(błędnie wskazano w kasacji art.
pkt 7 k.p.k., chodzi tu o art.
– uwaga SN). W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego w mocy wyroku łącznego Sądu Okręgowego. Na rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Generalnej zmienił kierunek kasacji oświadczając, że kasacja została wniesiona na korzyść skazanego oraz uzupełnił wniosek kasacyjny domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i wyroku Sądu Okręgowego i umorzenia postępowania na podstawie art. 572 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna co do postawionego w niej zarzutu. Wyrok Sądu odwoławczego został wydany z rażącym naruszeniem przepisów prawa karnego procesowego, wskazanych w kasacji, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Należy bowiem stwierdzić, że nie zostały spełnione przesłanki do wydania wyroku łącznego. Z art. 569 § 1 k.p.k. wynika warunek istnienia w obrocie prawnym co najmniej dwóch prawomocnych wyroków skazujących, w których wymierzono kary spełniające przesłanki do orzeczenia kary łącznej. Chodzi tu o kary podlegające wykonaniu albo które zostały już w całości lub w części wykonane (arg. z art. 92 k.k.). W wyroku łącznym nie podlega zatem połączeniu kara pozbawienia wolności, której nie można wykonać w wypadku przekazania osoby ściganej europejskim nakazem aresztowania, gdy podstawą wydania nie było wykonanie tej kary, a skazany nie zrzekł się prawa do korzystania z zasady specjalności (art.
Wobec skazanego M. W. wydany został europejski nakaz aresztowania w sprawie wykonania wyroku łącznego Sądu Okręgowego z dnia 16 stycznia 2006 r, sygn. III K 206/05. Ściganie skazanego w trybie ENA nie obejmowało natomiast 5 wykonania wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. XIV K 470/07, w którym wymierzono karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Ponadto, podczas posiedzenia, które odbyło się w dniu 26 kwietnia 2013 r. w Sądzie Rejonowym w W., skazany oświadczył, że nie zrzeka się zasady specjalności i w związku z tym nie wyraża zgody na wykonanie tej kary. W takiej sytuacji zaistniała ujemna przesłanka do orzeczenia wobec skazanego kary łącznej obejmującej karę pozbawienia wolności wymierzoną za przestępstwa inne niż te, które stanowiły podstawę wydania M. W. na podstawie europejskiego nakazu aresztowania (por. wyrok SN z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. V KK 357/13, LEX nr 1491071). Okoliczność ta nie była przedmiotem rozważań Sądu Okręgowego w postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Dlatego też tym wyrokiem objęty został wyrok Sądu Rejonowego w zakresie kary 8 miesięcy pozbawienia wolności. Uchybienia tego nie dostrzegł także Sąd Apelacyjny w ramach kontroli odwoławczej. Artykuł 433 § 1 k.p.k. stanowi, że sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach środka odwoławczego, a zakresie szerszym o tyle, o ile ustawa to przewiduje. W zaistniałym układzie procesowym Sąd odwoławczy powinien wyjść poza granice apelacji i skontrolować nie tylko wymiar kary łącznej zgodnie z zakresem zaskarżenia, ale także warunki jej orzeczenia w wyroku łącznym. Obowiązek przeprowadzenia poszerzonej kontroli odwoławczej wynika z art. 440 k.p.k. Pominięcie zatem okoliczności, że wyrok Sądu Rejonowego nie podlega wykonaniu, było następstwem rażącego naruszenia tego przepisu, co miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku. W kasacji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego nim w mocy wyroku łącznego Sądu Okręgowego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. III K 85/13, ale bez wydawania orzeczenia następczego. Na rozprawie kasacyjnej uzupełniono ten wniosek o wydanie takiego rozstrzygnięcia w postaci umorzenia postępowania na podstawie art. 572 k.p.k. Prokurator zaprezentował pogląd, że z chwilą uchylenia wyroku łącznego niejako „odżywa” poprzedni wyrok łączny z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. III K 206/05, obejmujący te same wyroki (III K 90/03, III K 1640/04 i III K 2393/03). W związku z tym przypomnieć należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, który może tu mieć odpowiednie zastosowanie, że wydanie nowego wyroku 6 łącznego wbrew przesłance powagi rzeczy osądzonej nie powoduje utraty mocy przez poprzedni wyrok łączny, bowiem skutek, o którym mowa w komentowanym przepisie, może nastąpić tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki tam określone, a zatem gdy zachodzi realna potrzeba wydania nowego wyroku łącznego. W wypadku uchylenia wyroku wydanego z naruszeniem art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. wykonaniu podlega poprzedni wyrok łączny, gdyż nie utracił on mocy na podstawie art. 575 § 1 k.p.k. (por. wyrok SN z 30 listopada 2011 r., II KK 149/11, OSNKW 2011, nr 12, poz. 113). Kwestia ta powinna jednak stanowić przedmiot rozważań Sądu Apelacyjnego w ramach przeprowadzonej kontroli odwoławczej. W wypadku bowiem niepodzielenia tego poglądu zachodziłaby konieczność ponownego wymierzenia kary łącznej z pominięciem kary orzeczonej w wyroku Sądu Rejonowego w W. Dlatego też Sąd Najwyższy uznał, że usunięcie stwierdzonego uchybienia powinno nastąpić w ponownym postępowaniu odwoławczym, a nie w postępowaniu kasacyjnym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny powinien rozważyć zakres umorzenia postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego, biorąc pod uwagę cytowany powyżej pogląd Sądu Najwyższego. Pomimo zmiany kierunku kasacji przez prokuratora na rozprawie kasacyjnej, kwestia ta może budzić wątpliwości z punktu widzenia dalszego orzekania, dlatego też należy się do niej pokrótce odnieść. W istniejącym układzie procesowym postawiony w kasacji zarzut naruszenia art. 440 k.p.k. determinował kierunek zaskarżenia, albowiem na podstawie tego przepisu Sąd odwoławczy mógł orzec tylko na korzyść skazanego. Stąd też kierunek zaskarżenia wskazany w kasacji powinien zostać dostosowany do charakteru postawionego w niej zarzutu. Wewnętrzna sprzeczność kasacji polegała na oznaczeniu kierunku zaskarżenia na niekorzyść skazanego i postawieniu zarzutu nieorzeczenia na jego korzyść. W realiach rozpoznawanej sprawy uwzględnienie kasacji jest korzystne dla skazanego. W poprzednio wydanym wyroku łącznym w sprawie III K 206/05 orzeczono bowiem karę łączną 9 lat pozbawienia wolności, a w tym wyroku łącznym obejmującym wyrok Sądu Rejonowego w W., karę łączną 9 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na kwestię prawidłowości kierunku zaskarżenia w 7 związku z zaistnieniem omawianej tu przeszkody procesowej do wydania wyroku łącznego zwrócił już uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z 14 stycznia 2014 r., V KK 357/13 (OSNKW 2014, nr 8, poz. 61), na który w uzasadnieniu kasacji powołał się skarżący. W tym orzeczeniu Sąd Najwyższy uznał, że z uwagi na możliwość ponownego objęcia wyrokiem łącznym kary, która może podlegać połączeniu, w wypadku uruchomienia procedury unormowanej w art.
pkt 8 k.p.k., nie można uznać, iż kasacja w istocie jest wniesiona na korzyść skazanego. Zauważyć jednak należy, że w wypadku uzyskania zgody organu sądowego państwa wykonania nakazu na wykonanie kary orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w W., postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego zostanie wszczęte wobec ustania przeszkody do objęcia nim wspomnianego wyroku. W takim układzie procesowym kierunek poprzednio wniesionej kasacji nie ma znaczenia w aspekcie dopuszczalności ponownego wydania wyroku łącznego. W wypadku bowiem spełnienia wymaganych przez ustawę warunków, wydanie wyroku łącznego jest obowiązkowe. Inną natomiast kwestią jest możliwość wymierzenia w takim samym jak obecnie układzie procesowym (obejmującym wyrok Sąd Rejonowego w W.), kary łącznej w wyższej wysokości niż orzeczona w obecnym wyroku łącznym. W kontekście rozważanego tu kierunku zaskarżenia odróżnić trzeba dopuszczalność wszczęcia kolejnego postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego – i w tym aspekcie kierunek kasacji nie ma znaczenia, od możliwości wydania surowszego orzeczenia w ponownie wydanym wyroku łącznym w stosunku do poprzedniego takiego wyroku, po ustaniu przeszkody procesowej – i wówczas jest to kwestia zasięgu działania zakazu reformationis in peius w związku z wniesieniem w tym postępowaniu apelacji wyłącznie na korzyść skazanego. W rozpoznawanym układzie procesowym to zagadnienie nie stanowiło jednak przedmiotu kasacji. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.