poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości podlega waloryzacji; 2. naruszenie prawa procesowego:
Zważyć jednak trzeba, że waloryzacji takiej dokonuje sąd na żądanie strony, nigdy z urzędu. Tak więc nawet jeżeli istnieją przesłanki z art.
k.c., ale powód nie zgłosi takiego żądania, sąd nie może dokonać waloryzacji świadczenia. Waloryzując dochodzone przez powoda świadczenia bez jego stosownej inicjatywy sąd narusza przewidzianą w art. 321 § 1 k.p.c. zasadę związania sądu żądaniem powoda. W niniejszej sprawie Sąd I instancji uchybił zasadzie z art. 321 § 1 k.p.c., zasądził bowiem od pozwanego na rzecz powoda zwaloryzowane wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z działek powoda o numerach 159/1, 159/2 i 259 pomimo, że powód nie zgłosił żądania waloryzacji tego świadczenia. Zgodzić się też należy ze skarżącym, że wynagrodzenie, jakie winien zapłacić pozwany na rzecz powoda za bezumowne korzystanie z działki o numerze (...) nie powinno obejmować powierzchni tej działki wyłączonej z użytkowania na cele budowlane w związku z przebiegającą nad tą działką linią niskiego napięcia. Linia niskiego napięcia przebiegająca nad działką powoda o numerze 259, jak wynika z opinii biegłego sądowego z zakresu elektroenergetyki J. K. (k. 224-233), służy wyłącznie do dostarczenia energii elektrycznej do posadowionego na tej działce budynku. Zaopatrzenie posadowionego na działce o numerze (...) budynku w energię elektryczną nie jest możliwe bez przeprowadzenia nad tą działką linii niskiego napięcia. Wyłączenie powierzchni działki o numerze (...) z użytkowania na cele budowlane w związku z przebiegającą nad tą działką linią niskiego napięcia stanowi skutek zaopatrzenia budynku powoda w energię elektryczną. Skoro linia niskiego napięcia przebiegająca nad działką o numerze (...) służy tylko do zaspokojenia zapotrzebowania powoda na energię elektryczną, to powód nie może domagać się od pozwanego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z tej działki w zakresie, w jakim ta działka jest wyłączona z użytkowania na cele budowlane w związku z przebiegającą nad nią linią niskiego napięcia. Z opinii biegłego sądowego J. K. wynika, że w związku z przebiegającą nad działką o numerze (...) linią niskiego napięcia z użytkowania na cele budowlane wyłączona jest powierzchnia 134 m 2. Tak więc przy obliczaniu należnego powodowi wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwanego z tej działki należy pominąć powierzchnię 134 m 2, a uwzględnić trzeba jedynie przyjęte przez Sąd I instancji powierzchnię 16,30 m 2 wyłączoną z użytkowania w związku z posadowionymi na tej działce słupami i powierzchnię 496 m 2 wyłączoną z użytkowania w związku z przebiegającą nad tą działką linią średniego napięcia. Przypomnieć przy tym należy, że wskazana powierzchnia działki o numerze (...) wyłączona z użytkowania w związku z przebiegającą nad tą działką linią średniego napięcia jest wynikiem żądania powoda i związania sądu tym żądaniem (art. 321 § 1 k.p.c.). Według nie kwestionowanej na obecnym etapie sprawy opinii biegłej z zakresu szacowania nieruchomości B. R. roczny czynsz dzierżawny za 1 m 2 działki o numerze (...) wynosił w 2004 roku – 0,54 złotych, w 2005 roku - 0,60 złotych, w 2006 roku 1,14 złotych, w 2007 roku - 1,38 złotych, w 2008 roku – 2,22 złotych, w 2009 roku – 2,04 złotych, w 2010 roku – 1,80 złotych. Czynsz dzierżawny za 1 m 2 działki o numerze (...) w okresie od października 2004 roku do sierpnia 2010 roku wyniósł zatem 8,71 złotych. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez pozwanego z działki o numerze (...) w okresie od października 2004 roku do sierpnia 2010 roku stanowi zatem kwotę 4.462,13 złotych, w tym 141,97 złotych tytułem wynagrodzenia za powierzchnię 16,30 m 2 wyłączoną z użytkowania w związku z posadowionymi na tej działce słupami (8,71 złotych x 16,30 m 2) i 4.320,16 złotych tytułem wynagrodzenia za powierzchnię 496 m 2 wyłączoną z użytkowania w związku z przebiegającą nad tą działką linią średniego napięcia (8,71 złotych x 496 m 2). Z powyższej opinii wynika też, że czynsz dzierżawny roczny za 1 m 2 działek o numerach (...) wynosił w 2004 roku – 0,03 złotych, w 2005 roku – 0,04 złotych, w 2006 roku – 0,08 złotych, w 2007 roku – 0,09 złotych, w 2008 roku – 0,08 złotych, w 2009 roku – 0,09 złotych, w 2010 roku – 0,09 złotych. Czynsz dzierżawny za 1 m 2 działek o numerach (...) w okresie od października 2004 roku do sierpnia 2010 roku wyniósł zatem 0,45 złotych. Uwzględniając czynsz dzierżawny za 1 m 2 działek o numerach (...) w okresie od października 2004 roku do sierpnia 2010 roku, a także ustaloną przez Sąd I instancji powierzchnię tych działek wyłączoną z użytkowania w związku z przebiegającą nad tymi działkami linią średniego napięcia (1.037,60 m 2) i przyjęty przez Sąd Okręgowy współczynnik korzystania (0,3), a także ustaloną powierzchnię tych działek wyłączoną z użytkowania w związku z posadowionymi na tych działkach słupami (96,30 m 2) trzeba uznać, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez pozwanego z działek o numerach (...) w okresie od października 2004 roku do sierpnia 2010 roku sięga kwoty 183,41 złotych. Kwota ta obejmuje 140,08 złotych tytułem wynagrodzenia za powierzchnię wyłączoną z użytkowania w związku z przebiegającą nad tymi działkami linią średniego napięcia (0,45 złotych x 1.037,60 m 2 x 0,3) i kwotę 43,33 złotych tytułem wynagrodzenia za powierzchnię wyłączoną z użytkowania w związku z posadowionymi na tych działkach słupami (0,45 złotych x 96,30 m 2). Skarżący żądał jednak zmniejszenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwanego z działek o numerach (...) do kwoty 203,79 złotych, a żądanie to jest wiążące dla Sądu Apelacyjnego (art. 378 § 1 k.p.c.). Dlatego też zasądzone przez Sąd I instancji od pozwanego na rzecz powoda wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z działek o numerach (...) ostatecznie obniżono do kwoty 4.665,92 złotych (4.462,13 złotych + 203,79 złotych). Jednocześnie korekty wymagało rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w przedmiocie kosztów procesu. Powód wygrał sprawę w około 0,5% (4.665,92 złotych /852.180 złotych x 100%) i dlatego stosownie do art. 100 zdanie drugie k.p.c. winien zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty procesu obejmujące koszty zastępstwa procesowego w kwocie 7.200 złotych, ustalone w oparciu o § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 490). Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ten jest jednak rozwiązaniem szczególnym, nie podlegającym wykładni rozszerzającej, wykluczającym stosowanie wszelkich uogólnień, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Nie konkretyzuje on pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi. Do okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji omawianego przepisu zalicza się nie tylko te związane z samym przebiegiem postępowania, ale również dotyczące stanu majątkowego strony. Podkreśla się przy tym, że sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi podstawy zwolnienia - na podstawie art. 102 k.p.c. - od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności, które same mogłyby być niewystarczające, lecz łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego. Mając na uwadze powyższe nie można zgodzić się z Sądem I instancji, że zaistniały podstawy do odstąpienia od obciążania powoda kosztami procesu. Powód wygrał proces jedynie w około 0,05%. Strona przed wytoczeniem powództwa obowiązana jest zaś wszechstronnie rozważyć, czy przysługuje jej dochodzone roszczenie oraz od kogo może żądać jego zaspokojenia i w jakiej wysokości, w szczególności jeżeli jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. To, że dopiero na podstawie opinii biegłych możliwe było ustalenie wysokości należnego powodowi wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwanego z działek powoda nie stanowi okoliczności uzasadniającej odstąpienie od obciążania powoda kosztami procesu, w szczególności że od początku postępowania powód był reprezentowany przez radcę prawnego i powinien był wnikliwie rozważyć nie tylko to, czy przysługują mu dochodzone roszczenia, ale także w jakiej wysokości. Dodatkowo zauważyć trzeba, że sytuacja materialna powoda również nie dostarcza argumentów za zastosowaniem wyjątku z art. 102 k.p.c. Powód posiada bowiem znaczny majątek i uzyskuje dochody w wysokości pozwalającej na uiszczenie kosztów procesu bez narażania go na uszczerbek w zaspokojeniu podstawowych potrzeb. Dlatego na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. orzeczono reformatoryjnie jak w punkcie I sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono mając na uwadze wynik tego postępowania oraz treść art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. i art. 109 k.p.c. Powód przegrał sprawę w postępowaniu odwoławczym i dlatego zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. powinien zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty postępowania odwoławczego, na które składa się opłata sądowa od apelacji w kwocie 168 złotych i wynagrodzenie pełnomocnika, określone zgodnie ze stawkami wymienionymi w § 6 pkt 3 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 490).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.