183b k.p., art. 22 ust. 2 i art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela przez uznanie, że:
183b k.p., art. 22 ust. 2 i art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela przez uznanie, że: a) nieprzydzielenie powodowi godzin z historii, wiedzy o społeczeństwie, wychowania fizycznego, edukacji dla bezpieczeństwa, skutkujące rozwiązaniem z nim stosunku pracy, pomimo że powód legitymuje się większymi kwalifikacjami (dłuższym stażem nauczania danego przedmiotu, wyższym stopniem awansu zawodowego) do wykonywania tego obowiązku niż inni pracownicy, którym te obowiązki powierzono, nie stanowi naruszenia art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 30 § 4 k.p., art. 30 § 1 pkt 2 k.p., jest wystarczającą przyczyną rozwiązania stosunku pracy. Na wstępie tej części argumentacji trzeba wskazać na brak koniecznej precyzji tej podstawy skargi kasacyjnej. Art. 183b k.p. od 2004 r. miał 4 paragrafy, a skarżący nie wskazuje konkretnego paragrafu. Kwestia ta dotyczy również wymienionego w zarzucie skargi kasacyjnej art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, który ma 2 odmienne punkty, o treści: Dyrektor szkoły w razie: 1) całkowitej likwidacji szkoły rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy; 2) częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny. Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust. 2. Skarżący nie wymienił w zarzucie kasacyjnym żadnego punktu art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Ponadto obecny skład orzekający podziela dominujące w judykaturze Sądu Najwyższego stanowisko o całościowej i zupełnej regulacji art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty 12 Nauczyciela (który zapewne miał na myśli skarżący). Wobec wyczerpująco uregulowanego trybu postępowania w okolicznościach wymienionych w tym przepisie, które wymuszają redukcje lub ograniczenie rozmiarów dalszego zatrudnienia nauczycieli, do rozwiązania lub zmian nauczycielskich stosunków pracy nie mają posiłkowego zastosowania przepisy Kodeksu pracy o trybie postępowania i sposobach rozwiązywania lub modyfikacji umów o pracę (a contrario do art. 91c ust. 1 tej ustawy, który nota bene nie został przywołany w skardze kasacyjnej). Dlatego w razie zmian organizacyjnych lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć odnoszenie zarzutów do „naruszenia art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 30 § 4 k.p., art. 30 § 1 pkt 2 k.p.”, a nie do – naruszenia art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie było w pełni adekwatne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2013 r., III PK 37/12, LEX nr 1511061). Nie ma też przesłanek do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 183b lub art.
W podstawie faktycznej rozstrzygnięcia wskazano wszystkie kryteria doboru nauczycieli do rozwiązania stosunków pracy, odnosząc je do sytuacji powoda. Skarga kasacyjna nie wskazuje żadnej przyczyny ewentualnego nierównego traktowania lub dyskryminacji. W judykaturze wskazano, że wybór nauczyciela do rozwiązania stosunku pracy - w razie spełnienia przesłanek z art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela - może być zakwestionowany przez sąd jedynie w przypadku oceny, że był on dowolny lub dyskryminujący (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2012 r., III PK 52/11, OSNP 2013 nr 3-4, poz. 34). Sąd drugiej instancji uznał wybór powoda do zwolnienia za prawidłowy, jako podyktowany obiektywnymi kryteriami, obejmującymi ocenę kwalifikacji, stażu pracy oraz zaangażowania w wykonywanie obowiązków pracowniczych wszystkich nauczycieli zatrudnionych u strony pozwanej. Taki sposób oceny nie może być uznany za dowolny, czy dyskryminujący i nie został skutecznie podważony w skardze kasacyjnej. Skoro zatem w niniejszej sprawie nie ustalono, aby kryteria doboru nauczycieli do zwolnienia w ogóle miały charakter dyskryminujący, to w sposób oczywisty brak 13 było podstaw do stosowania do takich ustaleń przepisów Kodeksu pracy zakazujących dyskryminacji w zatrudnieniu. Zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela opiera się, między innymi, na kwestionowaniu tego, że zmniejszenie oddziałów w pozwanym Zespole Szkół wymuszało ograniczenie zatrudnienia przez wypowiedzenie powodowi stosunku pracy i jednocześnie nie stanowiło przeszkody dla zatrudnienia nowego nauczyciela wychowania fizycznego od 2013 r. Sytuacja ta dotyczy jednak zdarzeń, które nastąpiły rok po rozwiązaniu z powodem stosunku pracy i nie wpływa bezpośrednio na ocenę zasadności wypowiedzenia z pierwszej połowy 2012 r. Ponadto w pozwanej szkole utworzono klasę sportową ze specjalnością siatkarską. Celowe było zatem zatrudnienie zawodowego trenera w tej dziedzinie sportu. Powód nie miał kwalifikacji w tym zakresie. W wyroku z dnia 30 września 2014 r. III PK 18/14, LEX nr 1541059, Sąd Najwyższy stwierdził, że uprzednie ograniczenie na podstawie art. 22 ust. 2 wymiaru zajęć nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania nie jest warunkiem koniecznym rozwiązania z nim stosunku pracy w trybie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela. Jeżeli jednak, mimo zaistnienia okoliczności wymienionych w tym przepisie, istnieje możliwość dalszego zatrudniania nauczyciela w wymiarze, co najmniej połowy obowiązującego go pensum oraz wyrazi on zgodę na ograniczenie zatrudnienia i jest zatrudniany przez szkołę w obniżonym wymiarze, to wypowiedzenie mu stosunku pracy z przyczyn, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 2 może być uzasadnione takimi zmianami organizacyjnymi lub zmianami planu nauczania, które uniemożliwiają jego dalsze zatrudnianie, w co najmniej połowie obowiązującego go tygodniowego wymiaru zajęć. W wyroku z dnia 27 lutego 2013 r., I PK 199/12, OSNP 2013 nr 23-24, poz. 276, Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że zasada ograniczenia zatrudnienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania do wymiaru nie niższego niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć za proporcjonalnym zmniejszeniem wynagrodzeniem (art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela) zobowiązuje dyrektora szkoły do złożenia nauczycielowi takiej propozycji tylko wtedy, gdy przed upływem ustawowego terminu wypowiedzenia dyrektor szkoły dysponuje pewną wiedzą o 14 możliwości zapewnienia nauczycielowi zatrudnienia w takim rozmiarze (nie niższym niż połowa obowiązkowego wymiaru zajęć). Podzielając wyżej przedstawione konstatacje Sąd Najwyższy w obecnym składzie zwrócił uwagę, że w apelacji od wyroku Sądu Rejonowego powód zarzucił wyrokowi m.in. sprzeczność poczynionych ustaleń faktycznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym przez pominięcie, że nauczyciele przedmiotów, których nauczać może powód są zatrudnieni w godzinach ponadwymiarowych i godzin tych jest wystarczająca ilość, aby K. D. był zatrudniony w pełnym wymiarze. Powód domagał się więc zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin. Dopiero w postępowaniu kasacyjnym podniósł, że gotów byłby pracować na ½ etatu. Odnośnie do zarzutu, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie, że powód posiada ukończony kurs pierwszej pomocy uprawniający do prowadzenia zajęć z pierwszej pomocy i posiada uprawnienia do nauczania przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa, należy zwrócić uwagę, że w sytuacji świadomości zmniejszania oddziałów w szkole, powód nie podjął żadnych działań w celu uzupełnienia swoich kwalifikacji w tej dziedzinie, nie zgłosił gotowości do nauki przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa, nie przedstawił aktualnego zaświadczenia lekarskiego o kompetencjach do udzielania pierwszej pomocy medycznej (poprzednie było z 2005 r.). Mimo więc, że jego kwalifikacje w tej dziedzinie nie zostały w pełni adekwatnie ocenione przez pracodawcę, nie można mówić o arbitralności w postępowaniu pracodawcy. Wziąć bowiem należy pod uwagę, że na wniosek Sądu - Kurator Oświaty zajął stanowisko, iż powód nie posiada kwalifikacji do nauki przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa. Nie można w tym kontekście negatywnie oceniać pracodawcy, iż nie uwzględnił powoda przy obsadzie tego przedmiotu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 marca 2010 r., II PK 279/09, przydzielenie zajęć innym nauczycielom w ramach godzin ponadwymiarowych, które mogłyby uzupełnić obowiązkowe pensum nauczyciela zwalnianego z pracy, jeśli przyczyna takiej decyzji dyrektora nie jest uzasadniona szczególnie ważnymi przyczynami, może prowadzić do wniosku, że niemożność dalszego zatrudniania nauczyciela rzeczywiście nie występuje. W tym aspekcie należy mieć na uwadze, że na skutek likwidacji trzech oddziałów w szkole doszło do bardzo istotnego 15 ograniczenia godzin lekcyjnych wszystkich przedmiotów. Uwzględnić też należy, że modyfikacje treści stosunków pracy dotknęły nie tylko powoda, ale zastosowano je wobec kilkunastu nauczycieli. Z powodu obiektywnego ograniczenia oddziałów doszło zmian planu nauczania. Liczba lekcji wf zmniejszyła się o 9 godzin. Podobna sytuacja dotyczyła nauczania historii oraz wos. Ocena mniejszej przydatności powoda wynikała również z tego, że w ostatnich latach dwukrotnie korzystał z urlopu dla poratowania zdrowia i miał kilkadziesiąt dni zwolnień lekarskich – np. w czasie zaplanowanych wizytacji jego zajęć. Nigdy też nie sprawował funkcji wychowawcy klasy. Podzielić należy ocenę Sądu drugiej instancji, że sprawny proces dydaktyczny przemawia za wyznaczeniem jednego nauczyciela do nauki danego przedmiotu lub powierzenia zadań wychowawcy jednemu nauczycielowi w roku szkolnym. Takie założenie może generować niewielkie ilości godzin ponadwymiarowych, które jednak – po obiektywnie ocenionej sytuacji – nie muszą prowadzić do koniecznego zaproponowania tych godzin ponadwymiarowych innemu nauczycielowi. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Powodowi zaproponowano też przeniesienie w stan nieczynny z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, jednak nie skorzystał on z tej możliwości. Reasumując – w ocenie Sądu Najwyższego - wystąpienie niewielkiej liczby godzin ponadwymiarowych, wynikających z dążenia dyrektora szkoły do zapewnienia uczniom tylko jednego wychowawcy lub jednego nauczyciela przedmiotu w celu zapewnienia właściwego procesu dydaktycznego – nie neguje możliwości skutecznego rozwiązania z nauczycielem stosunku pracy z powodu wystąpienia zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania, uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć (art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1982 r. - Karta Nauczyciela). W niniejszej sprawie nie wystąpiła sytuacja zobowiązująca dyrektora szkoły do złożenia powodowi propozycji pracy w ograniczonym wymiarze, gdyż przed upływem ustawowego terminu wypowiedzenia dyrektor szkoły nie dysponował pewną wiedzą o możliwości zapewnienia nauczycielowi zatrudnienia w rozmiarze nie niższym niż połowa obowiązkowego wymiaru zajęć, a powód ani w okresie poprzedzającym wypowiedzenie, ani w trakcie postępowania przed sądami powszechnymi nie wyraził zgody na ograniczenie jego zatrudnienia do wymiaru nie 16 niższego niż połowa obowiązkowego wymiaru zajęć za proporcjonalnie obniżonym wynagrodzeniem, co także przemawia za uznaniem, że nie doszło do naruszenia art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela. W ocenie Sądu Najwyższego przy rozpoznawaniu niniejszej skargi kasacyjnej nie wystąpiła potrzeba wyznaczania rozprawy, gdyż rozpoznanie skargi kasacyjnej dotyczyło subsumpcji przepisów do ustaleń w kontekście zarzutów kasacyjnych, a nie – rozstrzygania zagadnień prawnych, które były analizowane we wcześniejszych wyrokach Sądu Najwyższego (przytoczonych wyżej). Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na treści art. 39814 k.p.c., a w odniesieniu do kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 99 k.p.c. w związku z art. 98 § 3 k.p.c. oraz § 11 ust. 1 pkt 1 w związku z § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.