Sygn. akt III Ca 891/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 września 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Tatarczyk Sędzia SO Lucyna Morys – Magiera (spr.) SR (del.) Żaneta Bloma - Wojciechowska Protokolant Marzena Makoś po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa E. K. przeciwko A. K. o alimenty na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt III RC 905/13 1. oddala apelację; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 600 (sześćset) złotych z tytułu kosztów postępowania odwoławczego. SSR (del.) Żaneta Bloma - Wojciechowska SSO Tomasz Tatarczyk SSO Lucyna Morys - Magiera Sygn. akt III Ca 891/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 12 grudnia 2013 roku powódka E. K. wniosła do Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej pozew przeciwko A. K. o zasądzenie na jej rzecz alimentów w kwocie po 1.200 złotych miesięcznie, płatnych do dnia 10-go każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku zwłoki w płatności którejkolwiek z rat oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu . W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że strony zawarły związek małżeński w dniu 25 czerwca 1983 roku. Obecnie, choć formalnie strony nadal pozostają małżeństwem, każde z małżonków mieszka osobno i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Strony mają wspólne dorosłe dzieci. Aktualnie pozwany pozostaje w związku z inną kobietą. Do momentu rozstania się stron pozwany łożył na utrzymanie gospodarstwa domowego, następnie oświadczył, iż nie zamierza dalej utrzymywać powódki. E. K. podała, że nie uzyskuje dochodów i nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, a łączne koszty jej utrzymania wynoszą ok. 2.600 zł. Opisując sytuację majątkową pozwanego, powódka wskazała natomiast, że otrzymuje on emeryturę w kwocie ok. 3000 zł miesięcznie. Z uwagi na powyższe okoliczności, powódka podała,że znajduje się w niedostatku i zmuszona jest korzystać z pomocy finansowej dzieci. Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej wyrokiem zaocznym z dnia 20 lutego 2014 roku zasądził od pozwanego A. K. na rzecz powódki E. K. alimenty w kwocie po 1.200 zł miesięcznie, poczynając od dnia 12 grudnia 2013 roku, płatne z góry do 10 dnia każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat. Pozwany A. K. w sprzeciwie od wyroku zaocznego wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że nie jest prawdą, aby powódka pozostawała w niedostatku, bowiem od ok. 10 lat pracuje nielegalnie w Niemczech, gdzie – według jego wiedzy - opiekuje się starszymi osobami. Z tego tytułu otrzymuje ok. 1.000 euro miesięcznie. Co dwa miesiące powódka przyjeżdża do Polski. Pozwany nie jest w stanie uiszczać żądanych alimentów, pomimo tego, że otrzymuje emeryturę w kwocie 3.880,40 zł. Pozwany wskazał, że choruje na zwyrodnienie kręgosłupa, bóle stawów, nadciśnienie oraz astmę oskrzelową. Zmuszony jest stosować odpowiednią dietę, która kosztuje ok. 1.000 zł miesięcznie i spłaca wspólne zobowiązania stron, w tym kredyt hipoteczny, zaciągnięty na budowę domu letniskowego, w którym obecnie zamieszkuje. Wyrokiem z dnia 20 marca 2015 roku Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej uchylił w całości wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 20 lutego 2014 roku i zasądził od pozwanego A. K. na rzecz powódki E. K. alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie, poczynając od dnia 12 grudnia 2013 roku, płatne z góry w terminie do 10 dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w terminie płatności którejkolwiek z rat, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Sąd Rejonowy zniósł wzajemnie koszty zastępstwa procesowego i odstąpił od obciążania pozwanego nieuiszczonymi kosztami sądowymi oraz nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w punkcie, w którym zasądził alimenty. Sąd Rejonowy ustalił, że strony zawarły związek małżeński w dniu 25 czerwca 1983 roku, a od 2012 r. pozostają w separacji faktycznej - nie zamieszkują wspólnie i prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Powódka ma 57 lat, z zawodu jest technikiem księgowości, lecz od kilkunastu lat nie pracuje w zawodzie. Podejmowała się różnych prac na podstawie umów zlecenia. Obecnie nie jest zatrudniona w Polsce, ani nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Nie korzysta również z pomocy społecznej. Podejmuje się jedynie prac dorywczych, sprzątając oraz myjąc okna. Z tego tytułu otrzymuje ok. 300 zł miesięcznie. Od 10 lat powódka kilka razy do roku wyjeżdża do Niemiec w celach zarobkowych. Wówczas zajmuje się opieką nad osobami starszymi oraz sprzątaniem. W 2014 roku dwukrotnie przebywała w Niemczech u swojej znajomej, pomagając jej przy organizowanych uroczystościach rodzinnych. Za dwa tygodnie pracy otrzymała łącznie kwotę 450 euro. Powódka mieszka wspólnie z 25-letnim synem w R., w mieszkaniu stanowiącym własność stron. Do (...) syn powódki nie posiadał stałego zatrudnienia i nie partycypował w kosztach utrzymania mieszkania. Sąd Rejonowy ustalił, że łączny koszt miesięcznego utrzymania mieszkania wynosi ok. 1.200 zł. Dodatkowo powódka ponosi koszty: żywności ok. 800 zł, lekarstw, kosmetyków i środków czystości ok. 500 zł. W 2013 roku powódka wraz z synem pokryła koszty remontu zajmowanego przez nich mieszkania w łącznej kwocie 7.000 zł. Powódka jest również zadłużona u siostry i koleżanki na kwotę 3.000 zł. Powódka leczy się na nadciśnienie, lecz poza tym jej stan zdrowia jest dobry. Powódka posiada konto osobiste w (...). W zakresie sytuacji majątkowej i osobistej pozwanego Sąd I instancji ustalił, że A. K. ma 53 lata i jest emerytem. Z tego tytułu otrzymuje świadczenie w wysokości 3.987,52 zł miesięcznie. Mimo zameldowania w mieszkaniu, które zajmuje powódka, nie przebywa w nim i nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. Obecnie pozwany mieszka sam w domu stron położonym w Ł.. Na mocy decyzji Starosty w N. z dnia 3 sierpnia 2010 roku pozwany uzyskał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego we wskazanej wyżej miejscowości. Na budowę nieruchomości A. K. i E. K. zaciągnęli wspólnie w dniu 4 maja 2011 roku w (...) S. A. kredyt hipoteczny w wysokości 50.000 zł na okres 120 miesięcy. Raty kredytu hipotecznego w wysokości ok. 580 zł miesięcznie uiszcza wyłącznie pozwany. Na wyposażenie i urządzenie domu pozwany zaciągnął samodzielnie kredyty. W dniu 5 sierpnia 2012 roku zaciągnął pożyczkę w (...) Finanse S.A. na kwotę 4.498 zł. Z tego tytułu uiszczał do dnia 2 kwietnia 2014 roku ratę kredytu w wysokości 2.24,90 zł miesięcznie. W dniu 3 września 2013 roku pozwany zawarł umowę kredytu ratalnego i umowę o kartę kredytową z S. B., na mocy której udzielono mu kredytu w wysokości 12.708,88 zł, z miesięczną ratą w kwocie 615 zł. Okres spłaty kończy się we wrześniu 2015 roku. Natomiast w dniu 9 września 2013 roku zaciągnął pożyczkę w A. Banku na kwotę 3048 zł na okres 20 miesięcy. Wysokość raty wynosi 170,86 zł. Pozwany posiada również rachunek karty kredytowej w Raiffeisen P. z przyznanym limitem 5.000 zł. Na dzień 25 lutego 2014 roku bieżące saldo zadłużenia wynosiło 1.461,04 zł. Sąd Rejonowy ustalił, że miesięcznie na koszt utrzymania, w tym na opłaty eksploatacyjne i żywność pozwany przeznacza ok. 2.247 zł. Pozwany choruje na astmę oskrzelową, nadciśnienie, zwyrodnienie kręgosłupa i stawów oraz ostrogi kości piętowej. Co kwartał ponosi koszty rehabilitacji w wysokości 150 zł. W sierpniu 2014 roku pozwany przebywał w sanatorium w R. na leczeniu uzdrowiskowym z uwagi na zwyrodnienie kręgosłupa i dychawicę oskrzelową. Z tego tytułu poniósł koszt w wysokości 273 zł, natomiast w pozostałej części pobyt sanatoryjny był finansowy ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. W październiku 2014 roku pozwany poniósł koszt usługi stomatologicznej w kwocie 630 zł Sąd I instancji ustalił również, że od dnia 2 maja 2011 roku A. K. i E. K. posiadają wspólne konto osobiste w (...) S.A., na które przelewane jest świadczenie emerytalne pozwanego. Z konta korzysta wyłącznie pozwany. Sąd Rejonowy wskazał ponadto, że w okresie od grudnia 2013 roku do lutego 2015 roku Powiatowe Urzędy Pracy w K., Z., C., Ś., B. i G. dysponowały ofertami pracy dla kobiety w wieku 57 lat, z zawodu technik księgowości z wynagrodzeniem wysokości średnio 1800-2000 zł brutto. Dokonując oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, Sąd Rejonowy wskazał, że roszczenie powódki znajduje oparcie w treści art. 27 kro, zgodnie z którym oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Sąd Rejonowy wskazał ponadto, że strony, pozostając w związku małżeńskim mają zatem nie tylko prawo, lecz także obowiązek do przyczyniania się do utrzymania zarówno współmałżonka, jak i ich wspólnych dzieci oraz mają równe prawa i obowiązki. Opierając się na ustaleniach faktycznych Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że z uwagi na istniejące na lokalnym rynku oferty pracy, powódka nie wykorzystuje w pełni swoich możliwości w celu uzyskania dochodów niezbędnych do zaspokojenia własnych usprawiedliwionych potrzeb, a nadto w kosztach utrzymania mieszkania winien partycypować zajmujący je wraz z powódką pełnoletni syn stron. Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu I instancji powódka, nie posiadając prawa do żadnych świadczeń socjalnych, ani nie otrzymując stałego wynagrodzenia nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów swojego utrzymania i tym samym znajduje się w niedostatku. Brak alimentacji ze strony pozwanego powoduje, że nie jest w stanie pokryć w całości swoich usprawiedliwionych, bieżących potrzeb, tym bardziej, że w rzeczywistości sama ponosi koszty utrzymania wspólnego mieszkania stron. Sąd Rejonowy ocenił natomiast sytuację materialną pozwanego jako stabilną. Zwrócił uwagę, że pozwany otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości ok. 4000 zł miesięcznie oraz nie posiada nikogo na utrzymaniu. Pomimo tego, że spłaca wspólne zobowiązanie stron w postaci kredytu hipotecznego, równocześnie samodzielnie korzysta z zajmowanej przez siebie nieruchomości. Po odjęciu kwoty przeznaczanej na utrzymanie i spłatę rat kredytu pozwanemu pozostaje do dyspozycji ok. 1000 zł miesięcznie. W ocenie Sądu Rejonowego pozostałe zobowiązania finansowe pozwanego nie mogą być traktowane pierwszorzędnie w stosunku do obowiązku alimentacyjnego wobec małżonki. Z uwagi na powyższe, zarówno, ze względu na brak stałego dochodu powódki, jej niestabilną sytuację finansową i tym samym niemożność pokrycia w całości jej bieżących potrzeb oraz odpowiednie możliwości finansowe pozwanego, Sąd Rejonowy zasądził na rzecz powódki alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie, poczynając od dnia 12 grudnia 2013 roku, tj. od dnia wniesienia pozwu, płatne z góry w terminie do 10 dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone, uwagi na prezentowane przez powódkę bierne stanowisko w poszukiwaniu stałej pracy zarobkowej, a także wobec faktu, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem i nie jest zobowiązana do samodzielnego ponoszenia kosztów utrzymania mieszkania. Na podstawie art. 100 k.p.c. Sąd Rejonowy zniósł wzajemnie koszty zastępstwa procesowego, natomiast na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania pozwanego nieuiszczonymi kosztami sądowymi, nie prezentując uzasadnienia w zakresie takiego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany A. K., zaskarżając wyrok w części dotyczącej zasądzenia na rzecz powódki alimentów w kwocie po 500 zł, poczynając od dnia 12 grudnia 2013 r., a więc w jego punkcie drugim. Wyrokowi Sądu I instancji pozwany zarzucił:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.