← Polska

II C 1484/14

Sygn. akt II C 1484/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2015 roku SĄD OKRĘGOWY W ŁODZI II WYDZIAŁ CYWILNY w składzie: Przewodniczący: S.S.O. Marek Kruszewski Protokolant: Marta

§ 2k.c.

i art. 424 1 §1 i 2 k.p.c. Stosownie do treści art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. W niniejszej sprawie owo działanie władzy publicznej, jak wynika z treści pozwu, miało polegać na wydaniu niewłaściwego orzeczenia, które jest prawomocne. Zachodzi więc sytuacja opisana w przepisie art.

§ 2

k.c., który wszedł w życie 1 września 2004r., a więc obowiązywał w dacie wydania wyroku z 22 września 2009r., który ma być źródłem deliktu. Odpowiedzialność deliktowa Skarbu Państwa, oparta na art. 417 k.c. i art.

k.c., powstaje wówczas, gdy spełnione są łącznie jej trzy ustawowe przesłanki: bezprawność działania lub zaniechania sprawcy, szkoda oraz normalny związek przyczynowy między bezprawnym zachowaniem sprawcy a szkodą. Kolejność badania przez sąd powyższych przesłanek nie może być dowolna. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie działania (zaniechania), z którego, jak twierdzi poszkodowany, wynikła szkoda oraz dokonanie oceny jego bezprawności, następnie ustalenie czy wystąpiła szkoda i jakiego rodzaju i dopiero po stwierdzeniu, że obie te przesłanki zachodzą, możliwe jest zbadanie istnienia między nimi normalnego związku przyczynowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2012 r. II CSK 648/11, Lex nr 1215614). Stosownie do art.

§ 2k.c., obowiązującego od 1 września 2004 r.

(ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2004 r. Nr 162 poz. 1692) jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Przytoczony przepis stanowi podstawę prawną roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej wydaniem niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej. Przy czym wymóg, by orzeczenia były prawomocne, a decyzje ostateczne oznacza, że podmiot zainteresowany uzyskaniem odszkodowania wyczerpał już tok instancji, bowiem komentowany przepis w swoim założeniu nie może zastępować właściwego toku instancji lub stanowić dla niego alternatywy. Uwzględnienie skargi i stwierdzenie niezgodności z prawem badanego orzeczenia nie eliminuje tego orzeczenia z obrotu prawnego, lecz otwiera drogę do dochodzenia odszkodowania. Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej jest zatem przede wszystkim stwierdzenie tej niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu. Wynika z tego, że sąd rozpoznający roszczenie odszkodowawcze nie może samodzielnie ustalić niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej. Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej nastąpić może tylko według przepisów tego postępowania, w którym wydane zostało dane rozstrzygnięcie. Środkiem prawnym mającym na celu kontrolę orzeczeń sądów powszechnych z punktu widzenia legalności jest skarga kasacyjna, która przysługuje do Sądu Najwyższego od wyroków i niektórych postanowień wydanych przez sąd drugiej instancji. Skargę tę można oprzeć na podstawach naruszenia prawa materialnego lub procesowego, czyli na zarzutach zmierzających do wykazania niezgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem. Środkiem prawnym mającym na celu kontrolę orzeczeń sądów powszechnych z punktu widzenia legalności jest również skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarga kasacyjna i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia stanowią środki spójne, komplementarne, uzupełniające się i niekolidujące ze sobą. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia co do zasady przysługuje od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji (art. 424 1 § 1 k.p.c.). Stosownie do treści art. 424 1a §1 k.p.c. od wyroków sądu drugiej instancji, od których wniesiono skargę kasacyjną, oraz od orzeczeń Sądu Najwyższego skarga nie przysługuje. Orzeczenie Sądu Najwyższego wydane na skutek wniesienia skargi kasacyjnej traktuje się jak orzeczenie wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi (§2). W wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych (art. 424 1b k.p.c.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że wskazane przez powoda orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Łodzi wydane w sprawie o sygn. akt III AUa 1224/03 jest prawomocne. Co do zasady więc, M. G.

(1)przysługiwała skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Wobec tego jednak, że opisany wyżej wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi został wydany 22 września 2014 r., uprawnienie powoda do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem tego prawomocnego orzeczenia już wygasło (art. 424 6 §1 k.p.c.). Jednocześnie powód nie dysponuje żadnym innym orzeczeniem stwierdzającym, że wskazane przez powoda orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Łodzi, jest niezgodne z prawem, względnie - że postępowania zmierzające do uzyskania takich prejudykatów wytoczone na podstawie art. 424 1 i nast. k.p.c. toczą się i nie uległy zakończeniu. Za takowy prejudykat nie może zostać uznane orzeczenie Sądu Najwyższego odrzucające kasację. Przez skargę kasacyjną „wniesioną” należy rozumieć skargę „wniesioną skutecznie”, tj. taką, która nie została odrzucona, a Sąd Najwyższy poddał ją co najmniej tzw. przesądowi (art. 398 9 k.p.c.) albo rozpoznał po przyjęciu do rozpoznania (podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 maja 2008 r. wydanym w sprawie II CNP 38/08, Lex nr 494146). W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż nie istnieje prejudykat przesądzający o wadliwości aktu indywidualnego, a zatem nie ma podstaw do przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody powstałe na skutek wydania orzeczenia niezgodnego z prawem. Nadto nie zachodzi też żadna z sytuacji wyjątkowych z art. 424 1b k.p.c. uzasadniających przyznanie odszkodowania, pomimo braku prejudykatu. Nie ma podstaw do przyjęcia w niniejszej sprawie, iż w tym wypadku powodowi skarga o stwierdzenie niezgodności w ogóle nie przysługiwała, a nawet gdyby przyjąć pogląd odmienny, nie ma możliwości zastosowania art. 424 1b k.p.c., jako że powód nie skorzystał z przysługującego mu środka prawnego jakim jest kasacja i nie wniósł jej skutecznie do Sądu Najwyższego. Artykuł 424 1b k.p.c. dopuszcza przyznanie stronie odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. Jak zostało wcześniej wskazane powód nie skorzystał w sposób skuteczny ze wszystkich przysługujących mu środków prawnych, gdyż wniesiona kasacja została odrzucona. Niezależnie od powyższych rozważań, nawet gdyby przyjąć, iż możliwe byłoby żądanie przez powoda stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem jako przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej będącej przedmiotem tego procesu, konieczne byłoby wykazanie, że prawomocne orzeczenie Sądu Apelacyjnego narusza podstawowe zasady porządku prawnego czy też jest sprzeczne z prawem w sposób ewidentny. Tymczasem, z przytoczonej przez powoda argumentacji nie wynika tego rodzaju niezgodność z prawem wyroku z 22 września 2004r. Sąd nie dopatrzył się w wydanym orzeczeniu Sądu Apelacyjnego w Łodzi żadnej sprzeczności z zasadniczymi przepisami ani z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć. Sam fakt, iż Sąd Apelacyjny wydał orzeczenie, uznając za Sądem Okręgowym za wiarygodną opinię biegłego sądowego wydaną w tamtym postępowaniu, nie przesądza o niewłaściwego zastosowaniu prawa, czy szczególnie rażąco błędnej jego wykładni, jako że Sąd Apelacyjny za Sądem Okręgowym oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, uczynił to w ramach przysługującej mu swobody w ocenie dowodów, co jest jak najbardziej umocowane w prawie – art. 233 k.p.c. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się także, aby Sąd Apelacyjny w Łodzi rozpoznając sprawę III AUa 1224/03 dopuścił się rażąco błędnej wykładni prawa, skutkującym niezgodnością tego orzeczenia z prawem. Należy podzielić pogląd Sądu Najwyższego zawarty w postanowieniu z dnia 15 października 2014 r. w sprawie III CNP 13/14 (Lex nr 1532742), że niezgodność z prawem w rozumieniu art. 424 1 k.p.c. w związku z art.

§2k.c.

ma charakter kwalifikowany i zachodzi tylko wtedy, gdy przy wydaniu orzeczenia dopuszczono się rażąco błędnej wykładni prawa lub rażąco niewłaściwego zastosowania prawa w zakresie regulacji istotnych i nie uzasadniających odmiennych ocen. W szczególności uznaje się, że nie stanowi takiego uchybienia opowiedzenie się przez orzekający sąd za jedną z możliwych interpretacji przepisów prawa, przeciwny bowiem pogląd zagrażałby takim wartościom, jak stabilność obrotu prawnego, swoboda sądu w ocenie materiału dowodowego i stosowaniu prawa. Argumentację tę można uzupełnić jeszcze o stwierdzenie, że proces o odszkodowanie nie może pełnić funkcji „superinstancji”, w toku której dokonuje się ponownej oceny prawomocnie rozstrzygniętego sporu. Orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi zatem mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności. Powód w niniejszym postępowaniu nie wykazał, iż we wskazanym przez niego postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi zachodziła tak zdefiniowana niezgodność z prawem (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2014 r. w sprawie IV CNP 70/13, Lex nr 1548264) Reasumując, w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Łodzi na podstawie art.

§ 2k.c.

W ocenie Sądu pozew jest próbą podważenia i dokonania ponownej analizy prawomocnie ukończonej sprawy oraz prawomocnego orzeczenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności powództwo należało oddalić. Rozstrzygając o kosztach Sąd wykorzystał szczególne unormowanie zawarte w art. 102 k.p.c. i obciążył powoda zwrotem pozwanemu jedynie częściowych kosztów zastępstwa procesowego, a mianowicie kwotą 600 zł, uznając, iż przeciwne rozstrzygnięcie stanowiłoby dla M. G.

(1)nadmierną dolegliwość oraz znacząco pogorszyłoby jego i tak trudną sytuację osobistą i majątkową. Powód jest osobą schorowaną i nigdzie nie pracuje. Jak wynika ze złożonego oświadczenia utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości 1.830 zł miesięcznie. Na podstawie § 6 pkt 6 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461) orzeczono o należnym wynagrodzeniu pełnomocnika powoda z urzędu.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.