Sygn. akt V U 60/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lipca 2015 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Regina Stępień Protokolant: star. sekr. sądowy Ewelina Trzeciak po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2015 r. w Legnicy sprawy z wniosku Z. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o emeryturę górniczą na skutek odwołania Z. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 20 października 2014 r. znak (...) oddala odwołanie Sygn. akt VU 60/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 20 października 2014 r. w sprawie (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w L. odmówił wnioskodawcy Z. K. prawa do emerytury górniczej. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy przytoczył treść przepisu art. 50a ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym emerytura górnicza przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie trzy warunki: 1) ukończył 55 lat życia, 2) ma okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej określonej art. 50c ust. 1, 3) nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu Państwa. Wnioskodawca nie posiada prawa do przedmiotowego świadczenia, ponieważ udowodnił 23 lata, 6 miesięcy i 28 dni pracy górniczej – wobec wymaganych ustawą 25 lat. Od powyższej decyzji odwołanie złożył wnioskodawca Z. K. zarzucając naruszenie: 1) przepisów proceduralnych, tj.: – naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 124 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie celem prawidłowego rozpatrzenia wniosku ubezpieczonego o przyznanie świadczenia emerytalnego, – naruszenie art. 107 k.p.a. w zw. z art. 33 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe (Dz.U. 2011 Nr 237, poz. 1412) poprzez zaniechanie wskazania w treści zaskarżonej decyzji zarówno podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienia faktycznego i prawnego, pozwalających na dostateczne wyjaśnienie podstaw podjętej przez organ rentowy decyzji, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: – naruszenie art. 50e w zw. z art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu prawnego i faktycznego w sprawie, jak również poprzez zaniechanie zaliczenia ubezpieczonemu do stażu pracy górniczej faktycznie wykonywanych prac w przodkach w rozumieniu powołanej ustawy, a tym samym poprzez niewłaściwe naliczenie wypracowanego przez ubezpieczonego stażu ubezpieczeniowego i w konsekwencji nieprzyznania ubezpieczonemu prawa do świadczenia emerytalnego, – naruszenie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz.U. 2012, poz. 461 ze zm.) w zw. z art. 50e ustawy emerytalnej poprzez niezaliczenie do okresu wykonywania przez ubezpieczonego pracy górniczej okresu odbytej służby wojskowej, a tym samym nieprawidłowego naliczenia stażu ubezpieczeniowego. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że w okresie od czerwca 1991 r. do końca 1998 r. wykonywał prace w tzw. ,,przodku” stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w rozumieniu ustawy emerytalnej. Pomimo wskazania przez pracodawcę w treści świadectw pracy, iż w ww. okresie Z. K. świadczył prace na stanowisku ,,ślusarz – mechanik maszyn i urządzeń górniczych pod ziemią”, wnioskowa argumentował, że prace świadczone w tym okresie miały charakter prac w przodku. Organ ubezpieczeniowy powinien uwzględnić taką okoliczność przy obliczaniu stażu ubezpieczeniowego. Zgodnie z regulacją art. 50 d ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, przy ustaleniu prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym pod ziemią zalicza się w wymiarze póltorakrotnym okresy pracy w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych. Ubezpieczony wykonywał pracę podlegającą regulacji przepisu art. 50e ustawy emerytalnej nie tylko w okresie 01 marca 1995 r. do 31 lipca 1998 r. w ramach stanowiska ,,młodszy górnik operator s.m.g pod ziemią”, za które naliczono mu 778 dniówek półtorakrotnych, ale również przed tym okresem, tj. do czerwca 1991 r. W ocenie odwołującego, organ rentowy niezasadnie zaniechał również zaliczenia do stażu emerytalnego odbytej przez niego służby wojskowej. Ubezpieczony odbywał służbę wojskową w czasie trwania stosunku pracy, a dokładnie w czasie zatrudnienia na stanowisku ślusarza mechanika maszyn i urządzeń górniczych pod ziemią. Po zakończeniu służby, w wymaganym terminie, podjął pracę u dotychczasowego pracodawcy. Stawiając powyższe zarzuty wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia emerytalnego od daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia emerytalnego oraz zasądzenie na rzecz ubezpieczonego kosztów postępowania. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie uzasadniając swoje stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Organ rentowy wskazał nadto, że do okresów pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1 ustawy emerytalnej zaliczono wnioskodawcy pracę w (...) S.A. Oddział Zakładów (...) w okresach wskazanych w piśmie z dnia 15 stycznia 2015 r. w wymiarze 22 lat, 1 miesiąca i 9 dni z przelicznikiem 1,5 oraz 1 rok, 5 miesięcy i 19 dni pracy górniczej z przelicznikiem 1,8 (778 dniówek – 2 lata, 11 miesięcy i 8 dni) zgodnie z zaświadczeniem zakładu pracy z dnia 03 września 2003 r. Zakład Ubezpieczeń wyłączył z okresów pracy górniczej okres służby wojskowej, przerwy po odbyciu służby wojskowej, urlopu bezpłatnego oraz usprawiedliwionej niepłatnej nieobecności. Do okresów pracy górniczej w rozumieniu art. 50e ustawy emerytalnej zaliczono wszystkie okresy pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i pełnym wymiarze czasu pracy, po wyłączeniu okresów nieskładkowych, ale z uwzględnieniem okresu od 03 października 2001 r. do 09 listopada 2001 r. (okres niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy); łącznie 22 lata, 2 miesiące i 17 dni. Sąd ustalił: Z. K. urodził się w dniu (...) Ma obecnie 52 lata. W dniu 08 września 2014 r. złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury górniczej. Na dzień złożenia wniosku wnioskodawca wykazał 23 lata, 6 miesięcy i 28 dni pracy górniczej i równorzędnej (z uwzględnieniem 778 dniówek przepracowanych w wymiarze póltorakrotnym oraz okresem niezdolności do pracy spowodowanym wypadkiem przy pracy) w rozumieniu art. 50a ust. 2 ustawy emerytalnej oraz 22 lata, 2 miesiące i 17 dni pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy z uwzględnieniem okresu zaliczanego do pracy górniczej. Okresy te dotyczyły zatrudnienia wnioskodawcy od dnia 31 sierpnia 1982r. do dnia 11 stycznia 2010 r. Z okresów tych wyłączono: – okres służby wojskowej od dnia 29 kwietnia 1984 r. do dnia 08 kwietnia 1986 r. wraz z przerwą po odbyciu służby wojskowej od dnia 09 kwietnia 1986 r. do dnia 05 maja 1986 r., – okres urlopu bezpłatnego od dnia 06 grudnia 1990 r. do dnia 01 maja 1991 r., – okres usprawiedliwionej nieobecności niepłatnej od dnia 12 stycznia 2010r. do dnia 27 stycznia 2010 r., – okresy nieskładkowe – pobierania zasiłku chorobowego w łącznym wymiarze 2 lat, 10 miesięcy i 23 dni. (bezsporne) W okresie 29 kwietnia 1984 r. do 08 kwietnia 1986 r. Z. K. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Od dnia 09 kwietnia 1986 r. do dnia 05 maja 1986 r. korzystał z przerwy po odbyciu służby wojskowej. (bezsporne) Wnioskodawca był zatrudniony w (...) S.A (...): - od 31 sierpnia 1982 r. do 28 lutego 1995 r. na stanowisku ślusarza mechanika maszyn i urządzeń górniczych pod ziemią, - od dnia 01 marca 1995 r. do 31 lipca 1998 r. na stanowisku młodszego górnika operator s.m.g. pod ziemią. W okresie od 1 marca 1995r. do 31 lipca 1998r. , będąc zatrudnionym na stanowisku młodszego górnika operatora s.m.g. pod ziemią wykonywał prace przodkowe pod ziemią – w ilości 778 dniówek. W okresie zatrudnienia na stanowisku ślusarza-mechanika maszyn i urządzeń górniczych – nie wykonywał prac przodkowych. Pracownicy zatrudnieni na tym stanowisku wykonywali prace mechaników sprzętu górniczego przede wszystkim na komorze mechanicznej. Zdarzało się, że do napraw sprzętu byli kierowani na miejsce, gdzie dana maszyna czy sprzęt górniczy uległ awarii. Ślusarze mechanicy, kiedy pracowali w przodku mieli przyznawane wyższe stawki wynagrodzenia tak jak pozostali górnicy tzw. stawki przodkowe. Stawki te były nawet dwukrotnie wyższe od stawek za prace nieprzodkowe. Praca w przodku każdej osoby była odnotowywania przez sztygarów na karcie pracy. Umieszczano tam dane odnośne każdego pracownika pracującego pod ziemią wraz adnotacją o rodzaju pracy, szczególnie, czy była to dniówka zwykła czy przodkowa. Pracujący w tych warunkach górnicy kontrolowali na bieżąco prawidłowość dokonywanych przez sztygara zapisów. (...) SA (...) pozostałym górnikom wystawiał zaświadczenia obrazujące faktyczną ilość dniówek przodkowych w spornym okresie. Dowody: - akta osobowe wnioskodawcy, - e-protokół z 1.07.2015r. (k.65-66 v) - zeznania świadków: S. F. 00:06:16-00:23:56, A. S. 00:23:56-00:36:08, wyjaśnienia wnioskodawcy 00:36:08-00:47:59 Sąd zważył: Odwołanie wnioskodawcy Z. K. nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 50a ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440) górnicza emerytura przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) ukończył 55 lat życia; 2) ma okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1; 3) nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Wiek emerytalny wymagany od pracowników – mężczyzn posiadających co najmniej 25 lat pracy górniczej i równorzędnej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1, wynosi 50 lat (art. 50a ust. 2 ustawy emerytalnej). Z uwagi na przewidziane w art. 50a ust. 1 kryterium wiekowe w postaci ukończenia 55 roku życia, Sąd nie rozważał sytuacji wnioskodawcy pod kątem spanienia przesłanek z tego przepisu. Z. K. urodził się w dniu (...), a zatem 55 lat wnioskodawca ukończy dopiero w dniu (...) Z tego powodu sytuacja wnioskodawcy wymagała rozważenia pod kątem spełnienia przesłanek z art. 50a ust. 2 oraz art. 50e ustawy emerytalnej, ponieważ stosownie do tego przepisu prawo do górniczej emerytury przysługuje pracownikom, którzy pracę górniczą wykonywali pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres wynoszący po najmniej 25 lat. Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił Z. K. przyznania prawa do emerytury górniczej ze względu na brak wymaganych co najmniej 25 lat pracy górniczej. Według wskazań Zakładu Ubezpieczeń ubezpieczony posiada 23 lata, 6 miesięcy i 28 dni pracy górniczej i równorzędnej, o której mowa w art. 50a ust. 2 ustawy emerytalnej oraz 22 lata, 2 miesiące i 17 dni pracy górniczej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w rozumieniu art. 50e ustawy emerytalnej – wobec wymaganych 25 lat. W toku postępowania tych istotnych ustaleń wnioskodawca nie kwestionował. Wnioskodawca nie akceptował natomiast odmowy zaliczenia do pracy górniczej okresu służby wojskowej, jak również odmowy zaliczenia większej ilości dniówek w okresie od czerwca 1991 r. do końca 1998 r. jako pracy w przodkach w rozumieniu ustawy emerytalnej. W tym zakresie wnioskodawca kwestionował nie sam fakt wliczenia tego okresu do stażu pracy górniczej w wymiarze 778 dniówek, argumentując, że świadczył pracę w przodku w większym rozmiarze niż wynikało to ze wskazań organu rentowego. Zaliczenie tego okresu zgodnie z regulacją art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej w wymiarze póltorakrotnym spowodowałoby nabycie przez niego uprawnień emerytalnych. Z przepisu art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej wynika, że przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym pod ziemią oraz w kopalniach siarki lub węgla brunatnego zalicza się w wymiarze półtorakrotnym okres pracy na obszarze Państwa Polskiego w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych. Kwestią wymagającą ustalenia Sądu było zatem to, czy wnioskodawca w spornym okresie przypadającym od marca 1991r. do lutego 1995r.wykonywał prace przodkowe (które liczone są przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej w wymiarze półtorakrotnym) – w takim zakresie jak w okresie od marca 1995r. do lipca 998r., za który pracodawca potwierdził 778 dniówek półtorakrotnych. Z przedłożonego przez wnioskodawcę w toku postępowania świadectwa pracy wydanego przez pracodawcę – (...) S.A. z dnia 16 lutego 2010 r. wynikało, że w okresie zatrudnienia w spółce Z. K. w okresie od 31 sierpnia 1982 r. do 28 lutego 1995 r. wykonywał pracę ślusarza mechanika maszyn i urządzeń górniczych pod ziemią, zaś od dnia 01 marca 1995 r. do 31 lipca 1998 r. wnioskodawca zatrudniony był jako młodszy górnik operator s.m.g. pod ziemią. Przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe nie wykazało jakoby praca ubezpieczonego w spornym okresie zatrudnienia była pracą przodkową wykonywaną w większej ilości dniówek niż wynikało to z zaświadczenia pracodawcy wystawionego w dniu 03 września 2003 r., a szczególnie by w okresie od czerwca 1991r. do lutego 1995r. wykonywał prace operatora sprzętu górniczego pod ziemią i by były to prace w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych. Takiemu uznaniu sprzeciwiają się dokumenty zawarte w aktach osobowych (umowa o pracę, angaże) gdzie wyraźnie stanowisko pracy wnioskodawcy jest określone jako stanowisko mechanika maszyn i urządzeń górniczych. Zaś osoba zatrudniona na takim stanowisku pracowała wprawdzie pod ziemia, ale przede wszystkim na komorze mechanicznej , a sporadycznie była kierowana do napraw sprzętu ma miejsce gdzie taka maszyna się znajdował. W tym również do przodka. Istotne dla oceny charakteru pracy wnioskodawcy jest również to, że ten sam zakład za okres 1995-1998 sporządził zgodnie z posiadaną dokumentacją prawidłowe zestawienie dniówek półtorakrotnych wnioskodawcy, kiedy faktycznie był zatrudniony jako górnik operator s.m.g. pod ziemią i rzeczywiście wykonywał prace w przodku. Podobnie słuchani w sprawie świadkowie potwierdzili, iż mieli prawidłowo rozliczone dniówki przodkowe, w tym również za okres 1991-
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.