k.p. (wyrok SN z dnia 29 sierpnia 1995 roku, I PRN 38/95, OSNAPiUS 1996, nr 6, poz. 83; wyrok SN z dnia 16 maja 2001 roku, I PKN 573/00, OSNP 2003, nr 5, poz. 124). Brak przekazania mienia do korzystania przez nową szkołę, jest równoznaczny w skutkach prawnych z brakiem przejścia zakładu pracy wraz z pracownikami na nowego pracodawcę. Zgodnie z przywołanym przez Sąd I instancji art.
w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Kontynuując swój wywód Sąd Rejonowy wskazał, że art.
k.p. nie ustanawia ochrony pracowników niepedagogicznych przed wypowiedzeniem umowy o pracę w fazie poprzedzającej przekazanie szkoły (por. wyrok SN z dnia 4 października 2000 roku, I PKN 57/00, OSNAPiUS 2002, nr 9, poz. 210), zatem dyrektor szkoły samorządowej może dokonać zwolnień na ogólnych zasadach np. tych pracowników, których przejęcie nie zostało ustalone z nowym organem prowadzącym. Artykuł 45 § 1 k.p. stanowi, że w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego - Sad Rejonowy wskazał, że przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony powinna być wyraźna, konkretna i rzeczywista (uchwała Sądu Najwyższego z 27 czerwca 1985 roku, III PZP 10/85, OSNC 1985/11/164, a także, wyrok SN z 15 lutego, 2000 roku, I PKN 514/99, OSNAP 2001/13/440). Wobec powyższych ustaleń Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie pracodawca miał prawo rozwiązać z powódką umowę o pracę wobec likwidacji szkoły. Pozwany wykazał bowiem, że przyczyna w postaci likwidacji wystąpiła. Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że likwidacja szkoły nastąpiła wraz z upływem terminu wypowiedzenia w dniu 31 sierpnia 2013 r. Podkreślić przy tym należy, iż jako przyczynę rozwiązania umowy powódce wskazano likwidację szkoły, nie zaś uchwałę rady miejskiej, która następnie została uchylona. W ocenie Sądu przyczyna zawarta w wypowiedzeniu umowy o pracę powódki jest wyraźna, konkretna i rzeczywista. Jednocześnie Sąd Rejonowy nie czynił ustaleń względem pozostałych pracowników pozwanej, jako, że nie stanowiły one przedmiotu niniejszego postępowania. Mając na uwadze powyższe, Sąd Rejonowy oddalił powództwo uznając je za bezzasadne. O kosztach Sąd Rejonowy orzekł na mocy art. 98 § 1 k.p.c. oraz § 11 ust. 1, pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490). Powyższe orzeczenie zaskarżyła apelacją w całości powódka reprezentowana przez pełnomocnika zarzucając wyrokowi naruszenie art. 30 § 1 pkt 2 k.p. w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników. W oparciu o powyższe zarzuty powódka wniosła o :
powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego, iż po zakończeniu bytu prawnego placówki, przypadku, gdy zadania i mienie zlikwidowanej szkoły przejmie inny podmiot, tworząc na tej bazie nową szkołę, mamy do czynienia z przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę, zgodnie z art.
k.p. (wyrok SN z dnia 29 sierpnia 1995 roku, I PRN 38/95, OSNAPiUS 1996, nr 6, poz. 83; wyrok SN z dnia 16 maja 2001 roku, I PKN 573/00, OSNP 2003, nr 5, poz. 124). Zgodnie z przywołanym przez Sąd I instancji art.
w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Sąd I instancji podniósł, iż nie czynił ustaleń względem pozostałych pracowników pozwanej, jako że nie stanowiły przedmiotu postępowania, a jednocześnie w ustaleniach faktycznych jako bezsporne wskazując, iż „pozostali pracownicy Gimnazjum nr (...) przeszli do Zespołu Szkół nr (...) na podstawie przeniesienia”. Sąd I instancji czynił też szczątkowe ustalenia co do zakresu przeniesionych zadań z zakresu zadań sekretariatu. Odnosząc się zaś do sytuacji powódki Sąd Rejonowy wskazał, że art.
k.p. nie ustanawia ochrony pracowników niepedagogicznych przed wypowiedzeniem umowy o pracę w fazie poprzedzającej przekazanie szkoły powołując się na wyrok SN z dnia 4 października 2000 roku, I PKN 57/00, OSNAPiUS 2002, nr 9, poz. 210. Już z powyższego wynika, iż Sąd Rejonowy popadł w sprzeczności w zakresie ustalenia faktycznej przyczyny rozwiązania stosunku pracy z powódką i w konsekwencji nie ustalił czy przyczyna wskazana w rozwiązaniu umowy o pracę – likwidacja Gimnazjum była rzeczywistą i prawdziwą przyczyną rozwiązania stosunku pracy z powódką. O prawdziwości przyczyny rozwiązania umowy o pracę nie świadczy przy tym kwestia obowiązywania w dacie wypowiedzenia powódce umowy o pracę Uchwały Rady Miasta w T. ale to czy i kiedy jednostka uległa faktycznej likwidacji. Wbrew przekonaniu powódki bowiem uchwała z dnia 24 kwietnia 2013 roku nie stanowiła prawnej podstawy wypowiedzenia stosunku pracy, lecz jedynie podstawę likwidacji Gimnazjum. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 września 2013 roku, w sprawie I PK 73/13 – likwidacja placówki oświatowo-wychowawczej nie jest czynnością jednorazową i wymaga odpowiedniego przygotowania, a następnie przeprowadzenia, zaś proces decyzyjny w tym kierunku – mniej lub bardziej złożony – obejmuje rozmaite czynności podejmowane nierzadko przez różne podmioty. Oznacza to, że likwidacja jednostki organizacyjnej – formalna i faktyczna – nie muszą zbiegać się w czasie, bowiem ostatecznie realna likwidacja jednostki zawsze następuje po rozwiązaniu stosunku pracy z osobami ją zajmującymi. Z tej przyczyny jest nawet racjonalnie uzasadnione wypowiedzenie „wyprzedzające” formalną likwidację jednostki, dokonane po rozpoczęciu procedury likwidacyjnej, jeżeli pracodawca z dużym prawdopodobieństwem, graniczącym z pewnością, przewiduje akceptację dla podjętej przez niego decyzji. Okoliczność likwidacji Gimnazjum Nr (...) im I. S. w T. z dniem 31 sierpnia 2013 roku była zatem okolicznością obiektywną i niewątpliwą. Istota sporu sprowadzała się natomiast do ustalenia czy okoliczność ta, wskazana jako przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę z powódką, stanowiła rzeczywistą przyczynę rozwiązania stosunku pracy, skoro jak przyjął sam Sąd Rejonowy doszło do przejęcia pracowników przez nowego pracodawcę w trybie art. 23
k.p. normuje sytuację prawną pracowników w wypadku zmiany pracodawcy spowodowanej przejęciem ich zakładu pracy przez inny podmiot. Przepis ten ma charakter ochronny i określa zakres odpowiedzialności każdego ze zmieniających się pracodawców wobec pracowników. Dla oceny, kto jest pracodawcą w stosunku do pracownika decydujące jest faktyczne przejęcie zakładu pracy, powodujące, że pracownicy świadczą pracę na rzecz, kogo innego niż dotychczas. Zmiany prawne dotyczące praw do zakładu pracy nie są przy tym przesądzające. Orzecznictwo zgodnie uważa, że podstawowym celem art.
jest ochrona interesów pracowników przed utratą miejsc pracy oraz pogorszeniem warunków zatrudnienia w sytuacji gdy następca prawny dotychczasowego pracodawcy przejmujący zakład pracy lub jego część prowadzi w nim nadal taką samą lub podobną działalność, z czego wynika możliwość dalszego zatrudnienia pracowników. Dlatego przyjmuje, że przejście zakładu pracy na nowego pracodawcę może nastąpić także wtedy, gdy przejmuje on zadania wykonywane przez poprzednika, przy czym nie jest niezbędne przejęcie znaczącego substratu majątkowego. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2009 roku, I PK 210/09, OSNP 2011/19-20/ 249; z dnia 22 października 2012 roku, I PK 139/12, LEX). Likwidacja zakładu pracy, w wyniku której majątek dotychczasowego pracodawcy jest wykorzystywany do wykonywani tych samych zadań czemu towarzyszy przejęcie części pracowników, jest przejściem zakładu pracy na nowego pracodawcę w rozumieniu art.
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2001 roku, I PKN 573/00, LEX; z dnia 10 września 1998 roku, I PKN 310/98,OSNP 1999/19/614; z dnia 9 grudnia 2004 roku, I PK 103/04,LEX). W przypadku zakładów o celach gospodarczych przy wyjaśnieniu pojęcia „zakładu” i ich „części” oraz istoty aktu „przejścia”, zasadnicze znaczenie mają elementy i uwarunkowania typu majątkowego, natomiast nie mogą one odgrywać dominującej roli tam, gdzie dochodzi do przejęcia zakładu pracy realizującego cele społeczne, polityczne czy publiczne. W przypadku takich zakładów pracy jak np. szkoły, zasadniczymi elementami dla wyjaśnienia ich istoty, a tym samym odpowiednio i dla ustalenia istoty „przejścia szkoły” (jako zakładu pracy) obok organizacji i majątku są zadania, a więc poddanie dzieci procesowi kształcenia i wychowania. Przejęcie zadań dydaktycznych w zakresie kształcenia uczniów przez inną szkołę stanowi przejęcie części zakładu pracy przez innego pracodawcę w trybie art. art.
US 1994/3/42, LEX; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2014 roku, IIIPK 119.13,LEX; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2000 roku, I PKN 489/99, OSNPiUS 2001/11/381, LEX). Części zakładu pracy nie można tym samym utożsamiać wyłącznie ze składnikami materialnymi, ponieważ mogą ją także stanowić zadania pracodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2007 roku, I PK 212/06, OSNP 2008/5-6/66). Wbrew również przyjętemu przez Sąd Rejonowy stanowisku, nie można wyłączyć stosowania przepisu art.
k.p. w odniesieniu do pracowników wykonujących obsługę administracyjno-gospodarczą i finansowo księgową przejętych szkół (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1998 roku, I PKN 28/98, OSNAPiUS 1999/7/241, LEX). Powołany przez Sąd I instancji wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2000 roku dotyczy zupełnie innej sytuacji faktycznej i prawnej, w szczególności zaś nie odnosi się do wyłączenia ochrony z powołanego przepisu do pracowników niepedagogicznych. Skoro bowiem są to pracownicy zatrudnieni na podstawie umów o pracę, to tym bardziej podlegają wskazanej ochronie. W sprawie zatem należało dokonać w szczególności ustalenia czy doszło do przejęcia zadań przez nowego pracodawcę i w jakim zakresie, a w konsekwencji czy doszło do przejęcia pracowników w trybie art.
przez następcę prawnego zlikwidowanego Gimnazjum Nr 2. Ustalenie to jest niezbędne, gdyż w przypadku stwierdzenia, iż doszło do przejęcia pracowników przez nowego pracodawcę nie dochodzi faktycznie do likwidacji pracodawcy i stanowisk pracy pracowników u poprzedniego pracodawcy. W takiej zaś sytuacji przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę – likwidacja pracodawcy jest oczywiście pozorną i nieprawdziwą, skoro bowiem przejście zakładu pracy ( określonych zadań) na nowego pracodawcę powoduje automatyczne przejęcie zatrudnionych pracowników, to nie następuje likwidacja pracodawcy i stanowisk pracy pracowników. (por. cyt. Uzasadnienia wyroków Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2004 roku i 16 maja 2001 roku). Ponadto Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 października 2012 roku w sposób szczegółowy dokonał rozróżnienia sytuacji pracowników określonej w art.
i w art. 41 1 k.p., gdy dochodzi faktycznie do likwidacji pracodawcy. Sąd Najwyższy podkreślił, iż w sytuacji przejęcia zakładu pracy przez innych zakład pracy, nie dochodzi do likwidacji pierwotnego pracodawcy, a pracownicy podlegają ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Sąd Rejonowy popadł zatem w sprzeczności czyniąc ustalenia, iż rzeczywistą i prawdziwą przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę jest likwidacja pracodawcy, a jednocześnie stwierdzając, iż doszło do przejęcia pracodawcy w trybie art.
Należy w tym miejscu podkreślić, iż Sąd Rejonowy stwierdzając, że doszło do przejęcia pracowników, jak sam przyznał nie czynił w tym zakresie żadnych ustaleń. W szczególności zatem nie dokonał żadnych ustaleń w jakim faktycznie trybie doszło do zatrudnienia pracowników, w szczególności pracowników administracyjnych, u pozwanego. Z zeznań powódki wynikało bowiem i co zdawało się być bezsporne, że nie doszło do rozwiązania umów o pracę z pracownikami niepedagogicznymi. Z zeznań świadka E. W. wynikało zaś, że pracownicy otrzymali pisma o „przeniesieniu” (k. 56). Sąd nie poczynił w tym zakresie żadnych dalszych ustaleń i nie gromadził żadnego materiału dowodowego w tym zakresie. Tymczasem przepis art. 23
Ustalenia zatem zakresu zadań przejętych przez sekretariat pozwanego z Gimnazjum Nr 2 są konieczne do stwierdzenia czy doszło do przejęcia pracownika – powódki we wskazanym trybie z uwagi na brak możliwości obsługi tych zadań wyłącznie przy uwzględnieniu zatrudnienia u pozwanego. Na okoliczności te wskazywała powódka odnosząc się do sporządzonego przez R. U. audytu. Również z zeznań W. B. wynikało, że przed połączeniem szkół w sekretariacie w Zespole Nr (...) było zatrudnionych dwóch pracowników, przy czym zanim doszło do połączenia część obowiązków przejęła kadrowa, po połączeniu w sekretariacie została zatrudniona na cały etat stażystka. Sąd I instancji nie ustalił jaki był zakres obowiązków sekretariatów obu szkół, jak zmieniał się ten zakres obowiązków i jaki był zakres obowiązków i zapotrzebowanie kadrowe w obu sekretariatach przed przejęciem oraz jaki był zakres tych obowiązków po przejęciu Gimnazjum oraz w jakim celu i do jakich zadań została zatrudniona stażystka, gdyż z zeznań świadka R. U. wynikało, że rekomendował takie zatrudnienie stażysty, a jednocześnie zeznał, że stażysta wykonywał inne czynności niż czynności sekretarza szkoły. Powyższe jest niezbędne do ustalenia czy pozwany faktycznie dysponował własnymi zasobami kadrowymi potrzebnymi do wykonania przejętych zadań czy też rzeczywistą i faktyczną przyczyną rozwiązania umowy o pracę z powódką były kwestie celowości i gospodarności w sytuacji przejścia zakładu pracy, a nie likwidacja Gimnazjum. Skoro bowiem likwidacja Gimnazjum dotykała każdego pracownika – nauczyciela i pracowników administracyjnych – a do rozwiązania umowy o pracę doszło tylko z powódką, koniecznym jest ustalenie czy wskazana przyczyna jest rzeczywista czy pozorna. Tym bardziej, że jak przyznała sama Dyrektor E. W., gdyby była wskazana inna przyczyna rozwiązania stosunku pracy, powódka nie otrzymałaby odprawy pieniężnej, co również może świadczyć o pozorności wskazanej przyczyny. W konsekwencji należało stwierdzić, iż Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy i nie ustalił co było faktyczną przyczyną rozwiązania umowy o pracę z powódką. W przypadku bowiem ustalenia, iż doszło do przejęcia pracowników w trybie art.
oraz że rzeczywistą i jedną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę powódce było przejęcie pracodawcy wskazana przyczyna nie byłaby przyczyną rzeczywistą, zaś zgodnie z art.
sam fakt przejęcia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez pracodawcę stosunku pracy. (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2008 roku, II PK 60/08, Legalis). Sąd Rejonowy winien przy tym mieć na uwadze, że jeżeli rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło przed przejęciem zakładu pracy na innego pracodawcę, to nie zachodzi w stosunku do tego pracownika zmiana pracodawcy w trybie wskazanego przepisu. Z treści art.
nie wynika bowiem zakaz wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę będącego w trakcie likwidacji, którego zadania przejmuje inny podmiot. ( por, Sąd Najwyższy wyroku z dnia 4 października 2000 roku, I PKN 57/00,OSNAPiUS 2002/9/210). Sąd Rejonowy zatem winien rozważyć czy w sprawie nie zachodzi sytuacja, gdy powódka nie podlegała już ochronie w trybie wskazanego przepisu. Jednocześnie mając na uwadze, że objęcie ochroną z art.
osoby, która w dacie przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę nie była już pracownikiem, jest możliwe w sytuacji gdy ustanie stosunku pracy nastąpiło właśnie z powodu tego przejścia, a wypowiedzenie stosunku pracy pozostawało w kolizji z normą art.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2004 roku, I PK 449/03, OSNP 2005/9/127). Z powyższego wynika, iż Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, apelacja skarżącej odnosi skutek w zakresie naruszania prawa materialnego, tj. art. 30 § 1 k.p. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Rejonowy dokona ustaleń faktycznych w zakresie wyżej wskazanym w oparciu o zaoferowane przez strony dowody i dokona oceny co było faktyczną przyczyną rozwiązania z powódką umowy o pracę, a w konsekwencji czy wskazana przyczyna jest przyczyną rzeczywistą czy pozorną. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.