Sygn. VPa 55/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2015 roku Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V w składzie: Przewodniczący: SSO Mariola Mastalerz (spr.) Sędziowie: SSR del. Marzena Foltyn-Banaszczyk SSO Beata Łapińska Protokolant: st.sekr.sądowy Marcelina Machera po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z powództwa E. S. przeciwko Zespołowi Szkół (...) w B. o wynagrodzenie za pracę na skutek apelacji powódki E. S. od wyroku Sądu Rejonowego w Bełchatowie IV Wydziału Pracy z dnia 26 lutego 2015r. sygn. IV P 401/14 oddala apelację. Sygn. akt V Pa 55/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 30 czerwca 2014 roku skierowanym przeciwko Zespołowi Szkół (...) w B., powódka E. S. wnosiła o zasądzenie na jej rzecz kwoty 10.592,40 zł złotych tytułem wynagrodzenia za wykonywanie dodatkowych prac za okres od 1 maja 2012 roku do 31 czerwca 2014 roku z ustawowymi odsetkami od poszczególnych kwot, wymienionych w pozwie. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Rejonowy w Bełchatowie wyrokiem z dnia 26 lutego 2015 roku w sprawie sygn. akt IV P 401/14 oddalił powództwo. Sąd ten ustalił, że powódka E. S. została zatrudniona w pozwanym Zespole Szkół (...) w B. od dnia 1 września 1984 roku na stanowisku starszego referenta do spraw księgowości. Od 1 lipca 1989 roku powódce powierzono stanowisko samodzielnego referenta do spraw kadrowych i kasowych. Później od 1 lipca 1991 roku powódka pracowała jako specjalista ds. kadrowych, a następnie do chwili obecnej jako specjalista ds. kadrowo-finansowych. Zakres obowiązków powódki został określony na piśmie. Na stanowisku samodzielnego referenta ds. kadrowo-finansowych zakres ten obejmował załatwianie spraw związanych z przyjmowaniem pracowników oraz dotyczących pracowników, w tym m. in. awansowanie nauczycieli zgodnie z Kartą Nauczyciela, wypisywanie angaży i wymiarów uposażenia, sporządzanie pism odnośnie dodatków stażowych, prowadzenie spraw urlopów, rejestru zwolnień lekarskich, sporządzanie świadectw pracy. Do obowiązków powódki należało także sporządzanie dokumentów dotyczących spraw płacowych do księgowości, sprawozdawczości, zabezpieczenie tajności i poufności spraw. Jako dodatkową czynność powierzono powódce pełnienie obowiązków kasjera. Od dnia 15 stycznia 1993 roku zakres czynności powódki na stanowisku specjalisty do spraw kadrowo-finansowych został rozszerzony o następujące czynności: kompletowanie dokumentów pracowników przechodzących na emeryturę lub rentę, sprawdzanie i rozliczanie przepracowanych godzin ponadwymiarowych przez nauczycieli, sporządzanie listy pracowników uprawnionych do korzystania z (...), a w związku z pełnieniem obowiązków kasjera prowadzenie konta specjalnego szkoły. E. S. przyjęła te zakresy do wiadomości i stosowania, poprzez ich podpisanie. Następnie w dniu 23 marca 2004 roku obowiązki powódki na stanowisku specjalisty do spraw kadrowo-finansowych zostały sprecyzowane w nowym zakresie czynności. Zgodnie z nim do obowiązków powódki należało: - przygotowanie dokumentacji dotyczącej nawiązania stosunku pracy z nauczycielem lub pracownikiem niepedagogicznym, - założenie i prowadzenie teczki akt osobowych dla każdego pracownika, - prowadzenie dokumentacji dotyczącej spraw pracowniczych, - przygotowanie dokumentacji dotyczącej rozwiązania stosunku pracy, - kompletowanie i przygotowanie dokumentacji związanej z przejściem pracownika na emeryturę lub rentę, - prowadzenie spraw związanych z legitymacjami ubezpieczeniowymi, - sporządzanie pism niezbędnych do przyznania określonych świadczeń: dodatku za staż pracy, nagrody jubileuszowej, angaży, itp., - sporządzanie sprawozdań statystycznych dotyczących zatrudnienia, - sporządzanie listy uprawnionych pracowników do (...) i (...), - sprawdzanie i rozliczanie wykazów przepracowanych godzin ponadwymiarowych przez nauczycieli, - współpraca z księgowością przy sporządzaniu list wynagrodzeń dla pracowników, - prowadzenie archiwum, w tym współpraca z komórkami organizacyjnymi w zakresie prawidłowego tworzenia teczek spraw i przygotowania ich do przekazania do składnicy akt, przejmowanie dokumentacji z poszczególnych komórek organizacyjnych, prowadzenie ewidencji posiadanej dokumentacji, udostępnianie dokumentacji, przekazywanie wybrakowanej dokumentacji do firm zajmujących się profesjonalnym niszczeniem dokumentacji. E. S. nie kwestionowała zakresu powierzonych jej zadań. Przyjęła zakres obowiązków do wiadomości i stosowania, potwierdzając to własnoręcznym podpisem. Powódka odbyła szkolenie w zakresie prowadzenia archiwum. Na prowadzenie archiwum zakładowego powódka poświęcała około 25 % czasu przeznaczonego na wykonywanie wszystkich obowiązków. Od dnia 1 stycznia 2012 roku na podstawie art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku oraz § 7 Regulaminu wynagradzania pozwany pracodawca przyznał powódce dodatek specjalny z tytułu pełnienia dodatkowo obowiązków związanych z prowadzeniem archiwum zakładowego w wysokości 20% wynagrodzenia zasadniczego na czas określony od dnia 1 stycznia 2012 roku do 31 grudnia 2012 roku. Przyznanie dodatku specjalnego związane było ze zwiększeniem częstotliwości wykonywanych czynności w archiwum. Wynagrodzenie zasadnicze E. S. z uwzględnieniem waloryzacji od stycznia 2012 roku stanowiło kwotę 1.863 zł miesięcznie. Obliczony od tego wynagrodzenia dodatek specjalny stanowił kwotę 372,60 zł. Pozwany pracodawca powziął informację, że w placówkach oświatowych powiatu (...) pracownicy administracyjni zatrudnieni na różnych stanowiskach mają w zakresie obowiązków prowadzenie archiwum, ale nie otrzymują z tego tytułu dodatku specjalnego. Pozwany Zespół był jedyną placówką, w której ten dodatek był wypłacany. Po rozmowie z przedstawicielem organu prowadzącego Dyrektor Zespołu zaproponował powódce zmianę warunków wynagradzania i ustalił, że w miejsce dodatku specjalnego powódka uzyska podwyżkę wynagrodzenia. W dniu 26 kwietnia 2012 roku strony zawarły porozumienie zmieniające warunki pracy, w którym ustaliły, że zmieniają dotychczasowe warunki płacy w zakresie dodatkowych obowiązków związanych z prowadzeniem archiwum zakładowego zawarte w piśmie z dnia 12 stycznia 2012 roku, w ten sposób, że przyznany dodatek specjalny z tytułu dodatkowych obowiązków związanych z prowadzeniem archiwum zakładowego w wysokości 20% wynagrodzenia zasadniczego będzie wypłacany do dnia 30 kwietnia 2012 roku. Strony postanowiły, że nowe warunki płacy zaczną obowiązywać od 1 maja 2012 roku i zostaną określone w odrębnym piśmie. Pismem z dnia 26 kwietnia 2012 roku pracodawca przyznał powódce od 1 maja 2012 roku wynagrodzenie zasadnicze wg. kategorii X w wysokości 2.070,00 zł. W pozwanym Zespole Szkół (...) w B. obowiązuje regulamin wynagradzania. W § 7 regulaminu postanowiono, że z tytułu okresowego bądź stałego zwiększenia obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań przyznaje się dodatek specjalny w wysokości nieprzekraczającej 40% wynagrodzenia zasadniczego na podstawie art. 36 ust. 5 ustawy o pracownikach samorządowych. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy Sąd Rejonowy ustalił na postawie dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym w oparciu o dowody z dokumentów, zawartych w aktach sprawy i aktach osobowych powódki, których prawdziwość nie była kwestionowana, a także na podstawie zeznań stron. Za niewiarygodne Sąd Rejonowy uznał zeznania powódki E. S. w tej części, w której podaje, że podwyżka wynagrodzenia od maja 2012 roku nie była rekompensatą za prowadzenie archiwum, jak również, że podwyżka ta obejmowała coroczną waloryzację wynagrodzenia. Zeznania powódki w tej części pozostają zdaniemSądu w sprzeczności z zeznaniami pozwanego P. M., który podał, że w związku z zaprzestaniem od dnia 1 maja 2012 roku wypłaty dodatku specjalnego za prowadzenie archiwum ustalił z powódką wysokość podwyżki wynagrodzenia i przyznał jej tę podwyżkę od 1 maja 2012 roku. Zeznania pozwanego znajdują potwierdzenie w dokumentach w postaci porozumienia zmieniającego z dnia 26 kwietnia 2012 roku, w którym strony ustaliły, że dodatek specjalny będzie wypłacany do 30 kwietnia 2012 roku oraz, że nowe warunki płacy zaczną obowiązywać od 1 maja 2012 roku i zostaną określone w odrębnym piśmie. Pismo to zostało sporządzone z tą samą datą. Pracodawca określił w nim nową stawkę wynagrodzenia zasadniczego w kwocie 2.070 zł. Z kolei stawka wynagrodzenia zasadniczego powódki w wyniku przeprowadzonej corocznej waloryzacji została ustalona w piśmie z dnia 25 kwietnia 2012 roku na kwotę 1.863 zł. Po tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy wskazał, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Po przywołaniu treści artykułów 13 k.p., 78 k.p. i 80 k.p. dotyczących wynagrodzenia za pracę oraz omówieniu znaczenia godziwości wynagrodzenia w literaturze i orzecznictwie Sąd Rejonowy wskazał, że godziwe wynagrodzenie na poziomie kodeksowym ma oznaczać wynagrodzenie odpowiednie, właściwe, słuszne, rzetelne i uczciwe. Sąd Rejonowy wskazał jak w czasie zatrudnienia u pozwanego ulegało zmianie stanowisko pracy powódki oraz zakres powierzonych jej obowiązków, zwrócił przy tym uwagę na fakt, że E. S. nie kwestionowała zakresu powierzonych jej zadań w zakresie czynności na stanowisku specjalisty ds. kadrowo-finansowych określonych na piśmie w dniu 23 marca 2004 roku oraz wyraziła zgodę na wykonywanie zadań w nim wymienionych a także odbyła szkolenie w zakresie prowadzenia archiwum. Zgodnie z tym zakresem E. S., tak jak poprzednio, miała zajmować się sprawami pracowniczymi, wykonywać czynności związane z przyjęciem pracowników do pracy, przebiegiem zatrudnienia, ustalaniem uprawnień pracowniczych, zwalnianiem pracowników. W tym zakresie czynności zrezygnowano z dalszego powierzenia powódce obowiązków kasjera a powierzono jej prowadzenie archiwum. Zdaniem Sądu Rejonowego należało przyjąć, że prowadzenie archiwum zakładowego należało do obowiązków umownych, zasadniczo bowiem nie odbiegało charakterem od pozostałych obowiązków powódki na danym stanowisku. Nadto E. S. wyraziła zgodę na wykonywanie tych czynności i została przeszkolona w tym zakresie. Sama tylko nazwa stanowiska pracy powódki specjalista ds. kadrowo-finansowych nie może determinować zakresu powierzonych jej czynności. Sąd Rejonowy wskazał także, że prowadzenie archiwum zakładowego nie wpływało na zwiększenie dotychczasowych obowiązków, bowiem powódka zaprzestała równocześnie wykonywania obowiązków kasjera. Zmiana obowiązków nie była istotna i nie nastąpiła na niekorzyść powódki. Nastąpiła ona w wyniku ponownej konkretyzacji obowiązków powódki przez pracodawcę. Powierzając jej zadanie prowadzenia archiwum uzupełnił on zadania w ramach obowiązującego powódkę wymiaru zatrudnienia. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010 r.( I PK 185/09, M.P.Pr. 2010/8/394) Sąd Rejonowy wskazał, że rodzaj pracy może być określony w sposób bardziej lub mniej szczegółowy. Strony stosunku pracy, określając rodzaj pracy w sposób ogólny, pozostawiają pracodawcy - w ramach jego uprawnień kierowniczych - uszczegółowienie zakresu czynności pracownika. Zakres czynności pracownika stanowi konkretyzację umówionego rodzaju pracy, stanowi zbiorcze polecenie pracodawcy i nie wymaga zgody pracownika na jego zmianę. W razie natomiast poczynienia przez strony stosunku pracy szczegółowych ustaleń co do rodzaju pracy w treści umowy o pracę, ustalenia te stają się z woli stron istotnymi jej elementami, których zmiana wymaga albo zgody pracownika albo - w razie jej braku - wypowiedzenia zmieniającego. Jednocześnie Sąd Rejonowy podkreślił, iż w pozwanym Zespole Szkół (...) w B. obowiązuje regulamin wynagradzania. W § 7 tego regulaminu postanowiono, że pracownikowi z tytułu okresowego bądź stałego zwiększenia obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań przyznaje się dodatek specjalny w wysokości nieprzekraczającej 40 % wynagrodzenia zasadniczego na podstawie art. 36 ust. 5 ustawy o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2008r., Nr 223, poz. 1458). Jak podniósł Sąd Rejonowy na podstawie tych regulacji pracodawca przyznał powódce dodatek specjalny z tytułu pełnienia dodatkowo obowiązków związanych z prowadzeniem archiwum zakładowego w okresie od 1 stycznia 2012 roku do 31 grudnia 2012 roku. Pozwany, jak wskazał Sąd Rejonowy, argumentował przyznanie dodatku powódce zwiększeniem częstotliwości wykonywanych czynności w archiwum w tym okresie w związku z procesami sądowymi pracowników Zespołu i koniecznością przygotowania dokumentów dla Sądu. W dalszej części rozważań Sąd wskazał, że w dniu 26 kwietnia 2012 roku strony zawarły porozumienie zmieniające warunki pracy, w którym ustaliły, że zmieniają dotychczasowe warunki płacy w zakresie dodatkowych obowiązków związanych z prowadzeniem archiwum zakładowego, zawarte we wcześniejszym piśmie w ten sposób, że przyznany dodatek specjalny z tytułu dodatkowych obowiązków związanych z prowadzeniem archiwum zakładowego w wysokości 20% wynagrodzenia zasadniczego będzie wypłacany do dnia 30 kwietnia 2012 roku. Strony postanowiły również, że nowe warunki płacy zaczną obowiązywać od 1 maja 2012 roku i zostaną określone w odrębnym piśmie. Jednocześnie, jak wskazał Sąd Rejonowy, tego samego dnia odrębnym pismem pracodawca przyznał powódce od 1 maja 2012 roku wynagrodzenie zasadnicze wg. kategorii X w wysokości 2.070,00 zł. Pracodawca, w ocenie Sądu Rejonowego, zrekompensował powódce prowadzenie archiwum zastępując dodatek specjalny za te czynności podwyższeniem wynagrodzenia zasadniczego. Jak wskazał Sąd Rejonowy, dodatek specjalny obliczony od wynagrodzenia zasadniczego powódki wynosił w 2012 roku kwotę 372,60 zł brutto (1.863 zł x 20%) a po zaprzestaniu wypłaty dodatku wynagrodzenie zasadnicze powódki wzrosło o 207 zł brutto (2.070 zł – 1.863 zł). Kwota ta ulega jeszcze zwiększeniu o składniki pochodne obliczane od wynagrodzenia zasadniczego, np. dodatek stażowy. Sąd Rejonowy podkreślił, że z powyższych okoliczności wynika, że pracodawca dokonał zamiany dodatku o charakterze okresowym i zmiennej wysokości (od 1% do 20%) na podwyższenie wynagrodzenia powódki, które ma charakter stały, przez co jest to dla powódki bardziej korzystne. Reasumując, w ocenie Sądu Rejonowego, prowadzenie archiwum zakładowego należało do obowiązków umownych powódki i w związku z tym nie wymagało wypłaty dodatku specjalnego. Pracodawca jednak uznał, że w 2012 roku nastąpiło zwiększenie obowiązków powódki w związku z prowadzeniem archiwum i przyznał jej z tego tytułu dodatek na czas określony, którego wstrzymanie ostatecznie zostało zrekompensowane podwyższeniem wynagrodzenia zasadniczego. Jak stwierdził Sąd Rejonowy, w związku z podwyżką, wynagrodzenie powódki spełnia kryteria wynagrodzenia godziwego, odpowiadającego rodzajowi rzeczywiście wykonywanej przez powódkę pracy, jej ilości i jakości ( art. 13 k.p., 78 k.p. i 80 k.p.), dlatego też powódce nie przysługuje roszczenie o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia. Orzekając w zakresie kosztów postępowania Sąd Rejonowy na zasadzie słuszności wyrażonej w art. 102 kpc, nie obciążył powódki kosztami procesu, mając na uwadze okoliczność, iż sprawa miała skomplikowany charakter. Apelację od powyższego wyroku w całości wniosła powódka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania cywilnego, mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia, w postaci: 1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnej i swobodnej oceny dowodów w postaci dokumentów załączonych od akt sprawy oraz przesłuchania w charakterze stron powódki i pozwanego w zakresie, w jakim Sąd przyjął za okoliczność udowodnioną, iż:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.