Sygn. akt V Ca 115/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 września 2015 roku Sąd Okręgowy w Elblągu V Wydział Cywilny Rodzinny w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta Hryniewicz Sędziowie: SO Ewa Nowaczyńska /spr./ SO Barbara Stradowska-Grzeszczuk Protokolant: sekr. sąd. Monika Detmer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015 roku sprawy z powództwa małoletniego A. S. reprezentowanego przez matkę M. W. przeciwko H. S. i C. S. o alimenty na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 14 maja 2015 roku w sprawie III RC 802/14 oddala apelację. Sygn. akt VCa 115/15 UZASADNIENIE M. W. działając, jako przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda A. S. wniosła o zasądzenie od pozwanych H. S. i C. S. alimentów w kwotach po 250 złotych miesięcznie od każdego z nich uzasadniając, iż ojciec małoletniego C. S. nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna, a prowadzona egzekucja nie przynosi rezultatu. Z uwagi na zaniechanie przez zobowiązanego w pierwszej kolejności do świadczeń alimentacyjnych, powstał obowiązek alimentacyjny pozwanych, jako zobowiązanych w dalszej kolejności. Wyrokiem zaocznym wydanym dnia 18 grudnia 2014 roku Sąd Rejonowy w Elblągu zasądził od pozwanych na rzecz małoletniego powoda A. S. urodzonego w dniu (...) w L. (Irlandia) alimenty w kwotach po 250 złotych miesięcznie od każdego z nich, poczynając od dnia 11 listopada 2014 roku płatne do 10-go dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w terminie płatności którejkolwiek z rat do rąk matki małoletniego powoda M. W.. Orzeczenie to zawierało także rozstrzygnięcie o kosztach procesu i rygorze natychmiastowej wykonalności. Pozwani H. S. i C. S. skutecznie złożyli sprzeciw od powyższego wyroku i wnieśli o jego uchylenie, oddalenie powództwa w całości, zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazali, iż z treści pozwu nie wynika, aby małoletni powód znajdował się w niedostatku. Matka małoletniego powoda wraz z nim od wielu lat zamieszkuje poza granicami kraju, wykonuje pracę zarobkową a także korzysta ze świadczeń rodzinnych. Nadto ojciec małoletniego powoda C. S. stale osiąga wysokie dochody, jednakże to organ egzekucyjny z nieznanych powodów nie jest w stanie ich zająć. Pozwani to natomiast osoby w podeszłym wieku, cierpiące na różne dolegliwości, wymagające pomocy i opieki osób trzecich. Otrzymywane przez nich świadczenia wystarczają im jedynie na pokrycie bieżących wydatków. Pozwani nie dysponują środkami finansowymi umożliwiającymi im spełnianie żądanego świadczenia. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2015 roku został zawieszony rygor natychmiastowej wykonalności nadany wyrokowi zaocznemu. Na rozprawie w dniu 11 maja 2014 roku reprezentująca małoletniego powoda M. W. podtrzymała żądanie pozwu. Pełnomocnik pozwanych natomiast wniósł o uchylenie wyroku zaocznego i oddalenie powództwa w całości. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 maja 2015 roku Sąd Rejonowy w Elblągu uchylił w całości wyrok zaoczny tego Sądu wydany w dniu 18 grudnia 2014 roku w sprawie III RC 802/14 i oddalił powództwo; jednocześnie zasądził od małoletniego powoda A. S. zastępowanego przez matkę M. W. na rzecz pozwanych kwoty po 210 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; oddalił wniosek małoletniego powoda A. S. zastępowanego przez matkę M. W. o zasądzenie od pozwanych kosztów postępowania klauzulowego i kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności pkt I, II i III wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 18 grudnia 2014 roku wydanego w sprawie III RC 802/14. Powyższe orzeczenie było wynikiem następujących ustaleń i wniosków: Małoletni powód A. S. urodzony (...) jest dzieckiem M. W. oraz C. S. – syna pozwanych. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 4 lipca 2007 roku w sprawie III RC 36/07 zasądzono od C. S. na rzecz małoletniego A. S. alimenty w kwocie po 150 złotych miesięcznie, które zostały podwyższone następnie do kwoty 300 złotych miesięcznie wyrokiem Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 8 czerwca 2010 roku w sprawie III RC 1190/08, począwszy od dnia 10 grudnia 2008 roku. Następnie przed tutejszym Sądem toczyła się sprawa z powództwa C. S. przeciwko małoletniemu pozwanemu A. S. o obniżenie alimentów. W sprawie tej prowadzonej pod sygnaturą akt III RC 109/14 w dniu 9 czerwca 2014 roku zapadł wyrok oddalający powództwo C. S.. Małoletni powód A. S. ma obecnie 9 lat. Zamieszkuje wraz z matką w Irlandii. Tam uczęszcza do szkoły irlandzkiej i polskiej. Matka ponosi wydatki związane z edukacją syna w tych szkołach (zakup podręczników, przyborów szkolnych, mundurka i obuwia, koszty wycieczek i wyjść na basen), a także bieżące związane z zakupem żywności, odzieży i obuwia oraz spotkań z kolegami i rozrywek. Opłaca także opiekunkę dla syna. Małoletni często choruje na zapalenie ucha. Wówczas jego matka ponosi koszty wizyty lekarskiej oraz zakupu leków. Małoletni interesuje się piłką nożną, pływaniem, tańcem. Obecnie nie uczestniczy jednak w żadnych zajęciach pozalekcyjnych z uwagi na brak dostatecznych środków finansowych na opłatę powyższego. Małoletni wraz z matką dwa razy w roku przyjeżdża do Polski. U rodziców matki powód spędza co roku wakacje. Matka małoletniego M. W. zatrudniona jest, jako pracownik socjalny. Jej średnio miesięczne wynagrodzenie netto wynosi 1.200-1.300 euro. Niekiedy otrzymuje 1.600 euro. Otrzymuje zasiłek rodzinny na syna w kwocie 130 euro. Od około 8 lat nie otrzymuje od ojca małoletniego powoda żadnych kwot tytułem alimentów. Nie otrzymuje też na ten cel żadnych kwot od rodziców C. S.. Przez pewien okres czasu otrzymywała alimenty na małoletniego w kwotach po 130-150 złotych miesięcznie od siostry ojca małoletniego M. R.. M. W. ponosi koszty opłat za najem mieszkania w wysokości 550 euro miesięcznie, na paliwo miesięcznie przeznacza kwotę 120 euro. Opłata za prąd wynosi rocznie 751,25 euro. Matka małoletniego kupuje odzież nową z wyprzedaży. Artykuły spożywcze kupuje w supermarketach. M. W. posiada zobowiązanie kredytowe zaciągnięte w Irlandii na zakup samochodu osobowego za kwotę 6.000 euro. Rodzice M. W. od urodzenia A. pomagają jej w utrzymaniu małoletniego syna. Małoletni przyjeżdża do dziadków na okres wakacji, pozostaje wówczas na ich utrzymaniu. Dziadek powoda otrzymuje rentę, choruje na kręgosłup. Babka dotychczas nie otrzymywała żadnych dochodów, stara się o przyznanie jej emerytury. Zamieszkują w mieszkaniu komunalnym, nie mają żadnego majątku. Pozwani są osobami w podeszłym wieku. Pozwany ma 87 lat, pozwana zaś 82 lata. H. S. choruje na nadciśnienie, chorobę niedokrwienną serca, zespół depresyjny, jaskrę, chorobę Alzheimera. Wymaga opieki i pomocy osób trzecich. C. S. cierpi na zespół depresyjny, zawroty głowy z zaburzeniami lokomocji, wymaga pomocy w podejmowaniu czynności życia codziennego. Otrzymał skierowanie do szpitala w celu diagnostyki. Pozwanymi opiekuje się ich córka M. R., robi zakupy, przygotowuje posiłki, pielęgnuje pozwanych, załatwia wszystkie czynności urzędowe. M. R. utrzymuje się wraz z niepełnosprawnym synem z renty w wysokości 570 złotych, dlatego pozwani przekazują jej miesięcznie na pokrycie kosztów paliwa i za dokonane czynności opiekuńczych kwotę średnio 400 złotych miesięcznie. Pozwani ponoszą wydatki związane z utrzymaniem swoim, mieszkania, a także opłacają ubezpieczenie. H. S. otrzymuje rentę w wysokości 900 złotych miesięcznie. Za rok podatkowy 2013 osiągnęła przychód w wysokości 10.105,18 złotych. C. S. otrzymuje emeryturę w wysokości 1.989,04 złotych miesięcznie. Ojciec małoletniego powoda C. S. nie wywiązuje się z nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna. Od września 2007 roku prowadzona jest wobec niego egzekucja komornicza. Na dzień 27 sierpnia 2014 roku zadłużenie alimentacyjne na rzecz wierzyciela wynosiło 20.092,78 złotych, odsetki stanowiły zaś kwotę 6.559,80 złotych. C. S. ma ustanowioną z małżonką I. S. rozdzielność majątkową. Prowadzą oni jednak wspólne gospodarstwo domowe i wychowują wspólną córkę N. S., która jest osobą niepełnosprawną. C. S. sprawuje opiekę nad córką i pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w wysokości 620 złotych miesięcznie. Uprzednio jego zarobki wynosiły około 8.000 złotych miesięcznie, jednakże nawet wówczas nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniego, a egzekucja alimentów była utrudniona. Przez pewne okresy czasu w jego imieniu alimenty na rzecz małoletniego A. w kwotach po około 150 złotych miesięcznie przesyłała jego siostra M. R.. C. S. osiąga dochody, które od kilku lat przekazuje na rachunek bankowy żony, bądź na rachunek bankowy małoletniej córki, w związku z czym egzekucja prowadzona wobec niego nadal jest bezskuteczna. Ojciec małoletniego powoda na podstawie kontraktu menadżerskiego zawartego w okresie od 9 września 2010 roku do 18 stycznia 2011 roku i ustnych umów zlecenia świadczył usługi na rzecz (...) S.A. Z tego tytułu w roku 2010 osiągnął przychód w wysokości 21.866,66 złotych, zaś w roku 2011 przychód w wysokości 22.711,13 złotych. Nadto w roku 2012, w wyniku realizacji wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Elblągu, Wydziału V Gospodarczego z dnia 19 grudnia 2011 roku o zapłatę sygn. akt V GC 493/11 wyegzekwowana została na rzecz C. S. od powyższej Spółki należność główna w kwocie 19.520 złotych wraz z należnymi odsetkami i kosztami sądowymi – łącznie w wysokości 27.428,99 złotych. C. S. był także zatrudniony od 27 września 2013 roku w firmie zarządzanej przez K. K. na umowę zlecenie. Miał świadczyć pomoc w uzyskaniu funduszy na zakup autobusów. W dniu 30 września 2013 roku na wskazane przez niego konto bankowe została mu przelana należność na poczet wykonania pracy oraz 10.500 złotych otrzymał gotówką w kasie. Z umowy tej C. S. nie wywiązał się, w związku z czym umowa uległa rozwiązaniu, a K. K. obecnie stara się odzyskać wypłacone mu pieniądze na drodze sądowej. Następnie Sąd Rejonowy wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdził, że zachodzą przesłanki z art. 347 k.p.c. i uchylił wyrok zaoczny wydany w niniejszej sprawie dnia 18 grudnia 2014 roku. Powództwo zaś oddalił w oparciu o art. 133 § 1 i 2 k.r.o. i art. 132 k.r.o. Sąd ustalił, iż niewątpliwie uzyskanie dla małoletniego powoda na czas potrzebnych mu środków finansowych od ojca jest połączone z nadmiernymi trudnościami. Od wielu lat nie wywiązuje się on z nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego, egzekucja zaś jest bezskuteczna. Uprzednio choć osiągał wysokie dochody, komornik prowadzący jego sprawę egzekucyjną miał ogromne trudności z wyegzekwowaniem od niego jakichkolwiek kwot. W efekcie stan jego zadłużenia alimentacyjnego na dzień 27 sierpnia 2014 roku wynosił 20.092,78 złotych, odsetki zaś stanowiły kwotę 6.559,80 złotych. Obecnie jego jedyny dochód wynosi 620 złotych miesięcznie. Nie występuje natomiast niedostatek po stronie małoletniego powoda. A jest on przesłanką niezbędną do powstania obowiązku alimentacyjnego pozwanych wobec powoda zgodnie z art. 133 § 2 k.r.o.. Natomiast gorsza sytuacja finansowa małoletniego powoda A. S. w porównaniu do jego niektórych rówieśników w Irlandii nie jest tożsama ze stanem niedostatku. Sąd Rejonowy wskazał, że matka małoletniego powoda osiąga stałe dochody w wysokości co najmniej 1.200-1.300 euro miesięcznie, a niekiedy 1.600 euro miesięcznie. Osiągane przez nią dochody wraz z zasiłkiem rodzinnym pozwalają jej na utrzymanie siebie i syna na średnim poziomie. M. W. radzi sobie finansowo, nie posiada żadnych zaległości w opłatach mieszkaniowych, nie jest zmuszona do zaciągania pożyczek z przeznaczeniem na zaspokojenie bieżących potrzeb swoich i swojego syna. Gdyby znajdowała się w niedostatku, nie kupiłaby na kredyt samochodu za kwotę 6.000 euro, albowiem nie mogłaby wówczas pozwolić sobie na spłatę rat. Małoletni ma zaspokojone najważniejsze potrzeby, tj. wyżywienie, mieszkanie, odzież, opiekę zdrowotną, edukację. Natomiast fakt, że małoletni obecnie nie zawsze może pozwolić sobie na spotkania z kolegami, uczestniczyć, kupić stroju piłkarskiego nie oznacza, że jest w niedostatku. Nie są to bowiem niezbędne wydatki, który miałby zaspokoić konieczne potrzeby. Sąd orzekający zauważył także, że do chwili obecnej matka małoletniego powoda była w stanie własnymi siłami zaspokoić niezbędne potrzeby powoda. Obecnie również te potrzeby są zaspokajane. Sąd też wskazał, że do obowiązku alimentacyjnego zobowiązanych w dalszej kolejności ma zastosowanie art. 135 § 1 k.r.o. Zakres obowiązku pozwanych będących dziadkami małoletniego wyznaczałyby ich możliwości majątkowe, a są one znacznie ograniczone. Pozwani są osobami w podeszłym wieku. H. S. otrzymuje rentę w wysokości 900 złotych miesięcznie. C. S. otrzymuje natomiast emeryturę w wysokości 1.989,04 złotych miesięcznie. Wielokrotnie w ostatnim czasie przebywali w szpitalu, wymagają stałego leczenia farmakologicznego, częstych wizyt lekarskich i badań, co wiąże się z ponoszeniem przez nich wysokich kosztów leczenia. Za opiekę przekazują swojej córce 400 złotych miesięcznie. Ponadto ponoszą stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, z opłatą ubezpieczenia i własnego utrzymania, które pochłaniają całą kwotę otrzymywanych przez nich świadczeń. W ocenie Sądu Rejonowego nie istnieją więc przesłanki do zasądzenia alimentów na rzecz małoletniego powoda od dziadków ojczystych. Sąd ten na podstawie wskazanych wyżej przepisów uchylił w całości wyrok zaoczny i oddalił powództwo (punkt I wyroku). W punkcie II i III wyroku Sąd Rejonowy orzekł o kosztach procesu zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawie art. 98 § 1, 3 i 4 k.p.c. w oparciu o stawki obowiązujące w § 7 ust. 1 pkt 11 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 roku poz. 461), zasądzając od małoletniego kwoty po 210 złotych na rzecz pozwanych, na które to kwoty złożyły się opłaty od sprzeciwu od wyroku zaocznego w wysokościach po 150 złotych od każdego z pozwanych oraz koszty wynagrodzenia reprezentującego pozwanych adwokata, przypadające na każdego z pozwanych w kwotach po 60 złotych. W punkcie IV wyroku Sąd orzekający, w oparciu o art. 98 § 1, 3 i 4 k.p.c. a contrario oddalił wniosek małoletniego o zasądzenie od pozwanych kosztów postępowania klauzulowego i kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności punktowi I, II i III wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 18 grudnia 2014 roku wydanego w sprawie III RC 802/14, z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw od powyższego wyroku. Z powyższym orzeczeniem nie zgodziła się przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda, wnosząc apelację. Zarzuciła mu naruszenie:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.