Sygn. akt VIII Pa 22/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata A

§ 1wzw.

z art. 18 3b § 1 , art. 11 3 i art. 45 § 1 k.p poprzez przyjęcie, że przy wypowiadaniu umowy o pracę z powodem pozwana powinna była odnieść się do kryteriów jakie legły u podstaw do wytypowania powoda do zwolnienia podczas, gdy pozwana nie miała obowiązku komunikowania powodowi dlaczego został on wytypowany do zwolnienia, przy jednoczesnym wskazaniu przez sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że „wypowiedzenie umowy o pracę powodowi pod względem formalnym zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami”, które to 2 wnioski pozostają ze sobą w rażącej sprzeczności; 2. naruszenia art. 10 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników w zw. z art.

§ 1wzw.

z art. 18 3b § 1 , art. 11 3 k.p. poprzez przyjęcie, że przy wypowiadaniu umowy o pracę z powodem pozwana powinna była brać pod uwagę wszystkich spawaczy gazowych zatrudnionych u pozwanej, a nie jedynie spawaczy gazowych zatrudnionych w brygadzie z powodem; 3. naruszenia art. 10 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracownika w zw. z art.

§ 1wzw.

z art. 18 3b § 1 , art. 11 3 k.p. poprzez przyjęcie, że przy wypowiadaniu umowy o pracę z powodem pozwana nie zastosowała obiektywnych i zgodnych kryteriów doboru do zwolnienia, w tym w szczególności kryterium przydatności pracownika do pracy na danym stanowisku, sytuacji rodzinnej pracownika oraz dyspozycyjności pracownika; 4. naruszenia art. 10 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników w zw. z art.

§ 1wzw.

z art. 18 3b § 1 , art. 11 3 k.p. poprzez przyjęcie, że przy wypowiadaniu umowy o pracę z powodem pozwana niewłaściwie użyła kryterium doboru w postaci sytuacji rodzinnej pracownika;

1. naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku faktu, iż jednym z kryteriów doboru pracownika do zwolnienia było kryterium dyspozycyjności w sytuacji gdy właśnie niedyspozycyjność powoda potwierdzona wspólnymi zeznaniami świadków stanowiła główne kryterium doboru powoda do zwolnienia;
2. naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędne ustalenie, że powód nie był oceniany przez przełożonych jako pracownik który powinien zostać wytypowany do zwolnienia spośród czterech pracowników gniazda KA
3. W związku z powyższymi zarzutami pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów procesu wg norm przepisanych oraz na zasadzie art. 338 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. o zasądzenie zwrotu kwoty 2510,81 zł uiszczonej przez pozwaną na rzecz powoda w wykonaniu świadczenia opatrzonego rygorem natychmiastowej wykonalności; ewentualnie wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach instancji odwoławczej. Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Sąd Okręgowy w Gliwicach zważył co następuje: apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Rejonowy przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe i dokonał nie budzących wątpliwości ustaleń stanu faktycznego. Ustalenia te Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w tym przepisie, sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału", a zatem, jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Przepis art. 233 § 1 k.p.c. potwierdza zasadę swobodnej oceny dowodów, dokonywanej przez pryzmat własnych przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego zasobu doświadczeń życiowych. Ramy tej oceny wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego oraz zasadami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Zatem omawiany przepis wyznacza reguły oceny dowodów. Pozwana w apelacji zarzuciła naruszenie przez Sąd I instancji zasady swobodnej oceny dowodów polegające na pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku faktu, że jednym z kryteriów doboru pracownika do zwolnienia było kryterium dyspozycyjności w sytuacji, gdy właśnie niedyspozycyjność powoda potwierdzona wspólnymi zeznaniami świadków stanowiła główne kryterium doboru powoda do zwolnienia oraz błędne ustalenie, że powód nie był oceniany jako pracownik, który powinien zostać wytypowany do zwolnienia spośród czterech pracowników gniazda KA
4. W przedstawionym zakresie ocena dowodów dokonana przez Sąd Rejonowy nie budzi wątpliwości. Z zeznań L. M. wynika, że typując pracowników do zwolnienia kierował się takimi kryteriami jak: ocena kwalifikacji, praca w zespole, aspekt rodzinny, aspekt socjalny / karta 98/. Precyzując co rozumie przez wskazane pojęcia i wyjaśniając kryterium umiejętności pracy w zespole podał, że powodowi udzielana była większa ilość dni urlopu na żądanie niż zagwarantowana przepisami i dezorganizowało to pracę / karta 99/. Nie wynika z jego zeznań aby było to główne kryterium. Co najważniejsze - to nie świadek podejmował decyzję o wypowiedzeniu umowy o pracę powodowi. Z L. M. nie były konsultowane kryteria, którymi kierował się typując pracownika do zwolnienia. Przesłuchany w charakterze strony wiceprezes zarządu pozwanej P. N. zeznał, ze brano pod uwagę przy zwolnieniu kwalifikacje, umiejętność pracy w zespole, mobilność. Równocześnie podał on, że nie wie dlaczego został wytypowany powód, ale na pewno z powodu kryteriów, które podał / karta 116/. Zgodnie ze wskazaniami art. 233 § 1 k.p.c. Sąd dokonał oceny dowodów mając na uwadze wszystkie zgromadzone dowody. Zatem należy przyjąć, że decyzja o wypowiedzeniu umowy o pracę powodowi została podjęta przez pracodawcę z uwagi na umieszczenie go na liście jednak jednakże pracodawca nie wiedział dlaczego wytypowany został powód – w konsekwencji nie zostały zastosowane obiektywne i sprawiedliwe kryteria do zwolnienia. W uzasadnieniu apelacji pozwana podniosła, iż z całokształtu uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji zdaje się wypływać wniosek, że powód nie był pracownikiem najgorszym spośród czterech pracowników gniazda KA 417 z punktu widzenia przydatności do pracy. Sąd brał pod uwagę kwalifikacje zawodowe pracowników oraz wolę ich podnoszenia, staż pracy oraz fakt, że powód nie był oceniany jako najgorszy pracownik. Sąd pominął tymczasem fakt, że pracodawca stosował inne kryteria doboru do zwolnienia, a mianowicie: kryterium przydatności do pracy, dyspozycyjności oraz sytuacji rodzinnej pracownika. Mając na uwadze te kryteria oraz zeznania świadków potwierdzające konfliktowość, niedyspozycyjność powoda oraz lepszą niż u J. S. sytuację osobistą należy stwierdzić, że dobór powoda spośród pracowników gniazda KA 417 do zwolnienia był wysoce uzasadniony. Powyższy zarzut apelacji w ocenie Sądu Okręgowego jest chybiony. Jak już wyżej podniesiono Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że nie było sprecyzowanych zasad i kryteriów, które należy uwzględnić przy wyborze pracownika do zwolnienia. Innymi kryteriami kierował się L. M. typując pracowników, inne kryteria wymienił wiceprezes zarządu pozwanej i dodatkowo wskazał on, że nie wie dlaczego został wytypowany powód, ale na pewno w uwagi na kryteria które wskazał. Przedstawiony materiał dowodowy wskazuje zatem, że nie można mówić o tym aby pracodawca zwolnił powoda kierując się jakimiś określonymi i sprecyzowanymi kryteriami. Postępowanie dowodowe nie wykazało aby pracodawca kierował się kryterium przydatności do pracy, dyspozycyjności i sytuacji rodzinnej pracownika - nie są to kryteria wymienione przez P. N.. Pozostałe zarzuty apelacji dotyczą naruszenia prawa materialnego. W ocenie Sądu Okręgowego są one nieuzasadnione. Zgodzić się jednak należy, że w pisemnym uzasadnieniu wyroku sąd I instancji błędnie uznał, że wypowiedzenie umowy o pracę powodowi pod względem formalnym zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Rację ma pozwana, że pozostaje to w sprzeczności z zaprezentowanym w dalszej części rozważań stanowiskiem, że pozwana miała obowiązek w piśmie z wypowiedzeniem umowy o pracę wskazać jakimi kryteriami kierowała się dokonując wypowiedzenia umowy o pracę powodowi. Nie wpływa to jednak na uwzględnienie apelacji. Przechodząc do poszczególnych zarzutów należy wskazać, że nie doszło do naruszenia przepisów art. 10 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników ( Dz.U. z 2003r., nr 90, poz.844) w zw. art.

§ 1wzw.

z art. 18 3b § 1 , art. 11 3 i art. 45 § 1 k.p. Pozwana miała obowiązek wskazać w piśmie wypowiadającym umowę o pracę zastosowane kryteria doboru do zwolnienia. Trafnie odwołał się Sąd Rejonowy do argumentacji przedstawionej w wyroku Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2013 roku, I PK 172/

1. W wyroku tym Sąd Najwyższy stwierdził, że w sytuacji, gdy rozwiązanie umowy o pracę dotyczy pracownika wybranego przez pracodawcę z większej liczby pracowników, zatrudnionych na takich samych stanowiskach pracy, przyczyną tego wypowiedzenia są nie tylko zmiany organizacyjne, czy redukcja zatrudnienia, ale także określona kryteriami doboru sytuacja danego pracownika. Wynikający z art. 30 § 4 k.p. wymóg wskazania przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest ściśle związany z możliwością oceny jego zasadności w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. Wskazanie tej przyczyny lub przyczyn przesądza o tym, że spór przed sądem pracy może się toczyć tylko w ich granicach. Okoliczności podane pracownikowi na uzasadnienie decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy, a następnie ujawnione w postępowaniu sądowym, muszą być takie same, zaś pracodawca pozbawiony jest możliwości powoływania się przed organem rozstrzygającym spór na inne przyczyny mogące przemawiać za zasadnością wypowiedzenia umowy. Sąd Najwyższy odwołał się do art. 2 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników zgodnie z , którym pracodawca jest obowiązany zawiadomić na piśmie zakładowe organizacje związkowe o przyczynach zamierzonego zwolnienia grupowego, liczbie zatrudnionych pracowników i grupach zawodowych, do których oni należą, grupach zawodowych objętych zamiarem grupowego zwolnienia, okresie, w ciągu którego nastąpi takie zwolnienie, proponowanych kryteriach doboru pracowników do grupowego zwolnienia, kolejności dokonywania zwolnień, propozycjach rozstrzygnięcia spraw pracowniczych związanych z zamierzonym zwolnieniem grupowym, a jeżeli obejmują one świadczenia pieniężne, pracodawca jest obowiązany dodatkowo przedstawić sposób ustalania ich wysokości. Nadto wskazał na art. 3 ust. 1-5 ustawy. Z przepisów tych wynika, że przy dokonywaniu zwolnień grupowych pracodawca ma obowiązek poinformować tak związki zawodowe, jak i pracowników nie tylko o tym, że w związku z przyczynami niedotyczącymi pracowników będzie dokonywać wypowiedzeń umów o pracę, ale i o tym, jakie kryteria będą decydować o doborze pracowników do zwolnienia, co pozwala związkom zawodowym i pracownikom ocenić zasadność takiego wypowiedzenia w odniesieniu do konkretnej osoby. Porozumienie i regulamin są źródłami prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. i wiążą pracodawcę, który nie może odstępować od ich treści w zakresie doboru pracowników do zwolnienia lub kolejności i terminów dokonywania zwolnień. W ocenie Sądu Najwyższego, nie ma żadnych przesłanek do stwierdzenia, że pracownik zwalniany z przyczyn jego niedotyczących w trybie indywidualnym miałby być pozbawiony możliwości dokonania takiej oceny co do dokonanego mu wypowiedzenia, zwłaszcza w zakresie zastosowanych kryteriów doboru do zwolnienia. Przyczyna wypowiedzenia powinna być tak sformułowana, aby pracownik wiedział i rozumiał, z jakiego powodu pracodawca dokonuje wypowiedzenia i mógł zadecydować o ewentualnym wniesieniu lub zaniechaniu wniesienia odwołania do sądu. Zatem wynikający z art. 30 § 4 k.p. wymóg wskazania przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest ściśle związany z możliwością oceny jego zasadności w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. Pracownik, wobec którego pracodawca nie ujawnił kryteriów doboru pracowników do zwolnienia, pozbawiony jest możliwości oceny trafności dokonanego wyboru w kontekście zasadności dokonanego mu wypowiedzenia, czyli zweryfikowania przyczyny wypowiedzenia, co wymusza na nim wszczęcie sądowej procedury odwoławczej w celu poznania konkretnej i rzeczywistej przyczyny potencjalnie uzasadniającej dokonanie wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony. Zatem dopiero wskazanie w wypowiedzeniu umowy o pracę na czas nieokreślony w trybie art. 10 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników kryteriów doboru pracownika do zwolnienia spełnia wymogi z art. 30 § 4 k.p. Dopiero wskazanie powyższych kryteriów, którymi kierował się pracodawca dokonując wypowiedzenia pozwoli pracownikowi na ocenę czy przyczyna wypowiedzenia jest rzeczywista, konkretna i uzasadniona, a co za tym idzie na podjęcie racjonalnej decyzji o wystąpieniu z pozwem do sądu z odwołaniem czy też nie. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego dotyczące obowiązku wyboru pracownika do zwolnienia spośród wszystkich spawaczy gazowych, a nie tylko z gniazda KA
2. W tym zakresie należy odwołać się do wyroku Sądu Najwyższego z 8 sierpnia 2006 roku, I PK 50/06, w którym stwierdził, że pracodawca dokonujący zwolnienia z przyczyn ekonomicznych jego dotyczących powinien dla obrony zasadności tej czynności wykazać, że zastosował obiektywne, sprawiedliwe kryteria doboru pracownika do zwolnienia i wziął przy tym pod uwagę wszystkich pracowników, których dotyczą przyczyny zmuszające go do rozwiązania stosunku pracy. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przez przyjęcie, że przy wypowiadaniu umowy o pracę z powodem pozwana niewłaściwie użyła kryterium doboru w postaci sytuacji rodzinnej pracownika oraz przez przejęcie, że przy wypowiadaniu umowy o pracę z powodem pozwana nie zastosowała obiektywnych i zgodnych kryteriów doboru do zwolnienia, w tym w szczególności kryterium przydatności pracownika do pracy na danym stanowisku, sytuacji rodzinnej pracownika oraz dyspozycyjności pracownika zostały omówione w części poświęconej zarzutom dotyczącym naruszenia prawa procesowego. Reasumując Sąd Rejonowy prawidłowo zasądził od pozwanej na rzecz powoda odszkodowanie na podstawie art. 45 § 1 k.p. w zw. z art. 47 1 k.p. Mając powyższe na uwadze apelację oddalono na podstawie art. 385 k.p.c. W związku z powyższym bezprzedmiotowy był wniosek o orzeczenie zwrotu kwoty uiszczonej przez pozwaną w wykonaniu świadczenia opatrzonego rygorem natychmiastowej wykonalności. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 i § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz.490 tekst jednolity) zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania obciążając stronę pozwaną kosztami zastępstwa procesowego powoda w postępowaniu apelacyjnym. (-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek (-) SSO Małgorzata Andrzejewska (-) SSO Grażyna Łazowska Sędzia Przewodniczący Sędzia