postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Klauzula generalna wyrażona w art.
uzupełniona została listą niedozwolonych postanowień umownych zamieszczoną w art. 385 3 k.c. Wyliczenie to ma charakter niepełny, przykładowy i pomocniczy. Klauzule wymienione w art. 385 3 k.c. nie są per se niedozwolonymi postanowieniami umownymi, a stanowią tzw. listę szarych klauzul, które dopiero po ocenie z zastosowaniem kryteriów przewidzianych w art.
pozwalają na uznanie, czy w konkretnym przypadku postanowienie wzorca należy zakwalifikować jako klauzulę abuzywną ( wyrok SA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2013 roku, VI ACa 1324/12, Lex 1331146). Funkcja tego przepisu polega na tym, iż zastosowanie we wzorcu umowy postanowień odpowiadających wskazanym w katalogu, znacząco ułatwić ma wykazanie, że spełniają one przesłanki niedozwolonych postanowień umownych objętych klauzulą generalną art.
W razie wątpliwości ciężar dowodu, że dane postanowienia nie spełniają przesłanek klauzuli generalnej spoczywa na przedsiębiorcy (art.
Aby uchylić domniemanie, że klauzula umowna zgodna z którąś z przykładowych klauzul wymienionych w art. 385 3 k.c. jest niedozwolonym postanowieniem umownym należy wykazać, że została ona uzgodniona indywidualnie lub, że nie kształtuje praw i obowiązków konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając ich interesy mimo swego "niedozwolonego" brzmienia, tzn. nie spełnia przesłanek z art.
Dopiero po wykazaniu tej drugiej okoliczności może dojść do uchylenia domniemania abuzywności. Funkcja art.
sprowadza się z jednej strony do tego, że regulacja w nim zawarta stanowi normę interpretacyjną, a z drugiej do tego, że treść tego przepisu powoduje powstanie swoistego „domniemania abuzywności", tj. że dana klauzula umowna jest zakazanym postanowieniem umownym ( wyrok SA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2013 roku, VI ACa 1324/12, Lex 1331146). Za nieuzgodnione indywidualnie ustawodawca określił te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art.
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art.
Reasumują, w zaistniałym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że nie została rozpoznana istota sprawy, gdyż Sąd I instancji nie zbadał czy doszło do skutecznego zawarcia umowy pożyczki. Sąd ma obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego do czasu dostatecznego wyjaśnienia okoliczności spornych (art. 217 § 2 k.p.c.). Co prawda ocena, czy zostały one wyjaśnione dostatecznie czy nie, należy do jego kompetencji i to on decyduje o środkach dowodowych pozwalających na dokonanie ustaleń stanowiących faktyczną podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.), niemniej jednak całkowite zaniechanie ich wyjaśnienia jest nie do zaakceptowania i nie może się ostać. Sąd Rejonowy stwierdził, że w pozwie jako umowę będącą podstawą dochodzonego roszczenia wskazano umowę pożyczki z dnia 4 czerwca 2013 roku o numerze (...) na kwotę 450,00 zł, natomiast z wyciągu z konta wynika, że pozwany potwierdził rejestrację i zgodę na umowę pożyczki nr (...), a kilka pozycji dalej pierwotny wierzyciel przelał na konto pozwanego kwotę 500,00 zł z tytułu umowy pożyczki (...). Sąd zaniechał szczegółowego wyjaśnienia tej kwestii, przedwcześnie uznając, że powód przelał pieniądze z tytułu jakiejś innej umowy niż ta, na którą pozwany się zgodził. W tych okolicznościach, uznając, że załączone do pozwu dokumenty w postaci: warunków umowy pożyczki V..pl (k. 14), wezwań do zapłaty (k. 15-17), wyciągu z konta z potwierdzeniem operacji finansowych (wplata jednego grosza na potwierdzenie zawarcia umowy), przelewu kwoty 500,00 zł tytułem umowy pożyczki (k. 18-19), umowy pożyczki (k. 20-23), regulaminu świadczenia usług drogą elektroniczną (k. 23-24), umowy ramowej 2002 wraz z załącznikiem (k. 25-35), umowy zbycia ogółu praw i obowiązków komplementariusza spółki komandytowo-akcyjnej z dnia 21 stycznia 2014 roku (k. 36-37), aneksu nr (...) (k. 39-40), potwierdzenia transakcji kredytowych (k. 41-43), zawiadomienia o rozliczeniu z fizyczną dostawą (k. 44), zawiadomienia o zdarzeniu kredytowym (k. 45), oświadczenia nr 1 o potrąceniu wierzytelności (k. 46-47), budzą poważne wątpliwości w rozumieniu art. 339 § 2 k.p.c. Sąd Rejonowy winien umożliwić powodowi zaoferowanie dodatkowych dokumentów lub przytoczenia okoliczności, które uzasadniałyby zasadność roszczenia. Winien również ustalić rozbieżność pomiędzy kwotą należności głównej wskazanej w pozwie, a kwotą podaną w przelewie (zwłaszcza wobec twierdzenia pozwu, że „w dniu 4 czerwca 2013 roku powód przelał na rachunek pozwanego kwotę 450,00 zł” – k. 4 i k. 10 odwrót, podczas, gdy z załączonego dokumentu przelewu wynika, że była to kwota 500,00 zł – k. 14). Zwrócić należy uwagę, że w rozstrzyganej sprawie mamy do czynienia z umowa pożyczki na odległość, zatem przy uwzględnieniu tej okoliczności należy dokonać analizy dokumentów złożonych przez stronę powodową. Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę na kwestię różniej numeracji umowy pożyczki, nie wyjaśniając, czy numer (...) jest numerem rejestracyjnym/indentyfikacyjnym i dotyczy pożyczki o numerze (...), a jeśli tak to kiedy jest nadawany właściwy numer pożyczki. Rozpoznając sprawę po raz kolejny Sąd Rejonowy winien w pierwszej kolejności ustalić czy została skutecznie zawarta umowa pożyczki pomiędzy pozwanym a (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (a jeśli tak to na jakich warunkach), czy pożyczka ta została spłacona w całości bądź w części, a także czy doszło do wprowadzania niedozwolonych postanowień umownych, przy uwzględnieniu przedstawionych wyżej uwag – wykorzystując w tej mierze inicjatywę dowodową strony powodowej (art. 6 k.c.) – poczynić, po uprzednim wszechstronnym rozważeniem wszystkich okoliczności niniejszej sprawy, stanowcze ustalenia co do zawarcia umowy pożyczki i jej warunków, a następnie ustalić czy doszło do skutecznego nabycia wierzytelności przez stronę powodową. Mając na uwadze, iż w przedmiotowej sprawie doszło do nierozpoznania istoty sprawy, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i jej przekazaniem do ponownego rozpoznania ocena przez Sąd II instancji podniesionych w apelacji pozostałych zarzutów stała się tym samym zbędna. W związku z powyższym Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu za drugą instancję.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.