Sygn. akt III AUa 1785/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 czerwca 2015 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Marta Sawińska Sędziowie: SSA Jolanta Cierpiał del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Emilia Wielgus po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 r. w Poznaniu sprawy M. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o emeryturę na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt VIII U 2422/13
(14)§ 2 k.p.c. orzekł jak w pkt 1 wyroku i przyznał odwołującemu prawo do emerytury od dnia (...)r., tj. od dnia ukończenia (...) roku życia. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł w pkt.2 sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 oraz § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 roku, nr 163, pozycja 1349 ze zmianami). Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiódł pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w P.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu: - naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art.184 ustawy z dnia 17 grudnia 2004r o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. nr 153 poz.1227 ze zm.) w związku z § 1,2,3,4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, polegającego na przyjęciu przez Sąd I instancji, iż okres zasadniczej służby wojskowej trwającej od 27.10.1975r. do 15.10.1977r. odbytej w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach, zalicza się do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, jeżeli pracownik po odbyciu służby w ustawowym terminie zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia; -błędne zastosowanie w sprawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej - obowiązującym do dnia 31.12.1974r, skoro odwołujący odbywał służbę wojskową w latach 1975-
- W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że bez zaliczenia okresu służby wojskowej odwołujący nie legitymuje się wymaganym okresem pracy w szczególnych warunkach. Jednocześnie organ rentowy wskazał, że w okresie czynnej służby wojskowej pracownik jest żołnierzem nie świadczącym żadnej pracy na rzecz pracodawcy. Zaliczając okres służby wojskowej do ogólnego stażu pracy w warunkach szczególnych, Sąd Okręgowy, w ocenie organu rentowego, powołał się na przepis nieobowiązujący w czasie odbywania przez odwołującego służby wojskowej, tj. art. 108 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej obowiązującym do dnia 31.12.21974 r. Również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16.10.2013 r., sygn. akt II UZP 6/13, wskazał, że do okresu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, zalicza się czas zasadniczej służby wojskowej, na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31.12.1974 r., skoro więc odwołujący odbywał służbę wojskową w okresie od 1975 r. – 1977 r., powyższe uregulowanie prawne nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Wskazując na powyższe podstawy apelacji, pozwany wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania. W odpowiedzi na powyższą apelację pełnomocnik M. K. w jego imieniu, wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie na rzecz odwołującego kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje : Apelacja organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227; dalej ustawa emerytalna, ustawa o emeryturach i rentach z FUS), ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r., będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym od wieku emerytalnego określonego w art. 27 pkt 1 ustawy. Warunki emerytalne dla tych osób (wiek, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na jakich osobom wykonującym określone prace przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury), a także dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych (art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej) nie są określone w ustawie. Ustala się je na podstawie przepisów dotychczasowych, na co wskazuje wprost. art. 32 ust. 4 ustawy, który sankcjonuje nie tylko obowiązywanie rozporządzenia Rady Ministrów z 8 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, ale i przepisów wcześniejszych, stosownie do czasu, w którym był realizowany stan faktyczny pociągający za sobą dany skutek prawny. Szczegółowe warunki przyznania prawa do wcześniejszej emerytury określa zatem rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.; dalej rozporządzenie, lub rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983r.) W myśl § 2 ust. l przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z kolei § 4 rozporządzenia wskazuje, że pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia (zgodnie z § 3 cyt. rozporządzenia - 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn), w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią przepisu art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Natomiast w myśl ust. 2 cytowanego przepisu emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawało to, że M. K. posiada wymagany przepisami dwudziestopięcioletni okres składkowy i nieskładkowy, ukończył wiek (...) lat (na dzień (...)) oraz nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Istota sporu sprowadzała się do ustalenia czy okres zasadniczej służby wojskowej odbytej przez odwołującego w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach, zalicza się do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym. Apelujący organ rentowy nie kwestionował natomiast tego, że Sąd Okręgowy zaliczył odwołującemu do ogólnego stażu pracy w warunkach szczególnych ustalonego przez organ rentowy, dodatkowe dwa okresy, tj.: okres pracy w latach od 6 listopada 1974 r. do 27 października 1975 r. (okres pracy w Zakładzie (...) przy Fabrykach (...) w O. z siedzibą w T. na stanowisku kierowcy ciągnika – traktorzysty) oraz okres pracy od 24 października 1977 r. do 30 lipca 1979 r. (okres pracy w Zakładzie (...) przy Fabrykach (...) w O. z siedzibą w T. na stanowisku kierowca (...), o dopuszczalnym ciężarze całkowitym 5,5 tony). Zważyć należy, że w związku z rozbieżnym orzecznictwem co do kwestii związanej z możliwością zaliczania okresu służby wojskowej do okresu pracy w szczególnych warunkach, Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 16 października 2013 r., sygn. II UZP 6/13 (OSNP 2014/3/42, LEX nr 1385939), przesądził, iż czas zasadniczej służby wojskowej odbytej w okresie obowiązywania art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 44, poz. 220, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1974 r.) zalicza się - na warunkach wynikających z tego przepisu - do okresu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym. Istota podjętej uchwały sprowadza się do przyjęcia zasady, że pracownikowi, który we wskazanym terminie po zakończeniu służby wojskowej podjął pracę u pracodawcy, u którego był zatrudniony w chwili powołania do tej służby, okres służby podlega wliczeniu do okresu zatrudnienia również w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie. W świetle uchwały powołane wyżej regulacje ustanawiały fikcję prawną, z której wynika, że pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach, który po zakończeniu czynnej służby wojskowej powraca do tego zatrudnienia w przepisanym terminie, zachowuje status pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w okresie pełnienia tej służby. Oznacza to, iż zaliczenie okresu służby wojskowej do okresu pracy w szczególnych warunkach możliwe jest w takiej sytuacji, kiedy pracownik wykonujący pracę w szczególnych warunkach, powołany jest do służby wojskowej i następnie po zwolnieniu z tej służby zgłasza się do pracy w przepisanym terminie. W orzecznictwie ugruntowany jest także pogląd, że dla kwalifikacji okresu zasadniczej służby wojskowej, jako okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, należy stosować regulacje prawne obowiązujące w okresie odbywania tej służby. Zwrócił na to uwagę między innymi Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 marca 2010 r. (I UK 333/09, niepublikowanym). Jeżeli bowiem spełnione zostały przesłanki zaliczenia do okresu zatrudnienia okresu zasadniczej służby wojskowej, według obowiązujących w okresie tej służby przepisów, to były żołnierz nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji z powodu zmiany przepisów regulujących nabycie prawa do emerytury (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt I UK 136/09, LEX nr 564766, OSP 2011/1/6). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że Sąd I instancji wbrew zarzutom podnoszonym w apelacji, wydał trafne rozstrzygnięcie, albowiem znalazło ono uzasadnienie w całokształcie sprawy oraz treści obowiązujących przepisów. Wprawdzie, jak słusznie wskazał organ rentowy, Sąd Okręgowy powołał się na brzmienie przepisu art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej, które nie obowiązywało już w okresie odbywania przez odwołującego służby wojskowej, to jednak zmiana brzmienia treści art. 108 ust. 1 tejże ustawy, która nastąpiła od dnia 1 stycznia 1975 r., w porównaniu do treści tego przepisu obowiązującego do dnia 31 grudnia 1974 r., była zmianą o charakterze stylistycznym i nie zniosła ona możliwości zaliczenia okresu zasadniczej służby wojskowej do stażu pracy w szczególnych warunkach. Sąd Apelacyjny wskazuje - biorąc pod uwagę okres odbywania przez odwołującego służby wojskowej, tj. od 27.10.1975 r. do 15.10.1977 r., - że w przedmiotowej sprawie zastosowanie wciąż znajdzie ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (jednolity tekst Dz. U. z 2004r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) tyle, że w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1.06.1975 r. do 05.08.1979 r. (vide: Dz.U.1967.44.220) w związku z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin (Dz. U. z 1968, nr 44 poz. 318), wydanego na podstawie art. 108 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej. Art. 108 ust. 1 cytowanej ustawy stanowi, że czas odbywania zasadniczej lub okresowej służby wojskowej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem, jeżeli po odbyciu tej służby podjął on zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby. Paragraf 5 przywołanego rozporządzenia stanowi z kolei, że żołnierzowi, który podjął zatrudnienie stosownie do zasad określonych w § 2-4, wlicza się czas odbywania służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął zatrudnienie, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym zakładzie oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie. Warunkiem wliczenia służby wojskowej do okresu zatrudnienia jest zachowanie terminów, o których mowa w art. 106 ust. 1 lub w art. 107 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1.06.1975 r. do 05.08.1979 r. (Dz.U.1967.44.220). Zgodnie z art. 106 ust. 1 cytowanej ustawy, zakład pracy, który zatrudniał pracownika w dniu powołania do zasadniczej lub okresowej służby wojskowej, jest obowiązany zatrudnić go na poprzednio zajmowanym stanowisku lub na stanowisku równorzędnym pod względem rodzaju pracy oraz zaszeregowania osobistego, jeżeli w ciągu 30 dni od dnia zwolnienia z tej służby pracownik zgłosił swój powrót do zakładu pracy w celu podjęcia zatrudnienia. Niezachowanie tego terminu powoduje wygaśnięcie stosunku pracy, chyba, że niezachowanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika. Wskazane wyżej przepisy w powiązaniu z § 19 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, stanowiącym, że przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach uwzględnia się również okresy takiej pracy, wykonywanej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz że prace dotychczas zaliczone do I kategorii zatrudnienia w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia (Dz. U. Nr 13, poz. 86 ze zm.), uważa się za prace wykonywane w szczególnych warunkach, stanowią - według utrwalonego jak wskazano powyżej poglądu - podstawę wliczenia okresu zasadniczej służby wojskowej do uprawnień wynikających z systemu zabezpieczenia społecznego, w tym do uprawnień emerytalnych przewidzianych w art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (vide także orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt I CK 399/11, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2010 r., w sprawie I UK 203/10, gdzie Sąd Najwyższy, powołuje się na wyrok z dnia 9 marca 2010 r., w sprawie I UK 333/09 i z dnia 6 kwietnia 2006 r., w sprawie III UK 5/06). Przepisy te nie budzą żadnych wątpliwości co do ich właściwej interpretacji i orzeczenie Sądu Okręgowego w zakresie potraktowania okresu zasadniczej służby wojskowej, jako równorzędnego z okresem zatrudnienia w zakresie wynikających uprawnień, jest prawidłowe. Sąd Apelacyjny wskazuje, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący przed rozpoczęciem zasadniczej służby wojskowej pracował na stanowisku kierowcy ciągnika, a zatem wykonywał pracę wymienioną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w wykazie A, Dział VIII, poz. 3, tj. prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych. Następnie odwołujący został powołany do służby wojskowej, z której został zwolniony w dniu 15 października 1977 r. Jak wynika z karty obiegowej zmiany, znajdującej się w aktach osobowych M. K., odwołujący w dniu 24 października 1977 r. ponownie rozpoczął pracę u tego samego pracodawcy, co oznacza, że zgłosił się do niego przed upływem 30 - stu dni od zwolnienia ze służby wojskowej. Odwołujący wprawdzie nie został zatrudniony na to samo stanowisko, jednak powierzone mu obowiązki kierowcy samochodu ciężarowego również zaliczane są do prac w szczególnych warunkach, albowiem to stanowisko pracy wskazane jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w wykazie A, Dział VIII, poz. 2, tj. prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Z uwagi na powyższe Sąd Apelacyjny stwierdza, iż wprawdzie Sąd Okręgowy zacytował treść przepisu nieobowiązującego w dacie odbywania przez odwołującego służby wojskowej, to jednak prawidłowo uznał, iż M. K. może skorzystać z możliwości, którą daje powyższa regulacja (w brzmieniu zacytowanym przez Sąd Apelacyjny), bowiem podlega jej tylko taka osoba, która przerywa pracę w szczególnych warunkach, aby rozpocząć odbywanie służby wojskowej, a następnie po jej zakończeniu wraca do tego samego zakłady pracy (w ustawowo przewidzianym terminie) i wykonuję taką samą pracę lub podobną, jak przed rozpoczęciem służby wojskowej. Służba wojskowa musi więc, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, przerywać pracownikowi ciągłość pracy w warunkach szczególnych u pracodawcy, u którego był zatrudniony zarówno przed jak i po zakończeniu odbywania służby wojskowej. W świetle uzasadnienia apelacji, Sąd Apelacyjny wskazuje, że podniesiony zarzut obrazy art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, organ rentowy oparł na niewłaściwym rozumieniu sensu uchwały z dnia 16 października 2013 r. sygn. II UZP 6/13, jakoby dotyczyć miała ona jedynie służby wojskowej odbytej w okresie do 31 grudnia 1974 r. Analiza uzasadnienia Sądu Najwyższego, zawierającego historyczną analizę poglądów doktryny i orzecznictwa w zakresie zaliczenia służby wojskowej do pracy w szczególnych warunkach, prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż brzmienie uchwały odniesiono - co zrozumiałe - do stanu faktycznego konkretnej sprawy, w której uchwała ta zapadła i dla której miarodajny był stan prawny podany w tekście uchwały (stan faktyczny sprawy, na bazie której Sąd Najwyższy podjął tę uchwałę, dotyczy okresu 1971-1973). Z uzasadnienia uchwały Sąd Najwyższy wynika jednak pogląd, iż podobnie winny być traktowani wszyscy inni pracownicy pracujący w szczególnych warunkach, których powołano do służby wojskowej i do której po odbyciu tej służby powrócili, pracując dalej w szczególnych warunkach. Istotnym jest tylko, aby powrócili oni tej pracy na zasadach i w terminie określonym w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, według brzemienia tej ustawy właściwego dla tego zdarzenia. Zatem, jeżeli wnioskodawca zakończył służbę w dniu 15 października 1977r., to obowiązywał go stosownie do ówczesnego brzmienia art. 106 ust. 1 ustawy – 30-dniowy termin do zgłoszenia powrotu dotychczasowemu pracodawcy w celu zatrudnienia i termin niewątpliwie został w przedmiotowej sprawie zachowany (odwołujący powrócił do pracy w dniu 24 października 1977 r.). Ubocznie Sąd Apelacyjny stwierdza, że ustawa o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej była wielokrotne nowelizowana, zmianie ulegała numeracja poszczególnych jednostek redakcyjnych, a także brzmienie niektórych przepisów. Uregulowania art. 108 tej ustawy (ust. 1) obowiązujące w spornym w sprawie okresie, dotyczące wliczania pracownikowi zasadniczej służby wojskowej do wszelkich uprawnień, w razie podjęcia zatrudnienia w zakreślonym terminie w tym samym zakładzie pracy, co przed powołaniem do tej służby, przeniesione zostały od 6 sierpnia 1979 r. do art. 120 ustawy (ust. 1 i 3), który był podstawą dalszego wliczania okresu odbywana zasadniczej służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych. Zostało ono usunięte dopiero z dniem 21 października 2005 r. Wówczas wszedł w życie art. 1 pkt 39 ustawy a dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o służbie zastępczej (Dz.U. Nr 180, poz. 1496), który nadał nową treść m.in. art. 120 ust. 3 ustawy (por. uzasadnienie powołanej wyżej uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego). Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny nie stwierdza również zarzucanego w apelacji naruszenia przepisu art. 184 w zw. § 1,2,3,4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Przepisy te znajdują zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym i na ich podstawie słusznie Sąd Okręgowy przyjął, że M. K. spełnił wymagane przesłanki do nabycia emerytury w niższym wieku emerytalnym. Wprawdzie służba wojskowa z samej swojej istoty nie jest okresem zatrudnienia, albowiem żołnierz nie świadczy dla pracodawcy swoich pracowniczych obowiązków, to jednakże sytuacja odwołującego ma charakter wyjątkowy, albowiem jak już wskazano powyżej, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przyjmuje się, że okres zasadniczej służby wojskowej traktuje się – przy spełnieniu warunków, o których powyżej – jak okres pracy na takich samych zasadach jak przed powołaniem do służby. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że apelacja organu rentowego jest bezzasadna i w związku z tym podlega ona oddaleniu, o czym Sąd Apelacyjny orzekł w sentencji niniejszego wyroku na podstawie art. 385 k.p.c. Orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie 2 wyroku znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 98 i art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz. U. z 2002 r., poz. 490). del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans SSA Marta Sawińska SSA Jolanta Cierpiał