Sygn. akt VI Ga 217/15 POSTANOWIENIE Dnia 8 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Andrzej Borucki (spr.) Sędziowie: SO Barbara Frankowska SO Renata Bober Protokolant: st. sekr. sądowy Agnieszka Krztoń po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z wniosku Skarbu Państwa Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z udziałem dłużnika K. K. o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na skutek apelacji dłużnika na postanowienie Sądu Rejonowego w Krośnie Wydziału V Gospodarczego z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt V Gzd 7/14 postanawia: I. oddalić apelację, II. zasądzić od dłużnika K. K. na rzecz wierzyciela Skarbu Państwa Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. kwotę 1.350 zł (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akty Ga 217/15 UZASADNIENIE postanowienia z dnia 8 października 2015r. Wierzyciel Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. działając na podstawie art. 376 ust. 1 ustawy z dnia 28.02.2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze ( j.t. Dz. U. z 2012r., poz. 1112 ze zm.) wniósł o orzeczenie, na podstawie art. 373 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, w stosunku do dłużnika K. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma (...) K. K. zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu na okres 3 lat. W uzasadnieniu wniosku podał, że dłużnik jest przedsiębiorcą który prowadzi działalność, m.in. w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek od dnia 01.10.2008r. Jego zaległości podatkowe wobec Skarbu Państwa - na dzień 03.10.2014r. wynosiły 85.778,48 zł. Na zadłużenie składają się: zaległości w podatku od towarów i usług VAT, w podatku dochodowym od osób fizycznych (podatnik oraz płatnik), koszty upomnienia oraz koszty egzekucyjne, w tym należność główna wynosi 74.823,48 zł, odsetki 9.056,00 zł, koszty upomnień 282,80 zł, koszty egzekucyjne 1.616,20 zł. Wierzytelności objęte są postępowaniem egzekucyjnym w administracji. Dłużnik posiada również zaległości w stosunku do innych wierzycieli, tj. wobec Z. K. z tytułu alimentów bieżących i zaległych. Najstarsze wierzytelności wobec Skarbu Państwa, to podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu pobranych a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy (PIT) za 01.2012 rok - termin płatności 20.02.2012r. Powyższe dane doprowadziły wnioskodawcę do wniosku, iż dłużnik jest niewypłacalny w rozumieniu art. 11 prawa upadłościowego i naprawczego, skoro nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec wierzyciela od 2012r. Przed złożeniem niniejszego wniosku wnioskodawca dwukrotnie wystosował do uczestnika wezwanie o przystąpienie do dobrowolnej spłaty zadłużenia. Nadto przed organem podatkowym toczyło się także postępowanie wszczęte z inicjatywy dłużnika w sprawie rozłożenia na raty spłaty zaległości podatkowych. Postępowanie to zostało zakończone decyzją odmowną Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. nr (...)z dnia 15.07.2014r. W odpowiedzi na wniosek dłużnik wniósł o jego oddalenie w całości i zasądzenie od wnioskodawcy kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniósł, iż brak jest przesłanek umożliwiających uwzględnienie wniosku, albowiem sam fakt istnienia po jego stronie zaległości podatkowych nie skutkuje automatycznie wypełnieniem niezbędnych przesłanek dla wydania wnioskowanego orzeczenia. Zarzucił, iż wierzyciel nie wykazał istnienia stanu niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust 1 Prawo upadłościowe i naprawcze, tj. stanu trwałego nie wykonywania większości wymagalnych zobowiązań oraz chwili zaistnienia takiego stanu, winy zobowiązanego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie przewidzianym w tym przepisie, obniżenia wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa zobowiązanego i rozmiaru pokrzywdzenia wierzycieli. Podniósł także, iż wnioskodawca, powołując się na rzekome istnienie „zaległości w stosunku do innych wierzycieli, zdaje się nie rozróżniać charakteru danego długu, a to, czy pochodzi on z transakcji handlowych - z działalności gospodarczej, czy też z prywatnych - osobistych - nie związanych z działalnością gospodarczą (alimenty), które to długi - zobowiązania osobiste nie mają wpływu na przesłanki podjęcia decyzji o upadłości czy też nie. Podkreślił, że wnioskodawca jest jedynym wierzycielem uczestnika z tytułu należnych mu podatków, należności te są spłacane, a sam wnioskodawca w załączniku do wniosku - decyzji z 15 lipca 2014r. ustalił stan przedsiębiorstwa uczestnika jako dający podstawę do wnioskowania o spłacie należności w możliwie krótkim czasie. Przyczyną nie rozłożenia płatności na raty był nie stan przedsiębiorstwa uczestnika, lecz wyłącznie względy natury formalnej - nie złożenie odpowiednich załączników do wniosku o rozłożenie na raty. Podniósł także, iż orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w stosunku do niego, stanowić będzie pozbawienie go wprost możliwości spłaty zobowiązania, skutkującą oczywistą szkodą po stronie wnioskodawcy - Skarbu Państwa. W piśmie przygotowawczym z dnia 8.12.2014r. wnioskodawca podtrzymał w całości żądanie objęte wnioskiem. Zanegował wpływ charakteru dłużnej zaległości na możliwość orzeczenia wnioskowanych zakazów, podtrzymał twierdzenie o zawinionym braku terminowego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zaprzeczył również, jakoby dłużnik spłacał obciążające go zaległości. Dłużnik, pomimo prawidłowego wezwania na rozprawę, bez usprawiedliwienia nie stawił się na nią, co skutkowało pominięciem dowodu z jego przesłuchania. Sąd Rejonowy w trakcie postępowania ustalił, że dłużnik K. K. jest przedsiębiorcą, który prowadzi działalność gospodarczą od dnia 1.10.2008r. w zakresie m.in. sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek. Dłużnik jest niewypłacalny w rozumieniu art. 11 prawa upadłościowego i naprawczego, nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec wierzyciela od lutego 2012r. Z tego okresu bowiem pochodzą najstarsze wierzytelności wobec Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w postaci podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy (PIT) za 01.2012 rok - termin płatności 20.02.2012r. Zaległości podatkowe dłużnika wobec Skarbu Państwa na dzień 03.10.2014r. wynoszą 85.778,48 zł. Na zadłużenie to składają się : zaległości w podatku od towarów i usług VAT, w podatku dochodowym od osób fizycznych ( podatnik oraz płatnik ), koszty upomnienia oraz koszty egzekucyjne, w tym należność główna wynosi 74.823,48 zł, odsetki 9.056,00 zł, koszty upomnień 282,80 zł, koszty egzekucyjne 1.616,20 zł. Dłużnik posiada również zaległości w stosunku do innych wierzycieli, tj. wobec Z. K. z tytułu alimentów bieżących i zaległych. Dłużnik nie składał wniosku o ogłoszenie upadłości, pomimo zaktualizowania się przesłanek ku temu. Wierzyciel dwukrotnie wzywał wnioskodawcę do dobrowolnej spłaty zadłużenia, toczyło się także postępowanie wszczęte wnioskiem dłużnika w sprawie rozłożenia na raty spłaty zaległości podatkowych, które zakończone zostało decyzją odmowną Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. nr (...)z dnia 15.07.2014r. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy w Krośnie postanowieniem z dnia 27 lutego 2015r. pozbawił dłużnika K. K. prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, w przedsiębiorstwie państwowym, fundacji lub stowarzyszeniu na okres trzech lat ( pkt. I ) i nakazał ściągnąć od dłużnika na rzecz Skarbu Państwa –Sądu Rejonowego w Krośnie kwotę 100 zł tytułem opłaty sądowej od wniosku, od której wnioskodawca był z mocy prawa zwolniony ( pkt. II ). Uzasadniając orzeczenie Sąd powołał art. 373 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, zgodnie z którym może orzec pozbawienie na okres od trzech do dziesięciu lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu osoby, która ze swej winy będąc do tego zobowiązana z mocy ustawy, nie złożyła w terminie dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości wniosku o ogłoszenie upadłości. Ustalenia faktyczne w sprawie, tak co do zaistnienia po stronie dłużnika stanu niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust. 1 i 2 prawa upadłościowego i naprawczego, istnienia także w chwili obecnej znacznego wymagalnego zadłużenia oraz świadomego niezrealizowania ciążącego na uczestniku z mocy art. 21 ust. 1 i 2 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, wynikają w sposób ewidentny z przedłożonych przez wnioskodawcę wraz z wnioskiem dokumentów. Sam fakt istnienia zaległości wobec wnioskodawcy z tytułu zobowiązań publicznoprawnych nie był także kwestionowany w piśmie uczestnika. Zdaniem Sądu, rację ma wnioskodawca podając, iż dla zdiagnozowania stanu niewypłacalności w znaczeniu relewantnym dla rozstrzygnięcia sprawy, nie jest istotne pochodzenia zobowiązania. Powołał przy tym pogląd wyrażony w wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2013 r., sygn.. akt I ACa 24/13, co do tego, że dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych ( art.11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze ). W świetle tej definicji każdorazowo brak realizacji zobowiązania w wymaganym terminie będzie skutkował uznaniem, iż w przypadku dłużnika zachodzi stan jego niewypłacalności. Nie ma przy tym znaczenia, z jakiego powodu nie wypełnia on swoich wymagalnych zobowiązań, jaki jest okres tego opóźnienia, ani też, jaka jest wysokość długu w porównaniu do stanu jego aktywów. Nie ma również znaczenia, czy są to zobowiązania publicznoprawne, czy cywilnoprawne oraz to, czy są one stwierdzone tytułem egzekucyjnym, czy wykonawczym. W ocenie Sądu, przesłanka zawinienia po stronie dłużnika niewątpliwie istnieje. Jak się podnosi w literaturze przedmiotu, w związku z redakcją art. 373 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego należy przyjąć, iż podstawa do pozbawienia praw upadłego i innych osób wymienionych w tym przepisie, która oparta jest na winie, występuje nie tylko wtedy, gdy osoba, która ma zostać pozbawiona praw wymienionych w tym przepisie, umyślnie dokonała czynności, o których mowa w art. 373 ust. 1 pkt 1-3, lecz także, gdy działania te są następstwem jej niedbalstwa. Przepis ten bowiem nie uzależnia możliwości pozbawienia praw od rodzaju czy stopnia winy upadłego, czy innej osoby dokonującej czynności, o których mowa w art. 373 ust. 1 pkt 1-4, lecz wymienia ogólnie winę jako podstawę tej odpowiedzialności. Stopień winy osób dopuszczających się czynów tam wskazanych ma jednak wpływ na zakres pozbawienia praw, co wynika z art. 373 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego Zdaniem Sądu skoro bezsprzecznie uczestnik musiał wiedzieć o przesłankach faktycznych i istniejących uwarunkowaniach prawnych obligujących go do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (skala zaległości i kierowane do niego wprost wezwania przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego), to świadome zaniechanie realizacji, nie można ocenić inaczej aniżeli zachowanie z winy umyślnej. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo dłużnika ubezskuteczniło możliwość podjęcia polemiki z tymi ustaleniami. Nie oznacza to jednak, iż należy przypisywać temu zachowaniu wysoki stopień zawinienia. Na ocenę bowiem stopnia zawinienia, a pośrednio przez to również na zakres orzekanej sankcji, wpływ musi mieć przecież także (choć nieudolna) próba rozłożenia zobowiązania na raty, a zatem próba odnalezienia jakiegoś wyjścia z trudnej sytuacji. A zatem brak możliwości wykazania działania rozmyślnego ukierunkowanego na dodatkowe pokrzywdzenie wierzycieli, nakazuje uznać średni stopień winy. Przeciwko dalszemu ograniczaniu stopnia winy przemawia jednak długotrwałość stanu zaniechania wykonania przewidzianego w ustawie obowiązku. Według Sądu minimalny okres 3 lat pozbawienia prowadzenia działalności gospodarczej będzie wystarczający , aby wyrobić u uczestnika nawyk stosowania się w przyszłości do norm prawnych regulujących sposób zachowania osób prowadzących profesjonalną działalność gospodarczą. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Sąd podał art. 373 ust. 1 pkt. 1 prawa upadłościowego i naprawcze. Powyższy wyrok został zaskarżony apelacją dłużnika w całości. Wyrokowi zarzucił:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.