Obsah (5)

§ 3§ 1§4§5§ 2

Sygn. akt VI P 1093/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2015r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: S

§ 3-5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.

- Kodeks pracy. Natomiast w myśl art.

§ 1k.p.

pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Stosownie do art.77 2§2 k.p., minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Rozporządzenie powinno w szczególności określać wysokość diet, z uwzględnieniem czasu trwania podróży, a w przypadku podróży poza granicami kraju - walutę, w jakiej będzie ustalana dieta i limit na nocleg w poszczególnych państwach, a także warunki zwrotu kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków. Z kolei w myśl art.

§3

k.p., warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż wymieniony w § 2 określa się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania. Zgodnie z art.

§4

k.p., postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika, o którym mowa w § 2. Natomiast stosownie do treści art.

§5

k.p., w przypadku gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których mowa w § 3, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w § 2. W przedmiotowej sprawie nie może budzić wątpliwości, iż kwestia należności z tytułu podróży służbowych nie została uregulowana w regulaminie pracy, jak też w umowach o pracę pomiędzy stronami. Zatem – zgodnie z art.

§5k.p.

– wysokość należności powoda z tytułu podróży służbowych winna być ustalana na podstawie przepisów rozporządzenia regulującego wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Do 28.02.2013r. kwestia należności z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju unormowana była przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2001r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. 2002.236.1991, ze zm.). Stosownie do §2 tego rozporządzenia, z tytułu podróży, odbywanej w terminie i w państwie określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują: 1)diety; 2)zwrot kosztów: a)przejazdów i dojazdów, b)noclegów, c)innych wydatków, określonych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb. W myśl §9 ust.1 rozporządzenia, za nocleg przysługuje pracownikowi zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem hotelowym, w granicach ustalonego na ten cel limitu określonego w załączniku do rozporządzenia. Zgodnie z §9 ust.2 rozporządzenia, w razie nieprzedłożenia rachunku za nocleg, pracownikowi przysługuje ryczałt w wysokości 25% limitu, o którym mowa w ust.

1. Ryczałt ten nie przysługuje za czas przejazdu. Stosownie do treści §9 ust.3 rozporządzenia, w uzasadnionych przypadkach pracodawca może wyrazić zgodę na zwrot kosztów za nocleg w hotelu, stwierdzonych rachunkiem, w wysokości przekraczającej limit, o którym mowa w ust.
2. Natomiast zgodnie z §9 ust.4 rozporządzenia, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, jeżeli pracodawca lub strona zagraniczna zapewnia pracownikowi bezpłatny nocleg. W spornym okresie obowiązywał limit: 1.200 SEK w odniesieniu do noclegu w Szwecji i 1.200 NOK w odniesieniu do noclegu w Norwegii. Od dnia 01.03.2013r. należności z tytułu podróży służbowych uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. 2013.,167). Stosownie do §2 tego rozporządzenia, z tytułu podróży krajowej oraz podróży zagranicznej, odbywanej w terminie i miejscu określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują: 1)diety; 2)zwrot kosztów: a) przejazdów, b)dojazdów środkami komunikacji miejscowej, c)noclegów, d)innych niezbędnych udokumentowanych wydatków, określonych lub uznanych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb. Zgodnie z §16 ust.1 cytowanego rozporządzenia, za nocleg podczas podróży zagranicznej pracownikowi przysługuje zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem, w granicach limitu określonego w poszczególnych państwach w załączniku do rozporządzenia. W myśl §16 ust.2 rozporządzenia, w razie nieprzedłożenia rachunku za nocleg, pracownikowi przysługuje ryczałt w wysokości 25% limitu, o którym mowa w ust.
3. Ryczałt ten nie przysługuje za czas przejazdu. Stosownie do §16 ust.3 rozporządzenia w uzasadnionych przypadkach pracodawca może wyrazić zgodę na zwrot kosztów za nocleg, stwierdzonych rachunkiem, w wysokości przekraczającej limit, o którym mowa w ust.
4. Natomiast w myśl §16 ust.4 rozporządzenia, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, jeżeli pracodawca lub strona zagraniczna zapewniają pracownikowi bezpłatny nocleg. W spornym okresie obowiązywał limit: 450 SEK w odniesieniu do noclegu w Szwecji i 375 NOK w odniesieniu do noclegu w Norwegii. Nie może budzić wątpliwości, że powód nie nocował w hotelach (motelach, hostelach). Powód nocował w kabinie samochodu. Z tytułu noclegów nie ponosił wydatków. Bezsprzecznie zapewnienie pracownikowi-kierowcy samochodu ciężarowego odpoczynku nocnego w kabinie samochodu ciężarowego podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (uchwała SN z dnia 7 października 2014r., I PZP 3/14, OSNP 2015, nr 4, poz.47). Pracodawca nie zapewnił więc powodowi bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisów obu rozporządzeń; nie występuje więc przesłanka wyłączająca obowiązek wypłaty ryczałtu za nocleg. Rozważenia zatem wymaga, czy w sytuacji, gdy pracownik nie ponosi wydatków (kosztów) związanych z noclegiem w podróży służbowej, przysługuje mu prawo do ryczałtu na podstawie §9 ust.4 (§16 ust.4) rozporządzenia. W tym zakresie należy mieć na względzie, iż w przypadku wypłaty ryczałtu jest bez znaczenia, czy i w jakiej wysokości pracownik poniósł koszty noclegu. Ryczałt przysługuje nawet wtedy, gdy kosztów tych faktycznie nie poniósł (ponieważ nocował np. u rodziny, przyjaciół, znajomych, którzy udostępnili mu nieodpłatnie możliwość noclegu w ich domu). Ryczałt nie przysługuje pracownikowi tylko wtedy, gdy to pracodawca zapewnił pracownikowi bezpłatny nocleg. Chodzi przy tym o zapewnienie noclegu w warunkach hotelu (motelu), a nie w dostosowanej do spania kabinie pojazdu. W razie nieprzedstawienia rachunku za hotel (motel) kierowcy przysługuje więc co najmniej (art.

§ 5

k.p.) ryczałt w wysokości 25% limitu ustalonego w przepisach wydanych na podstawie art.

§ 2

k.p., z czym w sprzeczności nie pozostaje możliwość "zaoszczędzenia" przez niego wydatków i zwiększenia w ten sposób dochodu uzyskiwanego z tytułu zatrudnienia. Można w związku z tym przyjąć, że nawet gdy kierowca nie pokrywa faktycznie kosztów noclegu (ponieważ korzysta w tym celu z kabiny pojazdu), i w związku z tym nie przedstawia rachunku za hotel (motel), należy mu się ryczałt w wysokości określonej w § 9 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r., czy §16 ust.4 rozporządzenia z 2013r. (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 7 października 2014r., I PZP 3/14, OSNP 2015, nr 4, poz.47). W tych warunkach uznać należy, iż powodowi przysługuje prawo do ryczałtu za noclegi na podstawie przywołanych przepisów. Wysokość ryczałtu, jak wskazano, wynosiła: do dnia 28.02.2013r. – 300 SEK w odniesieniu do noclegu w Szwecji, 300 NOK w odniesieniu do noclegu w Norwegii; od dnia 01.03.2013r. – 450 SEK w odniesieniu do noclegu w Szwecji, 375 NOK w odniesieniu do noclegu w Norwegii. Powód wskazywał, że odbywał noclegi w trakcie podróży służbowych w okresach: - 02.04.2012r. – 19.05.2012r.; - 03.06.2012r. – 30.06.2012r.; - 29.07.2012r. – 31.08.2012r.; - 16.09.2012r. – 13.10.2012r.; - 29.10.2012r. – 24.11.2012r.; - 02.12.2012r. – 20.12.2012r.; - 07.01.2013r. – 02.02.2013r.; - 10.02.2013r. – 28.02.2013r.; - 01.03.2013r. – 8.03.2013r.; - 24.03.2013r. – 19.04.2013r.; - 05.05.2013r. – 31.05.2013r.; - 23.06.2013r. – 12.07.2013r.; - 28.07.2013r. – 23.08.2013r. Pozwany, w oparciu o posiadaną dokumentację, podał, że powód odbywał zagraniczne podróże służbowe w okresach: - 03.06.2012r. – 30.06.2012r. (k.76-77), - 16.09.2012r. – 13.10.2012r. (k.78-79), - 28.10.2012r. – 07.11.2012r. (k.80), - 11.11.2012r. – 22.11.2012r. (k.81), - 02.12.2012r. – 20.12.2012r. (k.82), - 06.01.2013r. – 31.01.2013r. (k.83-84), - 10.02.2013r. – 28.02.2013r. (k.85), - 01.03.2013r. – 10.03.2013r. (k.86); - 24.03.2013r. – 19.04.2013r. (k.87-88). Wprawdzie w przedstawionych danych występują rozbieżności, jednakże mają one niewielki zakres: powód wskazał rozpoczęcie podróży zagranicznej na dzień 29.10.2012r., pozwany – na dzień 28.10.2012r.; powód podał zakończenie podróży zagranicznej na dzień 24.11.2012r., pozwany na dzień 22.11.2012r.; powód podał rozpoczęcie podróży zagranicznej na dzień 07.01.2013r., pozwany – na dzień 06.01.2013r., powód podał zakończenie podróży na dzień 02.02.2013r., a pozwany – na dzień 31.01.2013r.; powód podał zakończenie podróży na dzień 08.03.2013r., a pozwany – na dzień 10.03.2013r. Rozbieżności te, o niewielkim charakterze, mogą wynikać z faktu, iż powód nie dysponuje pełnym zakresem dokumentacji. Sąd oparł się w tym zakresie na danych przedstawionych przez stronę pozwaną, bowiem mają one szczegółowy charakter i znajdują oparcie w posiadanej przez stronę pozwaną dokumentacji dotyczącej podróży służbowych powoda w tym okresie. Z danych przedstawionych przez stronę pozwaną wynika, że należności z tytułu ryczałtów winny wynosić: - 03.06.2012r. – 30.06.2012r.: 3.240,21 zł (k.76-77), - 16.09.2012r. – 13.10.2012r.: 3.524,01 zł (k.78-79), - 28.10.2012r. – 07.11.2012r.: 1.503,11 zł (k.80), - 11.11.2012r. – 22.11.2012r.: 1.550,88 zł (k.81), - 02.12.2012r. – 20.12.2012r.: 2.497,41 zł (k.82), - 06.01.2013r. – 31.01.2013r.: 3.402,09 zł (k.83-84), - 10.02.2013r. – 28.02.2013r.: 2.483,46 zł (k.85), - 01.03.2013r. – 10.03.2013r.: 1.893,98 zł (k.86); - 24.03.2013r. – 19.04.2013r.: 5.185,79 zł (k.87-88). Daje to łączną kwotę 25.280,94 zł. W odniesieniu do pozostałych podróży wskazywanych przez powoda, strona pozwana nie przedstawiła danych. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że powód korzystał ze zwolnienia lekarskiego w okresie zatrudnienia jeden raz – w czasie, w którym nie odbywał podróży służbowych. Powód nie przebywał na urlopie. Pozwany przyznał, że nie dysponuje dokumentacją chorobową i urlopową powoda za pozostałe, niewskazane okresy (k.151). Nadto, powód przedstawił wydruki formularzy, które miał obowiązek wypełniać dla kontrahentów. Dane przedstawione przez powoda dotyczą okresów: 05.05.2013r. – 31.05.2013r. (k.102-105), 23.06.2013r. – 12.07.2013r. (k.106-111), 28.07.2013r. – 23.08.2013r. (k.112-114). W tych warunkach, w powiązaniu z treścią zeznań stron, uznać trzeba, iż w okresach wskazanych przez powoda, a obejmujących czas: 02.04.2012r. – 19.05.2012r., 29.07.2012r. – 31.08.2012r., 05.05.2013r. – 31.05.2013r., 23.06.2013r. – 12.07.2013r., 28.07.2013r. – 23.08.2013r. odbywał on zagraniczne podróże służbowe w rozmiarze przezeń wskazanym (k.3). W okresach tych powód odbywał noclegi: - 02.04.2012r. – 19.05.2012r. – 18 noclegów w Szwecji i 8 w Norwegii; - 29.07.2012r. – 31.08.2012r. – 28 noclegów w Szwecji i 4 w Norwegii, - 05.05.2013r. – 31.05.2013r. – 24 noclegi w Szwecji i 1 w Norwegii, - 23.06.2013r. – 12.07.2013r. – 19 noclegów w Szwecji, - 28.07.2013r. – 23.08.2013r. – 23 noclegi w Szwecji i 3 noclegi w Norwegii. Wysokość ryczałtów wynosi więc: - 02.04.2012r. – 19.05.2012r. – 300 SEK x 18 = 5.400 SEK x 0,4514 = 2.437,56 oraz 300 NOK x 8 = 2.400 NOK x 0,4918 = 1.180,32 zł, - 29.07.2012r. – 31.08.2012r. – 300 SEK x 28 = 8.400 SEK x 0,4514 zł = 3.791,76 zł oraz 300 NOK x 4 = 1200 NOK x 0,4918 zł = 590,16 zł, - 05.05.2013r. – 31.05.2013r. – 450 SEK x 24 = 10.800 SEK x 0,4514 = 4.875,12 zł oraz 375 NOK x 1 = 375 NOK x 0,4918 = 184,425 zł, - 23.06.2013r. – 12.07.2013r. - 19 x 450 SEK = 8.550 SEK x 0,4514 zł = 3.859,17 zł; - 28.07.2013r. – 23.08.2013r. – 450 SEK x 23 = 10.350 SEK x 0,4514 zł = 4.671,99 zł oraz 375 NOK x 3 = 1.125 NOK x 553,275 zł. Łącznie daje to kwotę (wraz z kwotą 25.280,94 zł) 47.424,72 zł. Dlatego też, na podstawie przywołanych przepisów, Sąd orzekł jak w pkt I. wyroku, oddalając jednocześnie powództwo w pozostałej części. Sąd orzekł również o kosztach procesu, stosując dyspozycję art.100zd.2 k.p.c W przedmiotowej sprawie powód domagał się zasądzenia kwoty 47.622,03 zł, zaś została zasądzona kwota 47.414,72 zł. Powód zatem uległ w niewielkim zakresie (wygrał w 99,5%), co wynikało z braku precyzyjnych danych dotyczących odbywanych podróży służbowych i związanych z tym wyliczeniach wartości roszczenia. W tych warunkach, w ocenie Sądu, istnieją podstawy do zastosowania dyspozycji art.100 zd.2 k.p.c. i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego w całości, tj. w kwocie 1.800 zł. Sąd orzekł także o kosztach sądowych, obciążając nimi pozwanego pracodawcę na podstawie art.113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Orzeczenie o rygorze natychmiastowej wykonalności znajduje swoją podstawę w dyspozycji art.477 2§1 k.p.c.