w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 2 ust.
ust. 2 w zw. z § 11 ust. 2 w zw. z § 4 ust.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Z rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego nie zgodził się ubezpieczony. Zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu: 1.błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że ubezpieczony w okresie od 1 lipca 2006 r. do 30 listopada 20U r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, mimo iż działaniom ubezpieczonego nie można przypisać cech trwałości i ciągłości, 2.naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły - co przesądza, iż sporadyczne wykonywanie usług stolarskich przez ubezpieczonego nie może być traktowane jako działalność gospodarcza, 3.naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niedokładne rozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący w uzasadnieniu apelacji podniósł, że błędne jest twierdzenie, jakoby ubezpieczony w kwietniu 2006 r. rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, którą prowadził nieprzerwanie do 2011 r., skoro w okresach, w których nie zajmował się pracami na roli, podejmował się wykonywania wyrobów stolarskich, przy czym charakter tej pracy nie był ani ciągły, ani zorganizowany - cechował się wyłącznie sporadycznością. Przyznanie takie nie może być jednak potraktowane jako dowód na prowadzenie przez ubezpieczonego zorganizowanej działalności. Jak to zaś zostało podkreślone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. III APa 6/06, ustalenie stanu faktycznego, poprzez ocenianie zebranych w sprawie dowodów należy do Sądu, przed którym postępowanie było przeprowadzane, a jedynym jego ograniczeniem jest, aby Sąd ten wszechstronnie rozważył materiał dowodowy zebrany w sprawie. Zdaniem apelującego, sporadycznie podejmowane czynności przez ubezpieczonego, będącego rolnikiem i pracującemu na roli, nie mogą przesądzać o prowadzeniu przez ubezpieczonego pozarolniczej działalności gospodarczej. Wskazując na powyższe zarzuty oraz argumentację, skarżący wniósł: o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania ubezpieczonego w całości i zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm, ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpatrzenia. Organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Organ wskazał, że apelacja jest bezzasadna , a podniesione w niej zarzuty chybione. Sąd pierwszej instancji poczynił bowiem prawidłowe ustalenia faktyczne i trafnie przyjął, że dla powstania obowiązkowego tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej nie jest wymagalne by działalność ta była prowadzona z jakimś szczególnym natężeniem lub by ubezpieczony osiągał określone obroty czy przychody. Dlatego nie jest istotne, że w pewnych okresach ( np. żniw itp.) ubezpieczony mniej intensywnie realizował zlecenia na wyroby stolarskie. Stała gotowość do realizacji odpłatnych zleceń, i profesjonalne ich periodyczne wykonywanie pozwala na uznanie, że jest to działalność prowadzona w sposób zarobkowy, zorganizowany i ciągły. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja ubezpieczonego nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny odmienne również podszedł do zasadniczej, acz nadal spornej, kwestii, jaką było ustalenie faktyczne, że ubezpieczony w spornym okresie od 01.07.2006r. do 30.11.2011r. - objętym decyzją z dnia 20.11.2012r. - prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. Okoliczność ta została bowiem uprzednio prawomocnie przesądzona w odrębnie prowadzonej sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 20.12.2011r., sygn. VII U 1343/11, a następnie, wskutek apelacji ubezpieczonego, wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 5.06.2012r., sygn. III AUa 175/12, oddalającego rzeczony środek zaskarżenia, gdzie przesądzono, że ubezpieczony nie zgłosił do rolniczego organu rentowego oświadczenia o kontynuowaniu ubezpieczenia oraz stosownego zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego, z drugiej zaś strony, ustalono, iż ubezpieczony rozpoczął w 2006r. i kontynuował w następnych latach pozarolniczą działalność gospodarczą (k.35-36 i k. 81 akt VII 1343/11), co w konsekwencji – również z tej drugiej przyczyny - spowodowało ustanie ubezpieczenia społecznego rolników od 1.07.2006r. Zważywszy, że przedmiotem zaskarżenia w poprzedniej sprawie była decyzja Prezesa KRUS z dnia 31.05.2011r. o ustaniu wobec P. N. ubezpieczenia społecznego rolników od dnia 01.07.2006r., zapadły następnie wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 20.12.2011r., sygn. VII U 1343/11, i wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 5.06.2012r., sygn. III AUa 175/12, prejudycjalnie prawomocnie przesądził niezbędną dla ustalenia ustania ubezpieczenia społecznego rolników kwestię, to jest prowadzenia przez ubezpieczonego pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od dnia 01.07.2006r. (wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników) do dnia 31.05.2011r. (to jest dnia, w którym wydano decyzję Prezesa KRUS). Sądy pierwszej i drugiej instancji badały przy tym legalność zaskarżonej decyzji z dnia 31.05.2011r., według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania. Mając na uwadze wyżej powołane okoliczności, należało przyjąć, że za okres aż do 31.05.2011r. zastosowanie znajduje regulacja wynikająca z przepisu art. 365 § 1 k.p.c. Zgodnie zaś z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd Apelacyjny podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd prawny, iż moc wiążąca orzeczenia, określona w art. 365 § 1 k.p.c., oznacza, że dana kwestia brana pod uwagę w kolejnym postępowaniu nie podlega ponownemu badaniu. Związanie orzeczeniem oznacza niedopuszczalność nie tylko dokonywania ustaleń sprzecznych z nim, ale nawet przeprowadzania postępowania dowodowego w tym zakresie (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011r., sygn. akt I UK 239/10 , LEX nr 738532). Nie można dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych. Związanie innych sądów treścią prawomocnego orzeczenia oznacza też nakaz przyjmowania przez nie, że w objętej nim sytuacji stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji orzeczenia (zob. wyrok sądu Najwyższego z dnia 13 października 2010r., sygn. akt II UK 105/10, LEX 687035). Inne sądy, organy państwowe oraz organy administracji publicznej, rozstrzygające w sprawach innych niż karne (§ 2), są bowiem związane prejudycjalnie, czyli nie mogą dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia niż zawarta w prejudykacie, ale także nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych. Sąd pierwszej instancji orzekający w niniejszej sprawie z chwilą uprawomocnienia się wyroku w sprawie o sygn. IV U 158/09 oraz wyroku o sygn. III AUa 175/12, nie przeprowadzał postępowania dowodowego co do okresu trwającego do dnia 31.05.2011r., gdyż był związany już poczynionymi wówczas ustaleniami oraz ocena prawną przesadzającą, iż ubezpieczony prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. Postępowanie dowodowe na wskazaną okoliczność mogło dotyczyć jedynie pozostałego spornego okresu. Co jest istotne w niniejszej sprawie, ubezpieczony również w uprzednio prawomocnie zakończonej sprawie VII 1343/11 nie zakwestionował faktu, że dopiero w dniu 29.11.2011r. zgłosił do ewidencji działalności gospodarczej wolę zawieszenia prowadzenia działalności pozarolniczej, co miało de facto także znaczenie dla niniejszej sprawie, gdy uwzględni się przy tym okoliczność, że ubezpieczony w tym czasie nie był objęty ubezpieczeniem społecznym rolników i nie miał innego tytułu do objęcia go powszechnym ubezpieczeniem społecznym, z wyjątkiem niespornego wówczas tytułu jakim było prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej do dnia 29 listopada 2011r. (vide odwołanie ubezpieczonego na k. 15-16 i, zaświadczenie z gminnej ewidencji działalności gospodarczej z dnia 29.11.2011r., k. 23, zeznania ubezpieczonego, k. 28 - akt VII U 1343/11). W toku procesu o sygn. VII U 1343/11, zakończonego w pierwszej instancji wyrokiem z dnia 20.12.2011r., ubezpieczony potwierdził fakt kontynuowania pozarolniczej działalności gospodarczej również po dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia 31.05.2011r., a zatem za cały sporny w niniejszej sprawie okres, tj. do 30.11.2011r. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w szczególności z zeznań P. N. wynika, że prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą z różnym natężeniem, w zależności od natężenia prac w gospodarstwie rolnym i w zależności od zleceń na prace stolarskie, lecz ciągle pozostawał w gotowości do świadczenia tych prac i wykonywania zamówień w ramach działalności gospodarczej. Okoliczność ta wyklucza możliwość przyjęcia, że doszło do ustania, czy zawieszenia działalności gospodarczej – pozarolniczej - w okresach oczekiwania na kolejne zamówienia. W toku niniejszego postępowania nie poczyniono jakichkolwiek innych ustaleń faktycznych niż przyjęte ww. sprawie prejudycjalnej, a zatem tym bardziej, nie można było za okres już po dacie decyzji z dnia 31.05.2011r., przyjąć innej niż przesądzona wówczas ocena prawna, że niewielki rozmiar, czy okresowe natężenie pracy ubezpieczonego nie oznacza, że nie prowadził on już pozarolniczej działalności gospodarczej. Gołosłowne było przy tym twierdzenie pełnomocnika ubezpieczonego, że P. N., prowadził usługi stolarskie sporadycznie, abstrahując już od kwestii, że ciężar dowodu był po stronie ubezpieczonego w toku postępowania w sprawie VII U 1343/11, jako wywodzącego z tego twierdzenia określone skutki prawne i także to twierdzenie winno być udowodnione (art. 227 k.p.c. i art. 232 k.p.c.). Indyferentne pozostaje tu zresztą twierdzenie, że rozmiar pracy ubezpieczonego miałby być niewielki, wykonywany sporadycznie, czy że uzyskiwany z tego źródła dochód był „uboczny”. W sprawie nie ulegało wątpliwości, że ubezpieczony aż do 30.11.2011r. był wyłączony z ubezpieczeń społecznych rolników, nadal prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą i oprócz tej pozarolniczej działalności nie miał innego tytułu do objęcia go powszechnymi obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. W pełni trafnym były zatem poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia, że ubezpieczony również po dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia 31.05.2011r., za cały sporny okres, tj. do 30.11.2011r. nadal prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą i nie mając innego tytułu, podlegał w związku z prowadzoną działalnością pozarolniczą powszechnym obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy rozpoznający niniejszą sprawę nie naruszył więc tak norm prawa materialnego, jak i zasad postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosków apelacji. Zaskarżone rozstrzygnięcie co do istoty sprawy jest trafne i nie było podstaw do jego zmiany, zaś zarzuty apelacji okazały się w całości niezasadne. Mając na uwadze przedstawioną argumentację Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Apelacyjny orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, na podstawie art. 98 §
w związku z art. 99 k.p.c. i w związku z art. 108 § 1 k.p.c. Wysokość kosztów w sprawie o objęcie ubezpieczeniem społecznym ustalono w oparciu o § 2 ust. 1-2 w związku z § 12 ust. 1 pkt 2 i § 11 ust. 2 w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Apelacyjny zawarł w pkt 2 sentencji wyroku. SSA Zofia Rybicka – Szkibiel SSA Anna Polak SSA Jolanta Hawryszko
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.