Sygn. akt VII U 1610/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2015 r. Sąd Okręgowy w Lublinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Jacek Chaciński Protokolant sekretarz sądowy Anna Łempicka po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015 roku w Lublinie sprawy H. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L. o prawo do emerytury na skutek odwołania H. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z dnia 20 maja 2014 roku znak (...) oddala odwołanie Sygn. akt VII U 1610/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia(...) roku, znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił H. R. prawa do emerytury na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 roku, poz. 1440 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.), z uwagi na to, że wnioskodawczyni nie udowodniła na dzień 1 stycznia 1999 roku co najmniej 15 - letniego okresu pracy nauczycielskiej, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład nie uznał za pracę wykonywaną w szczególnym charakterze okresu zasiłku macierzyńskiego od dnia 29 września 1992 roku do dnia 31 stycznia 1993 roku, zatrudnienia na stanowisku nauczyciela w okresie od dnia 1 lutego 1993 roku do dnia 31 sierpnia 1994 roku w wymiarze 9/18 etatu oraz zatrudnienia na stanowisku dyrektora w okresie od dnia 1 września 1994 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku w Szkole(...) w B. z uwagi na okoliczność niewykonywania przez skarżącą pracy nauczyciela stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na tym stanowisku, przy jednoczesnym pełnieniu funkcji dyrektora (decyzja – k. 31 tom III akt ZUS). W odwołaniu H. R. nie zgodziła się ze wskazaną decyzją podnosząc, że dyrektor szkoły, który jest również nauczycielem ma prawo do przejścia na emeryturę na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela. Nadto powołała się na treść art. 36 ust. 1 ustawy o systemie oświaty oraz art. 42 ust. 6 Karty Nauczyciela, która w ocenie skarżącej przesądza o wyłączeniu stosowania wobec dyrektora szkoły art. 91b Karty Nauczyciela (odwołanie – k. 2 – 3 akt sądowych). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie podnosząc argumenty, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji (odpowiedź na odwołanie – k. 6 – 7 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: H. R., urodzona (...), w dniu (...) roku złożyła wniosek o emeryturę. W jego treści zawarła oświadczenie o tym, że nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Na podstawie przedłożonych dokumentów organ rentowy uznał za udowodniony na dzień 1 stycznia 1999 roku łączny okres podlegania ubezpieczeniom w wymiarze 21 lat, 2 miesięcy i 29 dni, w tym 16 lat, 1 miesiąca i 27 dni okresów składkowych oraz 5 lat, 1 miesiąca i 2 dni okresów nieskładkowych. Zakład uwzględnił w stażu pracy w szczególnym charakterze okresy zatrudnienia ubezpieczonej w wymiarze 10 lat i 23 dni (okoliczności bezsporne). H. R. w okresie od dnia 1 września 1982 roku do dnia 31 sierpnia 2009 roku pozostawała w zatrudnieniu w (...) Szkole (...)w B. na stanowisku nauczyciela. W okresie od dnia 28 września 1992 roku do dnia 31 stycznia 1993 roku ubezpieczona korzystała z urlopu macierzyńskiego. Następnie w okresach od dnia 1 lutego 1993 roku do dnia 30 czerwca 1993 roku oraz od dnia 1 września 1993 roku do dnia 31 sierpnia 1994 roku przybywała na urlopie wychowawczym. W trakcie wykorzystywania urlopu wychowawczego jednocześnie świadczyła pracę nauczycielską w wymiarze 9/18 etatu. W okresie od dnia 1 lipca 1993 roku do dnia 31 sierpnia 1993 roku korzystała z urlopu wypoczynkowego. Następnie od dnia 1 września 1994 roku ubezpieczona rozpoczęła pełnienie funkcji dyrektora szkoły, co pociągnęło za sobą obniżenie wymiaru czasu pracy nauczycielskiej poniżej pełnego wymiaru etatu, o czym decyzję podjęło Kuratorium Oświaty w L.. Obniżony wymiar czasu pracy nauczycielskiej zatwierdził wizytator Kuratorium z delegatury w J. L.. W ramach pełnionej funkcji ubezpieczona zajmował się prowadzeniem kadr, zachowaniem bezpieczeństwa w szkole, funkcjonowaniem kuchni oraz sekretariatu, w którym nie była zatrudniona sekretarka, organizacją pracy dydaktycznej nauczycieli zatrudnionych w szkole oraz organizacją gospodarki finansowej szkoły, w której księgowa była zatrudniona w wymiarze 1/3 etatu. Funkcję dyrektora szkoły ubezpieczona pełniła i obowiązki z nią związane wykonywała do dnia 31 sierpnia 2009 roku. We okresie pełnienia funkcji dyrektora ubezpieczona prowadziła również zajęcia dydaktyczne. W roku szkolnym 1994/1995, tj. od dnia 1 września 1994 roku do dnia 31 sierpnia 1995 roku wykonywała pracę nauczycielską jako nauczyciel przedmiotu geografia w klasach IV – VIII w wymiarze 8 godzin tygodniowo oraz 1 godziny nauczania indywidualnego, w roku szkolnym 1995/1996, tj. od dnia 1 września 1995 roku do dnia 31 sierpnia 1996 roku wykonywała pracę nauczycielską jako nauczyciel przedmiotu geografia w klasach IV – VIII w wymiarze 8 godzin tygodniowo, w roku szkolnym 1996/1997, tj. od dnia 1 września 1996 roku do dnia 31 sierpnia 1997 roku wykonywała pracę nauczycielską jako nauczyciel przedmiotu geografia w klasach IV – VIII w wymiarze 8 godzin tygodniowo natomiast w roku szkolnym 1997/1998 wykonywała pracę nauczycielską jako nauczyciel przedmiotu geografia w klasach IV – VIII w wymiarze 8 godzin tygodniowo. (pisma ws. powierzenia funkcji dyrektora – k. 39, 40, 53, 77 akt osobowych – k. 18 a.s; zaświadczenia – k. 29 – 31 tom I a.ZUS; świadectwo pracy – k. 9 – 11 tom II a.ZUS; pismo – k. 26 a.s.; wyjaśnienia H. R. – k. 51v. a.s.) Stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o powołane dowody z dokumentów. Ich autentyczność w toku procesu nie była kwestionowana przez strony. Ich forma oraz treść nie wzbudziła ponadto wątpliwości co do ich autentyczności z urzędu, wobec czego zostały one uznane za wiarygodne w całości i jako takie stanowiły pełnowartościowe źródło informacji o okolicznościach faktycznych w sprawie. Ustalenia Sąd Okręgowy poczynił również w oparciu o wyjaśnienia ubezpieczonej, które obdarzono wiarą w całości. W ocenie Sądu brak było jakichkolwiek przesłanek do ich kwestionowania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie H. R. nie jest zasadne i jako takie nie zasługuje na uwzględnienie. Do okoliczności spornych w rozpoznawanej sprawie, biorąc pod uwagę treść zaskarżonej decyzji oraz odwołania należała możliwość zakwalifikowania okresów urlopu macierzyńskiego od dnia 28 września 1992 roku do dnia 31 stycznia 1993 roku, świadczenia pracy nauczycielskiej w wymiarze 9/18 etatu od dnia 1 lutego 1993 roku do dnia 31 sierpnia 1994 roku oraz pełnienia funkcji dyrektora szkoły i świadczenia pracy nauczycielskiej w obniżonym wymiarze czasu pracy, przypadających w okresie zatrudnienia ubezpieczonej w (...) Szkole(...)w B., jako pracy w szczególnym charakterze, celem ustalenia czy legitymuje się ona 15 – letnim okresem tak kwalifikowanej pracy. Stosownie do art. 86 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 roku, poz. 191 ze zm.) – zwaną w dalszej części Kartą Nauczyciela, nauczyciel oraz członek jego rodziny mają prawo do zaopatrzenia emerytalnego określonego w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z uwzględnieniem przepisów ustawy, z tym że nauczyciel zaliczany jest do pracowników wykonujących pracę w szczególnym charakterze. Zgodnie z art. 24 ust. 1 a pkt 22 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 roku, poz. 748) – zwanej dalej ustawą emerytalną, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego dla kobiet urodzonych w okresie od dnia 1 stycznia 1958 roku do dnia 31 marca 1958 roku co najmniej 61 lat i 9 miesięcy. Ubezpieczona nie ukończyła wyżej wymienionego wieku, zatem nie spełnia warunków niezbędnych do ustalenia jej prawa do emerytury w oparciu o powołany przepis. Natomiast w myśl art. 46 w związku z art. 32 ustawy emerytalnej ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku, a przed dniem 1 stycznia 1969 roku będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku niższym niż wskazany, jeżeli nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego i warunki do uzyskania emerytury określone w tych przepisach spełnią do dnia 31 grudnia 2008 roku. Przy czym wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie, których wymienionym osobom przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Według § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) – zwanego w dalszej części rozporządzeniem Rady Ministrów, pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub charakterze. H. R. do dnia (...) roku nie osiągnęła wymaganego przez cytowany przepis wieku emerytalnego 55 lat. Jednakże zgodnie z przepisem art. 184 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, mężczyznom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat oraz okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat. Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Według § 3 rozporządzenia Rady Ministrów okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia. Natomiast § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Stosownie do § 15 Rozporządzenia Rady Ministrów nauczyciel, wychowawca lub inny pracownik pedagogiczny wykonujący pracę nauczycielską wymienioną w art. 1 pkt 1 - 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku - Karta Nauczyciela, określoną w tej ustawie jako praca zaliczona do I kategorii zatrudnienia, nabywa prawo do emerytury na zasadach określonych w § 4 i jest uważany za wykonującego prace w szczególnym charakterze. Sumując powyższe, aby nabyć prawo do emerytury H. R. musiała spełnić łącznie następujące przesłanki: 1) osiągnąć obniżony do 55 lat wiek emerytalny; 2) nie przystąpić do otwartego funduszu emerytalnego; 3) na dzień i stycznia 1999 roku udowodnić:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.