(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2007 roku, sygn. III CSK 288/06, Lex nr 274191). W konsekwencji tego wywodu Sąd Rejonowy nie oceniał zasadności pozostałych zarzutów pozwanego podniesionych w toku postępowania, uznając to za zbędne. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd Rejonowy uzasadnił art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art.98 § 1 k.p.c. * Apelację od tego wyroku wniósł powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z., zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w całości i zarzucając temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 483 § 1 k.c. w zw. z art. 58 § l i § 3 k.c., poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że zastrzeżona w regulaminie portalu (...) kara umowna stanowi karę za niespełnienie zobowiązania pieniężnego. Powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 10.368,90 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 10 lipca 2012 roku do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania według norm przepisanych za obie instancje. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda nie jest zasadna. Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i ocenił dowody zgodnie z dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy przyjmuje te ustalenia za własne. Podkreślić należy, że apelujący nie kwestionuje tych ustaleń faktycznych, natomiast zarzuca Sądowi Rejonowemu nieprawidłowe zastosowanie w niniejszej sprawie art. 483 § 1 k.c. w zw. z art. 58 §
poprzez przyjęcie, że dochodzona kara umowna została zastrzeżona w związku z niewykonaniem zobowiązania pieniężnego i z tego względu to postanowienie umowy stron jest nieważne jako sprzeczne z prawem. W tym zakresie Sąd Okręgowy w pełni podziela wywody Sądu Rejonowego. Skarżący odwołuje się w apelacji do jednego z orzeczeń Sądu Najwyższego, które należy jednak uznać za odosobnione i nieprezentujące prawidłowej wykładni art. 483 § 1 k.c. Zagadnienie, którego dotyczy niniejsza sprawa, było natomiast przedmiotem licznych orzeczeń Sądu Najwyższego i wypowiedzi doktryny. Analizując wyrażone tam argumenty należy stwierdzić, że dopuszczalność zastrzeżenia kary umownej na wypadek odstąpienia od umowy należy każdorazowo oceniać w kontekście podstawy odstąpienia od umowy. Co do zasady tego rodzaju postanowienie należy bowiem rozumieć w ten sposób, że wypadki niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, które uprawniają stronę do odstąpienia od umowy, stanowią jednocześnie podstawę do domagania się kary umownej (por. A. Szlęzak, Glosa do wyroków SN: z 20 października 2006 roku, IV CSK 154.06 oraz z dnia 7 lutego 2007 toku, III CSK 288/06, OSP 2009/4/39). Odstąpienie od umowy może bowiem być spowodowane niewykonaniem przez jedną ze stron zobowiązania niepieniężnego i wówczas zastrzeżenie kary umownej należy uznać za dopuszczalne, jak i spowodowane niewykonaniem przez jedną ze stron zobowiązania pieniężnego, a w takim wypadku zastrzeżenie kary pieniężnej jest sprzeczne z art. 483 § 1 k.c. Nie będzie przy tym znaczenia mieć to, jaki charakter ma zobowiązanie główne, ale to, jaki charakter ma zobowiązanie, którego niewykonanie obwarowane zostało karą umowną i skutkowało odstąpieniem od umowy. Z tego względu w orzecznictwie dopuszcza się np. zastrzeżenie kary umownej w stosunku do leasingobiorcy, z tym, że może ono dotyczyć tylko niewykonania niepieniężnych zobowiązań leasingobiorcy (np. zwrotu przedmiotu leasingu) a nie braku zapłaty rat leasingowych (świadczenia pieniężnego). Podobne stanowisko zajmowano w przypadku umów o roboty budowlane, gdy zastrzeżenie kary umownej dotyczyło np. niewykonania obowiązku współdziałania w prowadzeniu budowy bądź niewykonania innych dodatkowo ustalonych zobowiązań niepieniężnych, a nie niezapłacenia wykonawcy całości czy części wynagrodzenia. Dopuszczalne jest też zastrzeżenie kary umownej w celu wzmocnienia umowy wówczas, gdy odstąpienie od umowy nie jest uprawnieniem związanym z niewykonaniem jednego z zobowiązań umownych, ale uprawnieniem wynikającym z przepisów szczególnych, np. przewidzianym w art. 644 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2003 roku, sygn. II CK 367/02, Lex nr 148674), albo w przypadku wypowiedzenia niezwiązanego z niewykonaniem zobowiązania pieniężnego (np. w odniesieniu do art. 746 § 1 k.c. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2008 roku, sygn. V CSK 202/08, Lex nr 466003, a co do umowy zawartej na czas oznaczony wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2006 roku, sygn. IV CSK 178/06, OSNC 2007/7-8/118). Niekiedy też zastrzeżenie kary umownej na wypadek odstąpienia od umowy należy traktować jako karę umowną zastrzeżoną na wypadek niewykonania niepieniężnego obowiązku zwrotu świadczeń, który powstał po odstąpieniu od umowy (art. 494 § 1 k.c.). Trafnie jednak podkreśla się, że możliwe jest to wówczas, gdy wynika to z umowy stron (z uwzględnieniem jej wykładni dokonanej w myśl art. 65 § 2 k.c.), najczęściej bowiem strony zastrzegając karę umowną nie będą jej odnosić do sytuacji, w której strona nie wykona zobowiązań powstałych po odstąpieniu od umowy, ale do niewykonania zobowiązań, które doprowadziły do odstąpienia od umowy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012 roku, sygn. III CZP 39/12, OSNC 2013/2/17). Na poparcie przytoczonej wyżej wykładni należy przywołać szereg orzeczeń Sądu Najwyższego: wyrok z dnia 20 października 2006 roku, sygn. IV CSK 154/06, OSNC 2007/7-8/117, wyrok z dnia 7 lutego 2007 roku, sygn. III CSK 288/06, Lex nr 274191, wyrok z dnia 17 grudnia 2008 roku, sygn. I CSK 240/08, Lex nr 484667, wyrok z dnia 21 maja 2014 roku, sygn. II CSK 529/13, Lex nr 1493917, wyrok z dnia 28 maja 2014 roku, sygn. I CSK 345/13, Lex nr 1532768). Odmienne stanowisko, zgodne z wywodem apelującego – nietrafne – co wyżej wywiedziono, Sąd Najwyższy wyraził tylko w wyroku z dnia 13 czerwca 2008 roku, sygn. I CSK 13/08, Lex nr 637699 i w wyroku z dnia 25 marca 2011 roku, sygn. IV CSK 401/10, Lex nr 1108517). Odnosząc te rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy podnieść, że odstąpienie od umowy nastąpiło z uwagi na niewykonanie przez pozwanego zobowiązania pieniężnego (zapłaty kwoty transakcji) i nie istniały inne obowiązki niepieniężne pozwanego, których niewykonanie mogłoby uprawniać do odstąpienia od umowy. Nie mógł też powstać obowiązek zwrotu świadczenia przewidziany w art. 494 § 1 k.c., gdyż powód niczego pozwanemu jeszcze nie świadczył. Tym samym słusznie Sąd Rejonowy przyjął, że kara umowna została zastrzeżona na wypadek niewykonania świadczenia pieniężnego i jako taka jest sprzeczna z art. 483 § 1 k.c., stanowiąc nieważne postanowienie umowne (art. 58 §
Należy jedynie Sądowi Rejonowemu zwrócić uwagę, że oddalając powództwo powinien oddalić wniosek powoda o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, a nie orzekać o obciążeniu powoda tymi kosztami; ta nieprawidłowość redakcyjna w żaden sposób nie rzutowała jednak na wadliwość rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację powoda, a na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oddalił wniosek powoda o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odwoławczego (gdyż powód jest stroną przegrywającą proces).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.