← Polska

VII Pa 92/15

Sygn. akt VII Pa 92/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi – X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych: 1. zasądził od Przedsiębio

kp, a w konsekwencji do przesądzenia czy wobec tego faktu, obaj pracodawcy (były i nowy) ponoszą odpowiedzialność w stosunku do powoda za wskazane zobowiązania. Art. 233 § 1 k.p.c. stanowi, iż sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd dokonuje oceny wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów, mających znaczenie dla ich mocy i wiarygodności (tak np. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia z 11 lipca 2002 roku, IV CKN 1218/00, LEX nr 80266). Ramy swobodnej oceny dowodów są zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnym poziomem świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (tak też Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach, np. z dnia 19 czerwca 2001 roku, II UKN 423/00, OSNP 2003/5/137). Poprawność rozumowania sądu powinna być możliwa do skontrolowania, z czym wiąże się obowiązek prawidłowego uzasadniania orzeczeń (art. 328 § 2 k.p.c.). Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 k.p.c. wymaga zatem wykazania, iż sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Natomiast zarzut dowolnego i fragmentarycznego rozważenia materiału dowodowego wymaga dla swej skuteczności konkretyzacji, i to nie tylko przez wskazanie przepisów procesowych, z naruszeniem których apelujący łączy taki skutek, lecz również przez określenie, jakich dowodów lub jakiej części materiału zarzut dotyczy, a ponadto podania przesłanek dyskwalifikacji postępowania sądu pierwszej instancji w zakresie oceny poszczególnych dowodów na tle znaczenia całokształtu materiału dowodowego oraz w zakresie przyjętej podstawy orzeczenia. Z kolei w myśl art. 227 kpc przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Ocena, które fakty mają dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie jest uzależniona od tego, jakie to są fakty, a także od tego, jak sformułowana i rozumiana jest norma prawna, którą zastosowano przy rozstrzygnięciu sprawy. Stan faktyczny w każdym postępowaniu jest oceniany w aspekcie przepisów prawa materialnego. Przepisy te wyznaczają zakres koniecznych ustaleń faktycznych, które powinny być w sprawie dokonane. Przepisy prawa materialnego mają też decydujące znaczenie dla oceny, czy określone fakty, jako ewentualny przedmiot dowodu, mają wpływ na treść orzeczenia (zob. wyrok SN z dnia 26 lipca 2000 r., I CKN 975/98, Lex nr 50825). Innymi słowy o tym, które fakty są istotne dla rozstrzygnięcia, decyduje przedmiot postępowania w sprawie, a ściślej przepisy mające do niego zastosowanie. Por. wyrok SN z dnia 27 stycznia 2011 r., I CSK 237/10; postanowienie SN z dnia 10 lutego 2012 r., II CSK 357/11, LEX nr 1133804; wyrok SA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2011 r., I ACa 153/11, LEX nr 1120075; wyrok SA w Gdańsku z dnia 27 września 2012 r., III AUa 1414/11, LEX nr 1236165; wyrok SA w Łodzi z dnia 18 lipca 2013 r., I ACa 230/13, LEX nr

  1. Powód przedstawia w pozwie okoliczności, które jego zdaniem kreują dochodzone roszczenie (art. 187 § 1 pkt 2). Por. wyrok SA w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2013 r., I ACa 424/13, LEX nr
  2. Kwestia ta podlega weryfikacji sądu w świetle przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie (por. wyrok SN z dnia 30 sierpnia 1990 r., IV CR 236/90, OSNC 1991, nr 10-12, poz. 125; postanowienie SN z dnia 17 kwietnia 1998 r., II CKN 683/97, niepubl.; uzasadnienie wyroku SN z dnia 26 lipca 2000 r., I CKN 975/98, LEX nr 50825). Ponadto w świetle art. 228 § 1 i 2 kp. fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. To samo dotyczy faktów znanych sądowi urzędowo, jednakże sąd powinien na rozprawie zwrócić na nie uwagę stron. Przez pojęcie faktów znanych sądowi urzędowo rozumie się w nauce okoliczności faktyczne znane sądowi orzekającemu (sędziemu) z jego działalności urzędowej, z którymi zetknął się on bezpośrednio przy dokonywaniu czynności procesowych (por. orzeczenie SN z dnia 17 grudnia 1958 r., III CR 462/58, OSNC 1962, nr 1, poz. 6). Ocena, czy danemu faktowi można przypisać cechę notoryjności, każdorazowo należy do sądu orzekającego, przy czym cecha ta nie podlega dowodzeniu (wyr. SN z 11.7.2001 r., V CKN 349/00, niepubl.). Przyjmuje się także, że fakty znane sądowi urzędowo powinny być przytoczone przez sąd na rozprawie tak, aby strony mogły się co do nich wypowiedzieć. Zob. orzeczenie SN z dnia 10 maja 1956 r., II CR 26/56, PiP 1958, z. 2, s. 345; wyrok SN z dnia 25 sierpnia 1970 r., II PR 418/69, OSNC 1971, nr 5, poz. 89; wyrok SN z dnia 8 marca 1974 r., II CR 1/74, LEX nr 7427; wyrok SN z dnia 9 czerwca 1975 r., II CR 284/75, LEX nr 7714; wyrok SN z dnia 27 listopada 1978 r., III CRN 238/78, LEX nr
  3. Należy przyjąć, że skoro fakty powszechnie bądź urzędowo znane mają w określonym procesie stanowić jedną z okoliczności ustalonego stanu faktycznego, to stwierdzenie ich w procesie powinno być podporządkowane ogólnym regułom postępowania dowodowego. Fakty powszechnie bądź urzędowo znane wchodzą bowiem w skład materiału procesowego sprawy na równi z faktami, które muszą być w procesie udowodnione. Na gruncie rozpoznawanego przypadku faktem znanym Sądowi Okręgowemu z urzędu, z racji prowadzenia spraw o analogicznym charakterze (sygn. akt VII Pa 58/14 oraz VII Pa 238/14) jest okoliczność zakupu maszyn, sprzętów biurowych wynajmu pomieszczeń oraz przejęcia części pracowników i kontrahentów pozwanego Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) W. Z., (...) spółki jawnej w Ł. przez pozwaną A. S.. Wobec prowadzenia wskazanych postępowań Sądowi wiadomym jest także, iż w istocie z dniem 1 sierpnia 2013 roku doszło do przejścia zakładu pracy powoda na nowego pracodawcę. W świetle okoliczności powyższych spraw – na które Sąd Okręgowy zwrócił stronom niniejszego postępowania uwagę i których te nie kwestionowały – warunkiem rozpoczęcia współpracy przez dotychczasowych pracowników firmy z A. S. było rozwiązanie dotychczasowych umów ze spółką jawną i zawarcie nowych umów od dnia 1 sierpnia 2013 r. na czas określony. Pracownikom, którzy nie przyjęli wskazanych warunków wypowiedziano umowy o pracę do dnia 31 lipca 2013 r. wskazując na likwidacje ich stanowisk pracy. A. S. pracownikom, którzy podjęli u niej zatrudnienie wypłacała zaległe wynagrodzenia. W ocenie Sądu Okręgowego w świetle tych okoliczności dokonana przez Sąd Rejonowy ocena zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego nie jest prawidłowa. W ocenie Sądu II instancji Sąd Rejonowy w oparciu o skąpy materiał dowodowy wyciągnął wnioski, z pominięciem kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, zupełnie abstrahując od twierdzeń strony powodowej wyrażonych w procesie. Tymczasem w świetle uprawnionych twierdzeń apelacji brak podstaw do zwolnienia pozwanej A. S. od odpowiedzialności za brak wypłaty powodowi dochodzonych przez niego świadczeń, gdyż w istocie w trybie art.

kp przejęła ona zakład pracy zatrudniający powoda. Przejęcie zakładu pracy, o którym mowa w art.

§ 1

kp oznacza sytuację, gdy w wyniku różnego rodzaju zdarzeń prawnych lub faktycznych zakład pracy (rozumiany jako zorganizowany zespół środków materialnych i niematerialnych, służący realizacji przez pracodawcę konkretnej działalności i stanowiący dla związanych z nim pracowników placówkę zatrudniania) przechodzi z posiadania jednego podmiotu (dotychczasowego pracodawcy) w posiadanie kolejnego, który wskutek tego staje się pracodawcą dla przejętych pracowników. Konsekwencją transferu jest zatem zmiana pracodawcy i wstąpienie nabywcy zakładu w miejsce i obowiązki zbywcy, będącego do tej pory stroną w stosunkach pracy z załogą. Skutek ten następuje w chwili przejęcia zakładu pracy, automatycznie, z mocy prawa, bez konieczności dokonywania przez strony jakichkolwiek dodatkowych czynności, zwłaszcza rozwiązywania wcześniejszych i nawiązywania nowych stosunków pracy (zob. wyrok SN z dnia 19 października 2010 roku, II PK 91/10, Lex nr 687022). Ocena, czy doszło do przejęcia zakładu pracy na nowego pracodawcę zależy od ustalenia, iż przejął on w faktyczne władanie placówkę zatrudnienia, a więc w zakresie pozwalającym na wykonywanie obowiązków pracowniczych. Nie musi to polegać na nabyciu przedsiębiorstwa lub jego części (zob. wyrok z dnia 15 września 2006 roku, I PK 75/06, OSNP 2007, nr 17-18, poz. 250). Przyjmuje się, że likwidacja zakładu pracy, w wyniku której majątek dotychczasowego pracodawcy jest wykorzystywany do wykonywania tych samych zadań, czemu towarzyszy przejęcie części pracowników, jest przejściem zakładu pracy na nowego pracodawcę w rozumieniu art.

kp (wyrok SN z dnia 16 mają 2001 roku, I PKN 573/5/00, OSNP 2003, Nr 5, poz. 124). Ocenę, czy doszło do przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę w rozumieniu art.

kp może uzasadniać tożsamość miejsca świadczenia pracy oraz zadań stanowiących treść stosunku pracy przed i po zmianie pracodawcy, a także określony kontekst majątkowy tej zmiany związany z wygaśnięciem dotychczasowych i zawarciem nowych umów majątkowych dotyczących budynku i sprzętu, przy pomocy którego zadania te były wykonywane (postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2005 r, III PZP 2/05, OSNP 2006/nr 23 – 24, poz. 38). Przejście następuje także, gdy nowy pracodawca przejmuje zadania i składniki majątkowe zakładu dotychczasowego pracodawcy na podstawie umowy z podmiotem trzecim, do którego należało dysponowanie tymi zadaniami i składnikami (wyrok SN z dnia 18 września 2008 r, II PK 18/08, OSNP 2010 nr 2 poz. 40). Przepis art.

§ 1

kp jest bezwzględnie obowiązujący i przejęcie w tym trybie pracowników przez nowego pracodawcę następuje z mocy prawa, co nie jest uzależnione od jakichkolwiek czynności pracowników. Nie jest również możliwe uchylenie skutków działania tego przepisu w wyniku czynności prawnej (umowy) pomiędzy dotychczasowym i nowym pracodawcą. (tak SN w wyroku z dnia 1 lutego 2000 r, I PKN 508/1999, OSNP 2001/12/412/. Niewykonanie przez dotychczasowego pracodawcę obowiązku udzielenia informacji i pouczenia z art.

§ 3

kp nie wpływa na skutek przejęcia zakładu pracy lub jego części z art.

§. 1 kp. (tak SN w wyroku z dnia 8 stycznia 2002 r, I PKN 779/2000, OSNP 2004/1/7). Przejęcie ma miejsce także, gdy dotychczasowy i nowy pracodawca nie działali zgodnie dla osiągnięcia celu, natomiast doszło do faktycznego przejęcia majątku i zadań zakładu pracy.(wyrok SN z dnia 29 sierpnia 1995 roku, I PRN 38/95, OSNAPiUS 1996 nr 6 poz. 83). Bezwzględnie obowiązująca natura norm prawnych wynikających z tego przepisu wyłącza modyfikowanie treści stosunków pracy, chyba, że co innego wynika z wyraźnej woli obu stron i nie zmierza do obejścia standardów ochrony pracownika zawartych w tym przepisie (tak SN w wyroku z dnia 24.05.2007, I PK 340/2006, M.P.Pr. 2007/10/541). Na gruncie rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu Okręgowego z dniem 1 sierpnia 2013 r. doszło do przejęcia całości zakładu pracy przez nowego pracodawcę w rozumieniu art.

§ 1kp.

Wprawdzie między stronami nie było formalnych uzgodnień i czynności prawnej, np. umowy, z której wynikałoby to przejęcie, jednakże do transferu doszło na skutek zdarzeń faktycznych. A. S. prowadzi ten sam profil działalności gospodarczej, co wcześniej spółka (...), czyli produkcję kosmetyków. Pozwana S. przejęła w większości klientów spółki i kontrakty i bez znaczenia pozostaje, że zawarła z nimi nowe umowy, a także że zdobywa nowych klientów. Do prowadzenia działalności gospodarczej wykorzystuje mienie wcześniej należące do spółki, zwłaszcza maszyny służące do produkcji kosmetyków, które wcześniej były wykorzystywane przez spółkę jawną. Pozwana A. S., na podstawie umowy najmu zawartej ze spółką jawną, prowadzi działalność w tym samym budynku, co firma (...), a umowa dotyczy całego budynku. Wreszcie należy podnieść, że A. S. do wykonywania swojej działalności przejęła pracowników firmy (...), przynajmniej tych, którzy wyrazili zgodę na zawarcie z A. S. nowych umów o pracę. Z tym, że pozwana kierowała ofertę zapewnienia miejsca pracy całej grupie, jednak część osób nie wyraziła zgody na taki sposób rozwiązania umowy o pracę, jaki zaproponowała pozwana. W ocenie Sądu Okręgowego powyższe uzasadnia odpowiedzialność ww. względem powoda który rozwiązał swój stosunek pracy trybie art. 55 1 kp w dniu 7 sierpnia 2013 r. tj po 7 dniu dniach od faktycznego przejęcia zakładu pracy przez nowego pracodawcę. Nie sposób przy tym uznać wyłącznej odpowiedzialności Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) W. Z., (...) spółki jawnej w Ł. za powstałe zobowiązania powoda mimo, iż podmiot ten nie kwestionował wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, iż zgodnie art.

§ 2kp.

za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy powstałe przed przejściem części zakładu pracy na innego pracodawcę dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadają solidarnie. Jak przyjmuje się w orzecznictwie brak szczególnej regulacji dotyczącej odpowiedzialności za tego rodzaju zobowiązania w razie przejęcia zakładu pracy w całości oznacza, że odpowiada za nie nowy pracodawca. Z mocy art.

§ 1kp stał się on bowiem stroną w dotychczasowych stosunkach pracy (zob.

wyrok SN z dnia 23 listopada 2006 roku, II PK 57/06, OSNP 2008, nr 1-2, poz. 4). Pracodawca przejmujący zakład pracy odpowiada wobec zatrudnionych w nim pracowników w całości, wyłącznie i samodzielnie za zobowiązania zaciągnięte przed aktem przejęcia przez przejęty zakład. W razie przejścia całości zakładu pracy na nowego pracodawcę i likwidacji pracodawcy dotychczasowego, za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy, powstałe przed przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę, odpowiedzialny jest tylko nowy pracodawca. /tak A. M. Świątkowski : Kodeks pracy. Komentarz.3 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010, s. 126/. Dotychczasowy pracodawca nie odpowiada także za zobowiązania nowego pracodawcy powstałe po przejęciu zakładu pracy. (wyrok SN z 8 stycznia 2002 roku, I PKN 779/00, OSNP 2004 nr 1 poz. 7). Odpowiedzialność solidarna poprzedniego i następnego pracodawcy nie wchodzi zatem w grę, gdy przedmiotem przejścia na nowego pracodawcę był cały zakład pracy co w zdaniem Sądu Okręgowego miało miejsce na gruncie rozpatrywanego przypadku. Ocena, że doszło do przejścia jedynie części zakładu pracy na nowego pracodawcę (która usprawiedliwiałaby taką współodpowiedzialność wskazanych podmiotów) zależy od ustalenia, iż nowy pracodawca przejął faktyczne we władanie część zadania lub zadań stanowiących placówkę zatrudnienia, a więc w zakresie pozwalającym na wykonywanie obowiązków pracowniczych. Nie musi to polegać na nabyciu przedsiębiorstwa lub jego części oraz nie zależy od rodzaju czynności prawnej, na podstawie której następuje (wyr. SN z 15.9.2006 r., I PK 75/06, OSNP 2007, Nr 17-18, poz. 250). W niniejszej sprawie doszło do przejęcia w całości pewnych składników majątkowych, zaś niektórych w części oraz przekazania w całości zadań dotychczasowego pracodawcy na nowego tj. w zakresie produkcji kosmetyków. Dotychczasowy pracodawca wydzierżawił posiadane pomieszczenia, wyprzedał całość maszyn do produkcji oraz sprzęt biurowy, nie zatrudnia żadnych pracowników. Powyższe okoliczności świadczą, że spółka jawna zmierzała do całkowitego zlikwidowania działalności, nie pozostawiając ani składników majątku ani zadań do realizowania dotychczasowej działalności. W związku z tym uznać należy, że doszło do przejęcia całego a nie części zakładu pracy przez nowego pracodawcę, ponieważ dotychczasowy pracodawca wyzbył się zarówno mienia jak i zadań jakie do tej pory stanowiły podstawę jego funkcjonowania. Konsekwencją zaś przejęcia całego zakładu jest natomiast to, że odpowiedzialność za zobowiązania powstałe wcześniej wobec pracowników ponosi wyłącznie nowy pracodawca. Odpowiedzialność nowego pracodawcy wynika z faktu przejęcia całego zakładu pracy od dotychczasowego pracodawcy. Niemniej jednak nie bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że dotychczasowy pracodawca odpowiedzialności za zobowiązania powstałe wcześniej tj. przed przejściem zakładu pracy na nowego pracodawcę nie unika, co znalazło swe przełożenie w braku zaskarżenia pkt. 1 wydanego w sprawie orzeczenia zasądzającego na rzecz powoda dochodzone roszczenia właśnie od spółki (...). W myśl art. 384 kpc Sąd nie może uchylić lub zmienić wyroku na niekorzyść strony wnoszącej apelację, chyba że strona przeciwna również wniosła apelację. Przewidziany we wskazanym przepisie zakaz reformationis in peius, oznacza więc zakaz pogorszenia położenia strony, która zaskarżyła orzeczenie, jeżeli druga strona nie wniosła środka odwoławczego. Wprowadzona regulacja powoduje, że strona skarżąca nie musi się obawiać, że na skutek wniesionej przez nią apelacji (gdy druga strona orzeczenia nie skarży), zostanie wydane orzeczenie mniej dla niej korzystne niż to, które zaskarżyła. Na gruncie rozpoznawanej sprawy pozwany Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe (...) W. Z., (...) spółka jawna w Ł. niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia nie skarżyła. Powód wniósł natomiast apelację w zakresie pkt. 2 tj w części oddalającej powództwo w stosunku do pozwanej A. S.. Wobec powyższego, stwierdzając słuszność wniesionej apelacji, uznając odpowiedzialność A. S. za zobowiązania powoda powstałe na skutek przejęcia całości zakładu pracy, przy jednoczesnym zakazie orzekania na niekorzyść powoda, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone rozstrzygnięcie jedynie w ten sposób, iż uznał solidarną odpowiedzialność obu pozwanych, wobec zgłoszonych przez powoda roszczeń. Kwestia barku prawa powoda do dochodzonych świadczeń oraz braku ich wypłaty nie była bowiem w procesie przez strony co do zasady kwestionowana. Z tych też względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 366 § 1 kpc orzeł jak w punkcie pierwszym sentencji. O kosztach zastępstwa procesowego za II instancję orzeczono na podstawie art. 98 kpc w zw. z a także § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013 r., poz. 461 j.t.), uwzględniając fakt, iż ustanowienie pełnomocnika w sprawie przez stronę powodową, nastąpiło dopiero w postępowaniu apelacyjnym.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.