Sygn. akt I BP 8/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Iwulski SSN Zbigniew Myszka w sprawie z powództwa M. L. przeciwko I. F. S. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o dopuszczenie do pracy , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 marca 2014 r., skargi powódki o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 10 czerwca 2011 r. 1. stwierdza, że punkt I. prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt … 120/11, jest niezgodny z prawem; 2. zasądza od pozwanej I. F. S. Spółki z o.o. w W. na rzecz powódki M. L. kwotę 930 (dziewięćset trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą na bezprawność. UZASADNIENIE 2 Sąd Rejonowy w O. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 3 marca 2011 r., … 495/11, dopuścił powódkę M. L. do pracy w pozwanej I. F. S. Spółce z o.o. w W. oraz oddalił powództwo w stosunku do Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. i A.-R. Spółki z .o.o. w K. Powódka wniosła pozew przeciwko I. F. S. Spółce z o.o. w W., A.-R. Spółce z o.o. w K. oraz Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu w O., domagając się dopuszczenia do pracy. W uzasadnieniu pozwu podała, że we wrześniu 2004 r. w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w O. został zlikwidowany dział żywienia, a wykonywane przez ten dział usługi żywienia pacjentów zostały powierzone firmie zewnętrznej G. G. Spółce z o.o. w W. (obecnie I. F. S. Spółka z o.o. w W.). W kwietniu 2010 r., w związku nieprzedłużeniem kontraktu na żywienie pacjentów z I. F. S. Spółką z o.o. w W. i powierzeniem tej usługi A.-R. Spółce z o.o. w K. oraz zwrotnym przekazaniem dzierżawionych pomieszczeń i części wyposażenia kuchni zleceniodawcy (Szpitalowi), Spółka I. F. S. poinformowała swoich pracowników, że zgodnie z art. 231 k.p. stali się pracownikami Szpitala. Ten ostatni z kolei poinformował pracowników, że nie doszło do przejścia części zakładu pracy w rozumieniu art. 231 k.p. i nadal ich pracodawcą pozostaje I. F. S. Spółka z o.o. w W. Pozwany Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w O. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w stosunku do niego. Ujawnił, że powódka nigdy nie była pracownikiem Szpitala, została zatrudniona przez spółkę G. G. Szpital nie przejął faktycznego władztwa nad zakładem pracy zajmującym się żywieniem pacjentów. Zwrócone przez Spółkę I. F. S. pomieszczenia przeznaczono do prac adaptacyjnych celem zorganizowania nowych oddziałów szpitalnych a przekazane niepełne wyposażenie kuchenne przeznaczono do kasacji. Od daty przejęcia żywienia pacjentów przez firmę zewnętrzną (od 2004 r.) nie ma zapotrzebowania na zatrudnienie w Szpitalu pracowników żywienia. Pozwana I. F. S. Spółka z o.o. w W. wniosła o oddalenie powództwa w stosunku do niej. W uzasadnieniu pozwu wskazała, że skutkiem nieprzedłużenia z nią umowy na żywienie pacjentów i w konsekwencji rozwiązania umowy dzierżawy pomieszczeń przeznaczonych na kuchnie zlokalizowanych w Szpitalu oraz zwrotu części wyposażenia kuchennego jest to, że zadanie (usługa) w postaci żywienia 3 pacjentów z powrotem „przeszła” na zleceniodawcę, co jest wystarczające do stwierdzenia, że doszło do przejścia części zakładu pracy w rozumieniu art. 231 k.p. Z kolei jeżeli Szpital powierzył te zadania nowemu podmiotowi zewnętrznemu, to podmiot ten ma obowiązek zatrudnienia pracowników jako nowy pracodawca (art. 231 k.p.). Pozwana A.-R. Spółka z o.o. w K. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w stosunku do niej. W uzasadnieniu stwierdziła, że zapatrywanie I. F. S. jest prawdziwe jedynie w stosunku do pewnych specyficznych rodzajów działalności. Dotyczy to przedsiębiorstwa (zakładu), którego działalność w głównej mierze opiera się na czynniku ludzkim, a mienie odgrywa w niej znikomą rolę (np. sprzątanie szpitalne). Do realizacji usług żywienia niezbędne jest posiadanie lokalu w postaci kuchni wraz z wyposażeniem, magazynu oraz sprzętu gastronomicznego. Bez przejęcia przedmiotowych składników mienia w tej konkretnej sprawie nie sposób twierdzić, że doszło do transferu (części) zakładu pracy na A.–R. Spółkę z o.o. w K. Sąd Rejonowy ustalił, że we wrześniu 2004 r. został zlikwidowany w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w O. dział żywienia, a wykonywane przez ten dział usługi żywienia pacjentów zostały powierzone w drodze przetargu firmie zewnętrznej G. G. Spółce z o.o. w W. (obecnie I. F. S. Spółka z o.o. w W.). W drodze umów cywilnoprawnych świadcząca usługi Spółka uzyskała tytuł prawny do posiadania kuchni i pomieszczeń przynależnych zlokalizowanych w budynku Szpitala, dotychczas zajmowanych przez dział żywienia. Wykonawca przejął też w całości wyposażenie kuchni. W trybie art. 231 k.p. stał się pracodawcą dla dotychczas zatrudnionych w dziale żywienia pracowników Szpitala. Spółka I. F. S. systematycznie rozszerzała zakres świadczonych usług żywienia szpitalnego, pozyskując nowych klientów, w tym Samodzielny Publiczny Zespół Gruźlicy i Chorób Płuc w O. Z tej przyczyny powódka została zatrudniona przez poprzednika prawnego Spółki I. F. S. Przed zakończeniem współpracy z Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym w O. i zwrotnym przekazaniem mu pomieszczeń kuchni wraz z częścią wyposażenia w kwietniu 2010 r., Spółka I.F. S. na bazie tych pomieszczeń i wyposażenia przygotowywała posiłki dla sześciu podmiotów: Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. – 9.576 (55% wszystkich 4 posiłków), Samodzielnego Publicznego Zespołu Gruźlicy i Chorób Płuc w O. – 3.874 (22% wszystkich posiłków), Szpitala Uniwersyteckiego w O. – 1.960, Szpitala Pomocy Maltańskiej – 318, Komendy Wojewódzkiej Policji – 117, Policyjnej Izby Dziecka – 53, D. P. Spółki z o.o. – 1.411 (kanapki). Pracownicy zatrudnieni w Spółce I. F. S. świadczyli pracę bez podziału czynności na poszczególnych usługobiorców. Stan zatrudnienia w tym czasie wynosił 34 osoby. Spółka świadczyła usługi żywienia na rzecz Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego do 5 maja 2010 r. W następstwie wygaśnięcia umowy doszło do zwrotu dzierżawionych pomieszczeń kuchni oraz przejętego w 2004 r. wyposażenia kuchennego, które w dużej części uległo kasacji z uwagi na zużycie. W zwróconych pomieszczeniach kuchni szpital przeprowadził prace remontowo-adaptacyjne z przeznaczeniem na oddziały szpitalne. Od 6 maja 2010 r. usługi żywienia szpitalnego na rzecz Samodzielnego Publicznego Zespołu Gruźlicy i Chorób Płuc w O. oraz Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego przejęła Spółka A.-R. z K. Spółka I. F. S. zatrudniała w kuchni w O. menedżerów, kierowców i dietetyków. Ze względu na posiadanie przez Spółkę A.-R. własnego kierownictwa koordynującego świadczenie usług żywieniowych, powierzenie rozwożenia przygotowanych posiłków firmie zewnętrznej oraz zlokalizowanie centrum dietetycznego w K. brak było zapotrzebowania po stronie tej Spółki na pracowników na tych stanowiskach. W maju 2010 r. powódka zgłosiła gotowość świadczenia pracy na rzecz I. F. S. Spółki z o.o. w W. oraz w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w O. Sąd Rejonowy uwzględnił żądanie powódki w stosunku do pozwanej I. F. S. Spółki z o.o. w W. Powołując się na treść art. 231 § 1 k.p. oraz art. 1 ust. 1b dyrektywy Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów (Dz.U.UE.L.2001.82.16), Sąd Rejonowy stwierdził, że pojęcie transferu (przejścia) zakładu pracy nie zostało zdefiniowane na gruncie prawa polskiego, interpretację tego pojęcia pozostawiono judykaturze. Dlatego niezbędne jest przy ustalaniu jego treści na gruncie prawa polskiego sięganie wprost do dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Temu zabiegowi, ze względu na pojemną formułę pojęcia „przejście 5 zakładu pracy lub jego części” z art. 231 k.p., nie sposób zarzucić wykładni contra legem (niezgodnej z wyraźnym brzmieniem przepisu prawa krajowego). W rozważanej kwestii można reprezentować dwojakie stanowisko – według pierwszego zapatrywania można twierdzić, że przejęcie ma miejsce tylko wtedy, gdy przejmowany jest zakład pracy w ujęciu przedmiotowym, tzn. przejmowane są nieruchomości lub maszyny niezbędne do wykonywania danej działalności; zgodnie z odmiennym zapatrywaniem wystarczające jest ustalenie, że inny podmiot przejmuje samą działalność (zadania). Konieczność przyjęcia za punkt wyjścia przy ocenie, czy mamy do czynienia z transferem przedsiębiorstwa, ustalenia, czy przedsiębiorstwo opiera się w głównej mierze na czynniku ludzkim (wykwalifikowanej kadrze pracowniczej), czy też do jego funkcjonowania niezbędne jest również posiadanie tytułu prawnego do określonych środków materialnych (np. pomieszczeń, urządzeń) bądź środków niematerialnych (np. patenty, licencje) i w tym drugim wypadku wykluczenie przyjęcia transferu bez przeniesienia tych środków, wyraźnie podkreślił Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniach: z 25 stycznia 2001 r., Oy Liikenne Ab przeciwko Pekka Liskojärvi i Pentti Juntunen, C-l 72/99, ECR [2001] 1-0745; z 2 grudnia 1999 r., G.C. Allen i inni przeciwko Amalgamated Construction Co. Ltd., C-234/98, ECR [1999] 1-8643; z 20 listopada 2003 r., Carlito Abler i inni przeciwko Sodexho MM Catering Gesellschaft mbH, C- 340/01, ECR [2003] 1-14023. Zwłaszcza w tym ostatnim orzeczeniu, w którym rozpatrywano sprawę przedsiębiorstwa świadczącego usługi cateringowe na rzecz szpitala z wykorzystaniem pomieszczeń i wyposażenia zleceniodawcy, Trybunał Sprawiedliwości ustalił, że działalność taka nie opiera się w głównej mierze na pracy ludzkiej, gdyż do jej prowadzenia niezbędny jest tytuł prawny do lokalu, także większe oraz drobne wyposażenie (między innymi urządzenia do przygotowywania posiłków, lodówki, zmywarki). Bez przejęcia wspomnianych środków materialnych nie sposób w tej sytuacji twierdzić, że doszło do transferu przedsiębiorstwa. Sąd Rejonowy stwierdził, że charakter działalności cateringowej prowadzonej przez pozwane Spółki dowodzi, że nie może być ona prowadzona bez zaplecza materialnego (np. lokale spełniające wymogi sanitarne, specjalistyczne wyposażenie kuchenne takie jak piece konwekcyjne, lodówki, zmywarki, sprzęt do przewożenia żywności) oraz trwałej struktury organizacyjnej niezbędnej do 6 prowadzenia tego typu działalności (kucharze, pomoce kuchenne, dietetycy, personel zarządzający itp.). Rozmiar środków angażowanych w prowadzenie działalności potwierdzają zeznania dyrektora generalnego Spółki A.-R. W tej sytuacji okoliczność, że Spółka A.-R. „przejęła” od Spółki I. F. S. usługę w postaci żywienia m.in. pacjentów pozwanego Szpitala, jest niewystarczająca do stwierdzenia, że doszło do transferu części przedsiębiorstwa. Sąd Rejonowy stwierdził, że po stronie Spółki A.-R. w związku z przejęciem kontraktu na żywienie pacjentów Szpitala nie powstało zapotrzebowanie na zatrudnienie (przejęcie) pracowników Spółki I. F. S. tworzących „strukturę osobową” obsługującą ten kontrakt. W związku z umiejscowieniem w centrali w K. dietetyków, powierzeniem czynności rozwożenia posiłków firmie zewnętrznej oraz posiadaniem własnej kadry koordynującej i zarządzającej poszczególnymi zleceniami istniała po jej stronie jedynie potrzeba zatrudnienia w O. kucharzy i pomocy kuchennych, którzy sami w sobie nie stanowią zorganizowanej jednostki organizacyjnej będącej w stanie obsłużyć przedmiotowy kontrakt. Zdaniem Sądu Rejonowego, Specjalistyczny Szpital Wojewódzki w O. nie jest podmiotem, który w spornym zakresie należało uznać za przejmującego przedsiębiorstwo. Jednostka ta jedynie odzyskała władztwo nad lokalami, w których dotychczas Spółka I. F. S. prowadziła działalność cateringową, oraz zwrócono jej część wyposażenia dotychczas użytkowanego przez tę Spółkę, będącego własnością Szpitala. Szpital nie podjął się prowadzenia działalności identycznej lub podobnej do tej wykonywanej przez Spółkę I. F. S. Zużyte wyposażenie kuchni uległo kasacji a same pomieszczenia kuchenne zostały zaadaptowane na oddziały szpitalne. W ocenie Sądu Rejonowego stosunek pracy z powódką nie został rozwiązany przez Spółkę I. F. S. (nie miało miejsca wypowiedzenie ani rozwiązanie umowy za porozumieniem stron), dlatego Sąd orzekł o dopuszczeniu powódki do pracy u tej pozwanej. W stosunku do pozostałych dwojga pozwanych powództwo zostało oddalone. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wniosła pozwana I. F. S. Spółka z o.o. w W., zarzucając naruszenie: 1) art. 231 k.p. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że warunkiem przejęcia części zakładu pracy realizującego cele 7 społeczne lub publiczne jest przejęcie składników majątkowych oraz tożsamość przedsiębiorstwa nowego i poprzedniego pracodawcy, a tym samym pominięcie ratio legis tego przepisu, a także jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przejęcia zakładu pracy pozwanej, mimo że nastąpiło przejęcie zadań i składników majątkowych przez Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w O. oraz Samodzielny Publiczny Zespół Gruźlicy i Chorób Płuc w O., a w przypadku A.-R. Spółki z o.o. w K. nastąpiło przejęcie przez ten podmiot całości zadań realizowanych przez część zakładu pozwanej; 2) art. 230 k.p.c. przez nieprzyjęcie, że A.-R. Spółka z o.o. w K. przejęła praktycznie całość zadań realizowanych przez część zakładu pracy pozwanej, a tym samym praktycznie wszystkich byłych klientów pozwanej w tym zakresie; 3) art. 233 k.p.c. przez brak dokonania wszechstronnej oceny dowodów, co nasuwa zastrzeżenia z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania i zasad doświadczenia życiowego. Pozwana I. F. S. Spółka z o.o. w W. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie wniesionych powództw przeciwko wszystkim pozwanym, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania albo wystąpienie do Sądu Najwyższego z pytaniem prawnym: czy w przypadku zakładów pracy realizujących cele społeczne lub publiczne, przy wyjaśnieniu pojęcia przejęcia ich części oraz istoty aktu przejęcia, zasadnicze znaczenie ma przejęcie zadań realizowanych przez dotychczasowego pracodawcę. Powódka wniosła o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy w O. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 10 czerwca 2011 r., … 120/11, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo względem pozwanej I. F. S. Spółki z o.o. w W. (punkt I.) oraz odrzucił jej apelację w pozostałej części (punkt II.). Sąd Okręgowy uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 231 § 1 k.p. Sąd pierwszej instancji nie ustalił bowiem, że A.-R. Spółka z o.o. w K. przejęła praktycznie w całości zadania realizowane wcześniej przez skarżącą. Okoliczność ta nie została zakwestionowana w trakcie postępowania. Fakt ten jest bezsporny i został uwzględniony przy rozpoznawaniu apelacji. 8 Apelacja pozwanej zarzuca naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., jednak uchybienia nie dotyczą prawdziwości ustalonych faktów, lecz ich interpretacji i doniosłości, zważywszy na wykładnię art. 231 § 1 k.p. Skarżąca eksponuje zapotrzebowanie Spółki A.-R. na pracowników. Dla konstrukcji zawartej w art. 231 § 1 k.p. okoliczność ta ma znikome znaczenie. Skutek w postaci przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę następuje z mocy prawa. Zapotrzebowanie na pracę pracowników nie może wyłączyć ustawowego automatyzmu transferu. Zapotrzebowanie nowego pracodawcy na pracę zależy od wielu czynników, dlatego nie może stanowić podstawy do delimitacji zastosowania lub niezastosowania art. 231 k.p. Sąd Okręgowy stwierdził, że w sprawie miał zastosowanie art. 231 § 1 k.p., zgodnie z którym w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Cel wskazanej regulacji nie budzi wątpliwości. Jego funkcja została ukierunkowana na pracownika i stanowi element stabilizacyjny zatrudnienia. W konsekwencji należy podkreślić, że punktem odniesienia jest osoba pracownika, a w szczególności jego prawo do dotychczasowych warunków pracy i płacy. Wskazany wymiar regulacji określonej w art. 231 § 1 k.p. pozostaje w opozycji do innych wartości, którym ustawodawca nadaje wartość (np. do zasady wolności gospodarki rynkowej). Sąd Okręgowy stwierdził, że nie należy bagatelizować oddziaływania funkcji ochronnej prawa pracy na inne normy systemu prawnego. Zasada swobody działalności gospodarczej nie ma charakteru bezwzględnego. Transfer pracowników w istotny sposób ogranicza jej oddziaływanie. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na coraz częstsze zjawisko eksternalizacji, polegające na przekazywaniu przez przedsiębiorców określonych zadań podmiotom zewnętrznym i wykorzystywaniu w realizacji zadań podwykonawców. W ujęciu prawa pracy osłabia ono pozycję prawną pracownika. Prowadzi do zmniejszenia stabilności zatrudnienia. Aktualny wydaje się postulat „upodmiotowienia” pracownika jako strony zobowiązania pracowniczego. Z jednej strony można zauważyć pozwanych, którzy są skupieni na efekcie gospodarczym lub konieczności realizacji przypisanych im zadań, z drugiej strony należy dostrzec pracowników, którzy z dnia 9 na dzień utracili możliwość zarobkowania i za których żaden z pozwanych nie czuje się odpowiedzialny. Relacja ta aktualizuje konieczność postrzegania żądania powódki przez pryzmat funkcji ochronnej prawa pracy. Jej strona zewnętrzna pozwala na daleko idącą interwencję w manifestowaną przez pozwaną Spółkę A.-R. zasadę swobody obrotu gospodarczego. Sąd Okręgowy stwierdził, że należy mieć na uwadze podmiotową i przedmiotową nietypowość stanu faktycznego sprawy. Art. 231 § 1 k.p. koncentruje uwagę na relacji zachodzącej między trzema podmiotami (dotychczasowym pracodawcą, pracodawcą przejmującym oraz pracownikiem). W rozpoznawanej sprawie uczestniczyła większa liczba pracodawców. Spoiwem między pozwanym Szpitalem a pozostałymi pozwanymi (Spółką I. F. S. oraz Spółką A.-R.) były zadania polegające na zapewnieniu wyżywienia pacjentom szpitala. Z kolei relacja zachodząca między Spółką A.-R. a Spółką I. F. S. polegała na przejęciu wykonywania tego zadania. Proces ten miał charakter dynamiczny i rozłożony w czasie. Nie ma wątpliwości, że między wspomnianymi Spółkami nie zachodziła żadna więź prawna. Relacja między nimi może być oceniana jedynie w ujęciu ekonomicznym. Polegała na przejęciu dotychczasowych kontrahentów i realizowaniu tych samych zleceń. W ocenie Sądu Okręgowego opisana złożoność przedmiotowa i podmiotowa nie oznacza, że art. 231 § 1 k.p. nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Dodatkową odrębnością wynikającą ze stanu faktycznego sprawy jest okoliczność, że A.-R. Spółka z o.o. w K. wykonywała dotychczasowe zadania I. F. S. Spółki z o.o. w W. na rzecz Samodzielnego Publicznego Zespołu Gruźlicy i Chorób Płuc w O. oraz Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. (a także innych podmiotów) w oparciu o nietożsamy zespół majątkowy. Dotychczasowe zaplecze kuchenne zostało przez Spółkę I. F. S. zwrócone Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu w O. Spółka A.-R. przejęła od Samodzielnego Publicznego Zespołu Gruźlicy i Chorób Płuc jedynie w ograniczonym zakresie sprzęt i pomieszczenia. Wskazany aspekt przedmiotowy wymaga rozważenia i odpowiedzi na pytanie, czy tożsamy zespół zadań w oderwaniu od substancji majątkowej służącej do jego realizacji stanowi wystarczający czynnik uzasadniający 10 przyjęcie transferu pracowników. Zagadnienie to stanowi oś, wokół której grupują się argumenty prowadzące do rozstrzygnięcia sprawy. Art. 231 § 1 k.p. wskazuje na konkretne zdarzenie określane jako „przejście zakładu pracy”. Nie wyklucza jednak w ujęciu temporalnym powtarzalności tych zdarzeń. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji zakończenia współpracy przez dotychczasowego podwykonawcę i przekazania zadań nowemu podmiotowi. Art. 231 k.p. zawiera dwa pojęcia (przejście i zakład pracy). Zakreślenie desygnatów tych pojęć stanowi punkt wyjścia do dalszych rozważań. Zakład pracy stanowi zorganizowaną całość osobową i rzeczowo-majątkową, która jest dla pracowników placówką zatrudnienia, miejscem świadczenia pracy. Zakład pracy stanowi zorganizowany zespół środków, na który w typowym układzie składają się elementy materialne i niematerialne, system organizacyjny i załoga. Rozważając zakres desygnatów pojęcia zakład pracy, należy zwrócić uwagę, że określenie to mieści w sobie aspekty: majątkowy, niemajątkowy, osobowy, organizacyjny i zadaniowy, które w całości wypełniają jego treść. Odniesienie pojęcia zakład pracy do instytucji transferu zmusza do podkreślenia aspektu majątkowego, zadaniowego i organizacyjnego. Ustawodawca nie przesądził, który z nich ma charakter dominujący. Nie można pominąć, że zakładem pracy jest również załoga, czyli zespół pracowników powiązanych funkcjonalnie z zadaniami i majątkiem. Denotacja pojęcia zakład pracy posiada złożony charakter. Wydaje się, że pomiędzy czynnikami składającymi się na pojęcie zakład pracy dochodzi do relacji o synalagmatycznym charakterze. Poszczególne składowe ściśle współzależą od siebie. Niekiedy zadania i majątek nie muszą iść w parze. Mogą zaistnieć sytuacje, w których nowy pracodawca przejmie zadania, z pominięciem majątku. Eskalacja w układzie korelatów zakładu pracy uzależniona jest od uwarunkowań występujących w określonym zespole podmiotowym i przedmiotowym. Deprecjacja jednego z czynników nie przekreśla co do zasady zastosowania automatyzmu art. 231 § 1 k.p. Podmiotowo czynnik majątkowy ukierunkowany został na pracodawcę, który w stosunku pracy kojarzony jest z kapitałem. Z kolei zadania powodują skierowanie uwagi na pracownika jako wykonawcę. Trudno jednak z tego zestawienia komponować tezę o zdeklasowaniu czynnika majątkowego przy wykładni art. 231 § 1 k.p. Znamienne jest jednak, że 11 okoliczności sprawy mogą osłabić doniosłość aspektu majątkowego pojęcia zakład pracy. Ogólnie rzecz ujmując, należy zwrócić uwagę, że pracodawcy realizują różnorodne cele, niekoniecznie obliczone na osiągnięcie zysku. Dodatkowo wypada podkreślić, że do wykonywania części prac niepotrzebne są nakłady materialne. Ujęcie czynnościowe dominuje w nich nad zespołem majątkowym koniecznym do ich realizacji. Okoliczności te pozwalają na konstatację, że zachwianie równowagi między czynnikiem majątkowy i zadaniowym może nastąpić z uwagi na wskazane realia przedmiotowe (relacja między rodzajem czynności a koniecznością posłużenia się przy jej wykonywaniu składnikami majątkowymi) i podmiotowe (charakter działalności prowadzonej przez podmiot zatrudniający). Prowadzi to do wniosku, że wykładnia art. 231 k.p. musi być analizowana de casu ad casum. Orzecznictwo TSUE akcentowane przez Sąd pierwszej instancji i pozwanych nie ma jednolitego charakteru. Aby wyprowadzać z niego wiążące dla sprawy wnioski, należy uwzględnić jednostkowe stany faktyczne. Analiza orzeczeń TSUE wydanych na gruncie dyrektywy 2001/23/WE skłania do generalnego wniosku, że kryterium decydującym o uznaniu za rzeczywiste przeniesienia przedsiębiorstwa lub jego części jest zachowanie tożsamości jednostki gospodarczej, które wynika przede wszystkim z rzeczywistego kontynuowania lub przejęcia przez nowego pracodawcę tej samej działalności gospodarczej lub działalności podobnej. Wskazana tożsamość jednostki wyznaczana jest między innymi czynnikiem majątkowym. Należy jednak podkreślić, że element majątkowy nie ma charakteru wyłącznego. W najnowszym orzecznictwie TSUE wyrażany jest pogląd, że przepisy dyrektywy 2001/23/WE mogą być stosowane także w sytuacji, gdy część przejmowanego przedsiębiorstwa lub zakładu nie zachowuje niezależności organizacyjnej, pod warunkiem, że funkcjonalne więzi pomiędzy poszczególnymi przejmowanymi czynnikami produkcji zostaną zachowane, co będzie pozwalało przejmującemu na ich wykorzystywanie do celu prowadzenia identycznej lub analogicznej działalności gospodarczej. Ilustracją indywidualnego spojrzenia na transfer pracowników jest orzecznictwo Sądu Najwyższego, które akcentuje w konkretnych stanach faktycznych bądź czynnik majątkowy, bądź zadaniowy. Analiza rozstrzygnięć Sądu Najwyższego pozwala na skomponowanie pewnych prawidłowości. 12 Po pierwsze, w orzecznictwie można zaobserwować dyferencjację, której wyznacznikiem jest funkcjonowanie pracodawcy w tzw. sferze publicznej (aspekt podmiotowy). W tym wypadku przy wykładni art. 231 § 1 k.p. podstawowe znaczenie ma przekazanie (przejęcie) wykonywanych zadań. Aspekt majątkowy traci na znaczeniu. Podstawą wyróżnienia tej kategorii pracodawców nie jest ich „publiczny” status. Pracodawcy ci realizują misję społeczną (publiczną), która uwypukla czynnik zadaniowy. Nie jest ona ukierunkowana na osiągnięcie efektu gospodarczego, przez co pryzmat majątkowy traci na znaczeniu. Pracodawców tych nie można postrzegać w ujęciu kapitałowym, gdyż nie taka jest ich funkcja. Zważywszy na cel ich działania należy podkreślić dominujący charakter zadań nad majątkiem służącym do ich realizacji. Jednostki służby zdrowia (szpitale) należy zaliczyć do tej grupy pracodawców. W wyroku z 9 grudnia 2004 r., I PK 103/04 (OSNP 2005 nr 15, poz. 220) Sąd Najwyższy wprost odniósł się do istoty funkcjonowania szpitali. Argumentował, że przekazanie innemu podmiotowi („zewnętrznemu”) istotnej części zadań pracodawcy, bez których prowadzone przez obu tych pracodawców zakłady pracy (w znaczeniu przedmiotowym) nie mogłyby funkcjonować, prowadzi do podmiotowego „przekształcenia pracodawców” w rozumieniu art. 231 k.p. bez względu na to, czy dotychczas wykonujący te zadania pracownicy (salowe) byli zatrudnieni w wyodrębnionej samodzielnej placówce zatrudnienia. W sprawie tej sądy obu instancji bezzasadnie ograniczyły normatywne oddziaływanie art. 231 k.p. tylko do przypadków, w których przejściu części zakładu pracy na nowego pracodawcę towarzyszy wyłącznie przekazanie wyodrębnionych składników materialnych mogących tworzyć samodzielną placówkę zatrudnienia, w której realizowane byłyby samodzielnie i w całości dotychczasowe zadania przez przejmowanych pracowników. Po drugie, analiza poglądów wyrażonych w orzecznictwie pozwala na przyjęcie, że przy ocenie transferu pracowników znaczenie ma strona podmiotowa. Koncentruje ona uwagę na związku rodzaju wykonywanej pracy z zespołem majątkowym służącym do jej realizacji. W większości wypadków zadania postawione przed pracownikiem wymagają środków majątkowych, które są dostarczane przez pracodawcę. W ujęciu ekonomicznym można wartościować wysokość kosztów osobowych i nakładów majątkowych. Relacja ta nie jest jednak 13 przydatna na gruncie prawa pracy. Konstrukcja zawarta w art. 231 k.p. nie nawiązuje do niej. Indywidualizacja charakterystyczna dla oceny transferu pracowniczego pozwala na podkreślenie, że istnieją prace, w których nakład majątkowy pracodawcy jest wyłączony lub znacznie ograniczony. Przejęcie składników materialnych, przy uwzględnieniu charakteru prawnego prowadzonej działalności, w wielu przypadkach nie może być traktowane jako warunek sine qua non transferu. W przedmiotowej sprawie rodzaj usług wykonywanych przez I. F. S. Spółkę z o.o. w W., a później A.-R. Spółkę z o.o. w K. na rzecz Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. oraz Samodzielnego Publicznego Zespołu Gruźlicy i Chorób Płuc w O. nie pozwala na przyjęcie, że zapewnienie wyżywienia mogło odbywać się z pominięciem infrastruktury mającej majątkowy charakter. W rezultacie konsekwencje wynikające z przedstawionego aspektu podmiotowego i przedmiotowego są rozbieżne. Czynnik podmiotowy skłania do podzielenia zarzutu apelacji pozwanej I. F. S. Spółki z o.o. w W., zaś przedmiotowy pozostaje w opozycji do takiego stanowiska. Sąd drugiej instancji stwierdził, że nie rozstrzygając wskazanego konfliktu należy powrócić do podmiotowej i przedmiotowej nietypowości stanu faktycznego sprawy. Poza sporem pozostawało, że Spółka I. F. S. świadczyła usługi nie tylko na rzecz pozwanego Szpitala. Okoliczność ta jednak nie ma znaczenia, zważywszy, że czyniła to na podstawie zespołu majątkowego (kuchni i wyposażenia) dzierżawionego od Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. Wygaśnięcie umowy dzierżawy (umowy o świadczenie usług) tylko wówczas jest przejęciem zakładu przez wydzierżawiającego, gdy uzyskuje on władztwo faktyczne nad zakładem. Wygaśnięcie dzierżawy (umowy o świadczenie usług) może oznaczać ponowne przejście zakładu pracy w trybie art. 231 k.p. z dotychczasowego pracodawcy (dzierżawcy) na podmiot wydzierżawiający, ale warunkiem tego jest objęcie przez wydzierżawiającego władztwa (posiadania) nad zakładem pracy. Jest to faktyczny aspekt przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę, który można określić stwierdzeniem, że zakład (bądź jego część), stanowiący zorganizowaną całość nastawioną na osiągnięcie określonego celu technicznego, oddawany jest do dyspozycji innego pracodawcy, który uzyskuje 14 realną możliwość zarządzania tym zakładem, to jest korzystania z jego majątku i kierowania zespołem pracowniczym. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie postawiono dodatkowych warunków uzasadniających „wtórny” transfer pracowników. Nie ma znaczenia w szczególności, czy zleceniodawca usługi ma zamiar nadal samodzielnie wykonywać czynności dotychczas realizowane przez podwykonawcę, czy też zamierza zlecić usługę innemu podmiotowi. Ważne jest jedynie, czy nowy pracodawca miał rzeczywistą możliwość zarządzania majątkiem i wykonywania własnych celów, w tym kierowania pracownikami. W ocenie Sądu Okręgowego na gruncie przedmiotowej sprawy oznacza to, że pogląd negujący zaistnienie transferu pracowników, zaprezentowany przez Sąd Rejonowy, jest błędny. Skoro I. F. S. Spółka z o.o. w W. zwróciła Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu w O. majątek służący do realizowania funkcji żywieniowej, to należy przyjąć (wobec rozwiązania umowy miedzy tymi podmiotami), że osoby przypisane do tych zadań stały się pracownikami Szpitala. Materiał dowodowy nie pozwolił na wyodrębnienie części zakładu pracy, co prowadziłoby do uznania, że poszczególne grupy pracowników Spółki I. F. S. stały się pracownikami Samodzielnego Publicznego Zespołu Gruźlicy i Chorób Płuc w O. i innych podmiotów, na rzecz których Spółka I. F. S. świadczyła usługi. O części zakładu pracy można mówić, gdy wyodrębnione składniki majątkowe i niemajątkowe ze względu na powiązania funkcjonalne stanowią samoistną część i mogą być rzeczowym substratem samodzielnego zakładu pracy. W ustalonym stanie faktycznym i dowodowym nie sposób przyjąć, że I. F. S. Spółka z o.o. w W. wyodrębniła w sposób trwały i funkcjonalny grupy pracowników realizujących zadania jedynie na rzecz poszczególnych kontrahentów. Do rozważenia pozostawało jedynie, czy zwrot przez Spółkę I. F. S. majątku i zadań do Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. wyczerpał dyspozycję art. 231 § 1 k.p. W ocenie Sądu Okręgowego analiza prawna dokonana przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych sprawy pozwala na udzielenie odpowiedzi twierdzącej, co nie oznacza jednak, że Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w O. jest ostatecznie adresatem wytoczonego powództwa. W związku z tym, że transfer pracowników może następować wielokrotnie, zdaniem Sądu Okręgowego między Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym w O. 15 a A.-R. Spółką z o.o. w K. doszło do kolejnego przejścia zakładu pracy. Przyjęciu takiego zapatrywania nie sprzeciwia się okoliczność, że oba transfery (między I. F. S. Spółką z o.o. w W. i Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym w O. oraz między tym Szpitalem i A.-R. Spółką z o.o. w K.) nastąpiły równocześnie. W prawie pracy ujęcie temporalne ustępuje w wielu przypadkach relacji funkcjonalnej. Nie ma żadnych podstaw, aby wyłączyć możliwość zaistnienia transferu w sytuacji faktycznej sprawy. Postrzegając opisane zdarzenia od strony funkcjonalnej, należy podkreślić, że A.-R. Spółka z o.o. w K., realizując zamiar gospodarczy polegający na przejęciu kontraktów przynależnych wcześniej do konkurencyjnej I. F. S. Spółki z o.o. w W., miała pełną świadomość, że do pozyskiwanych zadań przynależą zatrudnieni pracownicy. Istotne jest podkreślenie, że w relacji między Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym a Spółką A.-R. doszło do przewartościowania dotychczasowego sposobu realizowania przedmiotowych zadań. Szpital dokonał konwersji oczekiwań w tym zakresie. Zmieniono sposób żywienia pacjentów Szpitala – z systemu stołówkowego (wewnętrznego) na cateringowy (zewnętrzny). Dokonanie takich zmian leży w gestii pracodawcy, jednak nie może rodzić pomniejszenia praw pracowniczych. W dniu 6 maja 2010 r. Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w O. dysponował częścią zakładu pracy – przeszli do niego pracownicy z I. F. S. Spółki z o.o. w W., przynależał do niego majątek umożliwiający realizację zadań polegających na wyżywieniu pacjentów. W ujęciu funkcjonalnym Wojewódzki Szpital Specjalistyczny dysponował częścią zakładu pracy umożliwiającą realizację koniecznych zadań. Zważywszy na ochronny charakter automatyzmu prawnego z art. 231 § 1 k.p. należy wykluczyć stanowisko, zgodnie z którym działanie pracodawcy może zniweczyć skutki transferu. Zawarcie umowy z A.-R. Spółką z o.o. w K., w której przewidziano inny sposób realizacji zadań żywieniowych, a w konsekwencji nieprzekazanie substancji majątkowej, nie może oznaczać, że nie doszło do transferu pracowników. W innym wypadku należałoby przyjąć, że pracodawcy własnym zachowaniem mogą obejść skutek przewidziany w art. 231 § 1 k.p., co jest pojęciowo wykluczone. Za udzieleniem prymatu ochronnej funkcji prawa pracy w tym wypadku przemawia aspekt podmiotowy. Realizowanie przez Szpital funkcji w sferze 16 publicznej skłania do bagatelizowania czynnika majątkowego. W tym wypadku przy wykładni art. 231 § 1 k.p. podstawowe znaczenie ma przekazanie (przejęcie) wykonywanych zadań. Jedynie taka wykładnia koresponduje z istotą transferu pracowniczego. Przepisy regulujące transfer pracowniczy powinny być zawsze interpretowane i stosowane w taki sposób, aby nastąpiło zachowanie miejsca pracy (kontynuacja zatrudnienia) przez pracowników w razie przekształceń (własnościowych, organizacyjnych, kompetencyjnych) po stronie pracodawców. Zarówno stanowisko zaprezentowane przez Sąd Rejonowy, jak i postulowane przez A.-R. Spółkę z o.o. w K., nie wpisuje się w powyższy postulat. Uwzględniając apelację, Sąd Okręgowy oddalił powództwo skierowane przeciwko I. F. S. Spółce z o.o. w W. Powódka nie zaskarżyła apelacją wyroku Sądu Rejonowego w części oddalającej powództwo skierowane przeciwko pozostałym pozwanym, stąd Sąd Okręgowy nie miał podstaw do zmiany wyroku Sądu pierwszej instancji i orzeczenia o dopuszczaniu powódki do pracy w A.-R. Spółce z o.o. w K. Apelacja pozwanej Spółki I. F. S. w części dotyczącej oddalenia powództwa w stosunku do współpozwanych podlegała odrzuceniu. Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w O. z 10 czerwca 2011 r., … 120/11, wniósł w imieniu powódki jej pełnomocnik, zaskarżając wyrok ten w części dotyczącej zmiany wyroku Sądu Rejonowego i oddalenia powództwa w stosunku do I. F. S. Spółki z o.o. w W. (punkt I.). Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 231 k.p. oraz art. 22 k.p., co spowodowało oddalenie powództwa powódki o dopuszczenie do pracy i powstanie po jej stronie szkody. Powołując się na art. 4241 § 2 k.p.c., pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że wydanie zaskarżonego orzeczenia spowodowało wyrządzenie powódce szkody w następstwie uniemożliwienia ustalenia, kto był pracodawcą powódki, co tym samym pozbawiło ją prawa do zasiłku macierzyńskiego, uprawnienia do świadczenia pracy na podstawie skutecznie zawartej umowy o pracę oraz wynagrodzenia za czas przestoju do 17 czasu dopuszczenia do pracy, doprowadziło do niewydania powódce świadectwa pracy oraz pominięcia okresu trwania umowy o pracę w stażu zatrudnienia powódki, istotnym z punktu widzenia świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a pozbawienie wynagrodzenia spowodowało opóźnienie w spłacie zobowiązań powódki i wszczęcie wobec niej egzekucji komorniczej. Charakter roszczeń powódki powoduje, że zachodzą wyjątkowe okoliczności (art. 4241 § 2 k.p.c.), gdyż niezgodność orzeczenia z prawem wynika z naruszenia podstawowej zasady porządku prawnego oraz konstytucyjnych praw człowieka i obywatela, tj. prawa do ochrony trwania stosunku pracy, prawa do ochrony praw pracownika przez rozstrzyganie sporów z zakresu prawa pracy przez sądy powszechne z uwzględnieniem zasad prawa pracy oraz ochrony trwałości stosunku pracy kobiet w ciąży, a tym samym możliwe jest stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, mimo że powódka nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, tj. skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik powódki podniósł, że według wiedzy powódki, inni pracownicy I. F. S. Spółki z o.o. w W., reprezentowani w toku postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika, którzy wnieśli skargi kasacyjne od dotyczących ich wyroków Sądu Okręgowego w O. do Sądu Najwyższego, uzyskali rozstrzygnięcie, w świetle którego pozwana Spółka I. F. S. została uznana za pracodawcę pracowników przejętych w trybie art. 231 k.p. (wyroki Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2012 r., I PK 145/11 oraz I PK 155/11). W orzeczeniach tych Sąd Najwyższy jednoznacznie rozstrzygnął dotychczasowy spór między pozwaną, A.-R. Spółką z o.o. w K. oraz Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym w O. co do tego, który z tych trzech podmiotów stał się pracodawcą pracowników w trybie art. 231 k.p. w wyniku działań polegających na wzajemnym przekazywaniu zadań i majątku. Pozwana ostatecznie zadośćuczyniła ich roszczeniom związanym ze swoim nieprawidłowym postępowaniem. Mimo że przedmiotowe wyroki nie dotyczą bezpośrednio powódki, to z uwagi na tożsamość stanu faktycznego w nich rozważanego z sytuacją powódki, argumenty w nich przedstawione znajdują w pełni zastosowanie w niniejszej sprawie, a tym samym bezsprzecznie wyrok Sądu Okręgowego jest niezgodny z prawem. W świetle wyroków Sądu Najwyższego z 11 18 kwietnia 2012 r., I PK 145/11 oraz I PK 155/11, nie budzi żadnych wątpliwości, że z punktu widzenia przepisów prawa pracy powódka powinna zostać uznana przez Sąd Okręgowy za pracownika Spółki I. F. S. i pozostawać z tą pozwaną w stosunku pracy na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony aż do 30 września 2011 r. Wyrok Sądu Rejonowego zawierał rozstrzygnięcie zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym, a wyrok Sądu Okręgowego zmieniający orzeczenie Sądu Rejonowego jest oczywiście wadliwy i niezgodny z prawem. Sąd Okręgowy w swoim obszernym uzasadnieniu skupił się na wielu teoretycznych aspektach transferu, a pominął jednocześnie kwestię zasadniczą i kluczową – zweryfikowanie niezbędnych przesłanek zastosowania instytucji przejścia zakładu pracy w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Charakter roszczeń powódki powoduje, że zachodzą wyjątkowe okoliczności, pozwalające na stwierdzenie bezprawności zaskarżonego orzeczenia, chociaż powódka nie wniosła skargi kasacyjnej, ponieważ jego niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowej zasady porządku prawnego oraz konstytucyjnych praw człowieka i obywatela. W rozpoznawanej sprawie doszło bowiem do sytuacji, w której w wyniku niezgodnego z prawem orzeczenia Sądu Okręgowego usankcjonowany został stan faktycznego porzucenia pracownika przez pracodawcę, mimo skutecznie zawartej i obowiązującej umowy o pracę. Powódka jako kobieta w ciąży z dnia na dzień została pozbawiona źródła dochodów oraz świadczeń przysługujących pracownicy w związku z ciążą i urodzeniem dziecka. Powódka nie miała możliwości weryfikacji działań pracodawcy w trybie kontroli sądowej, gdyż pracodawca po prostu porzucił ją jako pracownika bez składania w tym względzie jakichkolwiek oświadczeń w zakresie łączącego go z pracownikiem stosunku pracy. W wyniku działań całkowicie niezależnych od powódki pozbawiono ją prawa do świadczenia pracy w drodze porzucenia przez pracodawcę, a więc działania całkowicie obcego obowiązującym przepisom prawa pracy. Taki stan rzeczy rażąco koliduje z podstawowymi zasadami porządku prawnego oraz konstytucyjnymi prawami powódki jako pracownika i kobiety w ciąży. Ponadto powódka, mimo obowiązujących przepisów prawa, nie ma prawnej możliwości dochodzenia wydania świadectwa pracy od pracodawcy. Jak wynika jednoznacznie z przedstawionego stanu faktycznego, na żadnym etapie zmian 19 podmiotowych po stronie pracodawcy żadna ze stron stosunku pracy nie składała oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę łączącej powódkę z pozwaną Spółką I. F. S. ani jej poprzednikami prawnymi. Stosunek pracy uległ rozwiązaniu w wyniku upływu okresu trwania umowy o pracę, tj. z dniem 30 września 2011 r., a mimo tego brak jest podstaw do dochodzenia przez powódkę realizacji jej uprawnienia do otrzymania świadectwa pracy. Wyrok Sądu Okręgowego wyrządził powódce znaczną szkodę. Niezgodny z prawem wyrok skutecznie uniemożliwił prawomocne ustalenie, kto był pracodawcą powódki i pozbawił ją prawa do zasiłku macierzyńskiego, uprawnienia do świadczenia pracy na podstawie skutecznie zawartej umowy o pracę oraz wynagrodzenia za czas przestoju do czasu dopuszczenia do pracy, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, prawa do otrzymania świadectwa pracy oraz doprowadził do pominięcia okresu trwania umowy w stażu pracy powódki, w tym także w zakresie przyszłych świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, a pozbawienie jej wynagrodzenia spowodowało opóźnienie w spłacie zobowiązań powódki i wszczęcie wobec niej egzekucji komorniczej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 1. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia prawomocnego orzeczenia sądowego (podobnie jak skarga kasacyjna), ale jest uzasadniona tylko wówczas, gdy niezgodność z prawem jest oczywista, rażąca i przybiera postać kwalifikowaną (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 grudnia 2005 r., II BP 3/05, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 323; z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007 nr 1, poz. 17; Przegląd Sądowy 2008 nr 7-8, s. 184, z glosą Ł. Kozłowskiego; z 10 maja 2006 r., III BP 2/06, OSNP 2007 nr 9-10, poz. 127; z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007 nr 2, poz. 35; z 5 października 2006 r., I BP 10/06, OSNP 2007 nr 19-20, poz. 274 i z 4 stycznia 2007 r., V CNP 132/06, OSNC 2007 nr 11, poz. 174, a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2012 r., SK 4/11, Dz.U. 2012, poz. 1104, OTK-A 2012 nr 8, poz. 97 oraz postanowienie TK z 26 listopada 2012 r., SK 6/11, OTK-A 2012 nr 10, poz. 130). 20 Zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego jest dotknięty wadami o istotnym ciężarze gatunkowym, co pozwala uznać to orzeczenie za wydane z oczywistym naruszeniem regulacji prawnych dotyczących przejścia zakłady pracy na nowego pracodawcę (art. 231 k.p.), w szczególności w aspekcie stanu prawnego, wynikającego z prawa krajowego oraz prawa Unii Europejskiej. Sąd Najwyższy uznał, że w rozpoznawanej sprawie spełnione są przesłanki z art. 4241 § 2 k.p.c., pozwalające na stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji, chociaż powódka nie skorzystała z przysługującego jej środka prawnego w postaci skargi kasacyjnej. 2. Przechodząc do omówienia podstaw skargi, należy stwierdzić, że problem wymagający rozstrzygnięcia sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy i pod jakimi warunkami rozwiązanie przez zlecającego wykonywanie i dostarczanie na oddziały szpitala posiłków dla pacjentów i personelu medycznego umowy o wykonywanie tej usługi z jednym wykonawcą i powierzenie jej wykonywania innemu wykonawcy może być uznane za przejście części zakładu pracy na tego nowego wykonawcę ze skutkami określonymi w art. 231 k.p., w tym zwłaszcza ze skutkiem wstąpienia nowego wykonawcy w stosunki pracy z pracownikami zatrudnionymi w celu wykonywania usługi. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga przede wszystkim rozważenia pojęcia przejścia części zakładu pracy na innego pracodawcę w opisanej sytuacji. Zgodnie z art. 231 § 1 k.p., w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Przepis ten po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej należy interpretować zgodnie z prawem unijnym. Zważywszy, że nie definiuje on przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, ani nie określa kryteriów oceny, czy przejście to nastąpiło, ograniczając się do wskazania jego skutków, najistotniejsze znaczenie ma ustalenie jego prowspólnotowej wykładni w tym zakresie. Wykładni koncentrującej się na wspomnianych aspektach tego unormowania dokonał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 28 marca 2013 r., III PZP 1/13 (OSNP 2014 nr 3-4, poz. 51) oraz we wcześniejszych wyrokach: z 28 września 2008 r., II PK 18/08, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 40; z 4 lutego 2010 r., III PK 49/09, LEX nr 578145; z 29 marca 2012 r., I PK 150/11, LEX 21 nr 1167736 oraz I PK 151/11 niepublikowany; z 11 kwietnia 2012 r., I PK 145/11, LEX nr 1168867 oraz I PK 155/11, OSNP 2013 nr 5-6, poz. 55; z 17 maja 2012 r., I PK 178/11, niepublikowany, I PK 179/11, LEX nr 1219491 i I PK 180/11, LEX nr 1219492; z 14 czerwca 2012 r., I PK 235/11, LEX nr 1250558. Część z przytoczonych wyroków dotyczyła stanu faktycznego i prawnego analogicznego do występującego w rozpoznawanej sprawie, ponieważ zapadły one w wyniku rozpoznania skarg kasacyjnych innych pracowników pozwanej Spółki I. F. S., którzy znaleźli się w sytuacji faktycznej i prawnej podobnej do sytuacji powódki w związku z zaprzestaniem przez pozwaną świadczenia usług dostarczania posiłków dla Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w O. Rozstrzygnięcia zawarte w tych wyrokach nie mają, co prawda, mocy wiążącej w rozpoznawanej sprawie, toczącej się z powództwa innego pracownika, jednak przedstawione w nich poglądy Sądu Najwyższego co do rozumienia i znaczenia konstrukcji wynikającej z art. 231 k.p. nie mogą być ignorowane, choćby ze względu na dbałość o jednolitość orzecznictwa. 3. Zgodnie z obowiązującą w Unii Europejskiej zasadą dokonywania proeuropejskiej wykładni prawa krajowego, obowiązkiem sędziego krajowego jest nadanie regulacji prawa wewnętrznego takiego sensu normatywnego, który będzie pozostawał w zgodzie z porządkiem prawnym Unii. Dotyczy to także orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (poprzednio Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości). Każdy sąd krajowy państwa członkowskiego Unii ma obowiązek respektowania orzecznictwa Trybunału, stanowi ono bowiem istotną część acquis communautaire, czyli dorobku Wspólnoty (całości przyjętych przepisów i zasad). Biorąc pod uwagę powyższe założenie, należy przypomnieć, że art. 1 dyrektywy Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów (powoływanej dalej jako „dyrektywa” lub „dyrektywa 2001/23/WE”) stanowi: „1.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.