Sygn. akt VIII U 1716/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 września 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR del. G

art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2015 roku, poz. 748 ze zm.) – zwanej dalej ustawą – ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.

184 ust. 1 ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy – tj. 1 stycznia 1999 roku – osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

art. 184 ust. 2 ustawy emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

§ 4

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem – pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

§ 3

rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.

§ 2ust.

1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z cytowanych norm prawnych wynika, iż odwołujący nabędzie prawo do wcześniejszej emerytury w przypadku łącznego spełnienia przesłanek: - ukończenia wieku 60 lat, - legitymowania się łącznym okresem ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 25 lat, przypadającym na dzień 1 stycznia 1999 roku, - legitymowania się 15 letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, przypadających na dzień 1 stycznia 1999 roku; - nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego. Odwołujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji miał ukończony wiek 60 lat, na dzień 1 stycznia 1999 roku legitymował się ponad 25 letnim okresem ubezpieczenia, nie był członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Spornym pozostawało, czy odwołujący na dzień 1 stycznia 1999 roku legitymował się 15 letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ rentowy ostatecznie zaliczył do stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach następujące okresy: - od dnia 21 czerwca 1970 roku do dnia 19 kwietnia 1971 roku, tj. zatrudnienie w Zakładach (...) w W. na stanowisku spawacza, wykaz A dział XIV poz. 12, - od dnia 2 maja 1980 roku do dnia 30 czerwca 1990 roku, tj. zatrudnienie w Przedsiębiorstwie (...) w K. na stanowisku spawacza, wykaz A dział XIV, poz. 12, - od dnia 1 lutego 1976 roku do dnia 31 października 1979 roku, tj. zatrudnienie w (...) Przedsiębiorstwie (...) w upadłości w Ł. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, wykaz A dział VIII poz.

1. Okres zatrudnienia Staż za okres od do lat miesięcy dni 1970-06-21 1971-04-19 0 9 30 1976-02-01 1979-10-31 3 9 0 1980-05-02 1990-06-30 10 1 29 Staż pracy wynosi 14 lat 8 miesięcy 29 dni Organ rentowy nie zaliczył do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu od dnia 1 listopada 1979 roku do dnia 30 kwietnia 1980 roku (tj. 6 miesięcy), z uwagi na rozbieżność odnośnie zajmowanego stanowiska pracy. W świadectwie pracy podano, że w okresie od dnia 1 lutego 1976 roku do dnia 30 kwietnia 1980 roku odwołujący świadczył pracę na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego. Natomiast z dokumentacji osobowej wynika, że z dniem 1 listopada 1979 roku odwołującemu powierzono obowiązki operatora spycharki. W aktach osobowych z okresu zatrudnienia odwołującego w (...) Przedsiębiorstwie (...) w upadłości w Ł. znajdują się dwa świadectwa wykonywanej pracy w warunkach szczególnych: pierwsze potwierdzające pracę stale i w pełnym wymiarze w okresie od dnia 3 lipca 1975 roku do dnia 30 kwietnia 1980 roku (w świadectwie znalazła się oczywista omyłka pisarska, gdyż wskazano błędnie datę końcową 30 kwietnia 1975 roku) na stanowisku operatora spychacza – wykaz A dział VIII poz. 1; drugie potwierdzające pracę stale i w pełnym wymiarze w okresie od dnia 1 lutego 1976 roku do dnia 30 kwietnia 1980 roku na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego – wykaz A dział VIII poz.
2. Odwołujący oraz świadkowie Z. K. i J. K. zeznali, że z uwagi na organizację pracy i potrzeby pracodawcy, odwołujący w ciągu dniówki roboczej wykonywał pracę na obu stanowiskach kierowcy samochodu ciężarowego i operatora spychacza. Kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okazała się ocena, czy wykonywanie prac na różnych stanowiskach w ramach dobowego wymiaru czasu pracy kwalifikuje się jako spełnienie przesłanki świadczenia stale i w pełnym wymiarze pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia. Nieuprawnione jest założenie o konieczności odrębnej kwalifikacji każdego rodzaju pracy w szczególnych warunkach, które odwołujący w spornym okresie świadczył, tj. kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony (wykaz A dział VIII poz. 2) oraz operatora spychacza (wykaz A dział VIII poz. 3). Zasadna jest wykładnia regulacji dotyczącej emerytury za pracę w szczególnych warunkach, która pozwala objąć nią również tych pracowników, których pełny wymiar czasu pracy zajmował nie tylko jeden rodzaj pracy w szczególnych warunkach, lecz również inne rodzaje prac z poszczególnych działów i pozycji wykazu A do rozporządzenia, które pracownik wykonywał stale w zatrudnieniu. W konsekwencji pracownik, który wykonywał łącznie różne rodzaje prac w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, jest uprawniony do zaliczenia tego okresu do zatrudnienia w szczególnych warunkach, wymaganego do wcześniejszej emerytury. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że odwołujący świadczył stale i w pełnym wymiarze pracę w warunkach szczególnych w (...) Przedsiębiorstwie (...) w upadłości w Ł. w okresie od dnia 3 lipca 1975 roku do dnia 30 kwietnia 1980 roku. Nadmienić należy, iż rozbicie w tym okresie przez pracodawcę zajmowanych stanowisk było spowodowane organizacją pracy i potrzebami zakładu pracy. Odwołujący transportował samochodem ciężarowym do zakładu pracy niezbędne materiały do produkcji cegieł, np. węgiel, piasek; natomiast na terenie zakładu transportował spychaczem glinę z kopalni należącej do pracodawcy. Łączne zestawienie powyższych stanowisk, jest w istocie nierozerwalnym aspektem świadczonej przez odwołującego pracy w pełnym wymiarze, co nie zmienia faktu, iż wszystkie czynności przez niego wykonywane odpowiadają pracom ujętym w wykazie A stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia i wykonywane były w warunkach stałej, znacznej szkodliwości dla zdrowia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala doliczyć do stażu pracy odwołującego w warunkach szczególnych uznanych przez organ rentowy 1 rok i 29 dni, co przedstawia poniższa tabela: Okres zatrudnienia Staż za okres od do lat miesięcy dni 1975-07-03 1976-01-31 0 6 29 1979-11-01 1980-04-30 0 6 0 Staż pracy wynosi 1 rok 29 dni Reasumując, okoliczność że w spornym okresie odwołujący miał określone stanowiska pracy jako tzw. stanowiska łączone, nie oznacza, że nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze. Wymóg wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy odnosi się do ciągłego (nieprzerwanego, stałego) wykonywania pracy w rozmiarze pełnych dniówek na stanowisku objętym wykazem prac w szczególnych warunkach. Zaś wykonywanie różnych prac na różnych stanowiskach w ramach dobowego wymiaru czasu pracy kwalifikuje się jako spełnienie przesłanki wykonywania stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako wykonywanej w warunkach szczególnych w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia. Kwestia dopuszczalności zaliczania różnych prac w ramach dobowego wymiaru czasu pracy do uprawnień emerytalnych w wieku obniżonym była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego (m.in. w wyroku z dnia 27 stycznia 2012 roku w sprawie II UK 103/11 opublikowanym w LEX nr 1130388), który przyjął, że pracownik, który u jednego pracodawcy w tym samym czasie (okresie) wykonywał różne rodzaje pracy w szczególnych warunkach (wymienione w załączniku do rozporządzenia - wykaz A), stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie powinien być pozbawiony uprawnienia do zaliczenia tego okresu do zatrudnienia w szczególnych warunkach wymaganego do emerytury na podstawie art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Na podstawie wyżej powołanych norm prawnych oraz art. 477 14 § 2 k.p.c. należało zmienić zaskarżoną decyzję i przyznać M. C. prawo do emerytury, poczynając od daty złożenia wniosku, tj. od dnia 30 czerwca 2014 roku. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na mocy art. 98 k.p.c. oraz § 11.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj. Dz.U. z 2013 roku, poz. 490 ze zm.). (-) SSR del. Grzegorz Tyrka