W rozpoznawanej sprawie powód M. M. wystąpił o zasądzenie na jego rzecz solidarnie od pozwanych Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie i Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Dzierżoniowie W. S. kwoty 5.000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 8 kwietnia 2014 roku do dnia zapłaty. Na uzasadnienie żądania pozwu podał, że na licytacji przeprowadzonej przez pozwanego komornika w dniu 26 czerwca 2003 roku nabył amplituner K. (...), odtwarzacz CD K. (...), korektor K. (...) i dwie wysokie kolumny P.. Następnie wskazał, że bez jego wiedzy przedmiotowe ruchomości zostały ponownie zajęte przez pozwanego Komornika, który na dzień 14 marca 2014 roku wyznaczył ich licytację. Zarzucił, że pozwany Komornik nie poinformował go o terminie licytacji oraz nie doręczył mu dokumentów dotyczących wyceny zajętych przedmiotów. Podał, że był obecny na licytacji i przedstawił pozwanemu Komornikowi dokumenty potwierdzające, iż jest właścicielem spornych ruchomości oraz wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jednakże Komornik kontynuował licytację i sprzedał ruchomości stanowiące jego własność. Podniósł, że w ten sposób wyrządził mu szkodę, której wartość odpowiada wartości sprzedanych przedmiotów czyli 5.000 złotych. Podał, że pismami z dnia 2 kwietnia 2014 roku wezwał pozwanych do dobrowolnego zaspokojenia jego roszczenia, ale pozwani w odpowiedzi stwierdzili, iż brak jest podstaw do uwzględnienia jego roszczenia. Podkreślił, że już przy zajęciu ruchomości pozwany Komornik był informowany o tym, iż sporne przedmioty nie należą do dłużniczki, lecz do niego. Ostatecznie wskazał, że takie działanie pozwanego Komornika stanowi delikt skutkujący odpowiedzialnością pozwanych na podstawie przepisów artykułu 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji zwanej dalej „ustawą”. W odpowiedzi na pozew z dnia 27 maja 2014 roku pozwany Komornik wniósł o oddalenie powództwa w całości. Motywując swoje stanowisko podał, że dokonał zajęcia spornych ruchomości zgodnie z wnioskiem wierzyciela, a przy tym zgodnie z przepisami artykułu 845 paragraf 2 kpc, gdyż były one we władaniu dłużniczki, albowiem znajdowały się w jej miejscu zamieszkania. Podkreślił, że dłużniczka nie informowała go o tym, że powód jest właścicielem spornych ruchomości i nie podała jego adresu, więc nie miał podstaw do zawiadamiania powoda o dokonanym zajęciu. Podał, że wycena tych ruchomości została zgodnie dokonana przez dłużniczkę i pełnomocnika wierzyciela w chwili ich zajęcia, więc nie sporządzał operatu szacunkowego. Wskazał, że po powzięciu wiadomości o zajęciu tych ruchomości powód mógł wytoczyć powództwo ekscydencyjne z artykułu 841 paragraf 1 kpc, z której to możliwości nie skorzystał, natomiast złożył skargę na czynność komornika w tym przedmiocie. Podał, że dopiero w dniu 13 marca 2014 roku dłużniczka poinformowała go, że powód jest właścicielem spornych ruchomości. Z kolei w odpowiedzi na pozew z dnia 28 maja 2014 roku strona pozwana Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie również wystąpiła o oddalenie powództwa w całości. Uzasadniając swoje stanowisko podała, że zgodnie z przepisami artykułu 23 ustawy pozwany komornik odpowiada za szkodę spowodowaną bezprawnym działaniem, a w tym przypadku Komornikowi takiego zarzutu nie można postawić. Podniosła, że powód nie udowodnił tożsamości licytowanych przedmiotów i nabytych przez niego ruchomości w 2003 roku oraz wysokości poniesionej szkody. Zarzuciła następnie, że zajęte przedmioty znajdowały się w momencie ich zajęcia w miejscu zamieszkania dłużniczki, co uzasadnia domniemanie faktyczne, że ich własność została na nią przeniesiona. Podkreśliła, że w trakcie zajęcia dłużniczka wskazywała siebie jako właściciela spornych ruchomości, a tym samym pozwany Komornik nie miał obowiązku informowania innych osób o zajęciu. Zauważyła także, że powód dopiero w dniu licytacji oświadczył Komornikowi, iż jest właścicielem spornych ruchomości, jednakże nie potrafił się wylegitymować żadnym wiarygodnym aktem własności, a przy tym nie wystąpił z powództwem o zwolnienie zajętych przedmiotów od egzekucji i nie mógł wystąpić o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu powództwo jest niezasadne i nie może zostać uwzględnione. Podstawę prawną dochodzonego roszczenia stanowią przepisy artykułu 23 ustęp 1 i 3 ustawy, wedle których komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności, a Skarb Państwa jest odpowiedzialny za szkodę solidarnie z komornikiem. Odpowiedzialność odszkodowawcza komornika uregulowana w tych przepisach jest odpowiedzialnością deliktową, której przesłanką jest działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem, bez względu na zawinienie komornika. Nie jest to zatem odpowiedzialność na zasadzie winy. Dla przypisania komornikowi odpowiedzialności odszkodowawczej miarodajne są więc ogólne przesłanki odpowiedzialności deliktowej. Warunkiem koniecznym odpowiedzialności komornika będzie zatem łączne spełnienie następujących przesłanek: powstanie szkody, zaistnienie zdarzenia wyrządzającego szkodę, adekwatny związek przyczynowy pomiędzy szkodą a zdarzeniem ją powodującym. W konsekwencji uznać należy, iż przesłanka bezprawności oznacza naruszenie przez komornika przepisów prawa, przy czym nie każde naruszenie prawa będzie stanowiło podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej, ale jedynie takie, które stanowiło warunek konieczny powstania szkody i którego normalnym następstwem w danych okolicznościach jest powstanie szkody. Podkreślić jednocześnie należy, że termin „zachowanie niezgodne z prawem” należy rozumieć jako zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawa. Niezgodność z prawem musi być rozumiana ściśle, zgodnie z konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa. Niezgodne z prawem będzie zatem działanie sprzeczne z przepisem: Konstytucji, ustawy, ratyfikowanej umowy międzynarodowej, rozporządzenia, aktem prawa miejscowego czy przepisem powszechnie obowiązującego aktu prawa europejskiego. Pojęcie niezgodności z prawem na gruncie komentowanego przepisu nie obejmuje natomiast naruszeń norm moralnych i obyczajowych, określanych terminem zasad współżycia społecznego lub dobrych obyczajów. Kluczowe więc znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie czy czynności podejmowane przez pozwanego komornika były zgodne z prawem. W pierwszym rzędzie należało ocenić, czy pozwany komornik mógł dokonać zajęcia spornych przedmiotów. W tym zakresie przepis artykułu 845 paragraf 2 zdanie 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że zająć można ruchomości dłużnika będące bądź w jego władaniu, bądź we władaniu samego wierzyciela, który do nich skierował egzekucję. Przyjmuje się przy tym, że władanie oznacza faktyczną dyspozycję przedmiotem władanym bez względu na stosunek prawny władającego do tego przedmiotu, a komornik przystępując do zajęcia nie jest zobowiązany ani nawet uprawniony do badania, w jakim stosunku prawnym dłużnik pozostaje do ruchomości, a więc czy jest jej właścicielem, użytkownikiem, czy też posiada rzecz w imieniu osoby trzeciej. Regułą jest przy tym, że jeżeli rzecz znajduje się w mieszkaniu dłużnika lub w innym zajmowanym przez niego miejscu na przykład: piwnicy, komórce, magazynie, podwórzu przydomowym, to znajduje się w jego dyspozycji. Stąd stwierdzenie takiego miejsca położenia rzeczy wystarczy do uznania dłużnika jako władającego w drodze domniemania faktycznego, na co wskazał między innymi Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 lutego 1991 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt IV CR 550/90. W niniejszej sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że sporne ruchomości znajdowały się w mieszkaniu dłużniczki D. W.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.