W ocenie Sądu powód w dostateczny sposób wykazał fakt uiszczenia kaucji mieszkaniowej i jej wysokości , albowiem warunkiem wstąpienia w stosunek najmu było wpłacenie kaucji mieszkaniowej. Zatem gdyby taka wpłata nie nastąpiła powód nie stał by się najemcą przedmiotowego lokalu mieszkalnego . Za prawidłowością powyższych ustaleń faktycznych przemawia także treść pisma pozwanego z dnia 15.11.2011r. stanowiąca odpowiedź na wezwanie powoda do zwrotu kaucji , w którym to piśmie pozwany nie kwestionował faktu wpłaty kaucji i jej wysokości i zaproponował stosowną kwotę tytułu jej waloryzacji . W wyroku z dnia 3 października 2000 r. sygn. akt K 33/99 OTK z 2000 r. nr 9 poz. 188 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: „Art. 62 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (tekst jednolity z 1998 r. Dz. U. Nr 120, poz. 787; zm.: Nr 162, poz. 1119; z 1999 r. Nr 111, poz. 1281; z 2000 r. Nr 5, poz. 67) w zakresie, w jakim przepis ten wyłącza możliwość waloryzacji kaucji mieszkaniowej jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.” W pisemnym uzasadnieniu cytowanego wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił m.in., że mechanizm urealniania kaucji na podstawie art.
wydaje się być najbardziej optymalny. Istotne jest bowiem to, aby skutki niekorzystnej regulacji prawnej nie obciążały w sposób rażąco nieusprawiedliwiony jednej ze stron stosunku najmu. Powyższy pogląd zachowuje aktualność pod rządami nowej ustawy. W uchwale wydanej w dniu 26 września 2002 r. sygn. akt III CZP 58/02 opublikowanej w Biuletynie SN z 2002 nr 9 poz. 10 Sąd Najwyższy stwierdził, że „Przepis art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733) nie wyłącza możliwości stosowania art.
w zakresie waloryzacji wierzytelności o zwrot kaucji wpłaconej przez najemcę przed dniem 12 listopada 1994 r ”. Stąd też uzasadnione jest w ocenie Sądu zwaloryzowanie kaucji mieszkaniowej uiszczonej przez powoda stosownie do reguły art.
Na tej podstawie Sąd zwaloryzował świadczenie opierając się na wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia w roku, w którym powód wpłacił kaucję mieszkaniową oraz wynagrodzenia z chwili aktualizacji roszczenia o zwrot kaucji . Istotą sądowej waloryzacji, zgodnie z treścią art.
jest zwaloryzowanie różnicy pomiędzy wartością ekonomiczną świadczenia w chwili zapłaty do wartości tego świadczenia w chwili powstania zobowiązania. Przewidziana w art.
kc zasada waloryzacji dotyczy świadczeń pieniężnych w okresach, gdy z powodu zachwiania równowagi gospodarczej w stosunkach związanych z obiegiem pieniądza, dochodzi do poważnych wahań między wartością nominalną i wartością nabywczą pieniądza. Wyrażona w art. 3581 § 1 kc zasada nominalizmu doznaje wówczas ograniczenia, gdyż prowadzi do pokrzywdzenia stron poprzez wypaczenie sensu istniejącego między nimi stosunku prawnego. Przesłanką zastosowania art. 3581 § 3 kc jest istotna zmiana siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania. Taka właśnie zmiana miała miejsce w niniejszej sprawie. Powszechnie znanym faktem było pojawienie się w latach 1989 - 1991 zjawiska hiperinflacji. Inflacja o tak wysokiej skali była nie do przewidzenia przez strony umowy. W szczególności, po zawarciu przez nie umowy najmu nie mogły one przewidzieć tak szybkiej dewaluacji pieniądza i to wymiarze dochodzącym do 120% w stosunku miesięcznym. Okoliczność powyższa zdaniem Sądu, w pełni uzasadnia żądanie zastosowania waloryzacji świadczenia należnego powodowi. Treść żądania uzasadniona jest ponadto przepisami art. 12 ust. 2 i art. 13 ustawy z dnia 28.07.1990 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny (Dz. U. nr 55 poz. 321), dopuszczających możliwość waloryzacji zobowiązań pieniężnych powstałych przed 1.10.1990 r. i jeszcze nie wykonanych, nie będących jednocześnie kredytami bankowymi, kwotami zdeponowanymi na rachunkach bankowych oraz kredytami i pożyczkami o charakterze socjalnym. Artykuł
Ustawodawca jednocześnie nie zawarł w tym przepisie konkretnych mierników nakazując Sądowi każdorazowe rozważenie interesów obu stron zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. np. uchwała SN z dnia 24.01.1996 r., III CZP 196/95 opubl. w OSNC z 1996 r. nr 6, poz. 78). Rolą Sądu jest w takim wypadku określenie stanu rzeczy obejmującego, istniejące w dacie orzekania, stosunki majątkowe, rodzinne i osobiste, a także korzyści możliwe do osiągnięcia w przyszłości, a następnie wyważenie tych interesów w granicach zasługujących na ochronę przy utrzymaniu właściwego stosunku między nimi. Słuszny interes może i powinien być uwzględniony, ale tylko do granic kolizji z interesem drugiej strony (patrz: Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I pod red. K. Pietrzykowskiego, wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1997, s. 613 i n.) Prawidłowa wykładnia art.
kc w związku z § 1 tegoż artykułu prowadzi do wniosku, że przedmiotem waloryzacji jest określone sumą pieniężną świadczenie pieniężne będące przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania. Skoro zatem zdarzeniem będącym źródłem powstania zobowiązania jest umowa, w której w dacie jej zawarcia ustalono wysokość świadczenia pieniężnego, to wysokość tego świadczenia może być zmieniana przez Sąd dokonujący waloryzacji, w razie wystąpienia przesłanek określonych w art. 3581 § 3 kc. Powód powodów wpłacił w 1978r. tytułem kaucji mieszkaniowej kwotę 12.572,00 zł . Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w 1978 r. wynosiło 4.887,00 zł. Wpłacona przez powoda kwota stanowiła 257 % średniego miesięcznego wynagrodzenia za rok 1978 . Wynagrodzenie brutto w 2011r. wynosiło 3.586,75 zł , a netto 2.565,45 zł . Skoro wpłacona przez powoda w 1978 r. kaucja stanowiła 257% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, to zwaloryzowana kwota stanowi 6.593,20 zł ( 2.565,45 zł x 257 % = 6.593,20 zł). Zważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny uznał za uzasadnione, aby skutki niekorzystnej inflacji nie obciążały tylko jednej ze stron. Pogląd ten jest w pełni aprobowany przez Sąd orzekający i dlatego obciążenie obu stron skutkami inflacji po połowie będzie uwzględniało ich uzasadnione interesy, oceniane w świetle zasad współżycia społecznego. Takie rozłożenie spadku wartości ekonomicznej świadczenia należy uznać za równoważące interesy obu stron. Mając to na uwadze Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 3.296,60 zł zł tj. ½ kwoty 6.593,20 zł . Dalej idące powództwo Sąd oddalił, uznając że jest ono pozbawione podstaw faktycznych i prawnych. Z istoty wyroku waloryzacyjnego wydanego na podstawie art.
kc, ingerującego w treść wiążącego strony zobowiązania wynika, że stanowi ono orzeczenie o charakterze kształtującym. W takiej sytuacji wierzyciel nie może żądać odsetek od świadczenia przed ukształtowaniem jego treści przez Sąd w wyroku albowiem dłużnik popada w opóźnienie dopiero od daty wyroku uwzględniającego powództwo (vide: wyrok SN z dnia 23.01.1998 r. sygn. II CKU 129/97, opubl. w Prok. I Pr. 1998/7-8/31). Sąd Rejonowy jako niezasadne uznał żądanie powoda w przedmiocie zasądzenia od zwaloryzowanego świadczenia odsetek ustawowych za okres od dnia 01.10.2011r. , nie przekraczając granic rozpoznania zakreślonych treścią art. 321 kpc. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. wierzyciel może żądać odsetek, kiedy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia. Skoro przepis art. 481 § 1 k.c. przewiduje uprawnienie dla wierzyciela do żądania odsetek za czas opóźnienia, a orzeczenie uwzględniające na podstawie art. 3581 § 3 k.c. żądanie o zwaloryzowanie świadczenia ma charakter konstytutywny, tym samym nie ulega wątpliwości, że stan opóźnienia względem zmienionej wysokości świadczenia pieniężnego może powstać dopiero od daty tego orzeczenia. Do momentu wydania wyroku waloryzacyjnego ze względu na jego konstytutywny charakter nie można przyjmować, aby dłużnik pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem objętego nim świadczenia (2001.07.25 wyrok SN I CKN 127/01 LEX nr 52479, 2001.02.22 wyrok SN II CKN 404/00 LEX nr 52633). Ponadto zauważyć należy, iż waloryzacja świadczenia pieniężnego, jak i odsetki, mają za zadanie zrekompensowanie wierzycielowi pewnego uszczerbku, jaki ponosi na skutek niemożności korzystania z własnego kapitału, ale właśnie wskutek tej niemożności odnosi też oczywistą korzyść - zdjęte bowiem zostaje z niego ryzyko związane ze zmianą siły nabywczej pieniądza. Waloryzacja świadczenia jest więc dla niego dostateczną rekompensatą. Zyski i strata wierzyciela znoszą się tym sposobem nawzajem stąd też, jeżeli otrzymuje odsetki jednocześnie równoważące skutki inflacji, to roszczenie waloryzacyjne wierzycielowi nie przysługuje. Jeżeli należne świadczenie zostanie zwaloryzowane,tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, to tym samym pochłonięte zostaną roszczenia wierzyciela z tytułu odsetek za opóźnienie w wykonaniu świadczenia pieniężnego. Łączenie obu tych roszczeń byłoby sprzeczne nie tylko z ich celem, ale także z szeroko rozumianymi zasadami słuszności, a w efekcie mogłoby też prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia wierzyciela kosztem dłużnika (por. Niezbecka E., Roszczenie o odsetki a sądowa waloryzacja świadczeń pieniężnych, Rejent 1993/7/43). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. , który stanowi , iż Sąd może nałożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów , jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu . Jak wynika z powyższych ustaleń suma zwaloryzowanej kaucji zależała od oceny sądu , zatem zasadne było obciążenie pozwanego całością kosztów tego procesu .
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.