Sygn. akt I ACa 583/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 listopada 2015 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Krzysztof Chojnowski Sędziowi

§ 5k.c.

Powyższy wyrok w całości został zaskarżony przez stronę pozwaną. Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez wyprowadzenie na podstawie materiału dowodowego, tj. m.in. z jej zeznań wniosków z niego niewynikających a nadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczeniem życiowym, poprzez uznanie, że redagowała umowę o roboty budowlane z dnia 2 sierpnia 2010 r. bez udziału powódki, a tym samym, narzuciła powódce jej brzmienie; wyprowadzenie na podstawie materiału dowodowego wniosków zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym w Białymstoku VII Wydział Gospodarczy o sygn. akt VII GC 288/12 i przekroczenie w powyższym zakresie granic swobodnej oceny dowodów;
2. naruszenie art. 177 § 1 pkt. 1 k.p.c. poprzez niezawieszenie postępowania wobec uznania, iż brak jest podstaw do oddalenia powództwa jako przedwczesnego mimo, iż dla jego rozstrzygnięcia znaczenie ma wynik toczącego się postępowania przed Sądem Okręgowym w Białymstoku w sprawie o sygn. akt VII GC 288/12;
3. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 65 k.c. i § 6 ust. 7 umowy o roboty budowlane z dnia 2 sierpnia 2010 r. łączącej strony w sposób nieuwzgledniający celu i zgodnego, wyrażonego w niej, zamiaru stron tej umowy poprzez przyjęcie, że pomimo zawisłego przed Sądem Okręgowym w Białymstoku sporu pomiędzy (...) spółki z o. o. w W. a powódką i pozwaną, nie jest upoważniona do wstrzymania zapłaty na rzecz powódki spornej kwoty w związku z brakiem wskazanej w umowie przesłanki wymagalności zapłaty, wyrażonej jako brak oświadczenia podwykonawców odnośnie jakichkolwiek nieuregulowanych płatności wynikających z umów z podwykonawcami;
4. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 353 1 k.c. i uznanie, iż sformułowanie § 6 ust. 7 umowy o roboty budowlane z dnia 2 sierpnia 2010 r. w sposób umożliwiający jej wstrzymanie zapłaty wynagrodzenia na rzecz powódki, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia roszczeń podwykonawców, mogłoby sprzeciwiać się właściwości stosunku wynikającego z umowy o roboty budowlane, ustawie lub zasadom współżycia społecznego. Wskazując na powyższe wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości jako przedwczesnego z uwagi na brak wymagalności dochodzonego przez powódkę roszczenia oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Strona powodowa w odpowiedzi na apelację wnosiła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 r. Sąd Apelacyjny zawiesił postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie VII GC 288/12 Sądu Okręgowego w Białymstoku. Pismem z dnia 16 września 2015 r. powódka wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania wskazując, że (...) spółka z o. o. w W. cofnęła pozew o zapłatę skierowany przeciwko stronom niniejszego postępowania. Po podjęciu postępowania w sprawie - na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. pozwana uznała powództwo co do kwoty głównej tj. 249.293,63 zł i w tym zakresie cofnęła apelację. W pozostałym zakresie podtrzymała ją, kwestionując zasadność wyroku w zakresie roszczenia odsetkowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Wniosek strony pozwanej, złożony na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r., wywarł skutek w postaci umorzenia postępowania odwoławczego w odniesieniu do kwoty głównej - 249.293,63 zł (art. 391 § 2 k.p.c.). W pozostałym zakresie apelacja była nieuzasadniona. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że wobec cofnięcia przez (...) spółkę z o. o. w W. pozwu o zapłatę kwoty 249.293,63 zł, skierowanego przeciwko stronom niniejszego postepowania (wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 3 listopada 2014 r. wraz z uzasadnieniem w sprawie VII GC 288/12 znajduje się na k. 250-265 akt), pozew ten nie wywołał żadnych skutków prawnych (art. 203 § 2 k.p.c.). W takiej sytuacji argumenty przywoływane w apelacji (a wcześniej przed Sądem Okręgowym), dotyczące istnienia zaległości wobec podwykonawcy, a przez to braku wymagalności zapłaty kwoty wskazanej w pozwie, straciły aktualność. W toku postępowania powódka powoływała się na składane oświadczenia, z których wynikało, że nie jest dłużnikiem spółki (...). W składanych pozwanej oświadczeniach wyjaśniała przyczyny zajmowanego stanowiska. Podkreślić należy, że w § 8 ust. 11 umowy o roboty budowlane z dnia 2 sierpnia 2010 r. strony postanowiły, że podstawą do zapłaty za wykonane prace jest spełnienie wszystkich warunków wymaganych od wykonawcy wymienionych w umowie. Natomiast w § 6 ust. 9 zawarte jest uregulowanie, zgodnie z którym „wraz z dokumentacją powykonawczą i innymi wymaganymi dla uzyskania pozwolenia na użytkowanie Przedsięwzięcia Inwestycyjnego, wykonawca przedstawia oświadczenie, w którym zapewnia, iż nie występują żadne zaległości w wypłacie wynagrodzenia na rzecz podwykonawców. W przeciwnym wypadku wymienia zaległości i określa przyczyny ich powstania. W takim przypadku rozliczenie ostateczne ulega przesunięciu do czasu uregulowania wszelkich zaległości w stosunku do podwykonawców z tytułu wypłaty wynagrodzenia.” Jak już wskazywano, powódka informowała pozwaną o nieistnieniu wobec niej roszczeń jakiegokolwiek podwykonawcy, w tym (...) sp. z o.o. Sąd I instancji właściwie zinterpretował treść umowy nr (...) z dnia 2 sierpnia 2010 r. w kontekście wymagalności roszczenia wykonawcy o zapłatę przez zamawiającego wynagrodzenia za wykonane i odebrane roboty budowlane. Ocena Sądu Okręgowego dotycząca tej kwestii, szeroko zaprezentowana w pisemnych motywach orzeczenia, została w pełni podzielona przez Sąd Apelacyjny. Nie została ona skutecznie podważona w wywiedzionej apelacji. Okoliczności faktyczne sprawy (korespondencja pomiędzy stronami w okresie od lipca 2011 r. do daty wniesienia sprawy VII GC 288/12 Sądu Okręgowego w Białymstoku) uprawniały do przyjęcia, iż stan opóźnienia w zapłacie wykonawcy reszty wynagrodzenia datuje się od daty przyjętej przez Sąd I instancji – art. 481 k.c.(powódka nie skarżyła wyroku w części oddalającej powództwo). Stanowisko Sądu Okręgowego w tym zakresie również zostało podzielone przez Sąd Apelacyjny. Na marginesie wskazać nadto należy na wykładnię art.

§ 5k.c.

zaprezentowaną w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2015 r. w sprawie III CZP 45/15. W myśl tej uchwały „W razie odstąpienia przez wykonawcę od umowy o roboty budowlane, zawartej z podwykonawcą, inwestor nie ponosi odpowiedzialności na podstawie art.

§ 5k.c.”.

Jak już sygnalizowano powódka w korespondencji z pozwaną od samego początku powoływała się na fakt odstąpienia od umowy zawartej z (...) sp. z o.o. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji w odniesieniu do zasądzonych ustawowych odsetek od roszczenia głównego Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c., w tej części apelację oddalił. O kosztach postępowania odwoławczego postanowił na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., uznając że pozwana przegrała sprawę w całości. W związku z tym powinna zwrócić powódce koszty zastępstwa procesowego ustalone w oparciu o treść § 6 ust. 7 w zw. z § 13 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (...)