WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu VII Wydział Pracy w składzie następującym: Przewodniczący SSO Robert Kuczyński (ref.) S ę d z i o w i e: SSO Krystyna Dereń-Szydłowska SSO Wacława Macińska Protokolant : Patrycja Arkitek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. we W. sprawy z powództwa K. R. przeciwko (...) Spółce z o.o. w O. o ustalenie i odszkodowanie na skutek apelacji powoda K. R. od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt X P 856/11 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1020 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE Powód K. R. wniósł przeciwko stronie pozwanej (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P., o ustalenie nieistnienia stosunku pracy od dnia 29.06.2011 r. oraz ustalenia, że oświadczenie strony pozwanej z dnia 01.07.2011 r. o rozwiązaniu umowy o pracę jest bezskuteczne, a także zasądzenia na rzecz powoda od strony pozwanej kwoty 18 262,86 zł tytułem odszkodowania za dopuszczenie się przez stronę pozwaną ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracodawcy względem powoda jako pracownika, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty, ewentualnie o zasądzenie na rzecz powoda od strony pozwanej kwoty 18 262,86 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty. Powód nadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, iż wielokrotnie domagał się od strony pozwanej wypłaty zaległych wynagrodzeń. Strona pozwana jednak wciąż pozostawała w zwłoce z wypłatami. W związku z tym powód złożył stronie pozwanej oświadczenie o rozwiązaniu z nią umowy o pracę bez wypowiedzenia. Strona pozwana stwierdziła, iż oświadczenie powoda było bezskuteczne i zwolniła go z pracy w trybie tzw. dyscyplinarnym. W ocenie powoda po dniu rozwiązania przez niego stosunku pracy ze stroną pozwaną stosunek ten nie istniał, a zatem oświadczenie strony pozwanej złożone mu w trybie dyscyplinarnym powinno zostać uznane za bezskuteczne. Strona pozwana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. o odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie na rzecz strony pozwanej od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu podała, iż nie przeczy, że powód złożył jej oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, ani że ona następnie zwolniła powoda dyscyplinarnie. W jej ocenie rozwiązanie z powodem umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy powoda, było w pełni uzasadnione, albowiem wskazane przez nią przyczyny zastosowania tego sposobu zakończenia stosunku pracy były prawdziwe, konkretne i w pełni zrozumiałe dla pracownika. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia Wydział X Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił powództwo K. R. o ustalenie i odszkodowanie, nie obciążając go kosztami postępowania. Wyrok ten Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych. P. C., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) w O. zawarł z powodem w dniu 27.09.2006 r. umowę o pracę na czas określony do dnia 31.12.2006 r., zaś w dniu 28.12.2006 r. na czas nieokreślony. W dniu 01.09.2010 r. miało miejsce przejście powoda w trybie przepisu art. 23 1 k.p. do nowego pracodawcy (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (strona pozwana). Ostatnio powód był zatrudniony u strony pozwanej na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, na stanowisku kierownika ds. logistyki, w pełnym wymiarze czasu pracy, z miejscem wykonywania pracy w Kopalni (...). Strona pozwana zmieniła nazwę firmy z (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Średnie miesięczne wynagrodzenie powoda wynosiło 5 640 zł brutto. Strona pozwana, poza stosunkiem pracy, utrzymywała z powodem stałe stosunki gospodarcze. Strona pozwana miała świadomość, że powód prowadzi działalność gospodarczą i godziła się na to. Powód złożył wniosek o udzielenie mu urlopu wypoczynkowego w kwietniu 2011 r., na co strona pozwana początkowo się zgodziła. Jednak w kwietniu 2011 r. powód świadczył pracę u strony pozwanej z powodu remontu drogi służącej do funkcjonowania przedsiębiorstwa strony pozwanej. Powód przebywał na urlopie wypoczynkowym dopiero w czerwcu 2011 r. Lista obecności, na której powód miał potwierdzać swoje przybycie do pracy, znajdowała się na terenie prowadzonej przez stronę pozwaną kopalni, a nie w biurze w siedzibie strony pozwanej. W roku 2010 wystąpiło jedno, kilkudniowe opóźnienie w wypłacie powodowi wynagrodzenia za pracę. Strona pozwana wypłaciła powodowi wynagrodzenie za pracę za kwiecień 2011 r. w dniu 13.07.2011 r., za maj 2011 r. w dniu 10.06.2011 r., za czerwiec 2011 r. najwcześniej w dniu 12.07.2011 r., a za lipiec 2011 r. w dniu 10.08.2011 r. Wynagrodzenie powoda winno być płatne do 10 dnia kolejnego miesiąca. dniu 28.06.2011 r. powód złożył stronie pozwanej pisemne oświadczenie o rozwiązaniu z nią umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia przez stronę pozwaną podstawowego obowiązku pracodawcy, jakim jest konieczność terminowej zapłaty wynagrodzenia za pracę. W powyższym oświadczeniu powód zawarł, między innymi, wezwanie strony pozwanej do wypłacenia mu należnego odszkodowania za okres wypowiedzenia. W odpowiedzi na powyższe oświadczenie powoda strona pozwana pismem z dnia 01.07.2011 r., wręczonym powodowi w dniu 04.07.2011 r., stwierdziła, iż oświadczenie powoda jest bezskuteczne w związku z upływem terminu do jego zgłoszenia. W dniu 04.07.2011 r. strona pozwana złożyła powodowi pisemne oświadczenie, iż z dniem „01.07.2011 r. bez zachowania okresu wypowiedzenia” rozwiązała z nim umowę o pracę z powodu ciężkiego naruszenia przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych, polegającym na świadomym naruszeniu obowiązku dbałości o dobro zakładu pracy poprzez prowadzenie działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy naruszającej jego interesy i wyrządzające istotną szkodę, podejmowaniu działań sprzecznych ze swoimi obowiązkami lojalności wobec pracodawcy i obowiązkiem świadczenia pracy, godząc w dobro zakładu pracy oraz narażając pracodawcę na szkodę, świadomym i zawinionym podejmowaniu działań skierowanych przeciwko pracodawcy, prowadzących do utraty więzi zaufania oraz stanowiących zagrożenie dla interesów pracodawcy, naruszeniu porządku i dyscypliny pracy polegające na nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy w miesiącach: maju i czerwcu 2011 r., powtarzającym się opuszczaniu pracy bez usprawiedliwienia, spóźniania się do pracy, wykonywaniu w godzinach pracy innych czynności związanych z własną prowadzoną działalnością gospodarczą, - bezzasadnej i świadomej odmowie wykonywania poleceń dot. pracy zagrażającej istotnym interesom pracodawcy, świadomym i zawinionym naruszeniu obowiązku zachowania tajemnicy informacji dotyczących przedsiębiorstwa i wykorzystaniu ich dla celów własnej działalności gospodarczej. W wystawionym powodowi świadectwie pracy, wręczonym mu w dniu 08.07.2011 r., strona pozwana stwierdziła, że powód był u niej zatrudniony w okresie od 27.09.2006 r. do 04.07.2011 r., a także że stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracodawcę z winy pracownika. Powód nie wystąpił do strony pozwanej o sprostowanie świadectwa pracy. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji powołał art. 55 § 1 1 i § 2 k.p. oraz art. 52 § 2 k.p. wskazując, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracownika wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. Powołał także przepisy 94 pkt 5 i art. 85 § 1 k.p. Wskazał, iż w piśmiennictwie podkreśla się, że „ oświadczenie pracownika – także bezzasadne – powoduje rozwiązanie stosunku pracy” (K. Jaśkowski, Komentarz aktualizowany do art. 61 1 Kodeksu pracy, LEX/el., 2013). Należy zatem stwierdzić, że po złożeniu przez powoda stronie pozwanej oświadczenia o rozwiązaniu z nią umowy o pracę bez wypowiedzenia, łączący strony stosunek pracy ulega rozwiązaniu i to mimo przekroczenia przez powoda przepisanego terminu na złożenie oświadczenia. Nie ma natomiast podstaw w ocenie Sądu I instancji, aby wypłacić powodowi odszkodowanie z tytułu naruszenia przez pozwanego pracodawcę jego obowiązków w związku ze złożeniem przez powoda oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę, skoro powód rozwiązał ze stroną umowę o pracę z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, a mianowicie przekroczył termin 1 miesiąca na złożenie oświadczenia. Według Sądu I instancji nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania art. 56 § 1 kp bowiem strona pozwana złożyła powodowi oświadczenie o rozwiązaniu z nim umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia w czasie, gdy nie był on już jej pracownikiem. Powołany przepis dotyczy tylko pracowników, a nie osób trzecich, nie będących w chwili rozwiązywania umowy o pracę związanych stosunkiem pracy z pracodawcą składającym oświadczenie. Jako że w chwili otrzymania od strony pozwanej oświadczenia o rozwiązaniu z nim stosunku pracy, powód nie był już jej pracownikiem, nie było zatem stosunku pracy, który strona pozwana mogłaby z nim rozwiązać. Wynika z tego w ocenie Sądu I instancji, że strona nie mogła naruszyć przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, skoro faktycznie umowy z powodem nie rozwiązała. Stąd według Sądu I instancji roszczenie alternatywne powoda także nie może zasługiwać na uwzględnienie. Sąd I instancji wskazał, iż w orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że „decydujące znaczenie dla wyboru formy ochrony praw przewidzianej w art. 189 k.p.c. ma interes prawny powoda, który zachodzi, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27.09.2012 r., V ACz 706/12, opubl. LEX nr 1220496). Należy przy tym zauważyć, że „przedmiotem ustalenia w drodze powództwa przewidzianego w art. 189 k.p.c. mogą być prawa i stosunki prawne, dla ustalenia których właściwa jest droga procesu cywilnego (np. ustalenie nieważności umowy) a przesłanką merytoryczną takiego powództwa jest interes prawny, rozumiany jako potrzeba ochrony sfery prawnej powoda, którą może uzyskać przez samo ustalenie stosunku prawnego lub prawa” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19.09.2012 r., I ACa 357/12, opubl. LEX nr 1223452). Sąd I instancji podzielił przytoczone stanowiska w całości.. według powoda jego interes prawny w domaganiu się orzeczenia przez Sąd wymienionych w petitum pozwu ustaleń, „polega na wyjaśnieniu i zakończeniu stanu niepewności min. w celu ochrony go przed bezpodstawnymi roszczeniami pracodawcy (np. przed roszczeniem pracodawcy o zapłatę odszkodowania).” Sąd I instancji nie znalazł jednak podstaw, aby udzielać powodowi takiej ochrony w sytuacji, w której rozwiązał ze stroną pozwaną stosunek pracy z naruszeniem przepisów prawa. Należy bowiem zważyć zdaniem Sądu I instancji, iż pozwany pracodawca nie wystąpił w niniejszym procesie przeciwko powodowi o odszkodowanie, a zatem orzekanie de facto w kwestii tego odszkodowania, które nie stanowi przedmiotu procesu, stanowiłoby niedopuszczalne naruszenie praw pozwanego pracodawcy. Sąd I instancji wskazał, iż ustalając stan faktyczny w sprawie Sąd oparł się na dowodach z dokumentów, w tym z akt osobowych powoda, albowiem żadna ze stron nie podważyła skutecznie ich prawdziwości i autentyczności. Sąd jednak nie dał pełnej wiary dokumentom - listom obecności i ewidencjom czasu pracy powoda /k.103-110 i 162/. Po pierwsze listy obecności i ewidencje czasu pracy powoda /k.103-110 i 162/ nie są wewnętrznie spójne – z list obecności wynika, że powoda w ogóle w pracy nie było (nie wszystkie są podpisane), zaś z ewidencji czasu pracy wnika, że był w pracy cały czas w pełnym wymiarze (nie ma wpisanych nieobecności z jakiegokolwiek powodu, poza urlopem w kwietniu, na którym powód nie był). Nadto temu, że powód był w kwietniu 2011 r. na urlopie przeczą zeznania wiarygodnych świadków M. S. /k.209-210/ i H. M. /k.236-238/, z których wynika, że powód był na urlopie w czerwcu 2011 r., zaś w kwietniu 2011 r. pracował z powodu remontu drogi. Sąd I instancji zwrócił też uwagę na to, że dokument – lista obecności w kwietniu 2011 r., znajdujący się w kopii na k.103 i w oryginale na k. 162, został przerobiony, a mianowicie podpis powoda zamazano korektorem i na warstwę korektora naniesiono oznaczenie urlopu wypoczynkowego „U.W”. Zgodnie z przepisem art. 270 § 1 k.k. kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. W ocenienie Sądu I instancji mogło mieć miejsce popełnienie czynu przerobienia powyższego dokumentu tym bardziej, że strona pozwana przedstawiła go początkowo w kopii, na której nie dało się stwierdzić użycia korektora, a dopiero na zarządzenie Sądu /protokół k. 138/ złożyła oryginał /k.160/, z którego wynika, że dokument ten został przerobiony. W związku z tym Sąd I instancji nie mógł dać temu dokumentowi wiary. Sąd I instancji dał wiarę zeznaniom świadków B. K. /k.139/, M. S. /k.209-210/, H. M. /k.236-238/ i P. C. /k.238-239/, albowiem były one spójne, logiczne, rzeczowe i nie zawierały sprzeczności. Sąd I instancji pominął przy ustalaniu stanu faktycznego zaznania świadka M. N. /k.211/, albowiem nie wniosły one nic do sprawy. Sąd I instancji dał wiarę przesłuchanemu powodowi /k.251-255/, gdyż jego wypowiedź była jasna i korespondowała z pozostałym materiałem dowodowym. Sąd I instancji ustalił, iż w dniu 28.06.2011 r. powód złożył stronie pozwanej pisemne oświadczenie o rozwiązaniu z nią umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia przez stronę pozwaną podstawowych obowiązku pracodawcy, jakim jest konieczność terminowej zapłaty wynagrodzenia za pracę. Tymczasem strona pozwana wypłaciła powodowi wynagrodzenie za pracę za kwiecień 2011 r. w dniu 13.07.2011 r., za maj 2011 r. w dniu 10.06.2011 r., za czerwiec 2011 r. najwcześniej w dniu 12.07.2011 r., a za lipiec 2011 r. w dniu 10.08.2011 r. Stąd w okresie 1 miesiąca przed dniem 12.07.2011 r. nie nastąpiło przez stronę pozwaną naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy, wskazanych przez powoda w oświadczeniu o rozwiązaniu z nią umowy o pracę. W ocenie Sądu I instancji wynika z powyższego, że powód przekroczył przepisany termin 1 miesiąca na rozwiązanie ze stroną pozwaną umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z zawinionej przyczyny leżącej po stronie pozwanego pracodawcy. Z wyrokiem tym nie pogodził się powód i wywiódł apelację zarzucając naruszenie prawa materialnego: art. 55 § 2 w zw. z art. 52 § 2 KP poprzez stwierdzenie, że powód przekroczył l miesięczny termin na rozwiązanie ze stroną pozwaną umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z zawinionej przyczyny leżącej po stronie pracodawcy, art.189 k.p.c. polegające na błędnej jego wykładni poprzez dowolne przyjęcie, że ochrona przed bezpodstawnymi roszczeniami pracodawcy ( np. przed roszczeniem pracodawcy o zapłatę odszkodowania) nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na rozwiązanie przez pracownika stosunku pracy z naruszeniem przepisów prawa, a pozwany nie wystąpił z żądaniem zapłaty odszkodowania, podczas gdy jednolita wykładania pojęcia interesu prawnego nie warunkuje udzielenia ochrony prawnej od tego, czy pracownik rozwiązał umowę o pracę z zachowaniem przepisów u wypowiadaniu umów o pracę oraz czy pracodawca wystąpił z żądaniem zapłaty odszkodowania, a interes prawny jest interpretowany z uwzględnieniem oceny, czy wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości w tym zakresie i zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, a więc czy definitywnie zakończy istniejący spór ewentualnie, czy zapobiegnie takiemu sporowi w przyszłości. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego a to art. 233 § l KPC poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, który polega na wyprowadzeniu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających, a nadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego poprzez: pominięcie wiarygodnych wyjaśnień powoda złożonych na rozprawie w dniu 20.02.2013 r., który wskazał, że „ w ostatnich miesiącach strona pozwana prowadziła dość duże inwestycje i były duże problemy finansowe i pan prezes zapewniał, że wynagrodzenie zostanie wypłacone w późniejszym terminie z uwagi na brak środków", „oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę w trybie art. 55 par.1
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.