Sygn. akt III AUa 275/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2014 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Zofia Rybicka - Szkibiel (spr.) Sędziowie: SSA Romana Mrotek SSO del. Aleksandra Mitros Protokolant: St. sekr. sąd. Elżbieta Kamińska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. w Szczecinie sprawy R. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o rentę z tytułu niezdolności do pracy na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt VI U 3082/12 oddala apelację. SSA Romana Mrotek SSA Zofia Rybicka - Szkibiel SSO del. Aleksandra Mitros Sygn. akt III AUa 275/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 21.09.2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił R. K. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (na dalszy okres, z ogólnego stanu zdrowia), ponieważ Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 18.09.2012r. stwierdziła, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy. W odwołaniu od decyzji organu rentowego ubezpieczony podniósł, że nie odzyskał jeszcze zdolności do pracy w budownictwie, tj. w zawodzie, po przebytym zawale serca, a przedmiotowe badanie lekarskie nie było celowane w jego podstawowe schorzenie kardiologiczne. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wskazał, że ubezpieczony w okresie do 30.06.2012 pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 5.02.2014 roku zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego i przyznał ubezpieczonemu ponownie prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 01.07.2012 roku do 30.04.2014 roku. Sąd I Instancji ustalił, że R. K., urodzony (...), legitymuje się wykształceniem zasadniczym zawodowym w zawodzie betoniarz-zbrojarz i pracował dotychczas, kolejno, na stanowiskach: pracownika fizycznego w okresie od 15 września 1976 r. do 1 sierpnia 1977 r., betoniarza w okresie od 12 listopada 1979 r. do 30 kwietnia 1983 r., murarza w okresie od 3 maja 1983 r. do 29 sierpnia 1986 r., robotnika budowlanego w okresie od 2 września 1986 r. do 28 lutego 1989 r. W okresie od 15 lutego 1989 r. do 7 października 1991 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie murarstwa, tynkarstwa, malarstwa i dekarstwa. Następnie podjął zatrudnienie na stanowisku murarza w okresie od 27 lutego 1992 r. do 20 sierpnia 1992 r., , od 1 grudnia 1992 r., do 29 grudnia 1992 r., , od 2 maja 1993 r. do 23 lipca 1993 r., pracownika fizycznego w okresie od 1 października 1994 r. do 31 lipca 1995 r., murarza w okresie od 2 sierpnia 1995 r. do 31 października 1995 r., stolarza-pracownika budowlanego w okresie od 4 maja 1998 r. do 13 kwietnia 2000 r., murarza-tynkarza w okresie od 1 kwietnia 2000 r. do 30 września 2000 r., murarza od 1 grudnia 2002 r. do 18 maja 2009 r. W okresie od 19 maja 2009 r. do 30 kwietnia 2010 r. ubezpieczony pobierał rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z uwagi na rozpoznanie choroby niedokrwiennej serca pod postacią przebytego zawału STEMI ściany dolnej w listopadzie 2008 r. leczonego PTCA z implantacją stentu do CX BMS. W okresie od dnia 1 maja 2010 r. do 30 czerwca 2012 r. ubezpieczonemu przyznano prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z uwagi na rozpoznanie przebytego zawału STEMI ściany dolnej w listopadzie 2008 r. leczonego PTCA z implantacją stentu do LTW. W badaniu EKG stwierdzono EF = 45-50%, powiększone jamy lewej prawej komory serca, akinezę podst. segmentu ściany dolnej, hipokinezę ściany tylnej, test wysiłkowy przerwano w 7 met w 4 minucie ze względu na duszność bez istotnych zmian z zapisie EKG, niska tolerancja wysiłku fizycznego. W dniu 21 maja 2012 r. ubezpieczony złożył w organie rentowym wniosek o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na dalszy okres. W dniu 25 lipca 2012 roku Lekarz Orzecznik ZUS, po przeprowadzonym badaniu uznał, że R. K. nie jest osobą niezdolną do pracy. Lekarz orzecznik ZUS rozpoznał u ubezpieczonego chorobę wieńcową z przebytym zawałem serca, po leczeniu PTCA ze stentem, oraz nadciśnienie tętnicze. Po złożeniu przez ubezpieczonego sprzeciwu od powyższego orzeczenia został on poddany badaniu przez Komisję Lekarską ZUS, która w orzeczeniu z 18 września 2012 roku podtrzymała opinię Lekarza Orzecznika ZUS. Komisja Lekarska ZUS rozpoznała u ubezpieczonego analogiczne schorzenia co Lekarz Orzecznik ZUS. Na dzień wydawania zaskarżonej decyzji oraz po dniu 30 czerwca 2012 r. u R. K. istniały podstawy do rozpoznania: - choroby niedokrwiennej serca w okresie przewlekłej, ustabilizowanej niewydolności wieńcowej II CCS, stanu po przebytym w listopadzie 2008 r. zawale serca, niepowikłanym, STEMI ściany dolnej w przebiegu krytycznego zwężenia tętnicy okalającej lewej LCx, stanu po doraźnej angioplastyce wieńcowej PTCA tętnicy okalającej lewej z implantacją stentu BMS, - nadciśnienia tętniczego w II okresie WHO, - otyłości prostej BMI 30,3 kg/m2, - hyperlipidemii. Z uwagi na rozpoznane schorzenia ubezpieczony jest nadal po dniu 30 czerwca 2012 r. częściowo niezdolny do pracy okresowo do 30 czerwca 2014 r. Ubezpieczony nie może aktualnie podjąć zatrudnienia zgodnego ze swoimi kwalifikacjami, tj. pracy na stanowisku murarza, malarza, betoniarza W przypadku ubezpieczonego przeciwwskazana jest praca wymagająca znacznego wysiłku fizycznego i praca wykonywana na wysokości. W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie zasługiwało na uwzględnienie i wskazał na przepisy art. 57 ust. 1, art. 12 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity opubl. w Dz. U. z 2013 roku, poz. 1140, ze zm.) - zwaną dalej ustawą emerytalną - jednocześnie przytaczając ich treść. Sąd pierwszej instancji podniósł, że w sprawie istotnym było ustalenie, czy ubezpieczony, któremu przysługiwało prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia 30.06.2012r. i który zgłosił wniosek o ponowne przyznanie prawa do renty, jest w dalszym ciągu niezdolny do pracy, czy też jego niezdolność do pracy ustała. Sąd meriti wyjaśnił, że częściowa niezdolność do pracy jest wynikiem utraty w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. O częściowej niezdolności do pracy nie decyduje sam fakt występowania schorzeń, lecz ocena, czy i w jakim zakresie wpływają one na utratę zdolności do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2000 r., sygn. akt II UKN 113/00; publ. OSNAP 2002/14/343). Wymóg utraty zdolności do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami w stopniu znacznym wskazuje zatem na możliwość zachowania nieznacznej zdolności do pracy. Dokonując ustaleń w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy oparł się o analizę dostępnej dokumentacji dotyczącej ubezpieczonego oraz o przeprowadzone w toku postępowania sądowego dowody z opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów różnych specjalności, właściwych dla schorzeń ubezpieczonego. Autentyczność dokumentów nie była przez strony kwestionowana i nie budziła wątpliwości Sądu. Zostały one sporządzone w sposób zgodny z przepisami prawa, przez uprawnione do tego osoby, w ramach ich kompetencji, oraz w sposób rzetelny. Sąd dał wiarę wydanym w sprawie opiniom biegłych sądowych lekarzy specjalistów odnośnie rozpoznanych u ubezpieczonego schorzeń, nie znajdując podstaw do ich podważenia (prawidłowość tych rozpoznań nie została też zakwestionowana przez żadną ze stron). Sąd oceniając jednak trafność wyprowadzonych przez biegłych wniosków co do zachowania przez ubezpieczonego zdolności do pracy, wziął dodatkowo pod uwagę to, czy biegli w należyty sposób rozumieli to pojęcie, tj. czy kierowali się wyłącznie definicją zawartą w przytoczonym wyżej przepisie art. 12 ustawy emerytalnej. Sąd zwrócił bowiem uwagę, że rozbieżność w ostatecznych wnioskach biegłych (biegły kardiolog w treści wydanej przez siebie opinii zamieścił literalny wniosek, iż ubezpieczony jest zdolny do pracy z przeciętnym obciążeniem fizycznym dostępnej na rynku pracy, podczas gdy biegła z zakresu medycyny przemysłowej B. B. (opinia uzupełniająca k. 59) ostatecznie uznała, że bezsprzecznie ubezpieczony jest częściowo okresowo niezdolny do pracy) świadczyła bowiem o tym, że błędem byłoby wyłącznie oparcie się na literalnym brzmieniu opinii, a konieczne było wzięcie pod uwagę całego toku rozumowania biegłych i samodzielne wyprowadzenie na tej podstawie wniosków. Sąd orzekający wskazał, że ma pełną świadomość tego, iż warunkująca powstanie prawa ocena niezdolności do pracy w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych musi znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłych posiadających odpowiednią wiedzę medyczną adekwatną do rodzaju schorzeń ubezpieczonego i jakkolwiek ocena częściowej niezdolności do pracy, w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania pracy, wymaga z reguły wiadomości specjalnych (opinii biegłego z zakresu medycyny), to jednak ostateczna ocena, czy ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy musi uwzględniać także inne elementy, w tym zwłaszcza poziom kwalifikacji ubezpieczonego, możliwości zarobkowania w zakresie tych kwalifikacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne (art. 12 ust. 1 i 3 oraz art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej w związku z art. 278 § 1 k.p.c.). Ocena ta ma charakter prawny, stanowiąc subsumcję stanu faktycznego do norm prawnych i może jej dokonać wyłącznie Sąd, a nie biegły. Trzeba przy tym podkreślić, że w świetle brzmienia przywołanych na wstępie przepisów, orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy nie wymaga stwierdzenia, że osoba ubezpieczona nie może pracować w jakimkolwiek zawodzie, a jedynie przesądzenia, że nie może ze względu na stan zdrowia, pracować w zawodzie (na stanowisku pracy) zgodnym z jej kwalifikacjami. Wyjaśnienie treści pojęcia „pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” wymaga uwzględnienia zarówno kwalifikacji formalnych (czyli zakresu i rodzaju przygotowania zawodowego udokumentowanego świadectwami, dyplomami, zaświadczeniami), jak i kwalifikacji rzeczywistych (czyli wiedzy i umiejętności faktycznych, wynikających ze zdobytego doświadczenia zawodowego). Przy ocenie niezdolności do pracy dla celów rentowych bardziej istotne są kwalifikacje rzeczywiste. Odnosząc więc powyższe do realiów niniejszej sprawy, trzeba wskazać, iż z poczynionych w niej ustaleń wynika, iż ubezpieczony posiada wykształcenie zawodowe w zawodzie betoniarz-zbrojarz, w wyuczonym pracował w latach 1979-1983. Następnie w przebiegu pracy zawodowej pracował głównie jako murarz) i murarz tynkarz. W okresie od 15 lutego 1989 r. do 7 października 1991 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie murarstwa, tynkarstwa, malarstwa i dekarstwa. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, iż biegli uznali, że u R. K. po dniu 30 czerwca 2012 r. istniały podstawy do rozpoznania: choroby niedokrwiennej serca w okresie przewlekłej, ustabilizowanej niewydolności wieńcowej II CCS, stanu po przebytym w listopadzie 2008 r. zawale serca, niepowikłanym, STEMI ściany dolnej w przebiegu krytycznego zwężenia tętnicy okalającej lewej LCX, stanu po doraźnej angioplastyce wieńcowej PTCA tętnicy okalającej lewej z implantacją stentu BMS, nadciśnienia tętniczego w II okresie WHO, otyłości prostej BMI 30,3 kg/m2, hyperlipidemii. Biegły kardiolog oraz początkowo biegła z zakresu medycyny pracy uznali jednak, że rozpoznane schorzenia nie powodują niezdolności ubezpieczonego do pracy na ogólnym rynku pracy. Jednocześnie jednak biegła B. B. wskazała, że stwierdzone schorzenia stanowią przeciwwskazanie do pracy wymagającej znacznego wysiłku fizycznego i wykonywanej na wysokości. Mając na uwadze powyższe, o ile Sąd podzielił w całej rozciągłości opinię biegłych co do rozpoznanych u ubezpieczonego schorzeń ze specjalności biegłych, o tyle co do wniosków końcowych, uznał za prawidłową wyłącznie ostateczną opinię biegłej z zakresu medycyny przemysłowej B. B.. Należało bowiem dostrzec, że biegły kardiolog oraz początkowo biegła z zakresu medycyny pracy nie odnosili się do rzeczywistych kwalifikacji ubezpieczonego, skupiając się na wyjaśnieniach, że jest on zdolny do pracy na ogólnym rynku pracy. Tymczasem z ustaleń stanu faktycznego wynika, że ubezpieczony ma wykształcenie zawodowe w zawodzie betoniarz-zbrojarz, zaś w czasie swojej aktywności zawodowej pracował jako murarz i są to ciężkie prace fizyczne, a jak zauważyła biegła B. B. ubezpieczony takich prac aktualnie wykonywać nie może. Biegła ta bowiem w opinii uzupełniającej (k. 59) podkreśliła, że rozpoznane u ubezpieczonego zaburzenia stanowią przeciwwskazanie do wykonywania ciężkiej pracy fizycznej i pracy na wysokości, a w konsekwencji uniemożliwiają ubezpieczonemu podjęcie zatrudnienia w zawodzie murarza, pracownika budowlanego, malarza i betoniarza. W tej sytuacji Sąd Okręgowy przy ustalaniu wpływu schorzeń ubezpieczonego na zdolność wykonywania przez niego pracy zawodowej oparł się na ostatecznej ekspertyzie biegłej z zakresu medycyny przemysłowej B. B.. W ocenie Sądu zarówno stopień przyjętej przez biegłą niezdolności do pracy - częściowa niezdolność do pracy – jak i jej okresowy charakter – do 30 września 2014 r. - nie budzi wątpliwości. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz rozważania prawne Sąd Okręgowy na podstawie art. 477
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.