cenowy} Termin wykonania zamówienia określono w pkt 5 i.d.w. w następujący sposób {po uwzględnieniu zmiany treści s.i.w.z. nr 25 z 20 marca 2014 r.}: 5.1. Zamawiający wymaga, aby Usługa została zrealizowana w terminie do zakończenia i rozliczenia kontraktu na roboty budowlane będącego przedmiotem nadzoru. 5.2. Minimalny termin realizacji Usługi będzie wynosił 35 miesięcy od daty podpisania Umowy. Na okres ten składa się: Sygn. akt KIO 1578/14
rolą, jaką przypisano Inżynierowi w „Warunki kontraktu na budowę dla robót budowlanych i inżynieryjnych projektowanych przez Zamawiającego” Cosmopoli Consultants/SIDIR Tłumaczenie pierwszego wydania FIDIC 1999 oraz w „Warunkach Szczególnych”, w zakresie uprawnień i obowiązków określonych w niniejszej Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) oraz wynikających z aktualnych przepisów ustawy „Prawo budowlane” i aktów prawnych regulujących wydatkowanie Funduszy Unijnych. Konsultant zapewni, odpowiednie do realizacji przedmiotu, zamówienia zaplecze biurowe. 1.2 Cel zamówienia W zakresie zarządzania i nadzoru, jakie mają być świadczone w ramach niniejszego kontraktu, należy zapewnić płynne wdrożenie kontraktów na roboty, terminowy odbiór robót Sygn. akt KIO 1578/14 oraz prawidłowe przyszłe funkcjonowanie i obsługę robót przez Zamawiającego. Usługami jakie mają być świadczone w ramach niniejszej umowy jest prowadzenie zarządzania, nadzoru wraz z weryfikacją dokumentacji projektowej i kontroli kontraktu
Warunkami Kontraktu. Te zadania obejmują także administrowanie, koordynację wszystkich czynności związanych z Projektem począwszy od etapu poprzedzającego roboty budowlane, poprzez etap prowadzenia robót, aż po etap rozliczenia Kontraktu, w tym nadzór nad robotami,
Warunkami Kontraktu (w charakterze Inżyniera) i obowiązującym polskim prawem budowlanym (w charakterze zespołu inspektorów nadzoru inwestorskiego). Ponadto, Konsultant ma przygotowywać raporty dotyczące szacowania kosztu końcowego na różnych etapach trwania i wdrażania Projektu oraz wykonać kontrolę finansową Projektu i związane z nim rozliczenia. Kolejne punkty tomu II s.i.w.z. dotyczą wymagań odnośnie: – zaplecza Konsultanta i Zamawiającego {pkt 3}, w tym warunków ogólnych {pkt 3.1}, organizacji zaplecza Konsultanta {kolejny pkt 3.1} i zapewnienia pomieszczenia dla Zamawiającego {pkt 3.2}; – środków transportu {pkt 4} Konsultanta {pkt 4.1} i Zamawiającego {pkt 4.2}; – organizacji pracy Konsultanta {pkt 5}, w tym obowiązki Konsultanta w tym zakresie {pkt 5.1} oraz obieg i archiwizacja dokumentacji i korespondencji {pkt 5.2}; – wymagań w stosunku do personelu {pkt 6} – działań promocyjnych {pkt 7}. W szczególności wymagania w stosunku do personelu zostały opisane następująco w pkt 6 {z uwzględnieniem brzmienia pkt 5.1 wypunktowanie pierwsze}: W celu realizacji zamówienia Wykonawca zapewni Personel Kluczowy, innych ekspertów {przy czym Konsultant jest zobowiązany: przekazać Zamawiającemu oświadczenia Personelu Kluczowego i Innych Ekspertów o podjęciu obowiązków oraz poświadczone kopie uprawnień budowlanych wraz z aktualnymi zaświadczeniami o przynależności do Izby Inżynierów oraz oświadczenia o podjęciu nadzoru inwestorskiego o ile dla danej funkcji są wymagane Prawem Budowlanym.} oraz np.: sekretariat, asystenci, obsługa techniczno- administracyjna niezbędny do właściwego wykonania przedmiotu zamówienia, w odpowiedniej ilości oraz z odpowiednimi uprawnieniami (w przypadku sprawowania samodzielnej funkcji technicznej). Minimalne wymagania dotyczące ilości Personelu Kluczowego i innych ekspertów zostały wykazane w Formularzu Cenowym Jeżeli Konsultant uzna, że osoba proponowana na stanowisku inżyniera Kontraktu będzie potrzebowała wsparcia w zakresie swoich obowiązków w celu należytego wykonania Umowy, to uwzględni on w wykazanej w ofercie stawce wynagrodzenia dla Inżyniera Kontraktu wszelkie koszty takiego wsparcia tj. koszty pracy doradców i specjalistów Sygn. akt KIO 1578/14 w zakresie warunków FIDIC i jakichkolwiek innych ekspertów. W tomie III s.i.w.z. zostały uregulowane natomiast szczegółowo {postanowienia umowne zawarte w nw. § stanowią większość treści umowy}: – w § 12 – Ogólne obowiązki Konsultanta, – w § 13 – Obowiązki Konsultanta w zakresie pełnienia Usługi wsparcia Zamawiającego, – w § 14 – Obowiązki Konsultanta w zakresie weryfikacji i koordynacji prac projektowych, – w § 15 – Obowiązki Konsultanta w zakresie badań archeologicznych, – w § 16 – Obowiązki Konsultanta w zakresie badań geodezyjnych, – w § 17 – Obowiązki Konsultanta w zakresie zarządzania Kontraktem, – w § 18 – Obowiązki Konsultanta w zakresie jakości i obmiarów, – w § 19 – Obowiązki Konsultanta w zakresie analizy postępu Robót, – w § 20 – Obowiązki Konsultanta w zakresie pomiarów i badań kontrolnych, – w § 21 – Obowiązki Konsultanta w zakresie dokonywania odbiorów, – w § 22 – Obowiązki Konsultanta w zakresie rozliczania Kontraktu, – w § 23 – Obowiązki Konsultanta w zakresie czynności podejmowanych po wystawieniu Świadectwa Przejęcia, – w § 24 – Obowiązki Konsultanta w zakresie działań promocyjnych, – w § 25 – Dodatkowe obowiązki Konsultanta, – w § 26 – Współpraca Konsultanta z Kierownikiem Projektu. Tom III s.i.w.z. {w brzmieniu uwzględniającym liczne zmiany wprowadzone 18 marca 2014 r., które Zamawiający uwzględnił w ujednoliconym tekście udostępnionym na stronie internetowej} – zawiera w szczególności następujące postanowienia umowy: § 4 Wynagrodzenie 1. Wynagrodzenie będzie płatne w okresach miesięcznych, odpowiednio do rzeczywistego czasu trwania Umowy, w oparciu o czas faktycznie przepracowany przez Personel Konsultanta oraz w przypadku pozycji ryczałtowych – po wykonaniu danej usługi w danym miesiącu i jej odbiorze przez Kierownika Projektu. 2. Łączne Wynagrodzenie Konsultanta wynikające z Umowy,
Ofertą Konsultanta (załącznik do Oferty – Formularz Cenowy), Strony szacują w oparciu o przewidywaną ilość czasu pracy Personelu Konsultanta i przewidywany czas trwania Kontraktu, na kwotę netto … złotych (słownie złotych: … plus … % podatek VAT w kwocie … złotych, co łącznie stanowi kwotę brutto … złotych (słownie złotych: …).
obowiązującym HPPK. 18. Konsultant nie może dokonywać zmiany osób wchodzących w skład Personelu Konsultanta wskazanego w Ofercie, bez uzyskania wcześniejszej pisemnej zgody Kierownika Projektu. Wniosek o wprowadzenie zmian powinien być złożony nie później niż 14 dni przed terminem proponowanego zastępstwa. Kierownik Projektu zobowiązany jest zająć stanowisko w terminie do 7 dni od dnia otrzymania wniosku. Kierownik Projektu może na taką zmianę nie wyrazić zgody bez podania uzasadnienia. 19. Konsultant jest zobowiązany z własnej inicjatywy zaproponować zastępstwo w przypadkach: 1) śmierci, choroby lub wypadku którejkolwiek z osób Personelu Konsultanta; 2) jeżeli jest konieczne zastąpienie którejkolwiek z osób Personelu Konsultanta z innych, niż wymienione w pkt 1, niezależnych od Konsultanta przyczyn. Kierownik Projektu jest zobowiązany zająć stanowisko najpóźniej w terminie 14 dni od otrzymania propozycji Konsultanta. 20. W przypadku, gdy zachodzi konieczność zmiany lub zastąpienia którejkolwiek z osób wchodzących w skład Personelu Konsultanta, proponowana osoba będzie posiadać kwalifikacje zawodowe i doświadczenie zgodne z wymaganiami określonymi w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia. 21. W przypadku, gdy członek Personelu Konsultanta nie może zostać niezwłocznie zastąpiony lub zmieniony, Inżynier Kontraktu lub Konsultant jest zobowiązany wskazać spośród Personelu Konsultanta osobę lub osoby wykonujące tymczasowo obowiązki osoby zastępowanej lub zmienianej, przy czym stan taki nie będzie trwał dłużej niż 2 miesiące. Osoba wykonująca tymczasowo obowiązki osoby zastępowanej powinna spełniać wymagania określone w SIWZ lub Ogłoszeniu o zamówieniu dla osoby zastępowanej. 22. Członek Personelu Konsultanta tymczasowo wykonujący poza swoimi obowiązkami także obowiązki osoby zastępowanej lub zmienionej, nie otrzymuje wynagrodzenia z tytułu tymczasowo wykonywanych obowiązków. 23. Konsultant zobowiązuje się do nie rekrutowania Personelu Konsultanta spośród pracowników Zamawiającego. 24. Konsultant jest zobowiązany efektywnie organizować pracę Personelu Konsultanta, aby zapewnić sprawną i terminową realizację zadań objętych Umową. Sygn. akt KIO 1578/14 25. Zmiana lub zastąpienie osób wchodzących w skład Personelu Konsultanta nie wymaga zawierania przez Strony aneksu do Umowy. 26. Konsultant jest zobowiązany prowadzić rzetelne i aktualizowane codziennie wykazy dniówek i listy obecności zawierające rzeczywiste godziny pracy (od –
paragrafem 10 ustęp 14 Umowy „Konsultant zobowiązuje się do zapewnienia, aby osoby wchodzące w skład Personelu Kluczowego Konsultanta oraz inni Eksperci zatwierdzeni przez Kierownika Projektu w HPPK do wykonywania Umowy (z wyjątkiem...), nie będą w okresie trwania Umowy podejmowali innych zajęć zarobkowych, zarówno w formie stosunku pracy, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub innej formie prawnej, chyba, że Zamawiający wyrazi na to pisemną zgodę. Okres trwania umowy to minimum 35 m-cy (nie licząc ewentualnych zawieszeń) czyli około 930 dni roboczych. Zapis paragrafu 10 ustęp 14 oznacza, że żaden z członków personelu zatwierdzonych prze Kierownika Projektu nie będzie mógł podejmować innych zadań zarobkowych nawet w czasie, w którym nie pełni usług na potrzeby Zamówienia. Prosimy o zmianę paragrafu 10 ustęp 14 na następujący: „Konsultant zobowiązuje się do zapewnienia, aby osoby wchodzące w skład Personelu Konsultanta zatwierdzone przez Kierownika Projektu w HPPK do wykonania Umowy nie będą w dniu, w którym świadczą usługę dla przedmiotu zamówienia w wymiarze nie mniejszym niż 8 godzin (pełnej dniówki) podejmowały innych zajęć zarobkowych, zarówno w formie stosunku pracy, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub w innej formie prawnej. Wyjaśnienie Zamawiającego: Zamawiający nie zmienia treści SIWZ. 9. Prosimy o nie uzależnianie zobowiązania do wyłączności personelu, o którym mowa w paragrafie 10 ustęp 14 od subiektywnej woli Zamawiającego, gdyż wprowadza to element zbędnego ryzyka i jest niemożliwe do racjonalnej wyceny i jako takie godzi w zasady uczciwej konkurencji. Prosimy o wykreślenie części ostatniego zdania: „... chyba, że zamawiający wyrazi na to pisemną zgodę". Wyjaśnienie Zamawiającego: Zamawiający nie zmienia treści SIWZ 10. Prosimy o jednoznaczne zdefiniowanie co oznacza termin: „50% planowanego czasu pracy Inżyniera Kontraktu" – czy jest to na przykład połowa maksymalnej planowanej liczby dniówek jednego członka personelu
pkt. 6 OPZ Wykonawca, w celu realizacji zamówienia, zapewni Personel Kluczowy, innych ekspertów oraz np.: sekretariat, asystenci, obsługa techniczno - administracyjna, niezbędny do właściwego wykonania przedmiotu zamówienia, w odpowiedniej ilości oraz z odpowiednimi uprawnieniami (w przypadku sprawowania samodzielnej funkcji technicznej). Minimalne wymagania dotyczące ilości Personelu Kluczowego i innych ekspertów zostały wykazane w Formularzu Cenowym (…)
orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej: Samo stwierdzenie różnic pomiędzy składanymi ofertami jest naturalnym objawem konkurencji i nie jest wystarczające dla wykazania rażąco niskiej ceny którejś z ofert. {por. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 19 listopada 201 r., sygn. akt KIO 2561/13} Potwierdzić to miała wyraźnie Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z 21 lipca 2001 r. (sygn. akt KIO/UZP 691/08) oraz w wyroku z 11 kwietnia 2008 r. (sygn. akt KIO/UZP 273/08), w których stwierdzono, że oferta podlega odrzuceniu o ile zawiera cenę wyraźnie i w oczywisty, bezsporny sposób zaniżoną. Samo porównanie cen: ustalonej przez zamawiającego oraz oferty wykonawcy, której cena znacznie odbiega od tej ustalonej przez zamawiającego nie uprawnia do odrzucenia oferty. Wykonawca powołał się również na to, że analiza wyników innych podobnych postępowań o udzielenie zamówienia publicznego ogłaszanych przez różne oddziały GDDKiA na przestrzeni kilku ostatnich lat, w tym również postępowań, w których sam brał udział, pokazuje, że skalkulowanie cen ofert na jeszcze niższym poziomie w stosunku do kwoty zamówienia nie oznaczało, że oferty te zawierały rażąco niską cenę: 1) Zarządzanie kontraktem pn. Budowa drogi ekspresowej S8 na odcinku węzeł Walichnowy -węzeł Wrocław(A 1) odcinek 5 (węzeł Sieradz Południe bez węzła - węzeł Łask bez węzła), w tym pełnienie nadzoru inwestorskiego nad realizacją robót – szacunkowa wartość zamówienia: 22.969.522,55 zł, najkorzystniejsza oferta: 7.975.285,47 zł, co stanowi 34,72% kwoty przeznaczonej przez zamawiającego na realizację zadania. Sygn. akt KIO 1578/14 2) Zarządzanie kontraktami pn. Budowa drogi ekspresowej S8 na odcinku węzeł Walichnowy - węzeł Wrocław (Al), odcinek 6 (węzeł Łask - węzeł Róża) od km 174+200 do km 183+350, odcinek 7 (węzeł Dobroń - węzeł Róża), odcinek 8 (węzeł Róża - węzeł Wrocław), odcinek 9 (węzeł Wrocław), w tym pełnienie nadzoru nad realizacją robót – szacunkowa wartość zamówienia: 32.209.384,21 zł, najkorzystniejsza oferta: 10.968.551,16 zł, co stanowi 34,05% kwoty przeznaczonej przez zamawiającego na realizację tych zadań. 3) Zarządzanie kontraktem pn. Budowa obwodnicy miasta Pabianic w rezerwowanym korytarzu drogi krajowej nr 14 bis (łącznik) i S14 na odcinku Ksawerów - Dobroń, w tym pełnienie nadzoru nad realizacją robót – szacunkowa wartość zamówienia: 9.138.190,4 zł, najkorzystniejsza oferta: 3.372.952,3 zł, co stanowi 36,91% kwoty przeznaczonej przez zamawiającego. Zdaniem Wykonawcy trudno również uznać jego ofertę jako zawierającą rażąco niską cenę, gdy dokonana się porównania udziału procentowego wartości nadzoru w stosunku do wartości robót budowlanych danej inwestycji. Wykonawca wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu udział ten wynosi ok. 10%, natomiast w wypunktowanych powyżej inwestycjach wynosił zaledwie 0,6% {inwestycja z pkt 1)} lub 0,7% {inwestycje z pkt 2 )i 3)}. Wykonawca podniósł wreszcie, że dla oceny, czy dana oferta cechuje się rażąco niską ceną znaczenie ma jej globalna wartość, a nie poszczególne jej składniki cenowe. Dla Wykonawcy nie ulega wątpliwości, że w stosunku do wartości całej jego oferty nie można postawić zarzutu rażąco niskiej ceny. Wykonawca powołał się na to, że już w orzeczeniu z 19 sierpnia 2005 r. zespół arbitrów przy UZP stwierdził, że pojedyncze części ceny nie mogą być podstawą do uznania jej za rażąco niską. Zamawiający musi bowiem brać pod uwagę cenę za realizację całego zamówienia. {sygn. akt UZP/ZO/0-2209/05} Podobnie uznali arbitrzy w wyroku z 2 czerwca 2006 r. (sygn. akt UZP/ZO/01560/06),
którym badając, czy cena nie jest rażąco niska, zamawiający powinien brać pod uwagę ostateczną cenę oferty, a nie kalkulację poszczególnych cen jednostkowych. Dla oceny, czy mamy do czynienia z rażąco niską ceną, zamawiający powinien porównać globalną cenę zaproponowaną przez wykonawcę z wartością zamówienia. W ramach najnowszego orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej Wykonawca powołał się na wyrok z 18 grudnia 2013 r. (sygn. akt KIO 2751/13),
którym: W świetle przepisu art. 90 ust. 1 ustawy – Prawo zamówień publicznych o rażąco niskiej cenie można mówić w odniesieniu do całego przedmiotu zamówienia (odrębnie w zakresie każdej z części zamówienia), nie zaś do poszczególnych jego elementów. Zdaniem Wykonawcy opisany w wezwaniu Zamawiającego stosunek ceny jego oferty do wartości oszacowanej przez Zamawiającego, a także do cen pozostałych ofert Sygn. akt KIO 1578/14 jednoznacznie przesądza, że cena jego oferta nie zawiera rażąco zaniżonej ceny, natomiast zawiera cenę rzetelnie ustaloną, acz konkurencyjną w stosunku do cen innych Wykonawców. W podsumowaniu Wykonawca wskazał, że w sposób wszechstronny, rzetelny i odpowiedzialny przedstawił informacje, złożył wyjaśnienia oraz przedstawił dokumenty, z których wynika, że jego oferta, jak również jej poszczególne elementy nie zawierają rażąco niskiej ceny. Wykonawca potwierdził raz jeszcze, że zaproponowana w ofercie cena uwzględnia wszystkie wymagania zawarte w SIWZ, została skalkulowana w sposób prawidłowy i odpowiedzialny oraz obejmuje wszystkie koszty związane z realizacją zamówienia, w oparciu o ww. cenę będzie zdolny do wykonania zamówienia. Wykonawca dodał, że ustalona cena zawiera również godziwy zysk. Do wyjaśnień załączono oświadczenia 7 różnych osób fizycznych przewidzianych do pełnienia jednej z siedmiu funkcji {1) geodety, 2) inspektora nadzoru robót mostowych, 3) inspektora nadzoru robót cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych, 4) inspektora nadzoru robót melioracyjnych, 5) inspektora nadzoru robót elektrycznych i elektroenergetycznych, 6) inspektora nadzoru robót telekomunikacyjnych, 7) inspektora nadzoru w specjalności konstrukcyjno-budowlanej}, o następującej treści: wyrażam zgodę na podjęcie współpracy z Biurem jako członek personelu Biura do wykonywania czynności {tu pada nazwa danej funkcji} w ramach realizacji ww. kontraktu na podstawie umowy cywilno – prawnej za wynagrodzeniem w wysokości zaoferowanej przez Biuro tj. po 65,00 zł netto za dzień pracy. Z kolei do każdego oświadczenia zostały załączone dokumenty potwierdzające posiadane przez daną osobę uprawnienia do pełnienia danej funkcji. Powyższe załączniki zostały przez Wykonawcę zastrzeżone jako tajemnica przedsiębiorstwa {przy czym przedmiotem tej tajemnicy mogą być, siłą rzeczy, dane tych osób, a nie stawka wynagrodzenia}. W tak ustalonym stanie faktycznym Izba stwierdziła, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
przepisem art. 179 ust. 1 pzp odwołującemu przysługuje legitymacja do wniesienia odwołania, gdy ma (lub miał) interes w uzyskaniu zamówienia oraz może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy. W ocenie Izby Odwołujący ma interes w uzyskaniu przedmiotowego zamówienia, gdyż złożył ofertę, która została sklasyfikowana przez Zamawiającego na drugim miejscu w rankingu ofert w świetle obowiązujących kryteriów oceny ofert {cena – 60%; metodyka – 40%}. Wobec tego Odwołujący, który podniósł w odwołaniu zaniechanie odrzucenia wybranej oferty, wykazał Sygn. akt KIO 1578/14 tym samym, że może ponieść szkodę w związku z zarzucanymi Zamawiającemu naruszeniami przepisów ustawy pzp, gdyż pozbawiony został w ten sposób możliwości uzyskania odpłatnego zamówienia publicznego, na co mógłby w przeciwnym razie liczyć. Izba zważyła na wstępie, że ponieważ odwołanie
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.