Sygn. akt VIII U 2426/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Teresa Kalinka Protokolant: Ewa Grychtoł po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2014 r. w Gliwicach sprawy W. H. (H.) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o wysokość świadczenia na skutek odwołania W. H. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 21 maja 2013r. nr (...) 5 (...) z dnia 31 lipca 2013r. nr (...) 5 (...)
- zmienia zaskarżone decyzje w ten sposób, że zalicza W. H. przy zastosowaniu przelicznika 1,2 za każdy rok pracy górniczej okresy pracy górniczej na stanowisku zmianowego inżyniera ruchu od 1 października 2004 roku do 31 lipca 2013 roku, z wyłączeniem okresów niezdolności do pracy;
- w pozostałej części odwołanie oddala. (-) SSO Teresa Kalinka Sygn. VIII U 2425/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 21 maja 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. dokonał przeliczenia emerytury W. H.. Do okresów pracy górniczej zaliczono290 miesięcy z przelicznikiem 1,
- W dniu 16 lipca 2013 roku do organu rentowego wpłynęło pismo ubezpieczonego, w którym domagał się zastosowania przelicznika 1,2 do okresu od 1 października 2004 roku do nadal , ponieważ od tej daty pełni funkcję zmianowego inżyniera ruchu w (...). Stanowisko to jest wymienione w załączniku nr 3 do zarządzenia nr 9 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 23 grudnia 1994 roku w sprawie określenia stanowisk kierownictwa ruchu i dozoru ruchu pod ziemią, w kopalniach siarki i kopalniach węgla brunatnego, na których zatrudnienie uważa się za pracę górniczą. Pracę na tym stanowisku wykonuje stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W dniu 31 lipca 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. poinformował ubezpieczonego, że wymienienie stanowiska w powołanym rozporządzeniu ( winno być zarządzeniu) Ministra Przemysłu i Handlu nie upoważnia do zastosowania przelicznika 1,
- W dniu 17 września 2013 roku ubezpieczony złożył odwołanie przedkładając tożsame w treści pismo z pismem złożonym w dniu 16 lipca 2013 roku. Dodatkowo wniósł o przesłuchanie świadków, którzy pobierają emerytury. Do okresów zatrudnienia tych osób na stanowisku zmianowego inżyniera ruchu organ rentowy zastosował przelicznik 1,
- Organ rentowy wniósł o odrzucenie odwołania od decyzji z dnia 21 maja 2013 i o oddalenie odwołania od decyzji z dnia 31 lipca 2013 roku. Podniesiono, że odwołanie od decyzji dnia 21 maja 2013 roku zostało złożone po terminie, co winno skutkować odrzuceniem odwołania,. Nieformalną decyzją z dnia 31 lipca 2013 roku odmówiono zastosowania przelicznika 1,2 do okresu pracy od 1 października 2004 roku do nadal na stanowisku zmianowego inżyniera ruchu w Kopalni (...). Zdaniem organu rentowego zatrudnienie na stanowiskach kierownictwa ruchu i dozoru ruchu wymienionych w załącznikach nr 2 i 3 do zarządzenia nr 9 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 23 grudnia 1994 roku należy uważać za pracę górniczą w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku wykonywania takiej pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce w kopalniach węgla brunatnego oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla tych kopalń . Okresy uprawniające do przelicznika 1,2 w przypadku osoby zatrudnionej na stanowisku zmianowego inżyniera ruchu można uwzględnić na podstawie wykazu dniówek przepracowanych we wszystkie dni robocze na odkrywce stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem organu rentowego wykazu dniówek nie trzeba sporządzać dla sztygara oddziału, sztygara zmianowego oddziału, nadgórnika i dozorcy. Ubezpieczony nie przedłożył wykazu dniówek, z którego wynikałoby, że we wszystkie dni robocze pracował na odkrywce. W związku z tym brak jest podstaw do zastosowania wnioskowanego przelicznika. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W. H. jest uprawniony od 1 maja 2007 roku do emerytury górniczej. Do okresu pracy górniczej od 2 maja 1980 roku do 15 marca 1981 roku j organ rentowy zastosował przelicznik 1,2 . Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2008 roku w sprawie VIII U 1540/07 zaliczono z przelicznikiem 1,2 okres pracy górniczej od 16 marca 1981 roku do 30 września 2004 roku. W tym okresie ubezpieczony był dyspozytorem zmianowym i nadsztygarem górniczym . Sąd ustalił, że ubezpieczony pracował na stanowisku nadsztygara górniczego codziennie przez 7,5 godziny na odkrywce. W dniu 7 maja 2013 roku ubezpieczony złożył wniosek o przeliczenie emerytury poprzez doliczenie dalszych okresów zatrudnienia . Przedłożył zaświadczenie z (...), z którego wynika, że od 17 kwietnia 2007 roku do nadal wykonuje pracę na stanowisku zmianowego inżyniera ruchu. Decyzją z dnia 21 maja 2013 roku dokonano przeliczenia emerytury. Nie zmieniono okresu pracy górniczej. Nadal przelicznik 1,2 zastosowano do 290 miesięcy. W piśmie z dnia 16 lipca 2013 roku ubezpieczony wniósł o zastosowanie przelicznika 1,2 do okresu zatrudnienia od 1 października 2004 roku do nadal. Pracuje jako zmianowy inżynier ruchu. Organ rentowy w piśmie z dnia 31 lipca 2013 roku poinformował ubezpieczonego, że brak jest podstaw do zmiany decyzji z dnia 21 maja 2013 . Przesłuchani w sprawie świadkowie A. K.
(1)i R. K. zeznali, że w stanowisko zmianowego inżyniera ruchu związane jest z większą odpowiedzialnością, niż praca na stanowisku nadsztygara górniczego . Są prace, które zmianowy inżynier ruchu wykonuje poza terenem odkrywki i zwałowiska , ponieważ zasięg jego pracy obejmuje teren całej kopalni węgla brunatnego. Nadzoruje dyspozytorów, nadsztygarów i sztygarów zmianowych.. Otrzymuje również na bieżąco wiadomości z Elektrowni (...) dotyczące nieprawidłowości układu nawęglania lub złej jakości dostarczanego węgla. Utrzymuje kontakt z dyżurnym inżynierem ruchu elektrowni. Na każdej zmianie jest jeden zmianowy inżynier ruchu. W razie nieobecności zastępują oni nadsztygara górniczego. Obecnie jest zatrudnionych 5 zmianowych inżynierów ruchu i każdy z nich ma identyczny zakres obowiązków. Nadsztygarom podlegają służby górnicze, a zmianowemu inżynierowi ruchu teren całej kopalni. Z kart stanowiska pracy zmianowego inżyniera ruchu wynika, że podlegają mu nadsztygarzy górniczy, dyspozytorzy nadkładu i węgla, transportu, nadsztygarzy mechaniczni i elektryczni w zakresie operatywnego kierowania ruchem, dozór zmianowy kopalni w zakresie operatywnego kierowania. Ubezpieczony zeznał, że wszystkie czynności związane z nadzorem dotyczą wyłącznie układu (...). Przenośniki będące własnością kopalni kończą się na terenie Elektrowni (...). Tam też kończy się zakres pracy ubezpieczonego i pracowników (...). Elektrownia jest oddalona o około 1 km od terenu kopalni. W przypadku niewłaściwej jakości węgla dostarczanego elektrowni , odwołujący wydaje decyzje odnośnie dostarczania węgla określonym taśmociągiem. Ubezpieczony nie nadzoruje innych prac poza tymi, które dotyczą urabiania, transportu i zwałowania nadkładu i złoża. Podlegają mu wszystkie oddziały ruchowe kopalni , które zajmują się układem (...) . Jest wyłącznie odpowiedzialny za ten układ. Oddziały elektryczne, które nadzoruje mają za zadanie usuwanie awarii na koparkach, zwałowarkach i utrzymanie ruchu układu (...). Przebywa na terenie odkrywki i zwałowiska , ale nie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Jego miejsce pracy mieści się w budynku, w którym jest również (...). Nadzoruje pracę pracowników centralnego kierowania ruchem w zakresie urabiania, ładowania oraz przewozu nadkładu i złoża. Zmianowy inżynier ruchu jest odpowiedzialny za wydobycie, kierowanie urobkiem., podejmowanie decyzji w przypadkach awarii, wypadków. N. mechaniczny, który podlega ubezpieczonemu zajmuje się wyłącznie układem (...), a maszyny budowlane, sprzęt technologiczny podlega innemu sztygarowi. Odkrywką jest teren zakładu górniczego, a nie tylko wkop. Ma możliwość udania się na teren odkrywki w każdej chwili, często przebywa na odkrywce zastępując nadszytgara, któremu podlegają dwie odkrywki, w każdej poważnej sytuacji awaryjnej musi jechać na miejsce zdarzenia. Nie ma określonej minimalnej ilości dniówek na odkrywce. Ubezpieczony w piśmie procesowym z dnia 11 grudnia 2013 roku podniósł, że decyzję z dnia 21 maja 2013 roku otrzymał w dniu 21 czerwca 2013 roku i odwołanie zostało złożone w terminie , a decyzję z dnia 31 lipca 2013 roku odebrał w dniu 25 sierpnia 2013 roku. W związku z tym brak jest podstaw do odrzucenia odwołania jako spóźnionego. Stan faktyczny sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, akt osobowych ubezpieczonego, przesłuchania świadków A. K.
(1)i A. K.
(2)(k. 29-31) a.s., przesłuchania ubezpieczonego. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i ubezpieczonego , są one spójne z zakresami obowiązków odwołującego zawartymi w aktach osobowych. Sąd zważył, co następuje: Stan faktyczny jest bezsporny między stronami : ubezpieczony od 1 kwietnia 2004 roku jest zmianowym inżynierem ruchu. Do zakresu obowiązków ubezpieczonego należy nadzór nad terenem całej kopalni w zakresie działania układu (...) koparka – taśmociąg zwałowarka. Ubezpieczony domagał się zaliczenia tej pracy do pracy górniczej z zastosowaniem przelicznika 1,
- Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 4ustawy z dnia 17grudnia 1998 rok o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przy ustalaniu wysokości górniczej emerytury stosuje się przelicznik 1,2 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego, w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego. Nie budzi wątpliwości, że pracę na stanowisku zmianowego inżyniera ruchu w kopalni węgla brunatnego zaliczyć należy do pracy górniczej o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 5 ustawy emerytalno – rentowej. Do zastosowania przelicznika 1,2 jest konieczne wykonywanie pracy górniczej:
- na odkrywce
- stale i w pełnym wymiarze czasu pracy Ad. 1 Pojęcie odkrywki jest różnie interpretowane przez sądy. Zdaniem Sądu Okręgowego w Koninie i Sądu Apelacyjnego w Poznaniu termin odkrywka w rozumieniu art. 51 jest najbardziej zbliżony do pojęcia „zakładu górniczego". (...) jest więc odkrywkowy zakład górniczy, a więc zakład górniczy prowadzący eksploatację złóż określoną metodą, w tym przypadku odkrywkową. (III AUa 434/13 ), „Odkrywką ‘’ jest odkrywkowy zakład górniczy, zespół terenów i obiektów, a nie same wyrobisko.” ( III AUa 133/13) Sąd Apelacyjny w Katowicach skłania się natomiast do stanowiska, że odkrywka to miejsce zdejmowania nadkładu i złoża oraz jego ładowania i przewożenia”, „miejsce wydobycia nadkładu i złoża.” i nie jest pojęciem tożsamym z ”odkrywkową kopalnią węgla brunatnego”,. ( III AUa 2034/12). Zdaniem odwołującego odkrywka to nie tylko teren wkopu, ale również teren po którym odbywa się transport urobku i jego zwałowanie ( wszystkie czynności związane z układem (...)) Sąd to stanowisko podziela. Biorąc pod uwagę treść art. 50 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak również z treść załącznika nr 3 do zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 23 grudnia 1994 roku, w którym wielokrotnie występuje pojęcie „ ruchu zakładu górniczego”, a w pkt B3 - ruchu zakładu górniczego (odkrywki), przyjąć należy, że prawo do przelicznika 1,2 mają osoby zatrudnione nie tylko w miejscu wydobycia nadkładu i złoża, ale przy pracach związanych z ruchem zakładu górniczego. Sąd Apelacyjny w Katowicach w powołanym orzeczeniu ( III AUa 2034/12) podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że kierownik robót górniczych transportu węgla i nadkładu, a następnie kierownik robót górniczych zwałowania, a więc osoba, która nadzoruje transport węgla i zwałowanie nadkładu poza teren wkopu ma prawo do przelicznika 1,2 . Węgiel był transportowany przenośnikami na plac uśredniania lub do elektrowni, natomiast nadkład był kierowany na zwałowisko wewnętrzne lub zewnętrzne. W. H. ma w swoim zakresie obowiązków , również te czynności ,a oprócz tego zarządza urabianiem , a więc pracą koparek wielonaczyniowych. Zdaniem sądu praca ubezpieczonego jest pracą na odkrywce w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie wykonuje innych prac, jak tylko te, które mają związek z ruchem zakładu górniczego, a to – układem (...) . Praca W. H. na stanowisku zmianowego inżyniera ruchu jest związana z większą odpowiedzialnością , niż praca nadsztygara, do której zastosowano przelicznik 1,
- Zdarzają się sytuacje, że zmianowi inżynierowie ruchu zastępują nadsztygarów. Ad.2 Sądy zwracają uwagę na to, że ustawa nie precyzuje, co należy rozumieć przez pojecie „stale i w pełnym wymiarze czasu pracy” . Sąd Apelacyjny w Katowicach stoi na stanowisku, że „choć u wskazanego pracodawcy odwołujący jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy ( jako pracownik dozoru), tak określony wymiar czasu pracy nie jest tożsamy z wykonywaniem przedmiotowej pracy górniczej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce, uprawniającym do zastosowania do okresów takiej pracy - do obliczenia wysokości jego emerytury górniczej - preferencyjnego przelicznika 1,2” . Pracownik dozoru winien wykazać, że świadczy pracę na terenie odkrywki przez co najmniej 6 - 7 godzin na dniówkę, aby skorzystać z preferencyjnego przelicznika. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 sierpnia 2007 w sprawie II UZP 3/07 wyraził pogląd, że „ warunek pracy "w pełnym wymiarze" jest spełniony, jeżeli umowa o pracę górniczą (art. 50c ust. 1 pkt 1-9) zawarta jest na tzw. pełny etat. O tym zatem czy praca jest wykonywana pod ziemią, czy na odkrywce decyduje rodzaj i charakter pracy wynikający ze stanowiska uzgodnionego w umowie o pracę (wykaz stanowisk pracy górniczej wykonywanej na odkrywce zawierają załączniki Nr 1 i Nr 2 do powołanego wcześniej rozporządzenia z 23 grudnia 1994 r.). Podstawą do ustalenia długości okresów pracy górniczej może więc być wyłącznie umowa o pracę określająca stanowisko oraz lista obecności potwierdzająca faktyczny okres wykonywania pracy.” Nieistotne jest miejsce świadczenia pracy ( odkrywka, czy przedpole). Taka linia orzecznicza została zaakceptowana przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu. (sygn. akt. III AUa 1219/05, III AUa 133/13) Bezspornie W. H. nie przebywa na odkrywce przez co najmniej 6 - 7 godzin dziennie, ale skoro wykonuje pracę górniczą wymienioną w art. 50c ust. 1 pkt 5 na stanowisku wymienionym załączniku Nr 3 pkt A 8 do zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 23 grudnia 1994 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a czynności przez niego wykonywane mają związek wyłącznie z ruchem zakładu górniczego – układem (...), to, zdaniem sądu spełnił on przesłanki do tego, by zastosować do okresu pracy od 1 października 2004 roku. Nie można zgodzić się z organem rentowym, że wnioskujący musi przedłożyć wykaz dniówek przepracowanych w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce. Podstawowym przelicznikiem pracy górniczej do ustalenia wysokości emerytury w przypadku pracy w kopalni węgla brunatnego jest przelicznik 1,
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z dnia z dnia 6 lutego 2004 r. w sprawie ewidencjonowania przez pracodawców okresów zatrudnienia na stanowiskach, na których okresy pracy górniczej zalicza się w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury oraz na niektórych innych stanowiskach pracy górniczej i obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 marca 2008 r. w sprawie sposobu ewidencjonowania przez pracodawców okresów zatrudnienia na stanowiskach, na których okresy pracy górniczej zalicza się w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury, oraz na niektórych innych stanowiskach pracy górniczej określały sposób ewidencjonowania tych dniówek Minister w powołanym rozporządzeniu i ustawodawca w ustawie o emeryturach i rentach z FUS nie wymienili dodatkowo warunku legitymowania się wykazem dniówek przez pracowników dozoru w kopalni węgla brunatnego ( poza dniówkami półtorakrotnymi), więc przyjąć należy, że warunek przedstawienia dniówek przepracowanych na odkrywce w celu zastosowania przelicznika 1,2 nie istnieje. Zaskarżoną decyzję zmieniono na podstawie art. 477 14 par. 2 kpc. Zaliczono z przelicznikiem 1,2 okres pracy górniczej wyłączając okresy niezdolności do pracy. W aktach emerytalnych brak jest zaświadczenia o niezdolności do pracy w okresie od października 2004 roku do 2006 roku .