Sygn. akt VI GC 52/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Anna Walus-Rząsa Protokolant: st. sekretarz sądowy Magdalena Kamuda po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z powództwa: (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. przeciwko : (...) Spółka Akcyjna - Grupa (...) w P. o zapłatę: 178.938,64 zł I.zasądza od pozwanego (...) Spółka Akcyjna - Grupa (...) w P. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 178.938,64 zł ( sto siedemdziesiąt osiem tysięcy dziewięćset trzydzieści osiem złotych 64/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 31 stycznia 2014r. do dnia zapłaty, II.zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 12.564,00 zł ( dwanaście tysięcy pięćset sześćdziesiąt cztery złote) tytułem kosztów procesu, w tym kwotę 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt VI GC 52/15 UZASADNIENIE Powód (...) Spółka z o.o. w Ł. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Spółka Akcyjna - Grupa (...) w P. kwoty 178.938,64 zł z ustawowymi odsetkami i kosztami postępowania. W uzasadnieniu pozwu powód podał, że w ramach „Umowy handlowej” łączącej go z pozwanym dostarczał stronie pozwanej butelki typu PET o pojemności 0,5 litra i pojemności 1,5 litra, przeznaczonych do produkcji wody mineralnej gazowanej i niegazowanej . W dniu 22 czerwca 2014r. strony zawarły „Umowę o współpracy”, której postanowienia modyfikowały zasady współpracy określone w „Umowie handlowej”. Na mocy tej umowy, powód zobowiązał się do zakupu nowej linii technologicznej do produkcji butelek 1,5 litrowych i uruchomienia jej do dnia 15 listopada 2012r. W umowie strony ustaliły jakie cechy ma posiadać nowa linia tj. wydajność 7.000 sztuk butelek na godzinę i 1.700.000 sztuk na miesiąc , przy uwzględnienie koniecznych przerw technologicznych. Linia ta miała być zlokalizowana w ciągu technologicznym nowej linii rozlewniczej odbiorcy ( pozwanego) . Strony szacowały koszt inwestycji na kwotę 1.150.000 zł . W związku z tak wysokim kosztem poniesionym przez powoda dla celów współpracy z pozwanym, strony ustaliły, że umowa o współpracy będzie obowiązywała przez okres 3 lat od dnia uruchomienia produkcji z możliwością jej przedłużenia. Równocześnie w § 7 umowy strony, w celu zabezpieczenia interesów obydwu stron, ustaliły minimalny poziom zamówień i dostaw, zastrzegając na wypadek niewykonania zobowiązania do zamówień ( przez pozwanego) lub dostaw ( przez powoda) kary umowne. Zgodnie z § 7 pkt 2 umowy odbiorca zobowiązał się do zakupu od dostawcy w każdym roku obwiązywania umowy 12.000.000 sztuk butelek w obu pojemnościach, pod rygorem zapłaty kary umownej wysokości 2 grosze za każdą niezakupioną butelkę brakującą do realizacji określonego minimum. Przez nową linię technologiczną do produkcji butelek strony rozumiały linię, która będzie „nowa” w stosunku do już wykorzystywanych we współpracy stron linii technologicznych. Nie chodziło stronom o linię fabrycznie nową, tym bardziej, że pojęcie fabrycznej nowości, można odnosić wyłącznie do poszczególnych urządzeń a nie do linii technologicznej składającej się ze zbioru różnych urządzeń tworzących funkcjonalną całość. Najistotniejsza jej część – maszyna (...) B. (...) została wyprodukowana w 2005r. i była po jej zakupie przez powoda objęta półroczną gwarancją producenta. Jej przewidywany okres zdolności do eksploatacji bez generalnego remontu szacowany jest na 20 lat a wydajność linii wynosi 7.200 sztuk butelek na godzinę, czyli więcej niż minimalna wydajność określona w Umowie o współpracy. Faktyczna wysokość kosztów poniesionych przez powoda na inwestycję w postaci instalacji nowej linii technologicznej była zbliżona do szacowanej przy zawieraniu umowy i wyniosła 1.139.347,03 zł . Nowa maszyna (...) B. (...) ( wydmuchowiska) kosztowała w tamtym okresie ponad 300 tys. euro . Tak więc niemożliwe było zmieszczenie się w oszacowanym budżecie 1.150.000 zł w przypadku zamiaru zakupu nowej wydmuchiwarki. W pierwszym roku obowiązywania umowy – czyli w okresie roku od uruchomienia linii , a więc od 16 grudnia 2012r. do 15 grudnia 2013r. , pozwany zamówił i zakupił jedynie 3.053.068 butelek, pomimo, że zobowiązał się do zakupu co najmniej 15 mln sztuk ( § 4 ). Zaś niedotrzymanie zobowiązania do zakupu 12 mln sztuk zostało obwarowane karą umowną. W związku z niezrealizowaniem minimalnego poziomu zamówień, powód obciążył pozwanego, na podstawie § 7 pkt 2 umowy karą umowną w wysokości 2 grosze za każdą z 8.946.932 butelek brakujących do zrealizowania tego poziomu zamówień. Tak więc wysokość kary umownej, którą powód mógł obciążyć pozwanego za okres pierwszego roku od uruchomienia produkcji, wynosiła 178.938,64 zł. Powód obciążył pozwanego karą umowną w wyżej wskazanej wysokości, wystawiając notę obciążeniową nr (...) z dnia 31 grudnia 2013r. Termin płatności został określony na 30 dni od wystawienia noty i upłynął w dniu 30 stycznia 2014r. Powód wskazał, że niezrealizowanie wymaganego poziomu zamówień wynikało wyłącznie z przyczyn leżących po stronie pozwanego, który przyznał istnienie opóźnienia w osiągnięciu pełnej wydajności linii produkcyjnej i w związku z tym zaproponował zmniejszenie minimalnego poziomu dostaw w 2013r. – przesyłając do powoda propozycję aneksu do umowy. Kolejny aneks pozwany przesłał do powoda 29 sierpnia 2013r., w którym przyznał, że w roku 2013 nie będzie w stanie wywiązać się ze zobowiązania wynikającego z § 7 Umowy o współpracy z 22 czerwca 2012r. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania. Pozwany zarzucił, że wbrew twierdzeniom powoda strony zawierając Umowę o współpracy z 22.06.2012r. miały na myśli „fabrycznie nową linię technologiczną” czyli linię wyprodukowaną niedawno i niezniszczoną wcześniejszym używaniem przez kogoś innego. Maszyna (...) B. (...) , zakupiona przez powoda nie była fabrycznie nowa ,a poziom jej zużycia skutkował licznymi stratami i dodatkowymi kosztami, które pozwany zmuszony był ponieść. Pozwany zarzucił, że wbrew twierdzeniom powoda, szacowany budżet na nową linię produkcyjną powinien był wystarczyć na zakup fabrycznie nowej linii produkcyjnej. Pozwany zarzucił, że powód wyliczając wysokość kosztów, które poniósł na inwestycję dotyczącą zakupu oraz instalacji linii technologicznej sztucznie zawyżył te koszty, a części wydatków nie udokumentował. W szczególności zawyżył ceny zakupu klimatyzatora i oziębiacza o 5.001 zł. Ponadto powód bezzasadnie wliczył do kosztów inwestycji kwotę 260.298,21 zł, które to koszty nie są udokumentowane. Pozwany zarzucił, że zabezpieczenie interesów powoda poprzez ustanowienie kary umownej w wysokości 2 groszy za każdą niezamówioną butelkę, związane było wprost z koniecznością poniesienia przez powoda dużych kosztów na zakup nowej linii produkcyjnej. Skoro więc dostarczona przez powoda linia produkcyjna nie była fabrycznie nowa, tym samym odpadła jedyna podstawa, dla której strony ustanowiły karę umowną. Wbrew zarzutom powoda pozwany zgłaszał zastrzeżenia w odniesieniu do parametrów butelek produkowanych przy użyciu linii powoda oraz wnosił o wyeliminowanie wskazanych problemów. Ponadto wbrew stanowisku powoda przestoje w linii produkcyjnej powoda zdarzały się notorycznie, co skutkowało negatywnymi konsekwencjami w postaci utraty przychodu, który pozwany mógłby uzyskać, gdyby linia technologiczna powoda działała bez zarzutu. Ilość awarii i przestojów wydmuchiwarki powoda wyniosła w 2013r. łącznie 130 godzin. W tym czasie można było wyprodukować około 650.000 sztuk wyrobu gotowego. Według obliczeń pozwanego straty, które poniósł on z powodu przestoju urządzeń powoda wynosiły w 2013r. 148.190,49 zł. W przypadku nieuwzględnienia wniosku o oddalenie powództwa pozwany , z ostrożności procesowej wniósł o miarkowanie przez Sąd nałożonej na pozwanego kary umownej poprzez jej odpowiednie obniżenie. Pozwany zarzucił, że nałożona na pozwanego kara umowna jest rażąco wygórowana wynosi bowiem aż 178.938,64 zł. Biorąc pod uwagę stratę finansową , którą pozwany poniósł wskutek wadliwie działającej linii technologicznej powoda jest to kwota nadmiernie wysoka – dlatego też powinna zostać na zasadzie art. 484 § 2 kc odpowiednio obniżona. W odpowiedzi na powyższe zarzuty, powód w piśmie procesowym z 23 marca 2015r. podniósł, że pozwany – do czasu obciążenia go przez powoda karą umowną – nigdy nie zarzucał stronie powodowej wadliwego wykonania umowy, w związku z zakupem i instalacją przez powoda linii technologicznej do produkcji butelek, ale też współdziałał z powodem przy wyszukiwaniu ofert używanych wydmuchiwarek. Podniósł również, że bezspornym jest, że nowa linia technologiczna powstała ( została wykonana przez powoda) po zawarciu umowy. Powód wskazał również, że reklamacje jakościowe dotyczące butelek, z których dwie strona powodowa przedstawiła i omówiła już w pozwie, nie wiązały się z wadliwością linii produkcyjnej, ale z jakością i kolorystyką preform, z których wydmuchiwane były butelki. Oprócz wskazanych dwóch reklamacji , strona pozwana przedstawia w odpowiedzi na pozew tylko jeden, nowy w stosunku do omówionych w pozwie, meil kierowany do strony powodowej z dnia 29 kwietnia 2013r., w którym przedstawiciel pozwanego zgłasza problemy z płynnością pracy wydmuchiwarki. Odnosząc się do tego meila strona powodowa wskazała, że z uwagi na skomplikowany charakter przedmiotu umowy i konieczność dopasowania pracy dwóch linii – linii technologicznej powoda i linii produkcyjnej pozwanego, na początkowym etapie współpracy przerwy były nieuniknione w związku z dopasowaniem dwóch skomplikowanych technologicznie linii. Przy czym jak wynika z zestawień przestojów załączonych przez pozwanego do odpowiedzi na pozew liczba przestojów linii produkcyjnych pozwanego była znacznie większa niż linii technologicznej powoda. Ponadto przestoje w żaden sposób nie przyczyniły się do braku realizacji przez powoda minimalnego limitu zamówień określonego w § 7 umowy z 22 czerwca 2012r. Jak wynika z wyliczeń pozwanego w czasie przestojów linii technologicznej powoda – czyli w ciągu 130 godzin, możliwe było wyprodukowanie 650 tys. sztuk wyrobu gotowego. Twierdzenie powyższe w żaden sposób nie podważa zasadności roszczenia powoda , gdyż liczba godzin, w których możliwe było prowadzenie produkcji a produkcja nie była prowadzona ze względu na brak zapotrzebowania pozwanego, była wielokrotnie wyższa. Produkcja w 2013r. była prowadzona tylko przez 93 dni. Powód podniósł, że na skutek niewykorzystanych przez pozwanego możliwości produkcyjnych linii technologicznej powoda, w 2013r. , dla zmniejszenia strat związanych z niewykonywaniem przez pozwanego umowy z 22 czerwca 2012r., wyprodukował przy użyciu linii technologicznej zakupionej w wykonaniu tej umowy i sprzedał innym odbiorcom 1.133.577 sztuk butelek. Zdaniem powoda to pozwany zabiegał o zmniejszenie minimalnego limitu dostaw i podpisania aneksu do umowy – co wprost wskazuje, że wyłączną odpowiedzialność za niezrealizowanie limitu zamówień ponosi pozwany. Dla wykonania minimalnego limitu zamówień wystarczające było wykorzystanie zaledwie 21% pełnych możliwości produkcyjnych linii powoda, pełna bowiem wydajność linii powoda w skali roku wynosiła 56.400.000 butelek. Ponadto powód podtrzymał swoje zarzuty odnośnie poniesionych kosztów inwestycji i wniósł o oddalenie wniosku dowodowego strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego albowiem strona pozwana nie przedstawiła żadnej okoliczności, która miałaby być przy pomocy tej opinii wykazana a wniosek zmierzał jedynie do przewlekłości postępowania. Na rozprawie w dniu 23 czerwca 2015r., strony podtrzymały dotychczasowe twierdzenia i wnioski. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Strony zawarły w dniu 24 listopada 2010r. Umowę handlową określającą zasady dostawy przez powoda na rzecz pozwanego butelek typu (...)o pojemności 0,5 litra i 1,5 litra przeznaczonych do produkcji wody mineralnej gazowanej i niegazowanej. Umowa ta została zawarta na okres 5 lat. W dniu 22 czerwca 2014r. strony zawarły Umowę o współpracy , której postanowienia modyfikowały zasady współpracy określone w Umowie handlowej. Na mocy tej umowy, powód zobowiązał się do zakupu nowej linii technologicznej do produkcji butelek 1,5 litrowych metodą rozdmuchu preform i uruchomienie jej do dnia 15 listopada 2012r. W § 2 strony ustaliły, że nowa linia będzie miała wydajność 7.000 sztuk butelek na godzinę i 4.700.000 sztuk na miesiąc przy uwzględnieniu koniecznych przerw technologicznych. Ponadto będzie zlokalizowana w ciągu technologicznym nowej linii rozlewniczej odbiorcy. Strony szacowały koszt inwestycji poczynionej przez dostawcę na 1.150.000 zł. W celu zabezpieczenia interesów obu stron strony ustaliły, że Umowa o współpracy będzie obowiązywała przez okres 3 lat od uruchomienia produkcji z możliwością jej przedłużenia. Ponadto w § 7 ustaliły minimalny poziom zamówień i dostaw, zastrzegając na wypadek niewykonania zobowiązania do zamówień ( przez pozwanego ) lub dostaw ( przez powoda ) kary umowne. Zgodnie z § 7 pkt 2 umowy odbiorca zobowiązał się do zakupu od dostawcy w każdym roku obowiązywania umowy minimum 12.000.000 sztuk butelek w obu pojemnościach pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości 2 groszy za każdą nie zakupioną butelkę brakującą do realizacji określonego minimum. Przez nową linię technologiczną do produkcji butelek strony rozumiały linię, która będzie „nowa” w stosunku do już wykorzystywanych we współpracy stron linii technologicznych. Pojęcie nowości można byłoby odnieść jedynie do poszczególnych urządzeń wchodzących w skład linii technologicznej, która składała się ze zbioru różnych urządzeń, tworzących funkcjonalną całość. Linia zakupiona przez powoda składała się zarówno z nowych elementów jak i używanych. Najistotniejszą jej część stanowiła maszyna (...) B. (...) wyprodukowana w 2005 r. i posiadająca półroczną gwarancję producenta. Wydajność linii wynosiła 7.200 sztuk butelek na godzinę. Nowa maszyna (...) B. (...) kosztowała w tamtym okresie ponad 300 tys. euro tak więc niemożliwe było zmieszczenie się w oszacowanym budżecie w wysokości 1.150.000 zł w przypadku zamiaru zakupu nowej wydmuchiwarki gdyż jej cena musiałaby przekroczyć ten budżet. W zakupie i wyborze linii produkcyjnej do butelek pomagali stronie powodowej przedstawiciele strony pozwanej a to R. C.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.