art. 382 k.p.c. kompetencji, poczynił zatem własne ustalenia przy nawiązaniu do okoliczności bezspornych, wykazanych przy pomocy obiektywnych środków dowodowych (pochodzących od osób trzecich – dokumentacja bankowa, bądź sporządzonych przy ich udziale - umowy leasingu). Dowodom ze źródeł osobowych dał natomiast wiarę tylko w takim zakresie, w jakim znalazły potwierdzenie w wymienionych powyżej. Poza sporem było to, że pozwany wypłacił z rachunku bankowego powoda łącznie 84.900 zł (k. 115-118). W tej sytuacji oponujący żądaniu zwrotu tej sumy pozwany zobowiązany był wykazać, że dokonał jej rozliczenia we wskazywany sposób - na drodze kompensaty wierzytelności przysługujących mu względem powoda. Stanowisko pozwanego opierało się na twierdzeniu, że tylko część pobranych środków (58.500 zł) pokrywa jego wierzytelności wobec brata, pozostała zaś kwota (26.400 zł) została mu zwrócona. Bezspornym było, że pozwany pożyczył powodowi kwotę 35.000 zł, którą ten miał przeznaczyć na zakup ciągnika. Pożyczka została wypłacona powodowi w dwóch transzach: 9 kwietnia 2008 r. - 30.000 zł i 20 maja 2008 r. – 5.000 zł (k. 31, 32). W tym stanie rzeczy na powoda przechodził ciężar wykazania, że zwrócił pożyczkę i tym samym, że pobrana przez pozwanego, w okresie od 4 września do 30 listopada 2009 r., suma 35.000 zł nie stanowiła jej rozliczenia. Powód nie sprostał temu zadaniu. W piśmie procesowym z 20 lipca 2012 r. ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że pożyczka została pozwanemu zwrócona już we wrześniu 2008 r. – w gotówce, przy okazji ślubu i wesela pozwanego. Przekazanie gotówki miało nastąpić w miejscu zamieszkania powoda (k. 58). Stanowisko to nie znajduje jednak potwierdzenia w materialne dowodowym. Co więcej wskazuje, że spłata pożyczki miała charakter płatności jednorazowej, gdy tymczasem w wyjaśnieniach złożonych na rozprawie powód wskazał, że pożyczka została zwrócona w trzech ratach (k. 144v). W tych okolicznościach należało uznać, że pozwany wykazał zasadność pobrania (rozliczenia) z rachunku powoda środków pieniężnych do wysokości udzielonej powodowi pożyczki. Kolejną sumą zgłoszoną przez pozwanego do rozliczenia była kwota 5.500 zł (3.500 + 2.000), która według twierdzeń pozwanego stanowiła należne mu umowne wynagrodzenie za wynajęcie powodowi urządzenia do układania kostki brukowej. Istnienie takiej (ustnej) umowy nie zostało jednak wykazane. Materiał dowodowy, zaoferowany w tym zakresie przez pozwanego, składający się z dwóch fotografii przedstawiających powoda, pracującego z wykorzystaniem tego urządzenia (k. 33, 34), nie mógł być uznany za miarodajny. W aktach sprawy znajduje się ponadto faktura dokumentująca sprzedaż układarki kostki brukowej (k. 153),
której można wnioskować, że przed 26 lutego 2010 r. (tj. w okresie, gdy miał mieć miejsce wynajem urządzenia powodowi – maj 2008 r. i sierpień 2009 r.) urządzenie faktycznie należało do pozwanego. Okoliczność ta nie jest jednak wystarczająca do tego aby uznać, że istniała umowa o korzystanie przez powoda z urządzenia za wskazywanym wynagrodzeniem. Nie zasługuje również na wiarę twierdzenie pozwanego, że przysługiwała mu względem brata wierzytelność z tytułu pomocy w prowadzeniu działalności gospodarczej (1.500 zł x 12 miesięcy = 18.000 zł). O ile można przyjąć, że z takiej pomocy powód faktycznie korzystał, o tyle brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że czynił to w ramach umowy uzasadniającej roszczenie o zapłatę 1.500 zł miesięcznie. Nie sposób nawet
zaoferowanego przez pozwanego materiału ustalić także tego, jaki był jej zakres – czy była to pomoc świadczona doraźnie, w ramach dobrych w tamtym czasie stosunków rodzinnych, co według zasad doświadczenia może wskazywać na jej nieodpłatny charakter, czy też stałe zajęcie, które stosownie do wynikającej z art. 735 § 1k.c. zasady, powinno zostać wynagrodzone jakąś kwotą, która dałaby się w ogóle sprecyzować, stosownie do art. 735 § 2 k.c. w związku z art. 750 k.c. Nie stanowią takiego dowodu załączone przez pozwanego dokumenty świadczące co najwyżej o tym, że powód ubiegał się o określone zamówienia, a pozwany był osobą, z którą przy wykonywaniu danego zamówienia powód miał współpracować (k. 25-30). Podsumowując tę część rozważań, należało uznać, że pozwany nie zdołał wykazać zasadności pobrania (rozliczenia) z rachunku powoda środków pieniężnych do wysokości 23.500 zł (5.500 + 18.000). Nie były również przekonujące wyjaśnienia pozwanego, że kwota 26.400 zł stanowi zwrot reszty nienależnie pobranych środków w ramach całościowego rozliczenia finansowego stron. W tym zakresie bardziej wiarygodna była wersja powoda utrzymującego, że przekazanie ww. kwoty było wynikiem rozliczenia umowy leasingu samochodu użytkowanego i przeznaczonego dla pozwanego (samochód marki S. (...), nr rej. (...) - umowa leasingu operacyjnego z 3 listopada 2008 r., nr (...) O./08), za okres do końca roku 2009 r. Suma uregulowanych z tego tytułu przez powoda należności (liczona w oparciu o rzeczywistą wysokość poszczególnych wpłat) wprawdzie nie pokrywa się dokładnie z sumą sporną, ale jest do niej bardzo zbliżona. Mianowicie, w ramach płatności leasingowych powód uiścił czynsz „0” w wysokości 6.178,46 zł (k. 68, 119), opłatę manipulacyjną w wysokości 638 zł oraz ubezpieczenie w ratach 2.257 i 2.048 zł (k. 161, 162). Łącznie 11.389,25 zł. Wysokość poszczególnych rat zapłaconych przez powoda przedstawiała się następująco: rata 1 – 1.290,64 zł (k. 73), rata 2 – 1.287,25 zł (k. 121 – 2.574,50 / 2), rata 3 – około 1.200 zł (w przypadku tej raty brak jest faktury oraz uwidocznionej na rachunku bankowym wpłaty z tego tytułu), rata 4 – 1.241,53 zł (k. 76), rata 5 – 1.197,99 zł (k. 77), rata 6 – 1.182,99 zł (k. 80), rata 7 – 1.226,95 zł (k. 124 – 2.453,90 / 2), rata 8 – 1.194 zł (k. 125 – 2.388 / 2), rata 9 – 1.183,27 zł (k. 81), rata 10 – 1.170,69 zł (k. 84), rata 11 – 1.172,90 zł (k. 86), rata 12 – 1.170,36 zł (k. 87), rata 13 – 1.176,39 zł (k. 90), rata 14 – 1.175,25 zł (k. 92). Łącznie 15.699,52 zł. Razem z pozostałymi opłatami - 27.088 zł. W związku z tym, że ostatnia z wymienionych rat była płatna 3 stycznia 2010 r. (k. 92), zaś 27 stycznia 2010 r. pozwany wpłacił na rachunek bankowy powoda kwotę 1.200 zł (k. 37) uzasadnione było pomniejszenie wyliczonej wcześniej sumy wpłat. W rezultacie do rozliczenia pozostawała kwota 25.888 zł. Uwzględniając stosunkowo nieznaczną różnicę, której przyczyną mogły być indywidualne korekty bądź zaokrąglenia stosowane przez same strony, wpłata 26.400 zł mogła stanowić rozliczenie kosztów leasingu. Argumentem przeciwko tej tezie nie może być wskazanie w tytule płatności na „zwrot przelewów”, bowiem w zasadzie wszystkie płatności pozwanego na rzecz powoda tytułowane są podobnie - „przelew” (k. 31-32, 37-47). Wzmocnieniem postawionej tezy jest natomiast to, że pozwany nie wyjaśnił nawet, w jaki inny sposób nastąpiło rozliczenie rat i opłat leasingowych płaconych przez powoda od końca. 2008 r. Musiało natomiast do tego dojść, skoro od 2010 r. zwracał powodowi wyłącznie raty bieżące. Przemawia za tym także zbieżność czasowa podjęcia realizacji tych płatności przez pozwanego głównego z datą spotkania stron, do którego miało dojść pod koniec 2009 r. Nie ma natomiast dowodów na to, że przedmiotem tego spotkania było kompleksowe rozliczenie i że do niego rzeczywiście doszło. Nie było bowiem bezpośrednich świadków tego spotkania. Brak jest również dowodów, które dokumentowałyby jego wyniki. W tym zakresie nie można uznać za wystarczające zeznań J. S., które po pierwsze budzą wątpliwości, a po wtóre ograniczają się do ogólnikowego wskazania na dokumenty i rozliczenia bliżej niesprecyzowane. Końcowo trzeba też wskazać, że wersja pozwanego budzi istotne wątpliwości w świetle samego zawyżenia pobranych z rachunku brata środków. Mianowicie, znając sumę swych wierzytelności za mające być świadczonymi usługi pobrał na ich poczet aż o 26.400 zł (tj. 30%) więcej niż było potrzebne.
wszystkich poczynionych wyżej rozważań powstaje nieodparte przekonanie, że stanowisko pozwanego było wyłącznie próbą „dopasowania” określonych kwot do okoliczności współpracy stron i pobranej z konta powoda sumy. Uzasadnieniem dla tej tezy jest dodatkowo treść pisma pozwanego, w którym jako przeznaczenie przelewu w najwyższej wysokości – 54.900 zł wskazał „rozliczenie lewej faktury”, jaką wystawiła firma powoda (pismo z 22 sierpnia 2011 r. – k. 169-170). W związku z tym, że udowodnione pozostało tylko rozliczenie kwoty pożyczki, sumę pozostałą, tj. 49.900 zł (84.900 – 35.000) powinien powodowi jako nienależnie pobraną (art. 410 § 1 i 2 k.c.). Dlatego
art. 386 § 1 k.p.c., Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie I a) sentencji, a
art. 385 k.p.c. - jak w punkcie II in princ. O odsetkach orzekł
art. 481 § 1 i 2 k.c. Określając termin początkowy biegu odsetek miał na względzie datę, w której pozwany udzielił odpowiedzi na wezwanie do zapłaty, tj. 24 lutego 2011 r. (k. 8). W braku dowodu doręczenia samego wezwania (k. 7), data 24 lutego 2011 r. była najwcześniejszą, pewną datą skutecznego wezwania do wykonania zobowiązania. W zakresie powództwa wzajemnego Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną Sądu I instancji. Wobec braku potrzeby szerszego aprobującego odniesienia się do argumentacji Sądu Okręgowego, które skutkowałoby li tylko jej powtórzeniem, należało jedynie podkreślić nieracjonalność rozwiązania, w którym powód wzajemny, w odstępie jednego dnia, dwukrotnie miałby zapłacić za ten sam samochód – raz dokonując wpłaty bezpośrednio na rzecz (...) Funduszu (...) (41.696,72 zł), a drugi raz – na rzecz powoda (42.000 zł). Z tej przyczyny Sąd Okręgowy zasadnie uznał, że uiszczenie kwoty 42.000 zł nie zostało udowodnione. W okolicznościach sprawy, wystawienie faktury z określeniem w niej formy płatności gotówkowej może mieć, w ocenie Sądu Apelacyjnego, tylko takie znaczenie, że w sytuacji wpłaty środków na rachunek (...) Funduszu (...) i tym samym formalnego nabycia samochodu przez pozwanego wzajemnego, strony musiały dysponować dokumentem wskazującym na faktyczny tytuł własności auta po stronie powoda wzajemnego oraz dającym podstawę do dokonania stosownych zapisów ewidencyjnych w przedsiębiorstwach obu stron. Nie jest uprawnione porównywanie przez powoda wzajemnego spornej transakcji z nabyciem układarki do kostki brukowej (tutaj również faktura płatna gotówką – k. 153), bowiem, jak wynika z akt sprawy, nabycie to nastąpiło na innych zasadach, tj. bezpośrednio pomiędzy stronami. Z uwagi na powyższe,
art. 385 k.p.c., Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie II in fine. Mając na uwadze kwotę dochodzonego przez powoda roszczenia oraz kwotę, w jakiej powództwo główne ostatecznie uwzględniono, należy stwierdzić, że w rezultacie powód wygrał sprawę w 59%; odpowiednio w 41% sprawę wygrał pozwany. Sprawę z powództwa wzajemnego wygrał w całości pozwany wzajemny (powód główny). Na koszty procesu powoda w sprawie z powództwa głównego (I instancja) złożyła się opłata od pozwu w wysokości 4.245 zł, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone w kwocie minimalnej – 3.600 zł –
w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm. – dalej: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Łącznie 7.862 zł. Na koszty procesu pozwanego w sprawie z powództwa głównego (I instancja) złożyło się wynagrodzenie jego pełnomocnika ustalone w kwocie minimalnej - 3.600 zł –
z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 02.163.1348 ze zm. – dalej: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Łącznie 3.617 zł. Powodowi głównemu należał się zwrot 59% poniesionych przez niego kosztów, a pozwanemu – 41% poniesionych kosztów. Po dokonaniu wzajemnej kompensaty, stosownie do art. 100 zd. 1 k.p.c., należało zasądzić od pozwanego głównego na rzecz powoda głównego kwotę 3.153 zł (59% x 7.862 – 41% x 3.617 zł). Na koszty procesu pozwanego wzajemnego (powoda) w sprawie z powództwa wzajemnego (I instancja) złożyło się wyłącznie wynagrodzenie jego pełnomocnika ustalone w kwocie minimalnej – 2.400 zł –
W związku z wygraniem procesu wzajemnego pozwanemu wzajemnemu,
art. 98 § 1 i 3 k.p.c., należał się zwrot wszystkich poniesionych kosztów, tj. 2.400 zł. Z uwagi na powyższe Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie I b). Na koszty procesu powoda w sprawie z powództwa głównego (II instancja) złożyła się opłata od apelacji w wysokości 4.245 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone w kwocie minimalnej – 2.700 zł –
z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Łącznie 6.945 zł. Na koszty procesu pozwanego w sprawie z powództwa głównego (II instancja) złożyło się wyłącznie wynagrodzenie jego pełnomocnika ustalone w kwocie minimalnej – 2.700 zł –
z § 6 pkt 6 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Powodowi głównemu należał się zwrot 59% poniesionych przez niego kosztów, a pozwanemu – 41% poniesionych kosztów. Po dokonaniu wzajemnej kompensaty, stosownie do art. 100 zd. 1 k.p.c., należało zasądzić od pozwanego głównego na rzecz powoda głównego kwotę 2.991 zł (59% x 6.945 – 41% x 2.700 zł). O powyższym orzeczono w punkcie III wyroku. Na koszty procesu pozwanego wzajemnego (powoda) w sprawie z powództwa wzajemnego (II instancja) złożyło się wyłącznie wynagrodzenie jego pełnomocnika ustalone w kwocie minimalnej – 1.800 zł –
z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych. W związku z wygraniem procesu wzajemnego (w instancji odwoławczej) pozwanemu wzajemnemu,
art. 98 § 1 i 3 k.p.c., należał się zwrot wszystkich poniesionych kosztów, tj. 1.800 zł. O powyższym orzeczono w punkcie IV wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.