← Polska

IV Ka 591/15

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 września 2015r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Stanisław Jabłoński (spr.) Sędziowie SSO Małgorza

§2kk i art.

70§1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 4 (czterech) lat; XXI. na podstawie art. 85 i art. 86§2 kk wymierzył oskarżonemu T. K. karę łączną grzywny w wymiarze 300 /trzystu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 /dwadzieścia/ złotych; XXII. na podstawie art. 46§1 kk orzekł wobec oskarżonego T. K. obowiązek naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego P. M.

(2)kwoty 19.200 /dziewiętnaście tysięcy dwieście złotych/; XXIII. na podstawie art. 63§1 kk na poczet orzeczonej kary grzywny zaliczył oskarżonemu T. K. okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania od dnia 19-01-2011 r. do dnia 24-02-2011 r., przyjmując, iż jeden dzień zatrzymania jest równoważny dwóm dziennym stawkom grzywy; XXIV. uznał oskarżonego A. F. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XII części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 291§1 kk i art. 270§1 kk i art. 18§2 kk w zw. z art. 272 kk w zw. z art. 11§2 kk i za to na podstawie art. 291§1 kk w zw. z art. 11§3 kk wymierzył mu karę 9 /dziewięciu / miesięcy pozbawienia wolności; XXV. na podstawie art. 33§2 kk orzekł wobec oskarżonego A. F. karę grzywny w wymiarze 50 /pięćdziesięciu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 /dziesięciu/ złotych; XXVI. uznał oskarżonego A. F. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XIII części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 18§2 kk w zw. z art. 233§1 kk i za to na podstawie art. 19§1 kk w zw. z art. 233§1 kk wymierzył mu karę 6/sześciu/ miesięcy pozbawienia wolności; XXVII. na podstawie art. 85 i art. 86§1 kk wymierzył oskarżonemu A. F. karę łączną 1 /jednego/ roku pozbawienia wolności; XXVIII. na podstawie art. 69§

§2kk i art.

70§1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 2 (dwóch) lat; XXIX. uznał oskarżonego A. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XIV części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 291§1 kk i za to na podstawie art. 291§1 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu/ miesięcy pozbawienia wolności; XXX. na podstawie art. 33§2 kk orzekł wobec oskarżonego A. M. karę grzywny w wymiarze 50 /pięćdziesięciu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 /dwadzieścia/ złotych; XXXI. uznał oskarżonego A. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XV części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 272 kk i art. 270§1 kk w zw. z art. 11§2 kk w zw. z art. 12 kk i za to na podstawie art. 270§1 kk w zw. z art. 11§3 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu/ miesięcy pozbawienia wolności; XXXII. uznał oskarżonego A. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XVI części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 286§1 kk i za to na podstawie art. 286§1 kk wymierzył mu karę 1/jednego/ roku i 6/sześciu/ miesięcy pozbawienia wolności; XXXIII. na podstawie art. 33§2 kk orzekł wobec oskarżonego A. M. karę grzywny w wymiarze 200 /dwustu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 /dwadzieścia/ złotych; XXXIV. uznał oskarżonego A. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XVII części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 291§1 kk i za to na podstawie art. 291§1 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu/ miesięcy pozbawienia wolności; XXXV. na podstawie art. 33§2 kk orzekł wobec oskarżonego A. M. karę grzywny w wymiarze 50 /pięćdziesięciu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 /dwadzieścia/ złotych; XXXVI. uznał oskarżonego A. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XVIII części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 291§1 kk i za to na podstawie art. 291§1 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu/ miesięcy pozbawienia wolności; XXXVII. na podstawie art. 33§2 kk orzekł wobec oskarżonego A. M. karę grzywny w wymiarze 50 /pięćdziesięciu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 /dwadzieścia/ złotych; XXXVIII. uznał oskarżonego A. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XIX części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 18§3 kk w zw. z art. 270§1 kk i za to na podstawie art. 19§1 kk w zw. z art. 270§1 kk wymierzył mu karę 8/ośmiu/ miesięcy pozbawienia wolności; XXXIX. uznał oskarżonego A. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XX części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 291§1 kk i za to na podstawie art. 291§1 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu/ miesięcy pozbawienia wolności; XL. na podstawie art. 33§2 kk orzekł wobec oskarżonego A. M. karę grzywny w wymiarze 50 /pięćdziesięciu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 /dwadzieścia/ złotych; XLI. uznał oskarżonego A. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XXI części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 291§1 kk i za to na podstawie art. 291§1 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu/ miesięcy pozbawienia wolności; XLII. na podstawie art. 33§2 kk orzekł wobec oskarżonego A. M. karę grzywny w wymiarze 50 /pięćdziesięciu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 /dwadzieścia/ złotych; XLIII. uznał oskarżonego A. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XXII części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 291§1 kk i za to na podstawie art. 291§1 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu/ miesięcy pozbawienia wolności; XLIV. na podstawie art. 33§2 kk orzekł wobec oskarżonego A. M. karę grzywny w wymiarze 50 /pięćdziesięciu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 /dwadzieścia/ złotych; XLV. uznał oskarżonego A. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XXIII części wstępnej wyroku, to jest przestępstwa z art. 270§1 kk i za to na podstawie art. 270§1 kk wymierzył mu karę 8/ośmiu/ miesięcy pozbawienia wolności; XLVI. na podstawie art. 85 i art. 86§1 kk wymierzył oskarżonemu A. M. karę łączną 1 /jednego/ roku i 9 /dziewięciu/ miesięcy pozbawienia wolności; XLVII. na podstawie art. 69§

§2kk i art.

70§1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 4 (czterech) lat; XLVIII. na podstawie art. 85 i art. 86§2 kk wymierzył oskarżonemu A. M. karę łączną grzywny w wymiarze 300 /trzystu/ stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 /dwadzieścia/ złotych; XLIX. uznał oskarżonego D. C. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XXVII części wstępnej wyroku tj., przestępstwa z art. 306 kk i za to na podstawie art. 306 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu / miesięcy pozbawienia wolności; L. uznał oskarżonego D. C. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XXVIII części wstępnej wyroku tj., przestępstwa z art. 306 kk i za to na podstawie art. 306 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu / miesięcy pozbawienia wolności; LI. uznał oskarżonego D. C. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XXIX części wstępnej wyroku tj., przestępstwa z art. 306 kk i za to na podstawie art. 306 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu / miesięcy pozbawienia wolności; LII. uznał oskarżonego D. C. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XXX części wstępnej wyroku tj., przestępstwa z art. 306 kk i za to na podstawie art. 306 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu / miesięcy pozbawienia wolności; LIII. uznał oskarżonego D. C. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XXXI części wstępnej wyroku tj., przestępstwa z art. 306 kk i za to na podstawie art. 306 kk wymierzył mu karę 10/dziesięciu / miesięcy pozbawienia wolności; LIV. na podstawie art. 85 i art. 86§1 kk wymierzył oskarżonemu D. C. karę łączną 1 /jednego/ roku i 6 /sześciu/ miesięcy pozbawienia wolności; LV. na podstawie art. 69§

§2kk i art.

70§1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 3 (trzech ) lat; LVI. na podstawie art. 71§1 kk orzekł wobec oskarżonego D. C. karę grzywny w wymiarze 30 /trzydziestu / stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 /dwadzieścia/ złotych; LVII. zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe zwalniając ich z uiszczenia opłaty. Apelację od powyższego wyroku wywiódł oskarżyciel publiczny, zaskarżając go na niekorzyść oskarżonych P. M.

(1), T. K. i A. M. w całości. Powyższemu wyrokowi zarzucił: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku uniewinniającego oskarżonego P. M.
(1)od popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w punkcie I wyroku, który miał istotny wpływ na jego treść i polegał na bezpodstawnym uznaniu, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań świadków, w szczególności zaś opinii biegłego z zakresu mechanoskopii J. Ł., a także w oparciu o załączone do akt dokumenty nie pozwala na przyjęcie, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa poświadczenia nieprawdy w dokumencie w postaci oceny technicznej nr (...), podczas gdy ocena całości zebranego w toku postępowania materiału dowodowego przy uwzględnieniu zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego prowadzi do wniosku, że P. M.
(1)swoim zachowaniem wyczerpał znamiona zarzucanego mu przestępstwa; 2. obrazę przepisów prawa materialnego - to jest art. 45§ 1 kk sprowadzającą się do niezastosowania tego przepisu względem oskarżonych T. K. i A. M., a polegającym na uznaniu za niecelowe orzeczenie środka karnego w postaci przepadku korzyści majątkowych pochodzących z przestępstwa wobec stwierdzenia braku majątku u oskarżonych, który mógłby przejąć Skarb Państwa z chwilą prawomocności orzeczenia o przepadku, pomimo tego, iż ustawodawca w treści przepisu art. 45 §1 kk nałożył na Sąd obowiązek orzeczenia takiego środka wobec sprawcy, który osiągnął z popełnienia przestępstwa chociażby pośrednio korzyść majątkową niepodlegającą przepadkowi przedmiotów wymienionych w art. 44 §1 lub 6 kk, a korzyść finansową ze sprzedaży uprzednio skradzionych pojazdów niewątpliwie osiągnęli T. K. i A. M.. Podnosząc powyższy zarzut apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości wobec P. M.
(1)i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu Wydział II Karny w O. oraz zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie przepadku korzyści majątkowej wobec T. K. w kwocie 17.100,00 zł i A. M. w kwocie 17.100,00 zł. Obrońcy oskarżonych T. K. i P. M.
(1)w odpowiedzi na apelację wnieśli o nieuwzględnienie apelacji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy. Również obrońca oskarżonego A. M. na rozprawie apelacyjnej wniósł o nieuwzględnienie apelacji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja prokuratora zasługiwała na uwzględnienie w części. Poprzedzając rozważania odnoszące się do zarzutów sformułowanych w wywiedzionym środku odwoławczym, zauważyć należy, iż procedowanie w niniejszej sprawie przebiegało poprawnie. Sąd Rejonowy należycie przeprowadził postępowanie dowodowe pozyskując obiektywne i jednoznaczne w swej wymowie dowody, które pozwoliły na zrekonstruowanie przebiegu zdarzeń oraz wyprowadzenie trafnych wniosków odnośnie możliwości przypisania oskarżonym winy i sprawstwa zarzucanych im przestępstw. Ocena zgromadzonego przez Sąd I instancji w sprawie materiału dowodowego nie nasuwa zastrzeżeń. W pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, Sąd Rejonowy zaprezentował, którym dowodom oraz w jakim zakresie i dlaczego dał wiarę, a na których, w jakiej części oraz z jakich powodów się nie oparł. Przebiegowi rozumowania Sądu Rejonowego nie sposób odmówić logiki, zarzucić sprzeczności, czy dowolności wnioskowania. Analiza oraz ocena zgromadzonych dowodów została przeprowadzona przez Sąd I instancji zgodnie ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasadami prawidłowego rozumowania. Powyższe wnioski podzieliły w przeważającej części również strony postępowania. Apelujący podważał jedynie ustalenia faktyczne dotyczące oskarżonego P. M.
(1), skutkujące uniewinnieniem go od popełnienia zarzuconego mu czynu. W pozostałym zakresie postępowanie dowodowe oraz ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego nie były kwestionowane. Prokurator co prawda wskazał, że zaskarża wyrok w całości, również co do winy oskarżonych T. K. i A. M., jednakże w dalszej części apelacji zarzucił mu jedynie niezastosowanie wobec nich przepadku, nie podnosząc żadnych zarzutów dotyczących winy oskarżonych. Odnosząc się do pierwszego podniesionego zarzutu – błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku uniewinniającego oskarżonego P. M.
(1)– wskazać należy, że był on bezzasadny. W rozpoznawanej sprawie jest niewątpliwym – jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji - że oskarżony P. M.
(1)będący rzeczoznawcą samochodowym, otrzymał od R. M. zlecenie na sporządzenie oceny technicznej, która potwierdzałaby, że nabyty przez niego samochód marki A. (...) był samochodem sprowadzonym z W. B. oraz został przystosowany do poruszania się w ruchu prawostronnym. P. M.
(1)wykonał zlecenie, dokonując wcześniej oględzin pojazdu w miejscu wskazanym przez R. M., tj. w O.. Pojazd miał kierownicę oraz wszystkie elementy sterowania wraz z deską rozdzielczą po lewej stronie. Również reflektory zostały przystosowane do ruchu prawostronnego. Oskarżony zapoznał się z brytyjskim dowodem rejestracyjnym, sprawdził dane identyfikacyjne pojazdu, rok produkcji oraz datę pierwszej rejestracji. Uzyskaną ocenę techniczną R. M. załączył do dokumentów złożonych w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w S., gdzie zamierzał zarejestrować samochód, co jednak nie doszło do skutku. Podkreślić należy, że Sąd Rejonowy rozważając kwestię odpowiedzialności P. M.
(1)z art. 271 § 1 k.k. wskazał, którym dowodom, w jakim zakresie i dlaczego dał wiarę, a na których się nie oparł oraz przedstawił dokonane ustalenia faktyczne. W ocenie Sądu Okręgowego, wnioski wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie uchybiają regułom logicznego rozumowania, wskazaniom wiedzy, czy też zasadom doświadczenia życiowego. Poczynione w oparciu o tę ocenę ustalenia faktyczne są prawidłowe oraz pozbawione błędów mających wpływ na treść orzeczenia. Wskazać należy, że ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd meriti w toku rozprawy głównej mogą być skutecznie zakwestionowane tylko wtedy, gdyby zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez Sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego nie odpowiadała prawidłowości logicznego rozumowania, nadto gdyby Sąd pominął istotne w sprawie dowody lub oparł się na dowodach na rozprawie nie ujawnionych, sporządził uzasadnienie niezrozumiałe, wewnętrznie sprzeczne lub sprzeczne z regułami logicznego rozumowania. Zarzut ten nie może sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami Sądu wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, lecz do wykazania jakich konkretnie uchybień w zakresie zasad logicznego rozumowania dopuścił się Sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego. Możliwość przeciwstawienia ustaleniom Sądu odmiennego poglądu nie może prowadzić do wniosku o dopuszczeniu się przez Sąd błędu w ustaleniach faktycznych. W uzasadnieniu apelacji prokurator podniósł, że działania oskarżonego przy wydaniu oceny technicznej wypełniły znamiona przestępstwa z art. 271 § 1 k.k. W przeciwieństwie do Sądu I instancji prokurator wskazał, że oskarżony w trakcie swych czynności nie dokonał stosowanej identyfikacji pojazdu, uznał, że tabliczka znamionowa nie budzi wątpliwości i numery tam naniesione wpisał do oceny technicznej. Biegły z dziedziny badań mechanoskopijnych J. Ł. wskazał jednak, że tabliczka znamionowa budziła wątpliwości. Zachowanie P. M.
(1)było nierzetelne, niedbałe, ale także przestępcze. Zdaniem prokuratora wygląd tabliczki znamionowej winien skutkować wstrzymaniem wydania oceny technicznej. Wydanie opinii winno być poprzedzonej skrupulatnymi badaniami i wcale nie niszczącymi, jak zdaniem apelującego sugeruje Sąd I instancji. Oskarżony rzeczoznawca bezkrytycznie przyjął oświadczenie R. M. dotyczące wykonanych przeróbek w samochodzie. Sąd błędnie nie dał przy tym wiary opinii biegłego z dziedziny mechanoskopii J. Ł., dając w pełni wiarę zeznaniom W. D. i dokumentowi wydanemu przez Z. K.. W. D. miał zdaniem apelującego interes w składaniu nieobciążających oskarżonego zeznań, gdyż był jego przełożonym i odpowiadał za treść wydanych ocen technicznych. Również Z. K. był rzeczoznawcą w Stowarzyszeniu (...) i Ruchu Drogowego Oddział w P., a więc wypowiadał się podobnie jak W. D., w sprawie innego członka tego samego stowarzyszenia. Tymczasem J. Ł. jest niezależnym (...) przy Sądzie Okręgowym w Poznaniu i nie jest w żaden sposób związany z Oddziałem Stowarzyszenia (...) i Ruchu Drogowego w P.. Wskazana argumentacja prokuratora ma jedynie charakter polemiczny z ustaleniami Sądu Rejonowego. Sąd I instancji jednoznacznie i logicznie wyjaśnił w treści uzasadnienia dlaczego uznał, że działanie oskarżonego w toku wydawania oceny było właściwe. Sąd Okręgowy przychyla się do stanowiska Sądu Rejonowego, popartego zgromadzonym w aktach materiałem dowodowym, że oskarżony dokonał stosownej identyfikacji pojazdu, wykonał dokumentację zdjęciową oraz zweryfikował optycznie kompletność wyposażenia pojazdu i jego przystosowanie do obowiązującego ruchu prawostronnego. Uzyskanie powyższych danych, w świetle obowiązującej procedury, było wystarczające do wydania oceny. Nie było wymogu by w określony sposób badać pojazd i uzależnione to zostało od indywidualnej oceny rzeczoznawcy. Dopiero w 2008 r. wprowadzono konieczność badania pojazdu od spodu przy przeprowadzaniu ocen, których celem było stwierdzenie dokonanych przeróbek. Sąd Rejonowy wyczerpująco wyjaśnił jaki zakres badań przeprowadzić winien P. M.
(1)i czemu jego ocena może być uznana za niedbałą i niesolidną, ale już nie za wypełniająca znamiona występku. Sąd również logicznie wskazał czemu dokonując oceny zachowania oskarżonego nie oparł się na opinii biegłego z zakresu mechanoskopii i i identyfikacja pojazdów J. Ł.. Zgodzić należy się z Sądem meriti, że okoliczność, że tabliczka znamionowa budziła wątpliwości może być oczywista dla biegłego z zakresu mechanoskopii, jednakże zakres działalności rzeczoznawcy samochodowego jest inny i inne są również metody badawcze stosowane przy oględzinach samochodu. Rzeczoznawca zatem mógł nie podzielać wątpliwości biegłego z zakresu mechanoskopii. Trafnie tez Sąd dokonał rozróżnienia między opinią mechanoskopa a oceną rzeczoznawcy, która jest później weryfikowana przez wydział komunikacji. Nie sposób przychylić się też do argumentów apelującego, dotyczących braku obiektywizmu i osobistego zaangażowania w wynik sprawy po stronie W. D. oraz Z. K.. Poza działalnością w jednym stowarzyszeniu prokurator nie wskazał żadnych innych okoliczności, które mogłyby podważać obiektywizm tych osób, zaś sam fakt działalności w stowarzyszeniu rzeczoznawców jawi się jako niewystarczający. Świadek W. D. złożył wyczerpujące i dokładne zeznania, w których wskazał, że działania oskarżonego były zgodne z ówczesnymi procedurami. Przyznał jednak, że niniejsza sprawa i związane z nią nieprawidłowości były impulsem do zmiany procedury sporządzania ocen technicznych pojazdów w zakresie przystosowania do ruchu prawostronnego. Okoliczność, że rzeczoznawcy działający na określonym terenie zrzeszają się w ramach jednego stowarzyszenia, nie jest niczym niezwykłym ani zaskakującym. Tak samo nie dziwi fakt, że J. Ł. nie należy do wspomnianego stowarzyszenia, skoro nie jest rzeczoznawcą samochodowym a mechanoskopem. Wiarygodność zeznań świadka W. D. jak i pisma Z. K. nie budziła również żadnych wątpliwości Sądu Okręgowego. W ocenie Sądu II instancji, argumenty podnoszone przez prokuratora, podważające prawidłowość oceny dowodów z zeznań świadka W. D. oraz dokumentu sporządzonego przez Z. K., nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy, a stanowią tylko polemikę z oceną dowodów poczynioną przez Sąd Rejonowy. Zauważyć przy tym należy, że przestępstwo tzw. fałszu intelektualnego polega na poświadczeniu nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne w autentycznym dokumencie wystawionym przez osobę składającą takie poświadczenie. Czynnością sprawczą jest tu zatem „poświadczenie nieprawdy”, co polega na wystawieniu dokumentu stwierdzającego okoliczności nie istniejące lub przeinaczające, bądź też na zatajeniu prawdy, którą należało stwierdzić. Wystawiający dokument powinien ze względu na znaczenie dokumentu poświadczyć w nim stan istniejący. Przestępstwo z art. 271 § 1 k.k. polega na poświadczeniu nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne w autentycznym dokumencie wystawionym przez osobę składająca takie poświadczenie. Przestępstwo poświadczenia nieprawdy ma charakter umyślny. (por. postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 8 listopada 2002 r., II KKN 139/2001, Legalis Numer 61162, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 1996 r., I KZP 39/95, OSNKW 1996, z. 3-4, poz. 17, wyrok SN z dnia 24 października 1996 r., V KKN 147/96, OSNKW 1997, z. 1-2, poz. 8). Zestawiając powyższe z realiami niniejszej sprawy zgodzić należy się z Sądem Rejonowym, że oskarżony w wystawionym dokumencie nie poświadczył nieprawdy w rozumieniu art. 271 § 1 k.k. Dokonał on oceny na podstawie przesłanek, którymi dysponował. Jeżeli nawet w ocenie tej mylił się, to nie oznacza to, iż w sytuacji, gdy mylną ocenę zawarł w dokumencie, poświadczył w ten sposób nieprawdę w rozumieniu wskazanego przepisu. Okoliczność, że ocena zawarta w tym dokumencie mogła być obiektywnie błędna nie ma znaczenia dla ram odpowiedzialności karnej za przestępstwo poświadczenia nieprawdy. Trafny okazał się z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 45 § 1 k.k., polegający na nie zastosowaniu tego przepisu w stosunku do T. K. i A. M.. Dla oczyszczenia przedpola trzeba wskazać, że Sąd Odwoławczy rozważał problem przepadku z art. 45 k.k., w oparciu o brzmienie przepisu z ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r., Dz. U. Nr 111, poz. 1061, która weszła w życie 1 lipca 2003 r. Sąd Rejonowy uznał za niecelowe orzeczenie względem A. M. i T. K. przepadku. Zdaniem Sądu wymierzenie tego środka karnego, w każdej postaci, a więc zarówno przepadku przedmiotu pochodzącego bezpośrednio z przestępstwa, przepadku przedmiotów, które służyły do popełnienia przestępstwa, przepadku równowartości tych przedmiotów, jak i przepadku korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa albo jej równowartości, musi mieć ściśle określony substrat, w postaci konkretnie wskazanych składników majątkowych sprawcy, istniejących w chwili orzekania. Orzeczenie sądu ma w tej części charakter konstytutywny i musi odnosić się do realnie istniejącego przedmiotu, który z momentem prawomocności wyroku zmienia właściciela. Oskarżeni zdaniem Sądu nie dysponują majątkiem, który mógłby przejąć Skarb Państwa z chwilą prawomocności orzeczenia o przepadku co sprawia, że orzeczenie środka karnego nie było celowe. Kodeks karny przewiduje dwa rodzaje przepadku: przepadek przedmiotów i przepadek korzyści majątkowych. Przepadek przedmiotów i przepadek korzyści majątkowej do czasu wejścia w życie nowelizacji kodeksu karnego w dniu 1 lipca 2015 r. były środkami karnymi, o charakterze jednorazowym, mające ściśle majątkową konotację i dotyczące mienia sprawcy. Charakter tych środków karnych jest mieszany: znaleźć można w nich elementy prewencyjne, represyjne, kompensacyjne, a nawet wychowawcze. Przez korzyść majątkową należy rozumieć każde przysporzenie majątku albo uniknięcie strat lub obciążeń majątku (zob. uchwała pełnego składu Izby Karnej SN z dnia 30 stycznia 1980 r., VII KZP 41/78, OSNKW 1980, nr 3, poz. 24). Jest to więc pojęcie, które należy interpretować szeroko. Obejmuje ono mienie ruchome lub nieruchome, w tym środki płatnicze, dewizy, papiery wartościowe oraz wierzytelności i inne prawa majątkowe. Zgodnie z treścią art. 115 § 4 korzyścią majątkową jest korzyść uzyskana z przestępstwa dla siebie lub kogo innego. Zgodnie z art. 45 § 1 k.k. jeżeli sprawca osiągnął z popełnienia przestępstwa, chociażby pośrednio, korzyść majątkową niepodlegającą przepadkowi przedmiotów wymienionych w art. 44 § 1 lub 6, sąd orzeka przepadek takiej korzyści albo jej równowartości. Przepadku nie orzeka się w całości lub w części, jeżeli korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi. Analiza przepisu art. 45 § k.k. wskazuje, że zasadą jest, iż w sytuacji, w której sprawca osiągnął z popełnienia przestępstwa korzyść majątkową (nawet pośrednio), Sąd obowiązany jest orzec przepadek tej korzyści lub jej równowartości. Od zasady tej przewidziano dwa wyjątki, pierwszy, w którym korzyścią majątkową jest przedmiot pochodzący bezpośrednio z przestępstwa lub przedmiot uzyskany w wyniku naruszenia zakazu wytwarzania, posiadania, obrotu, przesyłania, przenoszenia lub przewozu; drugi, w którym korzyść majątkowa lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi. Z regulacji zawartej w art. 45 § 1 k.k. wynika, że dyspozycją tego przepisu objęta jest tylko taka korzyść majątkowa, uzyskana przez sprawcę chociażby pośrednio z przestępstwa, która nie podlega przepadkowi na podstawie art. 44 § 1 k.k.. Podstawą przepadku przedmiotu należącego do kategorii owoców przestępstwa jest bowiem, co do zasady, art. 44 § 1 k.k. (ewentualnie art. 44 § 4 k.k.). W świetle przyjętej regulacji w art. 45 § 1 lub 2 k.k. orzeka się przepadek przedmiotów (rzeczy), które nie zostały uzyskane w wyniku popełnienia przestępstwa bezpośrednio, ale pochodzą z obrotu takimi przedmiotami a także przepadek wszelkich innych korzyści majątkowych – niezależnie od tego, czy pochodzą bezpośrednio, czy pośrednio z popełnionego przestępstwa (por. A. Marek, Komentarz do art. 45 Kodeksu karnego, LEX 2010). Przepis art. 45 § 1 zdanie pierwsze k.k. nie może być – jak trafnie wskazuje się w piśmiennictwie – stosowany wobec sprawców przestępstw przeciwko mieniu, gdyż osoby na szkodę których dopuszczono się kradzieży nie przestają być właścicielami skradzionych rzeczy i mienie to (albo jego równowartość) podlega zwrotowi tym podmiotom, a nie przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa (zob. K. Postulski, M. Siwek, Przepadek w polskim prawie karnym. Kraków 2004, s. 112 i 118-119). Nie sprzeciwia się temu także zastrzeżenie ustawowe, zawarte w zdaniu drugim § 1 art. 45 k.k., iż przepadku nie orzeka się w całości lub części, jeżeli korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi. Unormowanie to (przepadku nie orzeka się w całości lub w części) oznacza bowiem, że w odróżnieniu od regulacji dotyczącej przepadku przedmiotów (art. 44 § 5 k.k.), można orzec przepadek części korzyści lub jej równowartości, w sytuacji gdy nie cała korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu albo innemu podmiotowi (por. A. Marek, Komentarz do art. 45 Kodeksu karnego, LEX 2010). Artykuł 45 § 1 k.k. nie wskazuje jednak, kiedy nie orzeka się przepadku w całości, a kiedy w części. Kryterium tym jest wartość korzyści, która należy się pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi i jeśli należy zwrócić tylko część korzyści, to w pozostałej części orzeka się przepadek (por. R. A. S., P. korzyści majątkowej uzyskanej przez sprawcę z przestępstwa, Prokuratura i Prawo Nr 3/2001, s. 160). Jeżeli więc wysokość korzyści majątkowej osiągniętej przez sprawcę z popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu na szkodę ustalonej osoby jest wyższa od szkody wyrządzonej tym przestępstwem, obligatoryjne jest orzeczenie na rzecz Skarbu Państwa przepadku części korzyści stanowiącej nadwyżkę ponad rzeczywistą stratę, albo przepadku równowartości tej nadwyżki (por. wyrok SN z 14 maja 2008 r., WK 11/08, OSNKW 2008, z. 9, poz. 70 i W. Marcinkowski, Glosa do tego wyroku, WPP Nr 4/2008, s. 144-145). Podobnie rzecz się ma z korzyścią majątkową, np. z kwotą pieniędzy, uzyskaną przez sprawcę ze sprzedaży skradzionego przedmiotu, w razie naprawienia pokrzywdzonemu szkody poprzez zwrot tego przedmiotu. Również w takim wypadku przepis art. 45 § 1 zdanie drugie k.k. nie ma zastosowania. Aby bowiem pozbawić sprawcę realnej korzyści osiągniętej z popełnienia przestępstwa, kwota pieniędzy uzyskana przez sprawcę ze zbycia przez niego skradzionego mienia, następnie odzyskanego przez organy ścigania i zwróconego pokrzywdzonemu, winna podlegać przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa (tak postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. I KZP 16/11, OSNKW 2011 nr 12, poz. 107). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że oskarżeni A. M. i T. K. z prowadzonego przestępczego procederu osiągali korzyści majątkowe. Kupowali samochody pochodzące z przestępstwa za niskie, nierynkowe ceny, a po przerobieniu w nich numerów identyfikacyjnych sprzedawali je z dużym zyskiem. Powyższe rozważania prowadzą do stwierdzenia, że uzyskane przez oskarżonych pieniądze pozostałe po sprzedaży wcześniej zakupionych samochodów pochodzących z kradzieży, stanowiły korzyść majątkową osiągniętą pośrednio z przestępstwa kradzieży mienia, a bezpośrednio z przestępstwa paserstwa. Powyższe obligowało Sąd do zastosowania dyspozycji art. 45 § 1 k.k. I tak w wyniku zdarzenia opisanego w punkcie II i XIV części wstępnej wyroku oskarżeni osiągnęli korzyść majątkową w wysokości 12.000 zł, bowiem samochód marki A. (...) zakupili za kwotę 13.000 zł, a sprzedali go za 25.000 zł. Kolejno w wyniku czynu opisanego w punkcie V i XVIII części wstępnej wyroku osiągnęli korzyść majątkową w wysokości 10.500 zł, kupując samochód marki A. (...) za kwotę 7.000 zł, a następnie sprzedając go za 17.500 zł. Natomiast w wyniku zdarzenia wskazanego w punktach VII i XX części wstępnej wyroku osiągnęli korzyść majątkową w wysokości 12.200 zł. Oskarżeni kupili samochód marki A. (...) za kwotę 7.000 zł, a za jego sprzedaż mieli otrzymać kwotę 19.200 zł. Uznając, że wyżej ustalone kwoty stanowiły korzyść majątkową - przysporzenie, które uzyskali oskarżeni, dopuszczając się czynu zabronionego spenalizowanego treścią art. 291 § 1 k.k. zasadnym było orzeczenie środka karnego - przepadku korzyści majątkowej w wysokości postulowanej w skardze. Sąd Okręgowy był przy tym związany stanowiskiem prokuratora co do wysokości osiągniętej korzyści majątkowej, bowiem granice orzekania na niekorzyść oskarżonych wyznaczają granice środka odwoławczego i wnioski w środku tym sformułowane (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku - II Wydział Karny z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. II AKa 230/12, Legalis Numer 723071). Zauważyć przy tym należy, że Kodeks karny nie zawiera normy określającej sposób orzekania środka karnego przepadku korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa lub przepadku równowartości takiej korzyści, w sytuacji, gdy przestępstwo z którego ta korzyść pochodzi, zostało popełnione w warunkach współsprawstwa. Za Sądem Najwyższym należy uznać, że określony w art. 45 § 1 k.k. środek karny przepadku korzyści majątkowej lub jej równowartości orzeka się wobec współsprawców przestępstwa w częściach, w jakich według dokonanych ustaleń faktycznych osiągnięta wspólnie korzyść majątkowa im przypadła. W razie trudności z dokładnym ustaleniem wartości udziałów w korzyści majątkowej osiągniętej przez poszczególnych współsprawców orzeka się przepadek tej korzyści lub jej równowartości w częściach równych (tak postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 30 listopada 2011 r. I KZP 16/11, OSNKW 2011 nr 12, poz. 107). Mając na uwadze opisane wyżej rozważania, zgodzić należy się z autorem apelacji, że przepis art. 45 § 1 k.k. ma charakter obligatoryjny. Sąd Rejonowy nie wymierzając oskarżonym tego środka karnego uznał, że oskarżeni nie dysponują majątkiem, który mógłby przejąć Skarb Państwa z chwilą prawomocności orzeczenia. Jednak słusznie zauważył apelujący, że w stosunku do A. M. prokurator już na etapie postępowania przygotowawczego dokonał zabezpieczenia majątkowego i to w postaci gotówki. Nie można więc w jego przypadku uznać, że nie ma składników majątkowych. Również T. K. winien liczyć się z możliwością orzeczenia takiego środka i dokonać stosownych zabezpieczeń w tym względzie. Sąd wykazał się przy tym niekonsekwencją uznając, że oskarżony T. K. ma środki majątkowe, by na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzec środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego P. M.
(2)kwoty 19.200 zł. Wobec powyższego Sąd Okręgowy za wnioskiem prokuratora zmienił zaskarżony wyrok poprzez orzeczenie przepadku korzyści majątkowych i tak odnośnie T. K. w punkcie II w kwocie 6.000 zł, w punkcie V w kwocie 5.000 zł i w punkcie VII w kwocie 6.100 zł, natomiast w części dotyczącej A. M. w punkcie XIV w kwocie 6.000 zł, w punkcie XVIII w kwocie 5.000 zł i w punkcie XX w kwocie 6.100 zł. Łączna suma korzyści majątkowych osiągniętych przez T. K. i A. M. z popełnionych przestępstw wyniosła 34.200 zł, przy czym wobec każdego z oskarżonych winien zostać orzeczony środek karny w połowie tej kwoty, tj. 17.100 zł, bowiem działali wspólnie i w porozumieniu. Sąd Odwoławczy, na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. nie obciążył oskarżonych T. K. i A. M. kosztami postępowania odwoławczego, uznając, że ich uiszczenie przez oskarżonych stanowić będzie dla niech nadmierną dolegliwość. Kosztami procesu w części dotyczącej oskarżonego P. M.
(1)Sąd Okręgowy obciążył Skarb Państwa, stosownie do treści art. 636 § 1 k.p.k.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.