1 i 2 rozporządzenia systemowego i § 7 ust. 1 rozporządzenia przyłączeniowego; art. 519 § 1 pkt 2 k.c.; art. 58 § 1 i 3 k.c.; § 6 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia przyłączeniowego w związku z art. 7 ust. 1 i 3 Prawa energetycznego; art. 7 ust. 8i Prawa energetycznego i § 8 ust. 7 rozporządzenia systemowego, a także § 7 ust. 6 rozporządzenia systemowego; art. 7 ust. 1 Prawa energetycznego; art. 8 ust. 1 i art. 23 ust. 2 pkt 12 Prawa energetycznego, a także art. 382 k.p.c. w związku z art. 47953 pkt 1 k.p.c. i art. 386 § 1 i 4 k.p.c.; art. 391 § 1 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. i art. 386 § 1 i 4 k.p.c.; art. 47946 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 2 § 3 k.p.c. i art. 23 ust. 2 pkt 12 Prawa energetycznego w związku z art. 8 ust. 1 Prawa energetycznego i art. 321 § 1 k.p.c. oraz art. 391 § 1 k.p.c. oraz naruszenie art. 100 § 3 k.p.a. Powód powołał się także na nieważność postępowania z art. 379 pkt 5 k.p.c. Prezes Urzędu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Zainteresowany 2 w odpowiedzi na skargę kasacyjną powoda wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa 7 procesowego. Również zainteresowany 1 w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna powoda nie ma uzasadnionych podstaw. W pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzut nieważności postępowania jako decydujący o przyjęciu jej do merytorycznego rozpoznania. Nieważności tej powód upatruje w rozstrzygnięciu w dwóch odrębnych postępowaniach odwołania powoda oraz odwołania zainteresowanego 2, co doprowadziło do sytuacji, w której argumentacja zainteresowanego 2 nie jest rozważana i uwzględniana w stopniu równym z argumentacją powoda i pozwanego, a dodatkowo w wyniku naruszenia art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz art. 47947 pkt 1 k.p.c. oraz art. 47950 § 1 k.p.c. W ocenie Sądu Najwyższego, zarzut nieważności postępowania okazał się chybiony. Przedstawiona w jego uzasadnieniu argumentacja rozmija się z istotą i przesłankami tej podstawy nieważności postępowania, o której mowa w art. 379 pkt 5 k.p.c. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że zainteresowany 2 uczestniczył w postępowaniu sądowym z odwołania zainteresowanego 1, przedstawiał swoje stanowisko i mógł bronić swoich interesów. Nieuprawniona jest w rezultacie teza powoda, zgodnie z którą zainteresowany 2 był pozbawiony możliwości korzystania z przysługujących mu praw, a tylko wówczas zarzut naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. mógłby zostać uznany za zasadny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r., III SK 29/04, niepublikowany). Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej powoda Sąd Najwyższy stwierdza z kolei, że wymierzone są one przede wszystkim w to założenie zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym warunki przyłączenia nie mogą być przedmiotem przelewu z uwagi na publicznoprawny charakter obowiązku zawarcia umowy przyłączeniowej, który to charakter wyłącza możliwość przelewu wierzytelności wynikających z tego obowiązku. Zdaniem Sądu Najwyższego, obowiązek zawarcia umowy przyłączeniowej ma złożony, publiczno- i prywatnoprawny charakter. Publicznoprawne pierwiastki tego obowiązku wynikają z nałożenia, w interesie publicznym, obowiązku 8 kontraktowania na przedsiębiorstwo sieciowe. Nakaz ten został nałożony z uwagi na różne potrzeby społeczne w zakresie odbioru i wytwarzania energii elektrycznej, monopolistyczną pozycję przedsiębiorstw sieciowych, a także konieczność realizacji zobowiązań prawnomiędzynarodowych i unijnych. Publicznoprawny charakter tego obowiązku ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygania o istnieniu technicznych i ekonomicznych warunków przyłączenia do sieci w przypadku odmowy zawarcia umowy o przyłączenie dla sieci. Dlatego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2012 r., III SK 33/11 (OSNP 2013 nr 9-10, poz. 120) uznano za nieprawidłowe potraktowanie samego wydania warunkowo sformułowanych w tej sprawie warunków przyłączenia do sieci jako bezwarunkowego potwierdzenia przez przedsiębiorstwo sieciowe, że spełnione zostały przesłanki obowiązku przyłączenia do sieci wytwórcy energii. Okoliczność, że obowiązek zawarcia umowy przyłączeniowej przewidziany został w ustawie oraz w interesie publicznym nie oznacza, że obowiązek ten nie może mieć cywilnoprawnego charakteru. Ustawa może być źródłem zobowiązania cywilnoprawnego, przy czym dotyczy to także ustawowego obowiązku kontraktowania. Obowiązek ten może być źródłem cywilnoprawnej wierzytelności, gdy na podstawie ustawy (rozporządzenia) można ustalić treść umowy, jaka miałaby zostać zawarta w jego wykonaniu. Publicznoprawny obowiązek zawarcia umowy przyłączeniowej realizowany jest, zasadniczo, na drodze cywilnoprawnej przez zawarcie stosownej umowy między przedsiębiorstwem sieciowym a podmiotem ubiegającym się o przyłączenie do sieci. Jeżeli ustawa przewiduje obowiązek zawarcia umowy, konsekwencją tego obowiązku jest roszczenie o zawarcie umowy w granicach obowiązku ustawowego. Cywilnoprawne aspekty obowiązku przyłączenia do sieci mają zaś znaczenie dla rozstrzygnięcia problemu prawnego niniejszej sprawy, to jest dopuszczalności przenoszenia dokumentu o nazwie „warunki przyłączenia do sieci”. Nie można zatem podzielić poglądu Sądu Apelacyjnego, zgodnie z którym publicznoprawny charakter obowiązku przyłączenia do sieci wyklucza możliwość powstania zobowiązania, z którego wierzytelności będą mogły być przedmiotem czynności prawnych dokonywanych na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. 9 Rozstrzygnięcia wymaga jednak, czy warunki przyłączenia kreują po stronie podmiotu wnioskującego roszczenie o zawarcie umowy o przyłączenie, a zatem czy wynikają z nich dla podmiotu wnioskującego uprawnienia, które mogą być przedmiotem przelewu wierzytelności. Rozważając sposób rozstrzygnięcia tego kluczowego dla oceny zasadności skargi kasacyjnej zagadnienia należy zwrócić uwagę, że warunki przyłączenia zostały wydane w 2006 r., umowa o ich przeniesienie została zawarta w 2007 r., zaś oświadczenia woli zainteresowanego 2 i zainteresowanego 1 o akceptacji tych warunków i projektu umowy przyłączeniowej zostały złożone w 2008 r. Charakter prawny warunków przyłączenia pod kątem dopuszczalności ich przenoszenia w drodze przelewu wierzytelności należy zatem ocenić według stanu prawnego na dzień zawarcia umowy z 2007 r. Dlatego oceny tego charakteru nie znajduje wprost zastosowania przepis art. 7 ust. 8i Prawa energetycznego, wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 5 lit.
1 i 2 rozporządzenia systemowego i § 7 ust. 1 rozporządzenia przyłączeniowego, a także art. 519 § 1 pkt 2 k.c. Powyższe stanowisku rzutuje także na bezzasadność zarzutu naruszenia art. 58 § 1 i 3 k.c., który był konsekwencją stanowiska Sądu Apelacyjnego o sprzeczności umowy przelewu wierzytelności wynikających z art. 7 ust. 1 Prawa energetycznego z właściwościami zobowiązania. Sąd Najwyższy nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 7 ust. 8i Prawa energetycznego w związku z § 7 ust. 6 rozporządzenia przyłączeniowego oraz § 8 ust. 7 rozporządzenia systemowego, przez uznanie, że dwuletni termin ważności warunków przyłączenia jest terminem, po upływie którego, mimo iż warunki przyłączenia utraciły ważność i przestały wiązać przedsiębiorstwo energetyczne, zainteresowany 1 mógł skutecznie wystąpić do Prezesa Urzędu z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu należy uznać za nieuprawniony. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że powód, wydając warunki przyłączenia na rzecz zainteresowanego 1, dołączył do nich projekt umowy o przyłączenie. Pismem z dnia 14 sierpnia 2008 r. zainteresowany 1 złożył oświadczenie woli zawarcia umowy o przyłączenie Farmy Wiatrowej W., akceptując w całości warunki przyłączenia oraz tekst projektu umowy, jaki został dołączony do tych warunków. Oświadczenie to zostało złożone przed upływem terminu ważności warunków przyłączenia. Natomiast samo oświadczenie woli powoda o odmowie zawarcia umowy zostało wydane już po upływie terminu ważności warunków przyłączenia. Kwestia, czy po upływie terminu ważności warunków przyłączenia Prezes Urzędu może rozpoznać wniosek o rozstrzygnięcie sporu w przypadku odmowy zawarcia umowy przez przedsiębiorstwo energetyczne, gdy złożenie oświadczenia woli zawarcia umowy przyłączeniowej przez podmiot ubiegających się o przyłączenie do sieci miało miejsce przed upływem tego terminu, zaś oświadczenie przedsiębiorstwa energetycznego sieciowego o odmowie zawarcia takiej umowy złożono po upływie tego terminu, nie jest objęta zakresem normowania art. 7 ust.
7 rozporządzenia systemowego (a wcześniej § 7 ust. 6 rozporządzenia przyłączeniowego). Przepisy te dotyczą tylko terminu 15 ważności warunków przyłączenia oraz określają skutki ich wydania (od 2010 r.). Nie odnoszą się natomiast do samej kompetencji Prezesa Urzędu określonej w art. 8 ust. 1 Prawa energetycznego do orzekania w sprawach spornych dotyczących odmowy zawarcia umowy o przyłączenie do sieci. W ocenie Sądu Najwyższego, termin ważności warunków przyłączenia nie ma znaczenia dla kompetencji Prezesa Urzędu z art. 8 ust. 1 Prawa energetycznego. Kompetencja Prezesa Urzędu dotyczy rozstrzygania spraw o odmowę zawarcia umowy przyłączeniowej. Dla jej aktualizacji istotne jest, czy między przedsiębiorstwem sieciowym a podmiotem ubiegającym się o przyłączenie do sieci zaistniał spór o przyłączenie do sieci. Wpływ na rozstrzygnięcie tego sporu ma zaś okoliczność, czy podmiotowi ubiegającemu się o przyłączenie do sieci służyło roszczenie o zawarcie umowy przyłączeniowej, którego powstanie – jak wskazano powyżej – wymaga złożenia przez podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci stosownych oświadczeń woli w okresie ważności warunków przyłączenia. Sąd Najwyższy nie znajduje także podstaw dla uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 23 ust. 2 pkt 12 Prawa energetycznego oraz naruszenia art. 8 ust. 1, art. 23 ust. 2 pkt 12 Prawa energetycznego. Oba zarzuty opierają się na, niepodzielonym w świetle przedstawionej powyżej argumentacji, założeniu co do możliwości obrotu samymi warunkami przyłączenia do sieci. Skoro same warunki przyłączenia do sieci wydane w niniejszej sprawie nie mogły zostać skutecznie przeniesione na inny podmiot, należało zatem traktować zainteresowanego 1 jako podmiot uprawniony o ubieganie się do przyłączenia do sieci na użytek kompetencji Prezesa Urzędu, o której mowa w art. 8 ust. 1 Prawa energetycznego, gdyż w okresie ważności warunków przyłączenia złożył oświadczenie woli o ich akceptacji wraz z projektem umowy. Skutkowało to konkretyzacją obowiązku zawarcia umowy przyłączeniowej po stronie powoda. Z tych samych względów na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i art. 23 ust. 2 pkt 12 Prawa energetycznego przez przyjęcie istnienia kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia wniosku zainteresowanego 1, gdy spór między powodem a zainteresowanym nie dotyczył odmowy zawarcia umowy, lecz braku legitymacji zainteresowanego 1 do żądania zawarcia takiej umowy. 16 Odmowa zawarcia umowy przyłączeniowej może przybrać różną postać oraz mieć miejsce w różnych okolicznościach faktycznych. W sytuacji, gdy obowiązek zawarcia umowy przyłączeniowej ma charakter warunkowy i uzależniony jest od spełnienia przesłanek wymienionych w art. 7 ust. 1 Prawa energetycznego, Prezes Urzędu jest uprawniony – przy rozstrzyganiu sporu w tym zakresie – do weryfikowania, czy podmiot występujący z żądaniem rozstrzygnięcia sporu przyłączeniowego i wydania decyzji kształtującej stosunek przyłączeniowy, ma legitymację czynną. Można sobie wyobrazić różne sytuacje, w których przedsiębiorstwo sieciowe odmówi zawarcia umowy przyłączeniowej, uznając przykładowo, że w imieniu podmiotu ubiegającego się o przyłączenie wniosek złożył niewłaściwie umocowany organ tego podmiotu. Akceptacja argumentacji powoda mogłaby prowadzić do wysuwania przez przedsiębiorstwa sieciowe różnego rodzaju powodów odmowy, które nie odnosząc się wprost do przesłanek z art. 7 ust. 1 Prawa energetycznego, de facto będą stanowiły odmowę zawarcia umowy przyłączeniowej, a rozstrzygnięcie których wymagałoby uprzedniego skierowania sprawy na drogę sądową. Dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku nie ma także znaczenia zarzut naruszenia § 6 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia przyłączeniowego w związku z art. 7 ust. 1 i 3 Prawa energetycznego, przez przyjęcie, że zmiana lokalizacji turbin wiatrowych przy utrzymaniu tożsamości miejsca przyłączenia stanowi zmianę natury tych warunków. Odnosząc się do zarzutów dotyczących prawa procesowego Sąd Najwyższy stwierdza natomiast, że zostały one sformułowane przez powoda w oparciu o założenie leżące u podstaw zarzutów prawa materialnego skargi kasacyjnej. Dlatego rozstrzygnięcie o ich zasadności zależy od rozstrzygnięcia tych zarzutów prawa materialnego, które odnoszą się do kompetencji Prezesa Urzędu do wydawania na podstawie art. 8 ust. 1 Prawa energetycznego takich decyzji, jak w niniejszej sprawie. Jednakże kwestia ta była już przedmiotem wcześniejszych wywodów. Jedynie wówczas, gdy przyjmie się, że Prezes Urzędu nie mógł wydać decyzji, gdyż w niniejszej sprawie nie chodziło o odmowę zawarcia umowy przyłączeniowej, lecz o spór między zainteresowanymi co do tego, komu przysługują warunki przyłączenia, zarzuty prawa procesowego należy zatem uznać 17 za zasadne (choć z powodów konstrukcyjnych, tj. wymieszania przepisów prawa procesowego i materialnego, nie jest możliwa ocena zarzutu naruszenia art. 47946 pkt 1 k.p.c. i pozostałych powołanych w nim przepisów, natomiast zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., nawet w przypadku sformułowania go w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 386 § 1 i 4 k.p.c., w ogóle usuwa się spod kontroli w postępowaniu kasacyjnym, skoro Sąd Najwyższy nie zajmuje się oceną materiału dowodowego i nie ma też kompetencji do dokonywania kontroli prawidłowości oceny dowodów dokonanej przez sąd drugiej instancji). Ponadto, w sytuacji, gdy Sąd Apelacyjny orzekał w sprawie z apelacji od wyroku Sądu Okręgowego wydanego w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, nie można skutecznie podnosić zarzutu naruszenia art. 47946 pkt 1 k.p.c. Nie można oczywiście wykluczyć, że w sprawach o przyłączenie do sieci ukształtują się takie stany faktyczne, do rozstrzygnięcia których Prezes Urzędu – działający samodzielnie – nie będzie właściwy i konieczne będzie rozstrzygnięć kwestii wstępnych dla postępowania administracyjnego w postępowaniu sądowym. Jednakże w niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny orzekał w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, w której orzeczono o zawarciu umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej między powodem a zainteresowanym 1, co mieści się w kompetencji Prezesa Urzędu oraz w wyznaczonym przez art. 47946 pkt 1 k.p.c. zakresie kognicji Sądu Okręgowego w W. – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wbrew wywodom powoda, Sądy orzekające w niniejszej sprawie nie rozstrzygały również sporu między zainteresowanym 1 a zainteresowanym 2, lecz spór między powodem a Prezesem Urzędu w przedmiocie obowiązku przyłączenia do sieci zainteresowanego 1. Z kolei zarzut naruszenia art. 100 § 3 k.p.a. nie podlega kontroli kasacyjnej w ramach procesowej podstawy skargi, gdyż nie jest to przepis normujący postępowanie przed sądem drugiej instancji, w związku z czym nie może być przez ten sąd naruszony. Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na treści art. 39814 k.p.c., a w odniesieniu do kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. i § 11 ust. 4 w związku z § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w 18 sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji swego wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.