1 prawa spółdzielczego oraz § 132 i 106 ust. 3 statutu. Przekreślałoby ono bowiem prawo członka spółdzielni do odwołania w każdym czasie na zebraniu grupy członkowskiej przedstawiciela na Zebranie Przedstawicieli. Wprowadzenie zebrań grup członkowskich służy umocnieniu demokracji wewnątrzspółdzielczej i ma umożliwić reprezentację interesów i obronę członków grupy członkowskiej wobec innych organów spółdzielni. Postanowienia regulaminu - zawierające ograniczenia, stwierdzające że zebranie może obradować i podejmować uchwały jedynie w sprawach objętych porządkiem obrad podanym członkom do wiadomości, czyni – zdaniem Sądu Apelacyjnego – jedynie iluzorycznym prawo zebrania grupy członkowskiej do odwołania w każdym czasie swego przedstawiciela na zebraniu przedstawicieli. Zebrania grupy członkowskiej zwołuje bowiem zarząd (§ 131 ust. 3 statutu) i to on decyduje o porządku obrad a więc i o tym czy umieścić w porządku obrad sprawę odwołania przedstawicieli. Członkowie grupy członkowskiej pozbawieni zostaliby prawa zamieszczania w porządku obrad oznaczonych spraw (np. odwołania przedstawicieli), co gwarantuje im § 8 pkt 1 statutu. W praktyce w sytuacji gdy zarząd spółdzielni nie uwzględni wniosku członków grupy członkowskiej o wprowadzenie do porządku obrad danej grupy członkowskiej kwestii odwołania przedstawicieli, przekreśla tym samym możliwość odwołania przez zebranie grupy członkowskiej swego przedstawiciela w każdym czasie. Wbrew wywodom apelacji Sąd drugiej instancji potwierdził prawidłowość ustaleń w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, że na zebraniu grupy członkowskiej osiedla „B.” w dniach 31 maja i 15 czerwca 2004 r. miały miejsce jedynie drobne uchybienia, nie mające wpływu na treść podjętych tam uchwał. Skargę kasacyjną wniosła pozwana Spółdzielnia, w której zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: 1.1. art. 2, art. 5 § 1 pkt. 5 i 7, art. 59 §
Prawo spółdzielcze (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., nr 188, poz. 1848 ze zm.) poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że przepisy te wskazują, iż wyłącznie materią statutową jest między innymi kwestia określenia sposobu 7 i warunków podejmowania uchwał przez Zebranie Grupy Członkowskiej, uregulowana w § 3 ust. 1 Regulaminu Zebrania Grup Członkowskich Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej „J.", 1.2. art. 35 § 5 ustawy z dnia 16 września 1982 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., nr 188, poz. 1848 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z tym przepisem sposób i warunki podejmowania uchwał przez organy spółdzielni mogą zostać określone w regulaminach przewidzianych w statucie spółdzielni. Wskazując na powyższe pozwana Spółdzielnia wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania. Powodowie w złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosili o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie z zasądzeniem kosztów procesu za instancję kasacyjną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozstrzygając o charakterze prawnym statutu i przedmiocie jego regulacji nie można pominąć – jak trafnie wskazały Sądy obu instancji - art. 5 prawa spółdzielczego. Wymienia on postanowienia, które powinien obligatoryjnie określać każdy statut (art. 5 § 1 pkt 1 – 8) a nadto stanowi, że statut powinien zawierać postanowienia, których wprowadzenia wymagają przepisy ustawy oraz może zawierać inne postanowienia. Statut może zatem konkretyzować i w niezbędnym zakresie indywidualizować podstawy prawne działalności spółdzielni respektując bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawy. Spółdzielnia prowadzi działalność na podstawie ustawy – prawo spółdzielcze innych ustaw oraz zarejestrowanego statutu. Jest to wyraz dążenia prawodawcy aby statut będący najważniejszym aktem wewnętrznego prawa spółdzielczego był dostosowany do warunków i potrzeb każdej społeczności spółdzielczej. W myśl art. 5 § 1 pkt 7 pr. spółdzielczego zasady i tryb wyboru oraz odwoływania członków organów spółdzielni określa statut spółdzielni. W spółdzielniach o systemie przedstawicielskim, w których walne zgromadzenia zostały zastąpione przez 8 zebrania przedstawicieli członków - jednym z organów są zebrania grup członkowskich. Trafnie zatem Sądy obu instancji odwołały się do art. 59 § 2 ustawy spółdzielczej określającego ustawowy zakres uprawnień tych organów spółdzielni. Uprawnienia te obejmują wybieranie i odwoływanie przedstawicieli na Zebranie Przedstawicieli. Jednocześnie ustawa ta przewiduje możliwość określenia w statucie innych zadań oraz uprawnień zebrań grup członkowskich (art. 59 § 3). Sformułowanie art. 59 § 2 pkt 1 omawianej ustawy nie pozostawia swobody do kształtowania uprawnień grup członkowskich co do wybierania i odwoływania przedstawicieli na Zebranie Przedstawicieli. Natomiast art. 5 § 1 pkt 7 ustawy przesądza – jak to już wskazano – że postanowienia określające zasady i tryb wyboru oraz odwoływania członków organów spółdzielni muszą być zamieszczone w statucie. Ustawa określa zatem sferę stosunków, co do których istnieje obowiązek regulowania ich w statucie. Statut pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej w § 132 ust. 1 pkt 1 stwierdza, że do uprawnień zebrania grupy członkowskiej należy wybieranie i odwoływanie spośród członków danej grupy członkowskiej przedstawicieli na Zebranie Przedstawicieli. Nie zawiera postanowień określających procedury odwołania przedstawicieli ani też nie wskazuje przesłanek warunkujących skorzystanie przez zebranie grupy członkowskiej z prawa odwołania wybranych przedstawicieli na Zebranie Przedstawicieli. Nadanie uprawnienia do stanowienia statutu, określane w literaturze przedmiotu jako autonomia statutowa – niezależnie od innych i o zróżnicowanym charakterze spełnianych funkcji – statut zmierza do wyeliminowania swobody i dowolności w zakresie organizacji i funkcjonowania spółdzielni. Stanowi on bezpośrednią podstawę prawną dla organizacji i sposobu działania spółdzielni oraz jej organów a także kształtuje i konkretyzuje stosunki między członkami a spółdzielnią a nadto stosunki członków między sobą. Jeżeli regulamin ma być prawem dla członków i organów, to musi on wynikać z delegacji statutowej. Z powyższego wynika, że nie nastąpiło – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej – naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przytoczonych powyżej przepisów w tym także art. 2 prawa spółdzielczego. Trafnie także Sądy obu instancji wskazały na różnice między 9 sposobem stanowienia statutu i regulaminu z właściwym podkreśleniem rangi statutu. Skarga kasacyjna zarzucając naruszenie art. 35 § 5 prawa spółdzielczego dowodzi, że ustawodawca pozostawił spółdzielniom wybór aktu prawnego w którym uregulują kwestie związane z trybem zwoływania posiedzeń jej organów oraz sposobów i warunków podejmowania uchwał. W myśl powołanego przepisu, którego wykładnia jest rozstrzygająca o zasadności skargi kasacyjnej, tryb zwoływania posiedzeń organów spółdzielni w tym także zebrania grup członkowskich oraz sposób i warunki podejmowania uchwał przez te organy określa statut lub przewidziane w nim regulaminy tych organów. Takie przeniesienie w drodze delegacji do uregulowania spraw tam wymienionych nastąpiło do statutu lub przewidzianego w tym statucie regulaminu właściwego organu. Ustawa wyraźnie wskazała obszar regulacji statutowej lub regulaminowej i wykluczyła podział tej materii między statut i regulamin bowiem zakres przedmiotowy regulacji regulaminowej może stanowić tylko uzupełnienie statutu, który – jak to trafnie podkreślił Sąd Apelacyjny – został samodzielnie uchwalony. Skoro statut pozwanej Spółdzielni rozstrzygnął o wybieraniu i odwoływaniu spośród członków danej grupy członkowskiej przedstawicieli na Zebranie Przedstawicieli, to została wyłączona – w świetle powołanego art. 35 § 5 prawa spółdzielczego – regulacja w regulaminie bowiem kwestia ta została określona przez przepisy wyższego rzędu. Wprowadzona w § 3 ust. 1 regulaminu regulacja stwierdzająca, że zebranie grupy członkowskiej może obradować i podejmować uchwały jedynie w sprawach objętych porządkiem obrad w konfrontacji z odnośnymi postanowieniami statutu nie czyni tych regulacji w pełni jasnymi i czytelnymi dla członków Spółdzielni, co uprawnia do stwierdzenia, że równoległe funkcjonowanie tych przepisów nie zabezpiecza prawidłowego ich rozumienia i stosowania z uwagi na brak spójności. Nie można zasadnie negować stanowiska Sądu Apelacyjnego stwierdzającego, że zakwestionowany przepis regulaminu nie może zmieniać sytuacji prawnej członka pozwanej Spółdzielni, któremu w myśl § 8 pkt 3 statutu 10 przysługuje prawo do udziału z głosem decydującym w zebraniu grupy członkowskiej oraz prawo żądania w trybie przewidzianym w statucie zwołania zebrania Przedstawicieli lub grupy członkowskiej i zamieszczenia w porządku ich obrad oznaczonych spraw. Stanowiska Sądów obu instancji i znajduje potwierdzenie – w powołanych przez te Sądy - postanowieniach statutu skarżącej Spółdzielni, który w § 131 ust. 3 stanowi iż to Zarząd Spółdzielni zwołuje, co najmniej raz w roku w pierwszym półroczu, zebranie grupy członkowskiej i Zarząd ustala porządek obrad. Trafnie skarga kasacyjna - z powołaniem się na § 131 ust. 4 statutu – wskazuje, że zebranie grupy członkowskiej może być ponadto zwołane na żądanie Rady Nadzorczej lub Rady Osiedla. Pozwana Spółdzielnia dowodzi, że Rada Nadzorcza i Rada Osiedla występując z wnioskiem do Zarządu o zwołanie zebrania grupy członkowskiej wskazuje w jakim celu ma być ten organ zwołany, a tym samym wyznacza jego porządek obrad. Ze wskazania celu zwołania organu skarżąca wysuwa wniosek i to w kategoriach oczywistości, że to wskazanie wyznacza porządek obrad. Niewątpliwie oznaczenie celu może wskazywać na ukierunkowanie czynności dla osiągnięcia określonego rezultatu wyrażającego się w postaci zmaterializowanej, albo też w formie stworzenia określonego stanu lub sytuacji zapewniającej poprawę warunków życia, czy eliminacji stwierdzonych wadliwości. Wskazanego celu nie można jednakże utożsamiać z przysługującym członkowi prawem żądania zamieszczenia w porządku obrad grupy członkowskiej - jak to stanowi powołany § 8 pkt 3 statutu - oznaczonych spraw. Ponieważ skarga kasacyjna nie wskazuje trybu i sposobu zrealizowania przez członka spółdzielni uprawnienia o którym stanowi powołany przepis statutu to, nie zachodzi potrzeba bliższej motywacji niepodzielonego twierdzenia skargi kasacyjnej, że prawo członka nie zostało ograniczone a postanowienie § 3 regulaminu ma charakter wyłącznie porządkowy. Z powyższego wynika, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu (art. 39814 k.p.c.) z zasądzeniem kosztów procesu za instancję kasacyjną (art. 39821 , 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 zdanie pierwsze oraz art. 98 §
k.p.c.).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.