Sygn. akt VI ACa 1231/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący – Sędzia SA– Krzysztof Tucharz Sędzia

§ 1

k.p.c., przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy odwołanie nie zawierało zarzutów uzasadniających jego uwzględnienie oraz art. 479 § 2 k.p.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu Decyzji gdy nie było ku temu przesłanek;

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne, poprzez jego błędne zastosowanie, co doprowadziło do uznania, iż brak było przesłanek do wydania przez Prezesa UKE zaskarżonej Decyzji na podstawie art. 29 PT. Podnosząc powyższe zainteresowany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie odwołania lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Nadto zainteresowany wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a w przypadku uchylenia wyroku o pozostawienie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Żadna z apelacji nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny uznając za prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu I instancji przyjmuje je za własne, nie były one zresztą przez strony kwestionowane. Sąd Apelacyjny podziela również ocenę prawną dokonaną przez Sąd Okręgowy, w szczególności dotyczącą zastosowania w postępowaniu przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów art. 316 k.p.c., a także odnośnie naruszenia przez Prezesa UKE art. 29 Pt. Odnosząc się zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 316 k.p.c. wskazać należy, że podnoszona przez obu skarżących okoliczność, czy Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozpoznając sprawę z odwołania od decyzji Prezesa UKE bierze pod uwagę stan faktyczny istniejący w chwili wydania zaskarżonej decyzji, czy też w dacie zamknięcia rozprawy nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy. Skarżącym umknęło bowiem, że uchylenie decyzji MTR 2008 nastąpiło ze skutkiem ex tunc, a zatem z mocą wsteczną. W skutek tego niezależnie od daty na jaką Sąd będzie ustalał stan faktyczny i prawny sprawy, decyzja ta nie będzie wywoływać żadnych skutków prawnych. Niezasadnie zarzuca również pozwany naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 16 kpa 110 kpa a także 145 § 1 pkt 8 kpa, poprzez błędne uznanie, że prawomocne usunięcie z obrotu prawnego Decyzji MTR 2008 skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej Decyzji. Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie w pełni popiera stanowisko zajęte w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2012 roku (VI ACa 1385/11), zgodnie z którym Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest władny wydać wyrok, w którym może decyzję Prezesa organu regulacyjnego uchylić w całości w drodze orzeczenia kasatoryjnego przede wszystkim wówczas, gdy jej wydanie nastąpiło bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa materialnego, jak również wtedy, gdy dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną lub gdy została ona skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. Są to bowiem, w istocie rzeczy identyczne przesłanki, jakie dają podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 kpa, który stanowi, że organ administracji stwierdza nieważność, między innymi decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Podkreślenia wymaga, że decyzja MTR 2008 nie była decyzją ostateczną, a jej funkcjonowanie w obrocie prawnym wynikało z nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Podnieść również należy, że Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma, w świetle przepisów k.p.c. możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, natomiast uchylenie decyzji w postępowaniu przed tym sądem nie powoduje przekazania sprawy Prezesowi UKE do ponownego rozpoznania. Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma w stosunku do decyzji administracyjnych charakteru orzeczenia kasatoryjnego. Dlatego też uznać należy, że prawomocne uchylenie decyzji MTR 2008 z powodu braku przeprowadzenia postępowania konsultacyjnego wywiera skutek ex tunc. Wobec tego każda kolejna decyzja wydana „w oparciu” o tę uchyloną decyzję, nawet jeśli data jej podjęcia wyprzedza orzeczenie sądu uchylające decyzję „MTR 2008”, musi być uznana za decyzję podjętą bez podstawy prawnej, a zatem podlegającej jedynemu przewidzianemu przez przepisy prawa procesowego rozstrzygnięciu – uchyleniu. Wbrew zarzutom apelacji przedmiotowa decyzja musi zostać uznana za wydaną bez podstawy prawnej w sytuacji gdy decyzja MTR 2008 została uchylona ze wskazanym wyżej skutkiem. To bowiem, na co zresztą słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, z decyzji MTR 2008 wynikał obowiązek powoda do stosowania stawki MTR i sam pozwany w zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazał, że została ona wydana wobec niedostosowania przez (...) stawek z tytułu świadczenia usługi zakańczania połączeń głosowych, pomimo nałożenia na nią takiego obowiązku w decyzji MTR
2. Powyższe oznacza, że uchylenie decyzji MTR 2008, mającej charakter decyzji regulacyjnej sprawiło, iż powódki nigdy ten konkretny obowiązek nie obciążał, a Prezes Urzędu nie miał podstaw prawnych do zmiany zawartej przez nią umowy i zmuszenia jej w ten sposób do stosowania tych stawek. Bezzasadnie podnosi przy tym zainteresowany naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 29 Pt. wskazując, że wystarczającą przesłanką do wydania zaskarżonej decyzji w tym trybie były okoliczności faktyczne sprawy. Sąd Apelacyjny podziela w tym zakresie ocenę Sądu I instancji, że Prezes UKE nie wykazał, by podstawę wszczęcia w dniu 12 marca 2009 roku postępowania administracyjnego o wydanie decyzji zmieniającej umowę w zakresie zmiany stawki MTR, stanowiły choćby jedna z przesłanek wskazanych w art. 29 Pt. W toku postępowania nie zostało bowiem przez Prezesa UKE wykazane, by niezależnie od bytu prawnego Decyzji MTR 2008, w momencie wszczęcia postępowania i wydania zaskarżonej Decyzji istniała uzasadniona potrzeba zapewnienia ochrony interesów użytkowników końcowych, skutecznej konkurencji lub interoperacyjności usług. Zauważyć należy, że podnoszona w apelacji pozwanego argumentacja w tym zakresie, że działanie Prezesa UKE miało na celu zapobieżenie poważnym zaburzeniom konkurencyjności na rynku telekomunikacyjnym również odwołuje się do niestosowania przez (...) stawek zgodnie z obowiązującą go Decyzją MTR
3. Również uprzednie wyznaczenie przez Prezesa UKE na podstawie art. 17 Pt okresu obowiązywania decyzji z dnia 12 lutego 2009 r. tzw. „decyzji tymczasowej” na dzień 5 sierpnia 2009 r. związane było z nierealizowaniem przez strony umowy konkretnie wskazanego harmonogramu określonego w decyzji MTR
4. Skarżący zatem podobnie jak w odpowiedzi na odwołanie w dalszym ciągu zamiast udowodnienia zasadności wprowadzenia w zaskarżonej decyzji stawki w przyjętej wysokości (0,1677 zł/min), istnienie przesłanek z art. 29 Pt wykazuje poprzez odwołanie do stawek ustalonych Decyzją MTR
5. Ponadto na cel wszczęcia postępowania oraz wydania przez Prezesa URE zaskarżonej decyzji z dnia 13 lipca 2009 r. nr (...) jednoznacznie wskazuje w ocenie Sądu Apelacyjnego przede wszystkim wielokrotne podkreślanie w jej uzasadnieniu wagi dla niniejszego rozstrzygnięcia Decyzji MTR 2008, a także wskazanie expressis verbis w komparycji zaskarżonej decyzji, że jej zmiana zostaje dokonana „zgodnie z decyzją Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 22 października 2008 r., znak (...) - zwaną decyzją MTR.” Uprawnia to konstatację, iż determinantą wydania przez Prezesa UKE zaskarżonej decyzji zmieniającej umowę w zakresie zmiany stawek opłat za zakańczanie połączeń było doprowadzenie do wykonania przez (...) nałożonego na niego Decyzją MTR 2008 obowiązku regulacyjnego. W tym kontekście trafnie przyjął zatem Sąd I instancji, że uchylenie Decyzji MTR 2008 oznaczało de facto, iż odpadł cel wszczęcia przez Prezesa UKE postępowania z urzędu, a wydanie zaskarżonej decyzji wobec niewykazania przez Prezesa UKE przesłanek z art. 29 nastąpiło bez podstawy prawnej. Za bezzasadne należy również uznać zarzuty zainteresowanego dotyczące zaniechania zbadania przez Sąd I instancji materialnej podstawy żądania odwołania i wskutek tego uchylenia decyzji zamiast jej zmiany. Przedmiotem zainicjowanego wniesieniem odwołania postępowania sądowego jest rozstrzygnięcie sporu między przedsiębiorcą a Prezesem Urzędu w zakresie wyznaczonym przez odwołanie od decyzji. Z art.

§ 1i § 2 k.p.c.

wynika, że sąd rozpoznaje odwołanie, czyli weryfikuje zasadność zarzutów sformułowanych w odwołaniu w odniesieniu do decyzji Prezesa Urzędu. Jeżeli podstawy, na których oparto odwołanie nie zostaną uwzględnione przez sąd, wówczas odwołanie zostaje oddalone. W przypadku uwzględnienia odwołania, przepis art.

§ 2k.p.c.

wyznacza sądowi orzekającemu w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu dwie możliwości skorygowania stwierdzonej w postępowaniu sądowym wadliwości zaskarżonej decyzji: zmienić decyzję i rozstrzygnąć co do istoty sprawy. Kryterium warunkującym uchylenie lub zmiany decyzji jest charakter skierowanych do niej i uznanych przez sąd za słuszne, zarzutów. Po pierwsze, wniesienie do Sądu odwołania od decyzji Prezesa Urzędu powoduje wprawdzie skierowanie sporu na drogę sądową, ale nie powoduje uzyskania przez Sąd kompetencji przysługujących wyłącznie Prezesowi Urzędu. Oznacza to, że w przypadku gdy wydanie prawidłowej decyzji będzie możliwe jedynie w określonych warunkach, których zaistnienie zależy od działań leżących w kompetencji Prezesa Urzędu, Sąd nie będzie mógł zaskarżonej decyzji zmienić, bowiem sam nie może podjąć potrzebnych do tego czynności (np. przeprowadzenie postępowania konsultacyjnego). Po drugie, brak jest podstaw do zmiany decyzji w sytuacji gdy, w świetle przesłanek określonych w art. 29 Pt w ogóle nie zachodziły podstawy prawne do jej wydania, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. W tym przypadku zmiana decyzji nie usunęłaby wady prawnej jaką jest obciążona. Prawidłowym rozwiązaniem jest w tym przypadku usunięcie z obrotu prawnego wadliwej decyzji wydanej bez podstawy prawnej. Uznanie uchylenia przez Sąd Okręgowy zaskarżonej decyzji za uzasadnione, prowadziło do oddalenia zarówno apelacji pozwanego jak i zainteresowanego, bez konieczności odnoszenia się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 15 pkt 3 i art. 16 ust. 1 Pt. i problematyki konieczności ewentualnego ponownego przeprowadzenia postępowania konsultacyjnego w związku ze zmianą przez Prezesa UKE treści projektu zaskarżonej Decyzji już po poddaniu go konsultacjom. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak na wstępie, na podstawie art. 385 k.p.c., rozstrzygnięcie o kosztach postępowania opierając na przepisie art. 98 k.p.c.