k.c., z racji wiedzy o zawartej umowie i braku sprzeciwu odpowiada solidarnie z wykonawcą za zapłatę wynagrodzenia powoda, którego wartość odpowiada kwocie dochodzonej pozwem. Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 14 maja 2014 r. w sprawie II Nc 421/14 referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum w Szczecinie nakazał pozwanej zapłacić dochodzoną pozwem kwotę wraz kosztami procesu. Pozwana zaskarżyła nakaz w całości domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazała, że nie wyraziła zgody, nawet w sposób dorozumiany, na realizację przez powoda jako podwykonawcę spółki (...) prac objętych umową wskazaną w pozwie umową. Zarzuciła nadto, że powód nie wykazał, czy umowa o podwykonawstwo nr MU/Z/27/bud. (...) miała związek z zawartą umowa o wykonawstwo pomiędzy pozwaną a spółką (...), co jest istotne, gdyż w tym czasie równolegle na tym samym placu budowy prowadzone były dwie inwestycje, których wykonawcą była spółka (...) - jedna dotycząca prac realizowanych na zamówienie pozwanej i druga na zamówienie Wspólnoty Mieszkaniowej (...)
K.c. odpowiedzialność solidarną wraz ze spółką (...) za zapłatę jego wierzytelności. W porozumieniu wymieniono zawarte przez powoda i W. umowy, bez umowy nr (...)/bud. (...), wskazano też, które umowy z wymienionych zostały dotąd rozliczone. Pozwana zobowiązała się zapłacić kwotę 35 348,06 zł, wynikającą z umów (...)/bud. (...), MU/Z/18/bud/2013, MU/Z/9/bud.l5.2013. – w wysokości zaakceptowanej przez W.. Jednocześnie strony zastrzegły, że porozumienie nie wyczerpuje wszelkich roszczeń powoda, w szczególności z umów (...)/bud. (...) i nr MU/Z/17/bud. (...). Uzgodniona kwota została zapłacona. W tabeli pod nazwą „wykaz faktur podwykonawców nieuzgodnionych” syndyk masy upadłości spółki (...) ujął należności powoda jako „niezgłoszonego”. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał powództwo za uzasadnione w przeważającej części, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art.
Sąd zaznaczył, że zawarcie przez powoda umowy z (...) Przedsiębiorstwem Budownictwa (...) spółką akcyjną we W. nie było sporne, pozwana zakwestionowała zaś swą wiedzę i wyrażenie zgody na zawarcie umowy, a także związek tej umowy z pracami, których była inwestorem. W tym względzie Sąd przywołał regulacje dotyczące solidarnej odpowiedzialności inwestora z wykonawcą za wypłatę wynagrodzenia podwykonawcy wynikające z art.
k.c., poglądy doktryny oraz ugruntowane orzecznictwo w zakresie sposobów wyrażania zgody na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą (bierny - pasywny oraz czynny - aktywny) skutki ich wyrażenia oraz przesłanki uznawania zgód za skuteczne. W kontekście powyższego w ocenie Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie zeznania świadka M. D. dowodziły, że umowa z dnia 23 października 2013 r. zawarta pomiędzy głównym wykonawcą a powodem jako podwykonawcą została przedłożona do akceptacji pozwanej spółce jako inwestorowi. Świadek ten wskazał, że wszystkie umowy były przedstawiane do wiadomości i akceptacji, także umowa, której dotyczy spór. Zeznania świadka są w tym zakresie Sąd uznał za stanowcze i pewne, przyjmując, że podstawą do odmówienia im przymiotu wiarygodności nie mogą być zeznania świadków - pracowników pozwanej, że o żadnych umowach poza tą, na którą wprost nie wyrażono zgody, pozwana nie wiedziała. Zeznania pracowników pozwanej (S. i N.) Sąd ocenił jako mniej wiarygodne, niż zeznanie dyrektora spółki (...). Sąd zwrócił uwagę na pewien brak logiki w tych zeznaniach, wskazując, że np. J. S. zeznała jakoby o żadnych umowach nie wiedziała, lecz porozumienie z powodem zawarto, bo pozwana miała świadomość solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania W.. Biorąc pod uwagę, że owa solidarna odpowiedzialność jest pochodną czynnej lub milczącej akceptacji (w tym ostatnim wypadku wymagana jest znajomość warunków umowy) podwykonawcy, takie wyjaśnienie powodów zawarcia porozumienia skłania jednak do uznania, że to M. D. mówi prawdę, zeznając o przedstawianiu pozwanej wszystkich umów z podwykonawcami. W takiej sytuacji brak wyraźnego sprzeciwu zdaniem Sądu oznacz, w myśl przytoczonych wyżej przepisów, że na sporną umowę pozwana wyraziła zgodę. W ocenie Sądu do odmiennych wniosków nie mogła prowadzić tabela syndyka, w której powód widnieje jako niezgłoszony. Jest to dokument prywatny, z którego nie można odczytać, w jakich okolicznościach i na podstawie jakich dowodów został sporządzony, ponadto oświadczenie syndyka jest z natury swej następcze, syndyk nie był wszak obecny w firmie na etapie zawierania umów i wykonywania ich. W ocenie Sądu przyjęcie, że pozwana spółka jako inwestor przez brak sprzeciwu (tak jak to miało miejsce co do umowy nr (...)) wyraziła zgodę na zawarcie umowy o roboty budowlane wykonawcy z podwykonawcą, skutkowało przewidzianą w art.
solidarną odpowiedzialnością inwestora z wykonawcą za wypłatę wynagrodzenia podwykonawcy. Zgodnie z art. 366 § 1 k.c. powód mógł więc skutecznie domagać się wypłaty zaległego wynagrodzenia od obu dłużników łącznie lub od każdego z nich z osobna. Z powyższych względów Sąd przyjął, że pozwana odpowiada za zobowiązania wynikające z umowy nr (...), lecz nie w całym zakresie, objętym fakturą. Z zeznań przesłuchanych świadków, głównie Z. S., a także zeznań powoda wynika, że prace stwierdzone protokołem odbioru to w większości prace dotyczące zakresu umowy pozwanej. Wyjątek dotyczył studzienek, przy czym kierownik budowy wskazał, że dotyczyły one obu zakresów prac, powód dokonał tu bardziej precyzyjnego rozdzielenia, wskazując, iż na 20 wszystkich studzienek 4-5 przypadało na wspólnotę. Wobec tego pozycję dot. studzienek w kwocie netto uwzględniono do wysokości 75%, pozostałe uwzględniono w całości, co dało kwotę 16 551 zł. Odsetki za opóźnienie (art. 481 k.c.) zasądzono od dnia wniesienia pozwu, zgodnie z żądaniem, jako że była to data późniejsza niż dzień następny po dniu płatności faktury i późniejsza, niż czas zgłoszenia roszczenia inwestorowi. Sąd stanął na stanowisku, że nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia art. 5 k.c. Pozwana wskazywała w tym zakresie, że powód narusza zasadę uczciwości, bo zawarte przez strony porozumienie miało wyczerpywać roszczenia powoda, skoro powód nie zastrzegł w § 4 ust. 1 możliwości dochodzenia roszczeń z umowy nr (...). Wykładnia porozumienia, zaprezentowana przez pozwaną, nie ma jednak oparcia w umowie, porozumienie wprost wskazuje, że nie wyczerpuje wszystkich roszczeń powoda, a umowy nr (...) są tam wymienione jedynie przykładowo, na co wprost wskazuje sformułowanie „w szczególności”. Przyczyną, która zdaniem Sądu wyjaśnia brak w porozumieniu wymienienia roszczeń wynikających z umowy z dnia 23 października 2013 r., jest to, że na dzień przedstawienia roszczeń pozwanej, roboty objęte przedmiotową umową nie zostały jeszcze odebrane i w konsekwencji nie została jeszcze wystawiona obejmująca je faktura. Protokół odbioru prac objętych umową z dnia 23 października 2013 jest opatrzony datą 28 lutego 2014 r., a więc już po dniu zawarcia przez strony niniejszego postępowania porozumienia. Faktura została wystawiona dopiero dnia 10 marca 2014 r. W ocenie Sądu nie sposób w takiej sytuacji wymagać, aby porozumienie opatrzone datą wcześniejszą obejmowało roboty jeszcze nie odebrane. O kosztach procesu Sąd orzekł na postawie art. 98 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wywiodła strona pozwana. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: - art.
poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, przez przyjęcie, iż pozwana ponosi solidarną odpowiedzialność z firmą (...) za zapłatę wynagrodzenia za wykonane przez powoda jako podwykonawcę pracę w ramach zawartej z firmą (...) umowy nr (...)/bud. (...) z dnia 23 października 2013 r., pomimo niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego; - art. 233 § 1 w zw. z art. 232 i art. 3 k.p.c. poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż pozwana ponosi solidarną odpowiedzialność z firmą (...) za zapłatę wynagrodzenia za wykonane przez powoda jako podwykonawcę pracę w ramach zawartej z firmą (...) umowy nr (...)/bud. (...) z dnia 23 października 2013 r., a tym samym przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów; - art. 328 § 2 k.p.c. poprzez wadliwe sformułowanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które uniemożliwia pełną kontrolę instancyjną. W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych ewentualnie o uchylenie w zaskarżonej części wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pozwana podniosła, że nie miała wiedzy o treści spornej umowy nr (...)/bud. (...) z dnia 23 października 2013 r. ani o jej istotnych postanowieniach. Sąd I instancji wskutek wskazanych naruszeń reguł postępowania cywilnego w sposób niedostateczny ustalił stan faktyczny, a w konsekwencji niewłaściwie zastosował art.
Zarzuty apelacji i argumentacja przytoczona na ich uzasadnienie nie podważają ustaleń faktycznych Sądu I instancji i wyprowadzonych na ich podstawie wniosków, iż roszczenie powoda okazało się uzasadnione. Podkreślenia wymaga, że spór pomiędzy stronami dotyczył przede wszystkim kwestii, czy doszło do wyrażenia zgody przez pozwanego jako inwestora na zawarcie przez wykonawcę (...) S.A we W. umowy o roboty budowlane z powodem jako podwykonawcą. Norma art.
k.c wskazuje na wymóg zgody inwestora na zawarcie umowy o roboty budowlane z podwykonawcą. Podkreślić należy, że dla analizowanej zgody przepis § 2 art.
k.c. nie przewiduje żadnej formy szczególnej. Zastrzeżenie formy pisemnej pod rygorem nieważności dotyczy wyłącznie formy umowy o roboty budowlane, zawartej z podwykonawcą. Zgoda, do której nie stosuje się rygorów art. 63 § 2 k.c., może być wyrażona zatem w dowolny sposób dostatecznie ją ujawniający (art. 60 k.c.). Fakt, czy zgoda została wyrażona, podlega ocenie przez pryzmat zachowania inwestora i brzmienia art. 60 k.c. Zauważyć bowiem trzeba, iż na gruncie art.
zgoda wykonawcy może być wyrażona w dwojaki sposób - bierny (pasywny) oraz czynny (aktywny). Wyrażenie zgody w sposób bierny objawia się brakiem zgłoszenia na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń w terminie 14 dni od przedstawienia przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie. Przyjmuje się w takiej sytuacji fikcję prawną, że inwestor zgodę wyraził. W rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do uznania, aby zgoda inwestora w takiej formie została wyrażona. Drugi sposób wyrażenia zgody (czynny) może przybrać różną formę. Inwestor może wyrażać ją w sposób wyraźny pisemne bądź ustnie, albo poprzez inne zachowanie, które w sposób dostateczny ujawnia jego wolę (art. 60 k.c.). Może zatem nastąpić to poprzez czynności faktyczne, w sposób dorozumiany, na przykład przez tolerowanie obecności podwykonawcy na placu budowy, dokonywanie wpisów w dzienniku budowy, odbieranie wykonanych przez niego robót, oraz dokonywanie podobnych czynności. Przepis art.
nie uzależnia odpowiedzialności inwestora od przedłożenia mu dokumentacji, jeśli wyraża w sposób czynny zgodę na udział podwykonawcy w realizacji inwestycji. Może on uzyskać wiedzę o umowie pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą z dowolnego źródła, zarówno przed jej zawarciem, jak i później (tak też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2011r., sygn. III CSK 152/10, Lex nr 1102865; wyrok SN z dnia 2 lipca 2009r., sygn. V CSK 24/09, Lex nr 527185; wyrok SN z dnia 23 kwietnia 2008r., sygn. III CSK 287/07, Lex nr 398489). Strona pozwana kwestionując swoją odpowiedzialność podnosiła, że nie wyraziła zgody na zawarcie umowy pomiędzy (...) spółką akcyjną we W. a powodem. Zarzucając w apelacji naruszenie przepisu art. 233§1 k.p.c. wywodziła, że naruszenie tego przepisu polega na – nieprawidłowym jej zdaniem – przyjęciu przez Sąd I instancji, iż powód wykazał w toku postępowania okoliczności świadczące o wyrażeniu przez pozwaną jako inwestora w sposób dorozumiany zgody na zawarcie przez (...) umowy o podwykonawstwo. Zauważyć należy, że skarżąca kwestionowała w tym względzie ocenę dowodów jaką przeprowadził Sąd Rejonowy, uznając ją za stanowiącą przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i rozstrzygnięcie sprawy bez wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska skarżącego, iż Sąd Rejonowy dokonał wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, uznając, że pozwany wyraził zgodę na zawarcie umowy przez generalnego wykonawcę z powodem jako podwykonawcą. Podkreślić należy, że strona powodowa powołała się na konkretne okoliczności, świadczące jej zdaniem o zgodzie pozwanej na zlecenie podwykonawcy robót przy realizacji inwestycji. Powód wyrażenia takiej zgody upatrywał w szczególności w zawarciu przez strony porozumienia z dnia 27.02.2014 roku, wiedzy pozwanej o zawieraniu przez (...) z powodem umów, wskazując że tylko co do jednej umowy pozwana zgłosiła sprzeciw oraz w braku sprzeciwu co przedłożonej pozwanej spornej umowy. Sąd Rejonowy, opierając się na przeprowadzonych w sprawie dowodach z dokumentów w szczególności treści porozumienia z dnia 27 lutego 2014 roku, jak również zeznaniach świadków M. D.
Mając na uwadze te dowody i konfrontując je z zeznaniami świadka J. S., pełniącej funkcję zastępcy dyrektora ds. inwestycji, zawnioskowanego przez pozwaną na potwierdzenie stanowiska co do braku wyrażenia zgody na zawarcie przedmiotowej umowy przez powoda z firmą (...) – Sąd Rejonowy trafnie uznał zeznania tego świadka są niewiarygodne. Świadek z jednej strony zeznała bowiem, że nic nie wiedziała o pracach wykonywanych przez powoda i że tylko co do jednej umowy powoda był sprzeciw inwestora, oraz że inne projekty umów powoda z firmą (...) nie były przedkładane pozwanemu – z drugiej przyznała bezsporną okoliczność dokonania zapłaty przez pozwaną na rzecz powoda należności z trzech faktur, z trzech różnych umów powoda z Generalnym Wykonawcą, wyjaśniając że zapłata nastąpiła, gdyż „pozwana miała swiadomość solidarnej odpowiedzialności inwestora za te zobowiązania”. Takie zachowanie pozwanego – w ocenie Sądu Okręgowego – w istocie powinno być oceniane jako świadczące o świadomości i wiedzy pozwanej oraz stanowiące wyrażenie takim zachowaniem zgody na wykonywanie przez powoda robót na podstawie umowy z generalnym wykonawcą. Potwierdzeniem tej wiedzy, obok zeznań świadka M. D.
z art.
poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie pozwany udzielił zgody na zawarcie umowy wykonawcy z podwykonawcą w ramach inwestycji pozwanego. Ustosunkowując się do stanowiska skarżącego podniesionego na rozprawie apelacyjnej odnośnie braku solidarnej odpowiedzialności pozwanej jako inwestora za zobowiązana oparte na treści art.
k.c -z uwagi na odstąpienie przez Generalnego Wykonawcy od umowy zawartej z powodem, będącej przedmiotem sporu należy wskazać, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do odstąpienia od tej umowy w całości. W niniejszej sprawie analiza oswiadczeń woli Generalnego Wykonawcy zawartych w pismach z dnia 22 listopada 2013 r. składanych w stosunku do powoda - prowadzi do wniosku, że wolą Generalnego Wykonawcy było odstąpienie od umowy tylko w części dotyczącej robót nie wykonanych. Co do robót wykonanych – jak wynika z tego pisma - strony ustaliły, że będzie przeprowadzona inwentaryzacja, określająca zakres wykonanych robót. W sprawie niespornym jest także, iż taka inwentaryzacja została przeprowadzona, co potwierdzona przedłożony przez powoda protokół odbioru robót stanowiący podstawę żądania pozwu. Protokół ten określa procent zaawansowania danych robót i za wykonanie tylko tego zakresu robót powód dochodził zapłaty wynagrodzenia. W powyższych okolicznościach brak jest zatem podstaw do uznania, aby odstąpienie Generalnego Wykonawcy od umowy z powodem niweczyło solidarną odpowiedzialność inwestora względem podwykonawcy za przysługujące mu wynagrodzenie z tytułu wykonania umowy w rozumieniu art.
Mając powyższe okoliczności i rozważania na uwadze Sąd Okręgowy podzielił ocenę Sądu Rejonowego, iż powód – w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego - udowodnił, że pozwany wyraził zgodę na zawarcie umowy podwykonawczej, co w konsekwencji prowadziło do uznania, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki z art.
warunkujące solidarną odpowiedzialność inwestora z wykonawcą z tytułu wynagrodzenia należnego powodowi. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy, uznając zarzuty apelacji za niezasadne, na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. W związku z tym, że pozwany przegrał sprawę w postępowaniu apelacyjnym, zgodnie z przepisem art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c zobowiązany jest zwrócić stronie powodowej koszty procesu, obejmujące wynagrodzenie pełnomocnika, ustalone na podstawie § 6 pkt 5 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 02.163.1349 ze zm.). SSO P. S. SSO A. B. SSR (del.) A. G.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.