← Polska

II UK 226/09

Sygn. akt II UK 226/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca) SSN Romua

§ 2ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2002.169.1387), w związku z załącznikiem nr 20 (wzór deklaracji DRA) Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (w wersji Dz.U.98.149.982 - tekst pierwotny i wersji po zmianie wprowadzonej Dz.U.2002.120.1027), przez bezprawne przyjęcie, że egzekucja prowadzona przeciwko spółce PPU V. Sp. z o.o. okazała się bezskuteczna, w sytuacji, gdy nie może być mowy o prowadzeniu takiej egzekucji administracyjnej wyłącznie na podstawie deklaracji rozliczeniowej DRA, jeżeli deklaracja ta nie zawierała pouczenia o tym, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, a w konsekwencji bezprawne przyjęcie, że została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji administracyjnej warunkująca odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki.” - „naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 108 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa, Dz.U.05.8.60 j.t. i odpowiednio art. 108 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa w wersji Dz.U. 2002.169.1387, w związku z art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2007.11.74) w związku z art.

§ 2Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2002.169.1387), w związku z załącznikiem nr 20 (wzór deklaracji DRA) Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do 6 ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (w wersji Dz.U.98.149.982 - tekst pierwotny i wersji po zmianie wprowadzonej Dz.U.2002.120.1027), przez bezprawne przyjęcie, że egzekucja prowadzona przeciwko spółce PPU V. Sp. z o.o. okazała się bezskuteczna, w sytuacji, gdy nie może być mowy o prowadzeniu takiej egzekucji administracyjnej wyłącznie na podstawie deklaracji rozliczeniowej DRA, jeżeli deklaracja ta nie zawierała pouczenia, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, a w konsekwencji bezprawne przyjęcie, że została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji administracyjnej warunkująca odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki.” - „naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 108 § 1 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa, Dz.U.05.8.60 j.t., w związku z art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2007.11.74) w związku z art.

§ 2Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2002.169.1387), w związku z załącznikiem nr 20 (wzór deklaracji DRA) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (w wersji Dz.U.98.149.982 - tekst pierwotny i wersji po zmianie wprowadzonej Dz.U.2002.120.1027), przez bezprawne przyjęcie, że istniały podstawy do wydania decyzji kształtujących odpowiedzialności W. P. za zobowiązania spółki PPU V. Sp. z o.o. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych, w sytuacji gdy nie została spełniona przesłanka wydania decyzji określającej odpowiedzialność spółki PPU V. Sp. z o.o.” W uzasadnieniu podstawy skargi wskazano na wstępie, że dotyczy ono „uzasadnienia podstawy skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów ordynacji podatkowej. tj. art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej (w wersji Dz.U. 7 Dz.U.2000.94.1037. art. 608 i wersji dokonanej zmianą Dz.U.2002.169.1387 art. 1). naruszenia art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej, naruszenia art. 108 § 3 Ordynacji podatkowej (w wersji Dz.U. 1997.137.926 - tekst pierwotny), naruszenia art. 108 § 4 (w wersji Dz.U. 2002.169.1387 art. 1) ordynacji podatkowej.” Następnie pełnomocnik skarżącego podkreślił, że odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki uzależniona jest, zgodnie z art. 116 § 1 i art. 108 § 4 ordynacji podatkowej od bezskuteczności egzekucji prowadzonej z majątku spółki. Stwierdził też, że decyzje organu rentowego z 22 maja r. i 14 lipca 2003 r. nie zostały poprzedzone wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania Spółki z o.o. PPU V. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz funduszu pracy i funduszu gwarantowanych świadczeń pracowniczych za te same okresy. Deklaracja DRA stanowiąca załącznik nr 20 do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (w wersji Dz.U.98.149.982 - tekst pierwotny i wersji po zmianie wprowadzonej Dz.U.2002.120.1027 nie zawierała pouczenia, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu egzekucyjnego. Zatem, aby można było prowadzić egzekucję z majątku Spółki z o.o. PPU V., konieczne było wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz funduszu pracy i funduszu gwarantowanych świadczeń pracowniczych. Taka decyzja nie została jednak wydana. W związku z powyższym, zgodnie z treścią normy art.

§ 2ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja nie mogła być prowadzona. Ponadto Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z 13 maja 2009 r. w sprawie sygn. akt I UZP 4/09 przesądził, że bezskuteczność egzekucji z majątku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o której mowa w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w związku z art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, może być stwierdzona wyłącznie w postępowaniu w sprawie egzekucji należności z 8 tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzedzającym wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu spółki za te należności. Zatem nie tylko nie było podstaw do wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzji z dnia 22 maja 2003 r. i 14 lipca 2003 r., która stwierdzała odpowiedzialność W. P., jako członka zarządu Spółki z o.o. PPU V. za jej zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz funduszu pracy i funduszu gwarantowanych świadczeń pracowniczych, ale nie było w ogóle podstaw do prowadzenia egzekucji z majątku tej Spółki. Nie może być zatem mowy o bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki z o.o. PPU V., która powinna być stwierdzona przed wydaniem decyzji stwierdzającej odpowiedzialność W. P. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, ponieważ nie ma uzasadnionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że nie jest jasne, jakie przepisy Ordynacji podatkowej zostały zdaniem skarżącego naruszone przez Sąd Apelacyjny. Pełnomocnik skarżącego w petitum i uzasadnieniu skargi podaje bowiem różne „wersje” art. 116 § 1 i art. 108 tej ustawy, zarzucając ich naruszenie i zapominając, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa w brzmieniu sprzed tej zmiany. Sąd Najwyższy nie może zdecydować za skarżącego, jaki przepis ze względu na czas jego obowiązywania został zaskarżony. Już to dyskwalifikuje skargę, która bez skutecznego zaskarżenia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej traci sens. Niezależnie od tego chybione jest, podstawowe dla konstrukcji zarzutów przedstawionych w skardze, twierdzenie o naruszeniu przez Sąd Apelacyjny „art.

§ 2ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z załącznikiem nr 20 (wzór deklaracji DRA) rozporządzenia 9 Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (w wersji Dz.U.98.149.982 - tekst pierwotny i wersji po zmianie wprowadzonej Dz.U.2002.120.1027), przez bezprawne przyjęcie, że egzekucja prowadzona przeciwko spółce PPU V. Sp. z o.o. okazała się bezskuteczna, w sytuacji, gdy nie może być mowy o prowadzeniu takiej egzekucji administracyjnej wyłącznie na podstawie deklaracji rozliczeniowej DRA, jeżeli deklaracja ta nie zawierała pouczenia o tym, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, a w konsekwencji bezprawne przyjęcie, że została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji administracyjnej warunkująca odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki.” Twierdzenie to jest nieuzasadnione z następujących powodów. Po pierwsze, błędne, a nawet niezrozumiałe, jest wskazanie, że „deklaracja DRA stanowiąca załącznik nr 20 do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (w wersji Dz.U.98.149.982 - tekst pierwotny i wersji po zmianie wprowadzonej Dz.U.2002.120.1027 nie zawierała pouczenia, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu egzekucyjnego”. Jest oczywiste, że deklaracja zawarta w wymienionym wzorze zamieszczonym w załączniku do rozporządzenia takie pouczenie zawiera. Gdyby zaś Autorowi skargi chodziło o konkretną deklarację DRA, to nie wskazał którą lub które. Poza tym, tego rodzaju zarzut miałby charakter niedopuszczalnego zarzutu odnoszącego się do faktów, podczas gdy w skardze nie podniesiono zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 3983 § 3 k.p.c.). Na koniec, należy wskazać, że art.

§ 2

ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma zastosowania do postępowania odnoszącego się do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ponieważ powołane w nim przepisy, tj. art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania do 10 tego rodzaju należności (art. 31 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Z kolei zarzut naruszenia art. 108 § 1 ordynacji podatkowej, pomijając już wątpliwości, o jaką „wersję” tego przepisu chodzi w skardze, przez to, że nie wydano wcześniej decyzji wymiarowej w stosunku do spółki jest bezpodstawny z przyczyn szczegółowo i trafnie wyjaśnionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego. Sąd ten, trafnie odwołując się do wyroków Sądu Najwyższego stwierdził, że zasada, iż orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej musi być poprzedzone wydaniem i doręczeniem decyzji podatkowej podmiotom odpowiadającym za zobowiązania podatkowe przed osobą trzecią, nie ma zastosowania do należności z tytułu składek bowiem art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nakazując odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej pomija stosowanie art. 108 § 2 i 3 odsyłając jedynie do § 1. Prawidłowość tego argumentu potwierdził ostatnio Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów z dnia 15 października 2009 r., I UZP 3/09 (niepublikowana). Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39814 k.p.c.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.