Sygn. akt III AUa 1438/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 maja 2015 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Dorota Goss-Kokot Sędziowie: SSA Ewa Cyran del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans (spr.) Protokolant: insp.ds.biurowości Krystyna Kałużna po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. w Poznaniu sprawy I. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. o wysokość świadczenia na skutek apelacji I. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 26 maja 2014 r. sygn. akt VII U 4795/13 oddala apelację. del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans SSA Dorota Goss-Kokot SSA Ewa Cyran UZASADNIENIE Decyzją z dnia 22 lipca 2013 roku znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. odmówił I. S. prawa do emerytury argumentując, że świadczenie to zostało jej przyznane na wniosek z dnia 17 grudnia 2007 roku, natomiast wniosek z dnia 17 lipca 2013 roku nie jest wnioskiem o emeryturę, złożonym po raz pierwszy. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku Nr 153, poz. 1227). Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W odwołaniu domagała się zmiany zaskarżonej decyzji i zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik odwołującej podniósł, że zaskarżona decyzja stanowi niedozwolone ograniczenie zastosowane przez organ rentowy w przyznawaniu emerytur z nowego systemu osobom urodzonym przed dniem 31 grudnia 1948 roku, a ograniczenie to w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2013 roku II UZP 4/13 nie ma poparcia w przepisach, albowiem w myśl art.55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prawo do obliczenia emerytury przysługuje niezależnie od tego, czy wcześniej został złożony wniosek o emeryturę wcześniejszą lub w niższym wieku emerytalnym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że odwołująca wystąpiła z wnioskiem o emeryturę w wieku powszechnym, tj. (...) lat życia w grudniu 2007 roku, więc przed dniem 31 grudnia 2008 roku, stąd brak jest podstaw do obliczenia świadczenia w myśl art. 55 ustawy emerytalnej. Wyrokiem z dnia 26 maja 2014 r., wydanym w sprawie VII U 4795/13, Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział VII Ubezpieczeń Społecznych oddalił wniesione odwołanie. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: I. S. (zd. R.) urodziła się w dniu (...), z zawodu jest nauczycielem akademickim. W dniu 18 grudnia 2007 roku odwołująca złożyła wniosek o przyznanie prawa do emerytury, do którego dołączyła dokumenty dotyczące zatrudnienia i wynagrodzenia. Decyzją z dnia 28 grudnia 2007 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. przyznał I. S. prawo do emerytury w wieku powszechnym ,poczynając od 1 grudnia 2007 roku, tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, przy czym wypłata emerytury podlegała zawieszeniu, gdyż odwołująca kontynuowała zatrudnienie na (...)w P., w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku profesora zwyczajnego. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjęto wynagrodzenie z 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, bezpośrednio poprzedzających rok, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury (od 1 stycznia 1994 roku do 31 grudnia 2003 roku). Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 349,57% i został ograniczony do 250%, z uwagi na przekroczenie maksymalnej wysokości. Podstawa wymiaru obliczona przez pomnożenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru 250% przez 2 059,92 zł, tj. kwotę bazową, wyniosła 5 149,80 zł. Odwołująca pozostawała w zatrudnieniu do 31 grudnia 2008 roku i z tym dniem rozwiązała umowę o pracę w trybie porozumienia stron w związku z przejściem na emeryturę. Od 1 stycznia 2009 roku odwołująca kontynuuje zatrudnienie na tej samej uczelni i na tym samym stanowisku. Umowa o pracę została zawarta na czas określony do 30 września 2017 roku. Decyzją z dnia 3 czerwca 2009 roku, po rozpoznaniu wniosku z dnia 25 maja 2009 roku, organ rentowy odmówił wnioskodawczyni przeliczenia podstawy wymiaru emerytury, argumentując, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru ustalony z 10 lat kalendarzowych przypadających bezpośrednio przed datą zgłoszenia wniosku o emeryturę, z uwzględnieniem wynagrodzenia za lata 2007 – 2008 wyniósł 255,36%, natomiast z 20 lat wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu wyniósł 278,37%. Wskaźniki te nie były wyższe od wskaźnika dotychczas ustalonego w decyzji z dnia 28 grudnia 2007 roku wynoszącego 349,57%, stąd brak było podstaw do przeliczenia świadczenia. Na podstawie kilku następujących po sobie decyzji organ rentowy dokonywał waloryzacji i przeliczał wysokość należnej odwołującej emerytury, przy czym uwzględniając kolejne okresy składkowe brano pod uwagę nadesłane przez odwołującą zaświadczenia potwierdzające fakt zatrudnienia wystawione przez pracodawcę. W dniu 26 marca 2012 roku odwołująca złożyła wniosek o przeliczenie podstawy wymiaru emerytury od obowiązującej kwoty bazowej, do którego dołączyła zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu na druku Rp-7 wystawione w dniu 15 marca 2012 roku. Decyzją z dnia 17 kwietnia 2012 roku organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia uznając, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru po ponownym przeliczeniu z uwzględnieniem całego okresu zatrudnienia wyniósł 292,85%, a wskaźnik z okresu 2002-2011 wyniósł 251,18%. Obliczone wskaźniki nie są wyższe od dotychczas ustalonego w decyzji z dnia 28 grudnia 2007 roku na poziomie 349,57%, który został ograniczony do 250%, z uwagi na przekroczenie maksymalnej wysokości. Wysokość świadczenia odwołującej począwszy od 1 maja 2013 roku wynosiła 4.332,54 brutto miesięcznie, zaś począwszy od 1 lipca 2013 r. 4.353,67 zł miesięcznie, po zmianie stażu pracy. Na skutek ponownego wniosku odwołującej z dnia 17 lipca 2013 roku o emeryturę pozwany wydał w dniu 22 lipca 2013 roku zaskarżoną decyzję, na podstawie, której odmówił I. S. prawa do emerytury. W uzasadnieniu wskazał, że odwołująca ma już przyznaną emeryturę na podstawie decyzji z dnia 28 grudnia 2007 roku, co oznacza, że wniosek z dnia 17 lipca 2013 roku nie jest wnioskiem o emeryturę złożonym po raz pierwszy. Równocześnie pozwany w uzasadnieniu decyzji powołał art. 55 ustawy emerytalnej. W trakcie postępowania organ rentowy dokonał - na zarządzenie Sądu z dnia 28 stycznia 2014 roku - hipotetycznego przeliczenia wysokości emerytury kapitałowej odwołującej w oparciu o treść art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na dzień 1 lipca 2013 roku, uzyskując wysokość miesięcznego świadczenia emerytalnego w kwocie 6.533,88 zł brutto, wyższej, aniżeli dotychczas wypłacane odwołującej świadczenie obliczone na podstawie art. 53 ustawy emerytalnej. Mając na względzie powyżej ustalony stan faktyczny, Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanie I. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy wskazał, że w przedmiotowej sprawie spór sprowadzał się wyłącznie do wykładni przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 poz.) dalej powoływanej, jako ustawa emerytalna. Sąd Okręgowy dokonał wykładni tego przepisu i przywołując ugruntowane już stanowisko Sądu Najwyższego stwierdził, że przepis ten nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Sąd Okręgowy podkreślił, że odwołująca nabyła prawo do emerytury w dniu od 1 grudnia 2007 roku, w związku z osiągnięciem w dniu 28 czerwca 2007 roku wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet), co oznacza, że nie może skorzystać z możliwości, o której mowa w art. 55 ustawy emerytalnej. Rację ma bowiem, w ocenie Sądu Okręgowego, pozwany organ rentowy, który wskazał, że wniosek odwołującej z dnia 17 lipca 2013 roku nie jest wnioskiem o emeryturę złożonym po raz pierwszy. O ile bowiem można mówić o ugruntowanym orzecznictwie, co do okoliczności, że na emeryturę można przechodzić kilka razy, to należy podkreślić, że za każdym razem musi to być wniosek o inne świadczenie (można zatem przejść na emeryturę wcześniejszą, w niższym wieku emerytalnym, następnie zaś na emeryturę w wieku powszechnym ). Sąd Okręgowy wskazał, że na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 roku odwołująca podkreśliła, że w lipcu 2013 roku złożyła wniosek o obliczenie emerytury na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej, w przekonaniu, że świadczenie zostanie obliczone w najkorzystniejszym wariancie, a nie wniosek o przyznanie prawa do emerytury, którą miała już przyznaną. W tym kontekście Sąd Okręgowy stwierdził, że należy uznać za błędną sentencję zaskarżonej decyzji odnoszącą się do „odmowy przyznania prawa do emerytury”, jednakże już w uzasadnieniu spornej decyzji pozwany powołał prawidłowo art. 55 ustawy emerytalnej, o którego zastosowanie w istocie wnosiła strona. Sprawa niniejsza była zatem sprawą o wysokość świadczenia, ponieważ odwołująca nabyła już prawo do emerytury w wieku powszechnym przyznanej na podstawie art. 29 ustawy emerytalnej i art. 53 ustawy emerytalnej, a występując z wnioskiem po 31 grudnia 2008 roku, tj. w dniu 17 lipca 2013 roku, domagała się wyliczenia emerytury kapitałowej. Sąd I instancji wskazał, że bezsporne jest to, że wysokość emerytury odwołującej wyliczona hipotetycznie na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej jest wyższa od emerytury pobieranej dotychczas, jednak artykuł 55 ustawy emerytalnej nie stanowi samodzielnej podstawy przyznania emerytury i umożliwia jedynie ustalenie najbardziej korzystnej wysokości świadczenia przyznanego na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej. Oznacza to, że przepis art. 55 nie przewiduje możliwości ponownego wyboru sposobu przeliczenia świadczenia po wcześniejszym - przed dniem 31 grudnia 2008 r. - ustaleniu prawa do emerytury w wieku powszechnym. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477§1 k.p.c. oddalił odwołanie I. S., nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiódł w imieniu I. S. jej pełnomocnik, który zaskarżył wyrok w całości. Apelujący wskazał, iż Sąd Okręgowy dokonał w jego ocenie w sposób błędny wykładni przepisu art. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przede wszystkim w jego ocenie zaprezentowana wykładnia jest oderwana od gramatycznego brzmienia spornego przepisu, a nadto odbiega od przyjętego w orzecznictwie stanowiska. Apelujący jednocześnie podkreślał, iż dokonana wykładnia treści spornego przepisu została dokonana w sposób nieczytelny dla odbiorcy i lektura uzasadnienia wyroku w żadnym stopniu nie wyjaśnia, dlaczego w świetle przepisu art. 55 ustawy nie jest możliwe powtórne obliczenie wysokości emerytury, w szczególności w sytuacji, w jakiej znalazła się odwołująca. Mając powyższe na uwadze, apelujący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu rentowego i w związku z tym zobowiązanie ZUS do przyznania i obliczenia emerytury na podstawie art. 55 i 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto apelujący wniósł o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje : Apelacja jest bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu. Apelujący wskazywał, iż błędnie Sąd Okręgowy przyjął, że skoro I. S. zostało przyznane prawo do emerytury przed dniem 31 grudnia 2008 r., to nie można na podstawie art. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przeliczyć wysokości przyznanego jej świadczenia, mimo iż po przejściu na emeryturę odwołująca nadal kontynuowała zatrudnienie i opłacała stosowne składki emerytalne. Zgodnie z treścią art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r., poz. 1440 – dalej ustawa emerytalna) ubezpieczonemu spełniającemu warunki do uzyskania emerytury na podstawie art. 27 ustawy, który kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego i wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 r., może być obliczona emerytura na podstawie art. 26, jeżeli jest wyższa od obliczonej zgodnie z art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.