Przedmiotowa sprawa toczyła się początkowo w postępowaniu upominawczym. Wydany w tym postępowaniu, w dniu 26 września 2011 r. nakaz zapłaty upadł na skutek wniesienia przez pozwanych sprzeciwu. Jak wynika z zarządzenia z dnia 1 grudnia 2011 r. sprawa była dalej prowadzona w postępowaniu uproszczonym, jednocześnie Sąd nie podjął decyzji o skierowaniu sprawy do postępowania zwykłego. Stosownie do treści art. 505 1 k.p.c. przepisy o postępowaniu uproszczonym mają zastosowanie w sprawach należących do właściwości sądów rejonowych: o roszczenia wynikające z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dziesięciu tysięcy złotych, a w sprawach o roszczenia wynikające z rękojmi, gwarancji jakości lub z niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej, jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty a także w sprawach o zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej bez względu na wartość przedmiotu sporu. Sprawy określone w punkcie 2 powołanego przepisu obejmują również roszczenia dochodzone na podstawie art. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych ( tj. Dz. U z 2013 r. poz. 1222 ). Jak wynika z treści pozwu roszczenie zgłoszone przez powoda obejmowało żądanie zapłaty czynszu z tytułu najmu lokalu mieszkalnego. Postępowanie uproszczone było więc właściwym i odrębnym sposobem rozpoznania dochodzonego pozwem roszczenia. Konsekwencją rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym jest obowiązek stosowania przepisów działu VI tytułu VII Kodeksu postępowania cywilnego ( art. 505 1 – art. 505 14 ). Postępowanie uproszczone zostało ukształtowane jako kolejny rodzaj postępowania odrębnego. Określenie zakresu przedmiotowego spraw rozpoznawanych w tym postępowaniu w odniesieniu do właściwości rzeczowej sądu rejonowego (art. 505 1 k.p.c.) sprawia, że postępowanie to nabiera charakteru obligatoryjnego. Odrębności postępowania uproszczonego przejawiają się między innymi w szczególnym unormowaniu form czynności procesowych, a mianowicie obowiązku sporządzenia pozwu, odpowiedzi na pozew, a także innych pism procesowych na urzędowych formularzach (art. 505 2 k.p.c.). W celu usprawnienia postępowania wprowadzono także zakaz kumulacji roszczeń oraz ograniczono dopuszczalność częściowego dochodzenia roszczenia - jednym pozwem można dochodzić tylko jednego roszczenia; połączenie kilku roszczeń powoduje zwrot pozwu (art. 505 3 § 1 k.p.c.). W postępowaniu uproszczonym wprowadzono również zakaz przedmiotowej zmiany powództwa, wyłączono także stosowanie art. 75-85 k.p.c., eliminując w tym postępowaniu interwencję główną, uboczną i przypozwanie oraz zmiany podmiotowe regulowane w art. 194-196 k.p.c. (art.
Ograniczono również postępowanie dowodowe, wyłączając zastosowanie art. 278-291 k.p.c. (dowód z opinii biegłego) oraz umożliwiając sądowi zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w określonym celu - jeżeli sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy (art. 505 6 k.p.c.). Wreszcie, co szczególnie istotne w przedmiotowej sprawie ograniczono sposób obrony pozwanego przed powództwem w zakresie możliwości wniesienia pozwu wzajemnego oraz zarzutu potrącenia jedynie w stosunku do roszczeń nadających się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym (art.
W przedmiotowej sprawie, pozwani w sprzeciwie od nakazu zapłaty zgłosili zarzut potrącenia dochodzonej pozwem wierzytelności z wierzytelnością w kwocie 45 099,60 zł. a dalszym w toku procesu zgłosili do potrącenia z dochodzonym pozwem roszczeniem kolejną wierzytelność w kwocie 378.137,72 zł. Tymczasem zgłoszenie zarzutu potrącenia jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy roszczenie pozwanego stanowiące podstawę zarzutu potrącenia nadaje się, w myśl art. 505 1 k.p.c. do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym (art.
). W konsekwencji, do zarzutu potrącenia odnoszą się ograniczenia dotyczące zarówno właściwości sądu, jak i rodzaju umów oraz kwot wierzytelności. W tym miejscu podnieść należy, że wynikające z art. 504 4 § 2 k.p.c. kwotowe ograniczenie dopuszczalności potrącenia dotyczy wszystkich wierzytelności z umów o wartości wyższej niż 10 000,- zł. ( art. 505 1 k.p.c. ) Jednocześnie bez znaczenia pozostaje, że zgłoszone potrącenie obejmuje kwotę niższą niż 10 000,- zł.; Jak wynika z przepisu art. 505 3 § 3 k.p.c. jeżeli powód dochodzi części roszczenia, sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym tylko wtedy, gdy postępowanie to byłoby właściwe dla całego roszczenia wynikającego z faktów przytoczonych przez powoda. Powyższe ograniczenie ma zastosowanie do roszczeń zgłoszonych do potrącenia. W tym miejscu podnieść należy, że w toku procesu pełnomocnik powoda słusznie akcentował brak podstaw do rozpoznania i ewentualnie uwzględnienia omawianych zarzutów w postępowaniu uproszczonym ( vide: oświadczenie złożone podczas rozprawy w dniu 18 stycznia 2012 r.). Z niezrozumiałych względów, Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił przedstawionej przez pełnomocnika powoda argumentacji podejmując czynności zmierzające do zbadania merytorycznej zasadności zgłoszonych do potrącenia roszczeń. Wskazać należy, że argument przemawiający za rozpoznaniem zgłoszonych zarzutów potrącenia nie może w ocenie Sądu Okręgowego wynikać z faktu, że oświadczenie o potrąceniu pozwani złożyli jeszcze przed wniesieniem sprzeciwu od nakazu zapłaty. Oczywistym jest, że rozpoznając omawiany zarzut Sąd, nie może ograniczyć się jedynie do badania faktu potrącenia. Powód na ogół nie kwestionuje faktu złożenia oświadczenia o potrąceniu, lecz ze względów oczywistych podważa spełnienie przesłanek z art. 498 k.c. W warunkach bezsporności wzajemnych wierzytelności najczęściej nie dochodzi bowiem do sporu sądowego. Uznanie, że przedstawione powyżej ograniczenia w dopuszczalności zgłaszania zarzutu potrącenia dotyczą tylko tych sytuacji, w których oświadczenie o potrąceniu zostało złożone dopiero w toku postępowania, nie znajduje żadnego uzasadnienia w przedstawionych wyżej przepisach, mogłoby prowadzić do wypaczenia jego sensu i czyniłoby niemożliwym do osiągnięcia cel wprowadzenia odrębnego postępowania uproszczonego jakim jest możliwie szybkie rozstrzygnięcie o zgłoszonym roszczeniu. Ustalenie okoliczności faktycznych i prawnych dotyczących wierzytelności wzajemnych przedstawionych do potrącenia wymaga z reguły postępowania dowodowego. Trudności i czasochłonność takiego postępowania wiążą się często z tym, że pozwany może zgłaszać zarzut potrącenia dotyczący wierzytelności niespełniających przesłanek z art. 498 k.c., a nawet wierzytelności nieistniejących, stosując w ten sposób taktykę obronną mającą na celu przedłużenie postępowania i odsunięcia w czasie wydania wyroku. Ryzyko procesowe po stronie pozwanego podnoszącego nieuzasadniony zarzut potrącenia jest niewielkie, nie ponosi on bowiem dodatkowych kosztów, nie zamyka sobie drogi do późniejszego dochodzenia roszczenia. W konsekwencji powyższych rozważań stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok aczkolwiek wydany z naruszeniem wskazanego wyżej przepisu art.
odpowiada prawu. Zbędnie podjęte przez Sąd pierwszej instancji czynności zmierzające do oceny zasadności przedstawionych do potrącenia roszczeń nie doprowadziły do uwzględnienia zgłoszonego zarzutu. Tym samym zawarte w skardze apelacyjnej twierdzenia, odnoszące się do ustaleń faktycznych i analizy prawnej roszczenia z tytułu nienależytego wykonania umowy o roboty budowlane i o zwrot nakładów nie mogą odnieść oczekiwanego przez skarżących skutku w postaci zmiany lub uchylenia zaskarżonego wyroku. Ich ocena i szczegółowa analiza wobec braku podstaw do uwzględnienia zgłoszonych zarzutów potrącenia w postępowaniu uproszczonych jest zbędna. Zgodnie z treścią przepisu art. 505 12 § 3 k.p.c., Sąd drugiej instancji oddala apelację również wtedy, gdy mimo naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania albo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł o oddaleniu wniesionej apelacji. O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie przepisu art. 98 k.p.c. zasądzając od pozwanych na rzecz powoda solidarnie kwotę 600,- zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ustaloną według norm przepisanych.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.