I C 947/14

Sygn. akt IC 947/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO M. Wurm – Klag Protokolant: Justyna Malczyk po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2015 r. w Świdnicy sprawy z powództwa Syndyka masy upadłości Z. W. ( M. ) prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) w upadłości likwidacyjnej w J. przeciwko J. K. o zapłatę I. zasądza od pozwanego J. K. na rzecz Z. W. ( M. ) prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) w upadłości likwidacyjnej w J. kwotę 130.000 zł ( sto trzydzieści tysięcy złotych ) z ustawowymi odsetkami od dnia 30 kwietnia 2014 roku do dnia zapłaty; II. zasądza od pozwanego J. K. na rzecz Z. W. ( M. ) prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) w upadłości likwidacyjnej w J. kwotę 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego; III. Nakazuje pozwanemu uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Świdnicy kwotę 6.500 zł tytułem nieuiszczonej opłaty od pozwu. Sygn. akt I C 947/14 UZASADNIENIE Syndyk Masy Upadłości Z. W. (dawniej M.) prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w J. wniósł o zasądzenie od pozwanego J. K. kwoty 130.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 30 kwietnia 2014 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu podał, że żądana kwota stanowi równowartość lokalu mieszkalnego nr (...), położonego w J.przy ul. (...). Syndyk podał, że umowa sprzedaży powyższego lokalu zawarta przez Z. W.(dawniej M.) i J. K.w dniu (...)r. jest bezskuteczna z mocy prawa w stosunku do masy upadłości Z. W.(dawniej M.) prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...)w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w J.. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. Sąd Rejonowy w Wałbrzychu Wydział VI Gospodarczy (sygn. akt VIII GU 75/12) ogłosił upadłość Z. W.(dawniej M.) prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Usługowo (...), obejmującą likwidację jej majątku i wyznaczył syndyka masy upadłości w osobie A. Ł.. Na mocy umowy użytkowania wieczystego i sprzedaży lokalu z (...)r., małżonkowie Z. W.(dawniej M.) i T. M.nabyli od Gminy J. lokal mieszkalny nr (...), położony w J.przy ul. (...). Cena sprzedaży została określona na kwotę 74.760 zł, przy czym nabywcom przyznano 95% bonifikatę, wobec czego cena sprzedaży wyniosła 3.738 zł z zastrzeżeniem, że w przypadku zbycia lokalu przed upływem 5 lat od daty zawarcia ww. umowy lub wykorzystania lokalu na cele inne niż mieszkalne, nabywcy zobowiązani będą do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Umową majątkową małżeńską z (...)r. małżonkowie Z. M.i T. M.wprowadzili w ich małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej i nabyli udziały wynoszące po ½ części w swoim majątku wspólnym. Następnie umową o podział majątku z (...)r. małżonkowie Z. M.i T. M.dokonali podziału ich majątku wspólnego, w ten sposób, że Z. M.stała się właścicielem lokalu mieszkalnego nr (...)o powierzchni użytkowej 67 m 2, położonego w J.przy ul. (...)wraz ze związanym z nim udziałem wynoszącym (...)w prawie współużytkowania wieczystego gruntu oraz we współwłasności części budynku i urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Na podstawie umowy sprzedaży z (...)r. Z. M.sprzedała J. K.powyższy lokal mieszkalny o wartości 130.000 zł za kwotę 20.000 zł. Wprawdzie w dziale IV ww. księgi wieczystej wpisana była hipoteka na rzecz powiązanej osobowo z upadłą Z. W.(M.) spółki (...) sp. z o. o.z siedzibą we W.na kwotę 135.607,75 zł, niemniej jednak hipoteka ta została wykreślona, a podstawę jej wykreślenia stanowiło oświadczenie (...) sp. z o. o.z siedzibą we W.z dnia (...)r., co oznacza, że już w tym dniu nie istniała wierzytelność zabezpieczona ww. hipoteką. Z powyższego bezsprzecznie wynika, że hipoteka ta nie miała znaczenia dla ustalenia ceny sprzedaży przedmiotowego lokalu w chwili zawierania umowy sprzedaży przez pozwanego a Z. W.(M.). Na skutek wniosków o ogłoszenie upadłości z dnia (...)r. i z dnia (...)r., Sąd Rejonowy w Wałbrzychu VI Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. ogłosił (...)prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą: (...)(sygn. akt VI GU 75/12). Postanowienie to jest prawomocne. Zgodnie z art. 127 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 z późn. zm.) bezskuteczne w stosunku do masy upadłości są czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem, jeżeli zostały dokonane nieodpłatnie albo odpłatnie, ale wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej. Oznacza to, że zawarta przez upadłą z J. K.umowa sprzedaży powyższego lokalu jest bezskuteczna z mocy prawa w stosunku do masy upadłości Z. W.(M.) prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...)w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w J.. Umowa ta została zawarta przez upadłego na osiem i pół miesiąca przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Z. W.(M.). Umową tą upadła rozporządziła swoim majątkiem (przeniosła własność przedmiotowej nieruchomości) odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego (130.000 zł) przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego (20.000 zł). Co istotne, w §8 ust. 1 ww. umowy sprzedaży, pozwany oświadczył, że wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości wynosi 130.000 zł, niemniej jednak kupił ją od upadłej Z. W.(M.) za kwotę 20.000 zł. Prawdopodobnie strony ustaliły tak niską cenę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości z uwagi na wpisaną w dziale IV księgi wieczystej nr (...)hipotekę umowną do kwoty 135.607,75 zł zabezpieczającą wierzytelności (...) sp. z o. o.z siedzibą we W.wynikające z umowy zlecenia dotyczącej świadczenia usług o roboty budowlane. Hipoteka ta została wykreślona, a podstawę jej wykreślenia stanowiło oświadczenie (...) sp. z o. o.z siedzibą we W.z dnia (...)r., co oznacza, że na dzień ustalenia ceny oraz zawarcia ww. umowy sprzedaży zabezpieczona hipotecznie wierzytelność nie istniała, a wpis tej hipoteki nie wpływał na obniżenie ceny przedmiotowej nieruchomości. Bezsprzecznie zatem wartość świadczenia upadłego (co najmniej 130.000 zł) przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego (20.000 zł). Syndyk podał, że Burmistrz Gminy J.zgłosił w postępowaniu upadłościowym Z. W.(M.) wierzytelność z tytułu obowiązku zwrotu zwaloryzowanej kwoty bonifikaty w wysokości 84.998,52 zł należności głównej. Wierzytelność ta zostanie uznana przez syndyka na liście wierzytelności, gdyż syndyk nie ma podstaw do odmowy jej uznania. Okoliczność ta również wpływa na ocenę skuteczności przedmiotowej umowy sprzedaży na gruncie przepisów prawa upadłościowego. Zgodnie z art. 134 Prawa upadłościowego i naprawczego, jeżeli czynność prawna upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa (tak jak w niniejszym przypadku), to co wskutek tej czynności prawnej ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło (tj. ww. nieruchomość lub jej równowartość w wysokości 130.000 zł), podlega przekazaniu do masy upadłości, a gdy przekazanie w naturze jest niemożliwe, do masy upadłości powinna być wpłacona równowartość w pieniądzach. Nie istnieje przy tym konieczność uzyskania przez syndyka jakiegokolwiek orzeczenia sądowego w celu stwierdzenia ww. bezskuteczności. Powyższa czynność prawna jest bezskuteczna z mocy prawa. Na pozwanym ciąży obowiązek przekazania ww. nieruchomości na rzecz masy upadłości, lub o ile przekazanie w naturze nie jest możliwe – zapłaty jej równowartości. Pismami z dnia 12 lutego 2014 r., 14 kwietnia 2014 roku i z 30 kwietnia 2014 r. powód wezwał pozwanego do wydania ww. nieruchomości, ewentualnie – w przypadku gdy wydanie jest niemożliwe, do dokonania zapłaty jej równowartości w kwocie 130.000 zł. Pismem z dnia 25 kwietnia 2014 r. pozwany nie uznał żądania i przyznał, że rzeczywista wartość nieruchomości wynosiła 155.607,75 zł, z tym, że kupił ją za 20.000 zł z uwagi na widniejącą w księdze wieczystej hipotekę w wysokości 135.607,75 zł. Syndyk podkreślił, że zabezpieczona ww. hipoteką wierzytelność wygasła przed dniem zakupu nieruchomości przez pozwanego, wobec czego cena sprzedaży nieruchomości została zaniżona o 135.607,75 zł. Na skutek otrzymania pierwszego z ww. wezwań, pozwany w dniu (...)r. dokonał sprzedaży ww. nieruchomości na rzecz M.i J. L.. Pozwany nie ma już zatem możliwości przekazania ww. nieruchomości na rzecz masy upadłości. Jest zatem zobowiązany do zapłaty kwoty stanowiącej jej równowartość, tj. 130.000 zł, czego nie uczynił mimo otrzymania ww. wezwań do zapłaty. Pozwany J. K.wniósł o oddalenie powództwa w całości. Pozwany przyznał, że w dniu (...)r. zawarł z Z. M.umowę sprzedaży nieruchomości położonej przy ul. (...)w J.. Umowa ta stanowiła wykonanie wcześniej zawartej umowy sprzedaży. Umowa ta nie była zawarta w formie aktu notarialnego i koniecznym było zawarcie kolejnej umowy już w formie aktu notarialnego, czyli umowy z dnia (...)r. Pozwany podał, że w dacie zawierania umowy nieruchomość obciążona była hipoteką w wysokości 135.607,75 zł na rzecz (...) sp. z o. o.we W.i wg posiadanej przez niego wiedzy, konieczność spłaty tej kwoty obciążała go jako nowego właściciela nieruchomości. W związku z powyższym, cena którą zapłacił za tą nieruchomość przewyższała jej wartość, co czyni powództwo bezzasadnym. Sąd ustalił, co następuje: W dniu (...)r. Gmina J.w trybie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali sprzedała dotychczasowym najemcom T.i Z.małżonkom M.samodzielny lokal mieszkalny nr (...), położony przy ul. (...)w J.. Cena sprzedaży lokalu wraz z udziałem we wspólnych częściach budynku i jego urządzeniach określona została na kwotę 74.760 zł. Nabywcom przyznano 95% bonifikaty, wobec czego cena sprzedaży wyniosła 3.738 zł. W przypadku zbycia powyższego lokalu przed upływem 5 lat od daty zawarcia aktu notarialnego lub wykorzystania lokalu na cele inne niż mieszkalne nabywcy zobowiązani zostali do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. (dowód: umowa użytkowania wieczystego i sprzedaży lokalu z (...) r., k. 32 – 35) Z. M., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Usługowo (...)w G.zawarła w 2011 r. ze spółką (...) sp. z o. o.we W.umowy zlecenia dotyczące świadczenia usług o roboty budowlane, z tytułu których zobowiązana jest do zapłaty na rzecz spółki łącznej kwoty 135.607,75 zł w terminie do dnia (...)r. W porozumieniu z wierzycielem ustalono, że zabezpieczeniem zapłaty wierzytelności wynikających z powyższego zobowiązania ma być hipoteka do kwoty 135.607,75 zł ustanowiona na lokalu mieszkalnym przy ul. (...)w J.. W związku z powyższym małżonkowie T. M.i Z. M.ustanowili na powyższym lokalu mieszkalnym hipotekę do kwoty 135.607,75 zł na rzecz spółki (...) sp. z o. o.we W.. (dowód: oświadczenie o ustanowieniu hipoteki, k. 103 – 106) Umową majątkową małżeńską z dnia (...)r. małżonkowie T. M.i Z. M.ustanowili pomiędzy sobą z dniem (...)r. rozdzielność majątkową. (dowód: umowa majątkowa małżeńska z dnia 20.06.2011 r., k. 82 – 83) W dniu 20 czerwca 2011 r. małżonkowie T. M. i Z. M. dokonali podziału majątku wspólnego w ten sposób, że Z. M. stała się właścicielem lokalu mieszkalnego nr (...), położonego w J. przy ul. (...) o wartości 130.000 zł. (dowód: umowa z dnia 20.06.2011 r., k. 28 – 31) W dniu 28 grudnia 2011 r. prokurent samoistny spółki (...) sp. z o. o. we W. oświadczył, że wyraża zgodę na wykreślenie w dziale IV księgi wieczystej nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Wałbrzychu VII Wydział Ksiąg Wieczystych, hipoteki do kwoty 135.607,75 zł. (dowód: oświadczenie M. M.