VI U 694/15

(1)przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. o prawo do emerytury na skutek odwołania J. A.

(1)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 30 lipca 2015 roku znak: ENMS/25/039086314 I. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje J. A.

(1), poczynając od(...)roku, prawo do emerytury; II. stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania prawidłowej decyzji w niniejszej sprawie. SSO Monika Miller-Młyńska UZASADNIENIE Decyzją z dnia 30 lipca 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił J. A.

(1)prawa do emerytury po osiągnięciu 60 roku życia, z uwagi na nieudowodnienie przez niego okresu 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ rentowy uznał za udowodnione przez ubezpieczonego 5 lat, 2 miesiące i 8 dni pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o doliczenie do jego stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w Spółdzielni Kółek Rolniczych w L. w latach1974-1992. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania w całości, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że w stażu pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnił okresu pracy J. A. w Spółdzielni Kółek Rolniczych w L. od 1 marca 1974 roku do 30 listopada 1992 roku, gdyż ubezpieczony nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Wskazał ponadto, iż w zwykłym świadectwie pracy z 30 listopada 1992 roku wskazano, że ubezpieczony w okresie zatrudnienia w (...) w L. zajmował stanowiska kierowcy ciągnika, murarza i ponownie kierowcy ciągnika, jednak nie podano okresów w jakich ubezpieczony zajmował poszczególne stanowiska. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: J. A.

(1)urodził się w dniu (...). Jego łączny staż ubezpieczeniowy (udowodnione okresy składkowe, nieskładkowe) na dzień 1 stycznia 1999 r. wynosił 27 lat, 6 miesięcy i 19 dni. Wniosek o emeryturę ubezpieczony złożył w organie emerytalnym w dniu 14 maja 2015 roku. Ubezpieczony nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego Okoliczności niesporne, a nadto dowody – dokumenty w aktach ZUS O/S. dot. J. A.. J. A.

(1)przed rokiem 1999 wykonywał pracę w warunkach szczególnych w okresie zatrudnienia w Fabryce (...) S.A. w okresie od 6 września 1993 roku do 31 grudnia 1998 roku ( łącznie przez 5 lat, 2 miesiące i 8 dni). Niesporne, a nadto dowód: świadectwo pracy w warunkach szczególnych – k. 26 plik I akt ZUS. W okresie od 1 marca 1974 roku do 30 listopada 1992 roku ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Spółdzielni Kółek Rolniczych w L.. J. A.

(1)został zatrudniony w (...) na stanowisku kierowcy ciągnika, na którym pracował co najmniej do 3 maja 1983 roku. Następnie, z uwagi na fakt, że spółdzielnia w tym czasie rozbudowywała się, a ubezpieczony posiadał kwalifikacje do pracy w charakterze murarza, J. A.

(1)został przeniesiony na stanowisko murarza. Pracę tego rodzaju wykonywał nie dłużej niż do 30 czerwca 1990 roku, po czym – nie później niż od 1 lipca 1990 roku – ponownie został zatrudniony na stanowisku kierowca ciągnika. Pracę w charakterze traktorzysty wykonywał nieprzerwanie aż do końca pracy w spółdzielni. W okresach od 1 marca 1974 roku do 3 maja 1983 roku oraz od 1 lipca 1990 roku do 30 listopada 1992 roku ubezpieczony stale wykonywał wyłącznie pracę w warunkach szczególnych na stanowisku traktorzysty, zarówno przy pracach rolnych, jak i transportowych. Dowody: - dokumentacja w aktach osobowych J. A. z okresu zatrudnienia w (...) w L. - koperta k. 36 akt sprawy, w szczególności: umowa o pracę z 1.03.1974 r., pismo z 31.03.1974 r., angaż z 02.01.1975 r., umowa o prace z 2.01.1975 r., umowa o pracę z 8.08.1975 r., angaż z 24.11.1977 r., 17.09.1980 r, angaż z 10.06.1981 r., angaż z 3.05.1983 r., angaż z 29.12.1988 r., angaż z 24.07.1990 r., angaż z 6.02.1991 r., angaż z 28.09.1990 r., angaż z 30.07.1991 r., świadectwo pracy z 30.11.1992 r.; - zeznania świadka T. L. w wersji elektronicznej oraz transkrypcja k. 49-54 akt sprawy; - zeznania świadka M. Ś. w wersji elektronicznej oraz transkrypcja k. 49-54 akt sprawy - zeznania ubezpieczonego w wersji elektronicznej oraz transkrypcja – k. 49-54 akt sprawy Sąd zważył, co następuje: Odwołanie okazało się uzasadnione. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2015r., poz. 748 z późn. zm.; dalej jako: ustawa emerytalna), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje - z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a i 50e i 184 - emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego, który dla mężczyzn urodzonych w okresie po dniu 30 września 1953r. wynosi co najmniej 67 lat (ust. 1b pkt 20). W myśl jednak przepisu art. 184 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej - ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (co najmniej 25 lat dla mężczyzn). W ust. 2 wskazano, że emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Wykaz prac zaliczanych do prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze zamieszczony został w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Przepis §4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi przy tym, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Stosownie do treści przepisu § 2 powołanego aktu prawnego, okresami pracy uzasadniającymi prawo do emerytury są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa stwierdza przy tym zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 cytowanego rozporządzenia lub w świadectwie pracy. W załączniku do powyższego rozporządzenia, w Wykazie A w dziale VIII, zatytułowanym „W transporcie i łączności”, w podtytule (...), pod pozycją 3 wskazano, że pracami w szczególnych warunkach są „prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych”. W niniejszej sprawie poza sporem pozostawał fakt, że ubezpieczony ukończył 60 lat w dniu 5 lutego 2014 roku, nie przystąpił do OFE oraz że na koniec roku 1998 legitymował się przebytymi okresami składkowymi i nieskładkowymi o długości przekraczającej łącznie 25 lat. Organ rentowy zakwestionował jedynie możliwość przyjęcia na podstawie przedłożonych przez ubezpieczonego dokumentów, iż przez co najmniej 15 lat pracował on w warunkach szczególnych, uznając że za udowodnione można było uznać wyłącznie wykonywanie przezeń takiej pracy przez 5 lat, 2 miesiące i 8 dni. Faktem jest, że zgodnie z § 2 ust. 2 przywołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., okresy pracy w warunkach szczególnych stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Zgodnie jednak z utartą praktyką i orzecznictwem w postępowaniu przed sądem okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia z zakładu pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84), a więc wszelkimi dopuszczalnymi przez prawo środkami dowodowym. Wydanie lub niewydanie przez pracodawcę świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie rodzi bowiem żadnych skutków materialnoprawnych. Zaświadczenie to jest bowiem jedynie dokumentem prywatnym (art. 245 k.p.c.), wydawanym dla celów dowodowych, a okoliczności w tym dokumencie potwierdzone przez pracodawcę podlegają weryfikacji zarówno w postępowaniu sądowym, jak i w postępowaniu przed organem rentowym. Określenie stanowiska pracy i jej charakteru wskazane w wystawionym przez pracodawcę świadectwie pracy nie wiąże zatem sądu, który na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ocenia, czy ubezpieczony pracował – stale i w pełnym wymiarze czasu pracy – w warunkach szczególnych. Samodzielnie sąd ustala również, jak zakwalifikować pracę danej osoby w odniesieniu do wykazu prac określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Mając powyższe na uwadze w ramach postępowania dowodowego w niniejszej sprawie sąd dopuścił dowód z dokumentów zawartych w aktach emerytalnych ubezpieczonego oraz jego aktach osobowych z okresu zatrudnienia w Spółdzielni Kółek Rolniczych. Autentyczność dokumentów nie była przez strony kwestionowana i nie budziła wątpliwości sądu. Zostały one sporządzone w sposób zgodny z przepisami prawa, przez uprawnione do tego osoby, w ramach ich kompetencji, stąd też zostały uznane za wiarygodne. Walor wiarygodności przyznał sąd także zeznaniom świadków oraz korespondującymi z nimi zeznaniom ubezpieczonego. Oceniając zeznania świadków sąd miał na względzie, że przesłuchane osoby są osobami obcymi dla ubezpieczonego, które nie mają żadnego interesu w tym, by nieprawdziwie zeznawać na korzyść J. A.

(1), narażając się jednocześnie na odpowiedzialność karną. Świadkowie byli pracownikami Spółdzielni Kółek Rolniczych w tym samym czasie co ubezpieczony - obaj mieli zatem bezpośrednią wiedzę odnośnie powierzanych wówczas ubezpieczonemu obowiązków. Zeznania ubezpieczonego oraz przesłuchanych świadków były przy tym spójne, konsekwentne i zbieżne ze sobą, nie budząc jakichkolwiek wątpliwości sądu co do ich wiarygodności. W oparciu o te dowody sąd uznał więc, iż J. A.

(1)w warunkach szczególnych, poza okresem uwzględnionym przez ZUS, pracował też w okresie zatrudnienia w Spółdzielni Kółek Rolniczych w L. od 1 marca 1974 roku co najmniej do 3 maja 1983 roku oraz co najmniej od 1 lipca 1990 roku do 30 listopada 1992 roku. Z archiwalnych dokumentów znajdujących się w aktach osobowych ubezpieczonego bezspornie bowiem wynika, iż z dniem 1 marca 1974 roku został on zatrudniony na stanowisku kierowcy ciągnika. Potwierdzają to przede wszystkim angaż z 1 marca 1974 roku, wskazujący, iż J. A. powierza się obowiązki kierowcy ciągnika oraz skierowanie do pracy z 1 marca 1974 roku, także określające stanowisko ubezpieczonego jako kierowca ciągnika. Jednocześnie z załączonych angaży wynika bezspornie, że pracę na tym stanowisku J. A. kontynuował nieprzerwanie co najmniej do 3 maja 1983 roku. Angaż datowany na dzień 3 maja 1983 roku był bowiem ostatnim angażem, w którym stanowisko odwołującego określono jako „kierowca ciągnikowy”; w dalszych angażach stanowisko zajmowane przez J. A.

(1)określano już jako „murarz” (angaże z 29.12.1988r., z 3.06.1988 r., z 23.01.1988r., z 30.06.1989r., z 25.10.1989r., z 27.12.1989r., z 29.01.1990r.). Co jednak istotne, angażem obowiązującym od dnia 1 lipca 1990 roku ponownie powierzono ubezpieczonemu stanowisko kierowcy ciągnika a jak wynika z dalszych dokumentów pracę w tym charakterze wykonywał on od tej pory już nieprzerwanie do końca zatrudnienia w tym przedsiębiorstwie (angaże z 6.02.1991r., z 28.09.1990r., 30.07.1991r.). Powyższe znajduje pełne potwierdzenie w świadectwie pracy z dnia 30 listopada 1992 roku, w którym wskazano, że ubezpieczony zajmował kolejno stanowiska kierowcy ciągnika, murarza oraz ponownie stanowisko kierowcy ciągnika. Powyższe – poczynione w oparciu o dokumenty - ustalenia znalazły przy tym pełne potwierdzenie w wyjaśnieniach przesłuchanych w sprawie osób. Z zeznań ubezpieczonego oraz świadków wynikało bowiem jednoznacznie, że przez cały okres zatrudnienia (z wyłączeniem okresu kiedy powierzono J. A. obowiązki murarza) ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował wyłącznie jako kierowca ciągnika. Z zeznań świadków wynikało, że ubezpieczony uczestniczył wówczas zarówno w pracach rolnych (oranie, bronowanie), jak i transportowych, gdyż Spółdzielnia Kółek Rolniczych wynajmowała swoje ciągniki do różnych prac (np. przy rozładunku wagonów, przewozie materiałów, zimą przy odśnieżaniu dróg). Mając wszystko powyższe na uwadze zdaniem sądu w analizowanym postępowaniu koniecznym stało się ustalenie, że łączny staż pracy J. A.

(1)w warunkach szczególnych przed rokiem 1999 wynosił co najmniej 15 lat. Poza okresem uwzględnionym przez organ rentowy (5 lat, 2 miesiące i 8 dni) ubezpieczony wykonywał bowiem taką pracę także w okresach zatrudnienia od 1 marca 1974 roku do 3 maja 1983 roku oraz od 1 lipca 1990 roku do 30 listopada 1992 roku, tj. przez okres kolejnych 11 lat, 7 miesięcy i 10 dni, co razem daje znacznie więcej niż minimalny wymagany prawem okres 15 lat. W myśl przepisu art. 129 ust 1 ustawy emerytalnej świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. sąd w punkcie I sentencji wyroku zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał J. A.

(1)prawo do emerytury od dnia 1 maja 2015 roku, tj. od miesiąca złożenia wniosku o emeryturę. W punkcie II wyroku sąd stwierdził brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania prawidłowej decyzji w niniejszej sprawie. W myśl przepisu art. 118 ust. 1a zdanie drugie ustawy emerytalnej, organ odwoławczy wydając orzeczenie stwierdza odpowiedzialność organu rentowego. Zdaniem sądu w niniejszej sprawie organ rentowy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie dysponował materiałem dowodowym umożliwiającym przyznanie ubezpieczonemu prawa do świadczenia, a stało się to możliwe dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania przez sąd.