Sygn. akt II Ca 295/15 POSTANOWIENIE Dnia 22 maja 2015 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Paweł Hochman (spr.) Sędziowie: SSO Grzegorz Ślęzak SSO Beata Grochulska Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Gosławska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 roku sprawy z wniosku A. S. z udziałem K. G. o podział majątku wspólnego na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 22 października 2014 roku, sygn. akt I Ns 1126/11 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Mazowieckim do ponownego rozpoznania pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za instancję odwoławczą. Na oryginale właściwe podpisy Sygn. akt II Ca 295/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem wstępnym z dnia 22 października 2014 roku Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim po rozpoznaniu sprawy z wniosku A. S. z udziałem K. G. o podział majątku wspólnego postanowił ustalić, że w skład majątku wspólnego A. S. i K. G., których małżeńska wspólność majątkowa ustała wskutek orzeczenia rozwodu wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 10 czerwca 2008 roku w sprawie sygn. akt I C 1511/07 wchodzą następujące składniki majątkowe:
(2)Sąd Okręgowy odrzucił postanowieniem z dnia 25 stycznia 2005 roku, a zarzuty pozwanego P. M. Sąd ten odrzucił postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2005 roku. Żadna kwota z należności objętej wskazanym powyżej nakazem zapłaty nie została wyegzekwowana. W trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej A. G. i K. G. zakupili nieruchomość położoną w S. przy ul. (...), oznaczoną w ewidencji gruntów numerem działki (...), dla której to nieruchomości w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Mazowieckim prowadzona jest księga wieczysta numer (...). Ponadto A. i K. G. zakupili udział w wysokości (...)w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu położonej w T. przy ul. (...), o powierzchni 0,8792 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem (...), dla której to nieruchomości w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Mazowieckim prowadzona jest księga wieczysta numer (...) wraz z prawem własności posadowionego na tej działce boksu garażowego numer (...). W czasie trwania małżeństwa wnioskodawczyni i uczestnika zostały przez nich zakupione cztery samochody: dwa F. (...) — o numerze rejestracyjnym (...) (rok produkcji 2002), O. (...) o numerze rejestracyjnym (...) i S. (...) o numerze rejestracyjnym (...). Wszystkie samochody były uwzględnione jako środki trwałe w prowadzonej przez K. G. działalności gospodarczej. Spośród tych samochodów jeden F. (...) (nr rej. (...)) został przez K. G. sprzedany w dniu 9 lutego 2009 roku za kwotę 4.000 zł. Z uzyskanych w ten sposób środków K. G. nie rozliczył się z byłą żoną. Samochód S. (...) ze względu na zły stan techniczny nie przeszedł okresowego przeglądu technicznego i został przez wnioskodawcę przekazany na złom. (...) Bank S.A. prowadził na rzecz K. G. dwa rachunki bankowe. Rachunek (...)numer (...), na którym saldo a dzień 2 lipca 2008 roku wynosiło 88,43 zł oraz rachunek firmowy P.H. (...) o numerze (...), którego saldo na dzień 2 lipca 2008 roku wynosiło 509,11 zł. Rachunek bieżący (...)na rzecz P.H. (...)prowadził także Bank (...) S.A. Stan środków pieniężnych zgromadzonych na tym rachunku na dzień 2 lipca 2008 roku wynosił 17,25 zł. A. G. posiadała rachunek bankowy w (...) Banku (...) S.A. (nr rachunku (...)). Stan środków zgromadzonych na tym rachunku na dzień 2 lipca 2008 roku wynosił 8.097,67 zł. Majątek wchodzący w skład Przedsiębiorstwa Handlowego (...), pod którą to firmą uczestnik prowadzi działalność gospodarczą obejmuje środki trwałe i środki obrotowe. W skład majątku trwałego firmy na dzień 2 lipca 2008 roku wchodziły: samochód O. (...), komputer O. A., samochód S. (...), F. (...) zakupiony w 18 kwietnia 2005 roku oraz F. (...) zakupiony 23 maja 2005 roku, komputer (...) oraz skuter (...). Środki obrotowe Przedsiębiorstwa Handlowego (...)według stanu na dzień 2 lipca 2008 roku obejmowały towary handlowe o wartości magazynowej 86.856 zł brutto oraz środki pieniężne zgromadzone na dwóch podanych już powyżej rachunkach bankowych: E. o numerze (...) i saldzie na dzień 2 lipca 2008 roku 509,11 zł oraz (...)z saldem na dzień 2 lipca 2008 roku wynoszącym 17,25 zł. Sad Rejonowy zważył, iż stosownie do art. 567 § 3 k.p.c. do postępowania o podział majątku wspólnego, po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku (art. 680 — 689 k.p.c.). Te z kolei przewidują (art. 688 k.p.c.) w kwestiach w nich nieunormowanych odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o zniesienie współwłasności, a w szczególności art. 618 §§ 2 i 3 k.p.c. Podział majątku wspólnego obejmuje składniki należące do tego majątku w dacie ustania wspólności majątkowej oraz istniejące w chwili dokonywania podziału. Nie uwzględnia się zatem przedmiotów, które były objęte wspólnością, ale zostały zbyte. Istotne znaczenie ma sposób zbycia tych przedmiotów majątkowych. Przedmioty majątkowe zbyte lub zużyte w sposób prawidłowy nie są uwzględniane przy dokonywaniu podziału, natomiast przedmioty majątkowe, które zostały zbyte lub zużyte bezpodstawnie albo roztrwonione, a także przedmioty, które nie weszły do wspólności z winy jednego z małżonków, są uwzględniane przy dokonywaniu podziału w ten sposób, że ich wartość zaliczana zostaje na poczet udziału tego z małżonków, którego zawinione zachowanie spowodowało uszczuplenie majątku wspólnego (por. E. Skowrońska — Bocian „Rozliczenia majątkowe małżonków w stosunkach wzajemnych i wobec osób trzecich" wyd. LexisNexis, wydanie 5, Warszawa 2010 s. 224 i nast). W postępowaniu o podział majątku wspólnego Sąd rozstrzyga także o wzajemnych roszczeniach małżonków z tytułu posiadania poszczególnych składników majątku wspólnego, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na te składniki majątkowe nakładów i spłaconych długów (art. 567 § 1 k.p.c. i art. 686 k.p.c). Małżeński ustrój majątkowy wynikający z ustawy regulują przepisy art. 31 — 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W sprawach nieuregulowanych w art. 31 — 45 k.r.o. od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku (art. 46 k.r.o.). Składniki majątku wspólnego określają przepisy art. 31 i następnych k.r.o. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. W myśl art. 31 § 2 k.r.o. do majątku wspólnego należą w szczególności:
- pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
- dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
- środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków. Zgodnie z ogólną regułą, wyrażoną w art. 31 § 1 k.r.o., wspólność ustawowa powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. Wejście określonego przedmiotu do majątku wspólnego małżonków nic zależy od sposobu nabycia tego przedmiotu, nabycie musi jednak nastąpić w trakcie trwania wspólności majątkowej. W skład tej wspólności wejdą zatem także przedmioty nabyte w drodze czynności prawnej dokonanej jedynie przez jednego z małżonków. Przedmioty wchodzące w skład majątku osobistego każdego z małżonków określa Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 33 i jest to wyliczenie wyczerpujące. W okolicznościach sprawy niniejszej bezspornym była przynależność do majątku wspólnego nieruchomości położonej w S. oraz prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z własnością garażu. Dokonując ustaleń faktycznych w zakresie środków trwałych i obrotowych Przedsiębiorstwa (...)Sąd oparł się na pisemnej opinii biegłej w dziedzinie analizy ekonomicznej, księgowości i rachunkowości oraz podatków S. B., uzupełnionej opinią ustną. Dodać trzeba, iż opinia ta nie wyczerpuje wszystkich zagadnień związanych z rozliczeniem wnioskodawczym i uczestnika z tytułu prowadzonej przez uczestnika działalności gospodarczej w trakcie trwania małżeństwa. Z opinii tej wynika, że wartość pojazdów oraz komputera O. uległa umorzeniu, bowiem kwota umorzenia odpowiada wartości początkowej tych składników. jest to jednak wyłącznie zapis ewidencyjno-księgowy, a dla rozliczenia w ramach podziału majątku należy uwzględnić wartość rynkową tych składników majątkowych, co biegła wskazuje w opinii. Jak już zaznaczono, podział majątku wspólnego obejmuje składniki należące do tego majątku w dacie ustania wspólności majątkowej oraz istniejące w chwili dokonywania podziału. Nie pozwala to uwzględnić jako odrębnych składników majątku podlegających podziałowi tych ruchomości, które zostały przed dokonaniem podziału zbyte — i to niezależnie od okoliczności tegoż zbycia. W tym natomiast zakresie może wchodzić w grę ewentualne rozliczenie ich wartości. Wnioskodawczyni podnosiła w toku postępowania, iż uczestnik w okresie od 1 stycznia 2008 roku do 2 lipca 2008 roku wyprzedawał majątek firmy nie czyniąc żadnych inwestycji. Środki uzyskane z tej sprzedaży nie znalazły się także na rachunku firmowym, a zatem dochód z tego tytułu powinien zostać między stronami rozliczony. W ustnej opinii uzupełniającej biegła S. B. podała, iż dochód firmy prowadzonej przez uczestnika, uwzględniający wszystkie przychody i wszystkie koszty, w okresie od 1 stycznia 2008 roku do 30 czerwca 2008 roku wyniósł 33.202,01 zł (k. 184). Kwota ta sama w sobie nie jest elementem wartości firmy na datę ustania wspólności majątkowej wnioskodawczym i uczestnika, czyli na dzień 2 lipca 2008 roku, a zatem nie podlega wyodrębnieniu jako osoby składnik majątku istniejący na datę ustania wspólności majątkowej. Odrębną natomiast kwestią jest ewentualne rozliczenie tej kwoty przy dokonywaniu podziału majątku wspólnego. Zgodnie z treścią art. 45 § 1 zdanie pierwsze k.r.o. każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny (art. 45 § 2 k.r.o.). Z powyższego wynika, że rozliczenia z tytułu nakładów i wydatków dokonuje się przy podziale majątku. Nie uwzględnia się ich zatem jako odrębnych składników przy ustalaniu składu majątku dorobkowego. Z przytoczonych powyżej względów Sąd ustalił, iż w skład majątku wspólnego wnioskodawczym i uczestnika, których małżeńska wspólność majątkowa ustała wskutek orzeczenia rozwodu wyrokiem Sadu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 10 czerwca 2008 roku w sprawie sygn. akt I C 1511/07 wchodzą następujące składniki majątkowe:
- zabudowana nieruchomość położona w S. przy ul. (...), oznaczona w ewidencji gruntów numerem działki (...), dla której to nieruchomości w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Mazowieckim prowadzona jest księga wieczysta numer (...);
- udział w wysokości (...) części w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu położonej w T. przy ul. (...), o powierzchni 0,8792 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem (...), dla której to nieruchomości w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Mazowieckim prowadzona jest księga wieczysta numer (...) wraz z prawem własności posadowionego na tej działce boksu garażowego numer (...);
- Przedsiębiorstwo Handlowe (...)wraz z: a) wyposażeniem i środkami trwałymi: samochód O. (...) o numerze rejestracyjnym (...), samochód F. (...) o numerze rejestracyjnym (...), komputer (...), skuter (...), b) środkami obrotowymi obejmującymi: - towary handlowe o wartości magazynowej brutto 86.856 zł, - środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym numer (...) w (...) Bank S.A. w kwocie 509,11 zł oraz na rachunku bankowym Banku (...) S.a. w kwocie 17,25 zł
- wierzytelność wynikająca z prawomocnego nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym przez Sąd okręgowy w Łodzi - Sąd Gospodarczy w dniu 15 listopada 2004 roku w sprawie z powództwa K. G. przeciwko J. M.