Sąd nadał wyrokowi w punkcie 1 rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie kwoty 4.772,00 zł odpowiadającej wysokości 1- miesięcznego wynagrodzenia powoda obliczonego jak ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Od powyższego wyroku apelację wniosła strona pozwana zaskarżając wyrok w części dotyczącej daty przyznania ustawowych odsetek za opóźnienie jak również co do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez ustalenie, iż spłata należności objętych wyrokiem winna nastąpić w terminie 2 lat od dnia 04 września 2014 roku jako dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Ponadto pozwany wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia o rygorze natychmiastowej wykonalności jak również rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi pozwany zarzucił:
kpc poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie choć zasądzona należność nie jest należnością pracownika ze stosunku pracy. W uzasadnieniu apelacji strona pozwana rozszerzyła podniesione zarzuty wskazując poza naruszeniem przepisów prawa materialnego między innymi na lakoniczność uzasadnienia w zakresie żądania przyznania ustawowych odsetek za opóźnienie. W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania przed Sądem II instancji. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja strony pozwanej jest częściowo uzasadniona i skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku na podstawie art. 386§1 kpc. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż rzeczywiście uzasadnienie zaskarżonego wyroku co do roszczenia o odsetki za opóźnienie jest lakoniczne i wskazuje jedynie przywołanie ogólnej podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia. Na wstępie dalszych rozważań przypomnieć jedynie należy, iż normy stanowiące podstawę prawną dochodzenia przed Sądami Pracy należności związanych z uzyskaniem pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy służby więziennej a więc art. 171 p. 2 i art. 184 – 185 ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 roku o Służbie (...) nie regulują w żaden sposób terminu wymagalności spornego roszczenia. Trudno doszukać się zatem w przepisach rangi ustawowej terminu, w jakim dana jednostka, w której pełni służbę uprawniony funkcjonariusz służby (...) jest zobowiązana wypłacić mu kwotę należności z tytułu pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Nie powinna natomiast budzić wątpliwości prawnych okoliczność, iż roszczenie o uzyskanie pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jest roszczeniem cywilnoprawnym zaś właściwe do rozpoznawania sporów na tym tle są Sądy Pracy, co wynika z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej. Stanowisko to jest zgodne z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale z dnia 13 sierpnia 2013 roku OSNP nr 1 poz. 1 z 2014 roku. Funkcjonariuszowi służby więziennej należy się dodatek mieszkaniowy już w przypadku spełnienia przesłanek ustawowych wynikających z art. 184 w zw. z art. 172 ustawy i złożenia stosownego wniosku. Prawo funkcjonariusza nie jest zatem zależne od uznania właściwego organu Służby (...) i nie jest poprzedzane wydaniem ewentualnej decyzji administracyjnej. Ustawodawca nie uzależnił również prawa do pomocy od możliwości finansowych jednostek organizacyjnych Służby (...) czy też ilości funkcjonariuszy, którzy zamierzają skorzystać z tej pomocy. Tym samym prawo do uzyskania pomocy finansowej jest uzależnione tylko i wyłącznie od spełnienia wymogów ustawy zaś wobec braku określenia terminu na spełnienie świadczenia należy odwołać się do treści art. 455 kc jako regulującego termin spełnienia świadczeń, których termin nie jest określony i nie wynika z właściwości zobowiązania. Można zgodzić oczywiście się z zarzutem apelacji, iż w sprawie nie znajdzie zastosowania powyższy przepis poprzez odpowiednie zastosowanie art. 300 kp. Należy mieć bowiem na uwadze, iż sprawy funkcjonariuszy służby (...) nie są sprawami z zakresu prawa pracy pod względem materialnym a zatem również stosowanie przepisów kodeksu pracy nie znajdzie tu uzasadnienia. Słuszność wskazanego zarzutu nie ma jednak automatycznego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przy możliwości bezpośredniego zastosowaniu przepisu art. 455 kodeksu cywilnego co do wymagalności roszczenia objętego zaskarżonym wyrokiem. Skoro roszczenie o przyznanie pomocy finansowej nie ma określonego ustawowo terminu płatności, a jest roszczeniem o charakterze cywilnoprawnym bez określonego terminu płatności, to odwołać należy się właśnie do powyższego unormowania a w konsekwencji poszukiwania daty jego wymagalności poprzez ustalenie czy i kiedy doszło do wezwania pozwanego do spełnienia świadczenia objętego pozwem. Tak określona wymagalność roszczenia nie oznacza jednak, iż automatycznie można w każdej sprawie o analogicznym charakterze uznać, że już samo złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej przez funkcjonariusza będzie skutkowało powstaniem wymagalności roszczenia a tym samym stanem opóźnienia w spełnieniu świadczenia jednostki organizacyjnej służby (...). Taki wniosek byłby zdecydowanie zbyt daleko idący. Złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest bowiem wymogiem ustawowym uzyskania tego prawa, jednak nie jest wyłączną przesłanką jego uzyskania, skoro funkcjonariusz musi spełnić również pozostałe przesłanki przewidziane w ustawie jak również wykazać ich istnienie odpowiednimi dokumentami (art. 185 ust. 3 ustawy). W zakresie formalnego sposobu postępowania przy przyznaniu pomocy finansowej obowiązuje akt wykonawczy w postaci rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 roku w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby (...) (Dz. U. nr 147 poz. 986), który dokładnie określa wymagane dokumenty do wykazania prawa do pomocy finansowej (§1). Wprawdzie wniosek funkcjonariusza o przyznanie pomocy finansowej winien być rozpoznany niezwłocznie jednakże nie można odmówić jednostce prawa do kontroli wniosku w tym oceny zupełności przedstawionych w sprawie dokumentów. W przypadku gdyby postępowanie w przedmiocie przyznania pomocy zmierzało prawidłowo do niezwłocznego rozpoznania wniosku to nie ma żadnych podstaw do uznania, iż samo złożenie wniosku powoduje wymagalność roszczenia o pomoc finansową a tym samym skutkuje stanem opóźnienia pozwanego w spełnieniu świadczenia (art. 481§1 kc). W niniejszym stanie faktycznym powód złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w dniu 04 września 2014 roku, uzupełniał go na wniosek przełożonego w dniach 26 września i 22 października 2014 roku o niezbędne do jego rozpoznania dokumenty, co ostatecznie zakończyło się odmową przyznania świadczenia pismem z dnia 13 listopada 2014 roku (k: 12). Niezależnie od oceny czy powód już wówczas spełniał przesłanki ustawowe do uzyskania pomocy na potrzeby mieszkaniowe, to stwierdzić należy, iż samo złożenie wniosku nie może być traktowane jako wezwanie do zapłaty w rozumieniu art. 455 kc. Wniosek inicjuje bowiem postępowanie o przyznanie pomocy finansowej a nie wyznacza termin jego zapłaty. W samym wniosku brak jest chociażby kwoty pieniężnej jakiej żądał powód jak również sposobu jej wyliczenia (k: 20 akt). Z uzasadnienia pozwu wynika natomiast, iż wyliczając dochodzone świadczenie powód posługiwał się danymi obowiązującymi na koniec III kwartału roku 2014 (k: 5 akt) a zatem nieznanymi w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej. W takiej sytuacji nie ma podstaw do uznania, iż już w dniu 04 września 2014 roku pozwany był zobowiązany do zapłaty na rzecz powoda kwoty objętej niniejszym pozwem i popadł w opóźnienie z jej zapłacie od dnia 05 września 2014 roku. Nie ma zatem podstaw faktycznych do przyznania ustawowych odsetek za opóźnienie już od dnia 05 września 2014 roku. Zdaniem Sądu Okręgowego roszczenie powoda stało się zatem wymagalne dopiero od dnia skutecznego wezwania do zapłaty, co w niniejszej sprawie było równoznaczne z dniem doręczenia odpisu pozwu w dniu 19 stycznia 2015 roku (k: 29 akt). Dopiero doręczenie odpisu pozwu wskazujące konkretną i niekwestionowaną następnie kwotę żądania, przy uprzednim spełnieniu przez powoda wszystkich ustawowych przesłanek do uzyskania pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, wyznacza datę wymagalności świadczenia i datę zasadnego roszczenia o ustawowe odsetki za opóźnienie jego spełnieniu. Powyższe okoliczności uwzględniające stan faktyczny sprawy, pozwalają zatem na przyznanie powodowi ustawowych odsetek od dnia 20 stycznia 2015 roku. W związku z powyższym Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, iż przyznał powodowi odsetki za opóźnienie od zasądzonej kwoty od dnia 20 stycznia 2015 roku w miejsce zasądzonych zaskarżonym wyrokiem od dnia 05 września 2014 roku. W pozostałym zakresie wniesiona apelacja jest pozbawiona podstaw prawnych i podlega oddaleniu. Jak wskazano już we wcześniejszej części uzasadnienia ustawa o Służbie (...) nie określa terminu spełnienia świadczenia w postaci pomocy finansowej na pomocy mieszkaniową dla funkcjonariusza. Należało zatem odwołać się do innego przepisu rangi ustawowej a więc art. 455 kodeksu cywilnego w celu poszukiwania wymagalności dochodzonego przez powoda świadczenia. W ocenie Sądu Okręgowego tak określonego terminu wymagalności świadczenia nie mogą w żaden sposób zmienić przepisy niższego rzędu a więc cytowanego już rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 roku w szczególności jego §3 (vide uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2013 roku OSNP nr 1 z 2014 poz. 1). Przepisy rangi rozporządzenia nie mogą bowiem wypełnić luki prawnej co do terminu spełnienia świadczenia przyznanego funkcjonariuszowi służby (...) mocą ustawy a zatem nie mogą również być podstawą przyznania ustawowych odsetek za opóźnienie. Są to bowiem techniczne wytyczne dla jednostki służby (...) przyznającej świadczenie danemu funkcjonariuszowi. Nie wiążą one jednak Sądu rozpoznającego pozew o zapłatę należności z tytułu pomocy finansowej co do daty wymagalności świadczenia. W takiej bowiem sytuacji Sąd przepisami rangi rozporządzenia wypełniałby lukę prawną związaną z brakiem wskazania w ustawie terminu wymagalności świadczenia o pomoc finansową na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. W związku z powyższym wniosek pozwanego o oznaczenie terminu płatności zobowiązania określonego wyrokiem na 2 lata od dnia złożenia wniosku przez powoda o przyznanie pomocy finansowej nie podlega uwzględnieniu zaś apelacja w tym zakresie jako pozbawiona podstaw prawnych podlega oddaleniu. Nie ma również racji skarżący w zakresie zarzutów skierowanych przeciwko rozstrzygnięciu o rygorze natychmiastowej wykonalności. Sprawa o przyznanie pomocy finansowej jest bowiem sprawą cywilną w znaczeniu procesowym a nie materialnoprawnym zgodnie z art. 1 kpc, zaś z mocy ustawy szczególnej do jej rozpoznania jest właściwy sąd powszechny w trybie przepisów odrębnych o rozpoznawaniu spraw z zakresu prawa pracy. W związku z tym Sąd pracy stosuje wszelkie normy procedury cywilnej jak przy rozpoznaniu sprawy z zakresu prawa pracy w tym jest zobowiązany do zastosowania art.
kpc i nadania z urzędu wyrokowi zasądzającemu należności rygor natychmiastowej wykonalności do jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda. Sam fakt, iż powód nie jest pracownikiem w rozumieniu przepisów prawa pracy nie ma tu żadnego znaczenia. Skoro ustawa szczególna odsyła do stosowania w sporze sądowym określonych przepisów procedury to w pełnym a nie wybiorczym zakresie. Odmienna interpretacja prowadziłaby do wniosku, iż Sąd miałby stosować jedynie te przepisy, w których nie pojawia się słowo „pracownik”, co pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z brzmieniem art. 1 kpc w zw. z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej. W związku z powyższym rozstrzygnięcie Sądu I instancji w tym zakresie było w pełni prawidłowe i oparte w obowiązujących przepisach. O kosztach postępowania za drugą instancję Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc i znosząc je wzajemnie pomiędzy stronami uznając, z uwagi na zakres zaskarżenia i rozstrzygnięcia, iż strony w równym stopniu wygrały postępowanie odwoławcze. W związku z powyższymi ustaleniami na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Przewodnicząca: Sędziowie:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.