← Polska

III AUa 40/15

Sygn. akt III AUa 40/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2015 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Mar

§2

kpc zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 9 sierpnia 2013 roku, znak (...) w części, nie doliczając do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne R. O. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. kwoty 139,20 zł we wrześniu 2010 roku, 2. w pkt 2 na podstawie art.

§1

kpc oddalił w pozostałym zakresie jako bezzasadne odwołanie od decyzji z dnia 9 sierpnia 2013 roku, znak (...), 3. w pkt 4 na podstawie art.

§2

kpc zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 9 sierpnia 2013 roku, znak (...) w części, nie doliczając do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne T. O. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. kwoty 158,11 zł we wrześniu 2012 roku, 4. w pkt 5 na podstawie art.

§1

kpc oddalił w pozostałym zakresie jako bezzasadne odwołanie od decyzji z dnia 9 sierpnia 2013 roku, znak (...), 5. w pkt 7 na podstawie art.

§2

kpc zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 9 sierpnia 2013 roku, znak (...) w części, nie doliczając do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne W. O. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. kwot: 139,20 zł we wrześniu 2010 roku, 147,34 zł we wrześniu 2011 roku oraz 158,11 zł we wrześniu 2012 roku, 6. w pkt 8 na podstawie art.

§1

kpc oddalił w pozostałym zakresie odwołanie od decyzji z dnia 9 sierpnia 2013 roku, znak (...), 7. w pkt 10 na podstawie art.

§2

kpc zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 9 sierpnia 2013 roku, znak (...) w części, nie doliczając do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne M. O.

(2)z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. kwoty 139,20 zł we wrześniu 2010 roku, 8. w pkt 11 na podstawie art.

§1

kpc oddalił w pozostałym zakresie odwołanie od decyzji z dnia 9 sierpnia 2013 roku, znak (...), 9. w pkt 13 na podstawie art.

§2

kpc zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 9 sierpnia 2013 roku, znak (...) w części, nie doliczając do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne M. O.

(1)z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. kwoty 214,60 zł we wrześniu 2011 roku, 10. w pkt 14 na podstawie art.

§1

kpc oddalił w pozostałym zakresie odwołanie od decyzji z dnia 9 sierpnia 2013 roku, znak (...), 11. o kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3, 6, 9, 12, 14 i 15 wyroku na podstawie art. 100 k.p.c., znosząc je między stronami wzajemnie, albowiem w przypadku decyzji, których te punkty wyroku dotyczą, Sąd uwzględnił odwołanie częściowo, częściowo uznając zaś racje organu rentowego. Apelację od powyższego wyroku wywiódł płatnik składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P., zaskarżając go w części dotyczącej oddalenia odwołania w pozostałym zakresie i wzajemnego zniesienia pomiędzy stronami kosztów procesu, tj. co do pkt 5, 6, 8, 9, 11, 12, 14 i 15 wyroku, zarzucając mu: 1. naruszenie prawa materialnego:

  1. a)art. 68 ust. 1 pkt. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 8 ust. 3 oraz art. 12a ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do dokonania analizy prawidłowości wydatkowania przez odwołującą Spółkę środków z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, podczas gdy powyższe uprawnienia przysługują jedynie organizacjom związkowym oraz Państwowej Inspekcji Pracy, a uprawnienie takie nie zostało wprost przypisane do obowiązków organu rentowego,
  2. b)§ 2 ust. 1 pkt. 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż pracodawca do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne pracowników ma obowiązek wliczyć niestanowiące podstawy wymiaru składek świadczenie sfinansowane w całości ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w postaci równowartości wydanych bonów towarowych z okazji Świąt Wielkanocnych oraz Świąt Bożego Narodzenia oraz sfinansowanych innych świadczeń, wymienionych w decyzji, a mieszczących się w katalogu świadczeń socjalnych, wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy o zfśs,
  3. c)art. 4 ust. 9 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy o sus poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także § 1 i 2 rozporządzenia oraz art. 410 k.c., art. 29 § 1 pkt 3 kodeksu pracy w zw. z treścią umowy o pracę łączącej pracownika z pracodawcą, a także art. 772, art. 78 § 1 i art. 80 kodeksu pracy, polegające na przyjęciu, iż świadczenia udzielone w ramach zfśs zainteresowanemu przez odwołującą Spółkę zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie, mogą stanowić przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, podczas gdy środki te pochodziły rachunku funduszu świadczeń socjalnych, były udzielone zgodnie z obowiązującym brzmieniem ustawy i regulaminu zfśs i nie mogły stać się wynagrodzeniem lub innym świadczeniem ze stosunku pracy,
  4. d)art. 1, art. 2 pkt.1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o zfśs poprzez niewłaściwą wykładnię oraz błędne zastosowanie w/w przepisów prawa, a to poprzez przyjęcie, iż ze środków ZFŚS mogą być finansowane jedynie ulgowe usługi i świadczenia, a wysokość dopłat winna we wszystkich przypadkach uwzględniać sytuację życiową, rodzinną i materialną beneficjenta, podczas gdy w/w przepisy wskazują na możliwość sfinansowania różnych świadczeń, jak obiektów socjalnych, żłobków, różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, a także udzielenie pomocy materialnej rzeczowej lub finansowej, także o charakterze zbiorowym, gdzie nie bada się sytuacji materialnej, rodzinnej i życiowej każdego beneficjenta z osobna i gdzie liczba beneficjentów jest zmienna,
  5. e)art. 6 kc w zw. z art. 2 pkt. 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy w zw. z §1 i 2 rozporządzenia, polegające na nieustaleniu oraz niewskazaniu dowodów potwierdzających, w jakim zakresie wydatkowane na rzecz zainteresowanego środki, traktowane przez pracodawcę, jako świadczenie socjalne, nie stanowiły świadczenia socjalnego sensu stricte, a w jakim były nienależnym świadczeniem, nie podlegającym jednak wliczeniu do podstawy wymiaru składek, 2. naruszenie prawa procesowego, które to naruszenie doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego:
  6. a)art. 233 § 1 kpc, poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego wykładni zachowania odwołującej Spółki, polegającego na przyjęciu, iż podczas przyznawania świadczeń z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych Spółka nie uwzględniła sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracownika, a przy ustalaniu wysokości świadczenia Spółka nie badała i nie uwzględniała dochodów pracownika osiąganych z innych tytułów niż stosunek pracy oraz średniego miesięcznego dochodu brutto na osobę w rodzinie, a świadczenia w postaci bonów towarowych oraz wypłat z okazji Świąt Wielkanocnych i Świąt Bożego Narodzenia, były wydawane bez udokumentowania od pracowników szczegółowego opisu ich sytuacji życiowej,
  7. b)art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 227 kpc i art. 278 kpc, poprzez oddalenie wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych, w tym z zakresu rachunkowości i podatków oraz wynagrodzeń, z zakresu oceny sytuacji socjalnej oraz wyceny świadczeń socjalnych, (w tym zakresie na zasadzie przepisu art. 380 k.p.c. apelujący złożył wniosek o rozpoznanie przez Sąd II instancji postanowienia Sądu I instancji w przedmiocie oddalenia w/w wniosków dowodowych),
  8. c)art. 232 kpc poprzez przyjęcie, iż to po stronie odwołującej Spółki pozostawało udowodnienie, w jakiej wysokości świadczenie socjalne zostało zainteresowanemu przyznane,
  9. d)art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 227 kpc, poprzez oddalenie wniosku dowodowego z dokumentów będących w posiadaniu zainteresowanego i odwołującej się Spółki, czego skutkiem było przyjęcie, iż zainteresowany otrzymał ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych świadczenia w określonej w decyzji organu rentowego wysokości oraz iż jego sytuacja materialna nie uzasadniała udzielenia mu świadczeń w takiej wysokości ( w tym zakresie na zasadzie przepisu art. 380 k.p.c. apelujący złożył wniosek o rozpoznanie przez Sąd II instancji postanowienia Sądu I instancji w przedmiocie oddalenia w/w wniosku dowodowego),
  10. e)art. 233 §1 kpc poprzez przyjęcie, iż świadczenia przyznane zainteresowanemu w postaci wypłat i bonów z okazji Świąt Bożego Narodzenia oraz Świąt Wielkanocnych oraz pokrycia kosztów usługi medycznej, szczepienia ochronnego nie miały charakteru socjalnego i nie można było ich wyłączyć z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Mając na uwadze powyższe apelujący wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 5, 8, 11 i 14 poprzez uwzględnienie odwołań w całości oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, 2. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w części tj. w pkt 5, 8, 11 i 14 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach instancji odwoławczej. W odpowiedzi na apelację, organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od odwołującego kosztów postępowania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje : Wniesioną przez płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. apelację uznać należy za zasadną jedynie w części dotyczącej doliczenia do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego W. O. z tytułu zatrudnienia u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. za wrzesień 2012 r. kwoty 30 zł, stanowiącej wartość świadczenia wypłaconego ubezpieczonemu ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych we wrześniu 2012 r., w postaci sfinansowania kosztów usługi medycznej i szczepionki przeciwko grypie. Natomiast w pozostałym zakresie apelacja płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. okazała się bezzasadna. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, a zebrany materiał poddał wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów, przewidzianej przez art. 233 § 1 k.p.c. Dokonując tej oceny, Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego w świetle zasady sędziowskiej oceny materiału dowodowego, wyczerpująco wskazując, które dowody uznał za wiarygodne i dlaczego, a które nie, co logicznie i spójnie uzasadnił. W wyniki powyższego, Sąd Okręgowy wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu Apelacyjnego wszystkie ustalenia faktyczne, dokonane przez Sąd Okręgowy, znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, który Sąd I instancji właściwie ocenił na podstawie jego wszechstronnego rozważenia, polegającego na rzetelnej, bezstronnej ocenie wyników postępowania i ich prawidłowej interpretacji, przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wyjątkiem jest błędne wskazanie przez Sąd Okręgowy, iż z protokołu posiedzenia Komisji Socjalnej z dnia 28 marca 2011 r. wynika, że pracownicy (...) Sp. z o.o., zatrudnieni najpóźniej do 31.03.2011 r. i nie będący w okresie wypowiedzenia, otrzymają z okazji Świąt Wielkanocnych bony towarowe S. w wysokości 380 zł, albowiem z protokołu tego wynika, iż pracownicy ci otrzymają z tego tytułu 300,00 zł. Niemniej jednak nie wpłynęło to na prawidłowość rozstrzygnięcia, albowiem Sąd Okręgowy jednocześnie prawidłowo ustalił, iż zainteresowanym W. O. , M. O.

(2)i M. O.
(1)w kwietniu 2011 r. przyznane zostały z tego tytułu bony towarowe o wartości 300,00 zł, co wynikało z rzeczywistej treści wspominanego protokołu posiedzenia Komisji Socjalnej z dnia 28 marca 2011 r., znajdującego się w aktach organu rentowego, załączonych do akt niniejszej sprawy, których odwołująca nie kwestionowała (zwłaszcza, że dokumenty te pochodziły od samej odwołującej), a które to dokumenty Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne i oparł na nich swoje rozstrzygnięcie. To samo dotyczy świadczenia z okazji Świąt Wielkanocnych w 2010 r. – Sąd Okręgowy co prawda nie zacytował w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku treści protokołu posiedzenia Komisji Socjalnej z dnia 1 marca 2010 r., z którego wynika, iż pracownicy zatrudnieni do dnia 28.02.2010 r. otrzymają z tego tytułu bony towarowe S. w wysokości 300,00 zł, niemniej jednak nie wpłynęło to na prawidłowość rozstrzygnięcia, albowiem Sąd Okręgowy jednocześnie prawidłowo ustalił, iż zainteresowanym W. O. i M. O.
(2)przyznane zostały w marcu 2010 r. z okazji Świąt Wielkanocnych bony towarowe o wartości 300,00 zł, co wynikało zarówno z treści wspominanego protokołu posiedzenia Komisji Socjalnej z dnia 1 marca 2010 r., znajdującego się w aktach organu rentowego, załączonych do akt niniejszej sprawy, których odwołująca nie kwestionowała (zwłaszcza, że dokumenty te pochodziły od samej odwołującej), a które to dokumenty Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne i oparł na nich swoje rozstrzygnięcie. Odnosząc się zaś do zarzutów apelacji, wskazać należy, iż skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 i 2 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd dokonując oceny dowodów uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, albowiem jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu oraz wyprowadzania z nich odmiennych. niż sąd, wniosków. Tylko bowiem w przypadku, gdy brak jest logiki w wyprowadzaniu przez sad wniosków z zebranego materiału dowodowego (naruszenie zasad logiki może polegać m.in.: na wewnętrznej sprzeczności wyroku, polegającej na dokonaniu przez sąd dwóch odmiennych ustaleń w zakresie tej samej okoliczności, na dokonaniu przez sąd ustaleń, które pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym, który sąd uznał za wiarygodny, na uznaniu za wiarygodne w całości dowodów, które pozostają ze sobą w częściowej sprzeczności lub na wyprowadzeniu logicznie błędnych wniosków z ustalonych przez siebie okoliczności) albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego sąd nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. Natomiast jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać. Nie jest więc wystarczającym uzasadnieniem zarzutu naruszenia normy art. 233 § 1 i 2 k.p.c. wyrażenie przez apelującego dezaprobaty dla oceny prezentowanej przez Sąd pierwszej instancji i przedstawienie własnej oceny dowodów. Strona skarżąca ma obowiązek wykazania naruszenia przez sąd zasad oceny dowodów wynikających z art. 233 § 1 i 2 k.p.c., a zatem wykazania, że sąd wywiódł z materiału procesowego wnioski sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego, względnie pominął w swojej ocenie istotne dla rozstrzygnięcia wnioski wynikające z konkretnych dowodów. Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż apelujący powyższemu nie sprostał. Odnosząc się bowiem do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego wykładni zachowania odwołującej Spółki, polegającego na przyjęciu, iż podczas przyznawania świadczeń z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych Spółka nie uwzględniła sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracownika, a przy ustalaniu wysokości świadczenia Spółka nie badała i nie uwzględniała dochodów pracownika osiąganych z innych tytułów niż stosunek pracy oraz średniego miesięcznego dochodu brutto na osobę w rodzinie, a świadczenia w postaci bonów towarowych oraz wypłat z okazji Świąt Wielkanocnych i Świąt Bożego Narodzenia, były wydawane bez udokumentowania od pracowników szczegółowego opisu ich sytuacji życiowej, wskazać należy, iż – wbrew twierdzeniom apelującej – powyższe wynika wprost z materiału dowodowego uznanego przez Sąd I instancji za wiarygodny (co w ocenie Sądu Apelacyjnego jest prawidłowe), tj. dokumentów w postaci protokołów posiedzenia Komisji Socjalnej, znajdujących się w aktach organu rentowego, załączonych do akt niniejszej sprawy (których odwołująca nie kwestionowała i które to dokumenty pochodziły z resztą od samej odwołującej) oraz zeznań w charakterze strony K. K. (członka zarządu odwołującej). Zarówno z powyższych dokumentów, jaki i zeznań K. K., wynika, iż – wbrew ustawie i regulaminowi - jedynym zastosowanym przez apelującego kryterium przy przyznawaniu uprawnionym świadczeń z zakładowego funduszu było stanowisko zajmowane przez pracownika (dokonano podziału: na dwie grupy: pracowników zarządzających – dyrektorów oraz pozostałych pracowników). Powyższe stanowić może zaś co najwyżej element sytuacji materialnej osoby uprawnionej, a nie jej całość (osoba uprawniona może bowiem uzyskiwać różne dochody z tytułu zatrudnienia u samego apelującego, może także uzyskiwać dochody z innych tytułów, niż zatrudnienie u apelującego, a ponadto – w zależności od stanu rodzinnego – różny może być dochód przypadający na jednego członka rodziny uprawnionego, co jest kluczowe dla ustalenia jego sytuacji materialnej) oraz nie uwzględnia w ogóle sytuacji rodzinnej ani życiowej osoby uprawnionej. Ponadto z zeznań K. K. (przesłuchanej w charakterze strony jako członek zarządu odwołującej) wynika, że spółka przyznając sporne świadczenia nie badała indywidualnej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracowników („My nie badaliśmy szczegółowo sytuacji materialnej, rodzinnej pracowników przy przyznawaniu świadczeń i oni takich oświadczeń o dochodach na członka rodziny nie składali” – k. 65). W konsekwencji, w ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że podczas przyznawania świadczeń z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych odwołująca nie uwzględniła sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracownika, nie badała i nie uwzględniała dochodów pracownika osiąganych z innych tytułów niż stosunek pracy oraz średniego miesięcznego dochodu brutto na osobę w rodzinie, a świadczenia z Funduszu były wydawane bez udokumentowania od pracowników szczegółowego opisu ich sytuacji życiowej, z uwagi na co powyższy zarzut należało uznać za chybiony. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. i art. 278 k.p.c., poprzez oddalenie wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych, w tym z zakresu rachunkowości i podatków oraz wynagrodzeń, z zakresu oceny sytuacji socjalnej oraz wyceny świadczeń socjalnych, podczas gdy wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym ustalenie charakteru oraz wysokości świadczeń przyznanych zainteresowanemu, ustalenie kręgu osób, którym to świadczenie było przyznane, ustalenie sytuacji materialnej zainteresowanego, ustalenie charakteru socjalnego danego świadczenia oraz ustalenie wysokości kwoty, podlegającej zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, wymagają wiadomości specjalnych. Wskazać należy bowiem, iż kwestia wysokości świadczeń otrzymanych przez zainteresowanego od apelującego ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w latach 2010 – 2012 nie była sporna (bony towarowe wydane z okazji Świąt Wielkanocnych w marcu 2010 r. i w kwietniu 2011 r. miały wartość po 300,00 zł, świadczenie pieniężne wypłacone z okazji Świąt Wielkanocnych w marcu 2012 r. wyniosło 300,00 zł, świadczenie pieniężne wypłacone z okazji Świąt Bożego Narodzenia w grudniu 2010, 2011 i 2012 r. wynosiło po 380,00 zł, zaś wartość świadczenia w postaci sfinansowania kosztów usługi medycznej i szczepionki przeciwko grypie we wrześniu 2012 r. wyniosła 30 zł – na jednego pracownika). Natomiast odnośnie świadczenia w postaci sfinansowania przez apelującą imprezy okolicznościowej („dożynki”) w związku z udziałem zainteresowanych we wrześniu 2010, 2011 i 2012 r. Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie płatnika składek i w ogóle nie doliczył do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia: społeczne i zdrowotne zainteresowanych kwoty tego świadczenia wskazywanej przez organ rentowy, stwierdzając m.in. że nie sposób ustalić dokładnie wartości świadczenia otrzymanego z tego tytułu przez każdego z zainteresowanych. Z uwagi na powyższe brak było podstaw do powoływania dowodu z opinii biegłych na okoliczność wartości świadczeń z okazji Świąt Wielkanocnych oraz Świąt Bożego Narodzenia, skoro wartości te wynikały z dokumentów w postaci protokołów posiedzenia Komisji Socjalnej, a żadna ze stron nie kwestionowała treści tych dokumentów i wskazanych w nich wartości świadczeń. Ponadto dowód z opinii biegłego nie jest środkiem dowodowym pozwalającym na czynienie ustaleń odnośnie charakteru socjalnego danego świadczenia – wskazać należy bowiem, iż ustalenie sytuacji materialnej zainteresowanych winno zostać dokonane przez apelującą już na etapie przyznawania świadczeń socjalnych, która winna tę sytuację (a także sytuację rodzinną i życiową) zbadać i dopiero w oparciu o takie ustalenia przyznać zainteresowanym świadczenie w odpowiedniej wysokości, odpowiadające jego sytuacji. Z tego też powodu sąd ubezpieczeń społecznych bada w postępowaniu wywołanym odwołaniem, jakie było kryterium stosowane przez odwołującego przy przyznawaniu świadczeń socjalnych (w czasie ich przyznawania), a ustalenie tych okoliczności nie wymaga posiadania wiadomości specjalnych (art. 278 § 1 k.p.c.). Zaś ocena, czy kryterium stosowane przez odwołującego, stanowiło kryterium socjalne, należy do oceny prawnej, nie zaś oceny stanu faktycznego. Zatem brak było podstaw do powołania dowodu z opinii biegłych na wskazywane przez apelującą okoliczności. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu Apelacyjnego, postanowienie Sądu Okręgowego (wydane podczas rozprawy w dniu 5 września 2014 r.) oddalające wniosek odwołującego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu rachunkowości, podatków oraz wynagrodzeń, oceny sytuacji socjalnej oraz wyceny świadczeń socjalnych, a także dietetyki i ekonomiki żywienia (pkt 6 postanowienia) jest prawidłowe. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 232 k.p.c. poprzez przyjęcie, iż to po stronie odwołującej Spółki pozostawało udowodnienie, w jakiej wysokości świadczenie socjalne zostało zainteresowanym przyznane. Ciężar dowodu tej okoliczności ciążył bowiem na organie, który obowiązkowi temu sprostał – wysokość świadczeń z okazji Świąt Wielkanocnych oraz Świąt Bożego Narodzenia wynikała bowiem z dokumentów w postaci protokołów posiedzenia Komisji Socjalnej znajdującego się w aktach organu rentowego, załączonych do akt niniejszej sprawy, których odwołująca nie kwestionowała (zwłaszcza, że dokumenty te pochodziły od samej odwołującej), a które to dokumenty Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne. Zaś odnośnie świadczenia w postaci sfinansowania przez apelującą imprezy okolicznościowej („dożynki”) w związku z udziałem zainteresowanych we wrześniu 2010, 2011 i 2012 r. Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie płatnika składek i w ogóle nie doliczył do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia: społeczne i zdrowotne zainteresowanych kwoty tego świadczenia wskazywanej przez organ rentowy. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., poprzez oddalenie wniosku dowodowego z dokumentów będących w posiadaniu zainteresowanych i odwołującej się Spółki, czego skutkiem było przyjęcie, iż zainteresowani otrzymali ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych świadczenia w określonej w decyzji organu rentowego wysokości oraz iż jego sytuacja materialna nie uzasadniała udzielenia mu świadczeń w takiej wysokości. Wskazać należy bowiem, iż ustalenie sytuacji materialnej zainteresowanych winno zostać dokonane przez apelującą już na etapie przyznawania świadczeń socjalnych, która winna tę sytuację (a także sytuację rodzinną i życiową) zbadać i dopiero w oparciu o takie ustalenia przyznać zainteresowanym świadczenie w odpowiedniej wysokości, odpowiadające jego sytuacji. Z tego też powodu sąd ubezpieczeń społecznych bada w postępowaniu wywołanym odwołaniem, jakie było kryterium stosowane przez odwołującego przy przyznawaniu świadczeń socjalnych (w czasie ich przyznawania). Zaś ocena, czy kryterium stosowane przez odwołującego, stanowiło kryterium socjalne, należy do oceny prawnej, nie zaś oceny stanu faktycznego. Zatem brak było podstaw do powołania dowodu z dokumentów na wskazywane przez apelującą okoliczności. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienie Sądu Okręgowego (wydane podczas rozprawy w dniu 5 września 2014 r.) oddalające wniosek odwołującego o zobowiązanie przez Sąd wskazanych podmiotów do przedłożenia określonych dokumentów (pkt 6postanowienia) jest prawidłowe. W końcu chybiony jest zarzut naruszenia art. 233 §1 k.p.c. poprzez przyjęcie, iż świadczenia przyznane zainteresowanym w postaci wypłat i bonów z okazji Świąt Bożego Narodzenia oraz Świąt Wielkanocnych oraz pokrycia kosztów usługi medycznej i szczepienia ochronnego nie miały charakteru socjalnego i nie można było ich wyłączyć z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Jak wskazano bowiem już wyżej, Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, jakie było kryterium stosowane przez odwołującego przy przyznawaniu świadczeń socjalnych, zaś ocena, czy kryterium stosowane przez odwołującego, stanowiło kryterium socjalne, należy do oceny prawnej, nie zaś oceny stanu faktycznego. W konsekwencji Sąd Apelacyjny w pełni podzielił wszelkie ustalenia Sądu I instancji i przyjął je za własne, bez potrzeby ponownego ich przytaczania. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, Sąd Apelacyjny podzielił także ocenę prawną dokonaną przez Sąd Okręgowy, z wyjątkiem oceny prawnej dotyczącej doliczenia do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego W. O. z tytułu zatrudnienia u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. za wrzesień 2012 r. kwoty 30 zł, stanowiącej wartość świadczenia wypłaconego ubezpieczonemu ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych we wrześniu 2012 r., w postaci sfinansowania kosztów usługi medycznej i szczepionki przeciwko grypie. Wskazać należy bowiem, iż podstawową zasadą prawa pracy (określoną w art. 16 k.p.) jest by pracodawca w miarę możliwości zaspokajał bytowe, kulturalne i socjalne potrzeby pracujących. Zasadę zaspokajania potrzeb socjalnych realizuje w szczególności ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1994 r., Nr 43 poz. 163 ze zm.), zwana dalej „ustawą”, poprzez utworzenie i gospodarowanie zakładowym funduszem świadczeń socjalnych. Podstawową zasadą korzystania ze środków funduszu, określoną w art. 8 ust. 1 ustawy, jest przyznawanie ulgowych świadczeń i wysokość dopłat z funduszu w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby korzystającej z funduszu. Przepis ten wyraźnie określa związek pomiędzy wartością przyznawanego świadczenia a łącznie rozpatrywaną sytuacją życiową, rodzinną i materialną osoby uprawnionej i w efekcie nie upoważnia do przyznawania świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych bez uwzględnienia sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracownika. Jest to zasada ustawowa, od której wyjątków nie może czynić regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, który musi być zgodny z przepisami ustawy w zakresie wydatkowania środków z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2009 r., sygn. I UK 121/09). Z uwagi na powyższe, środki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych muszą być wydatkowane nie tylko zgodnie z postanowieniami regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, lecz także zgodnie z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy, z którymi regulamin ten musi być zgodny (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2001 r., sygn. I PKN 579/00, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2004 r., sygn. I PK 22/03, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 sierpnia 2005 r., sygn. I PK 12/05). Zaś w przypadku pominięcia podstawowej i bezwzględnie wiążącej zasady przyznawania świadczeń socjalnych w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej, świadczenia wypłacone przez pracodawcę nie mogą być ocenione w sensie prawnym jako świadczenia socjalne (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2009 r., sygn. I UK 121/09). W takiej sytuacji świadczenia niespełniające kryteriów socjalnych stanowią zwykły przychód ze stosunku pracy, stanowiący podstawę wymiaru składek. W tym miejscu zauważyć trzeba, iż przepisy w zakresie wydatkowania środków z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych należy interpretować ściśle (a nie rozszerzająco), albowiem przepis § 2 pkt 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (Dz. U. z 1998 r., Nr 161 poz.1106 ze zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem” (stanowiący, iż świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie stanowią podstawy wymiaru składek), stanowi wyjątek od zasady określonej w przepisach art. 18 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 9 ustawy systemowej w zw. z § 1 wspomnianego rozporządzenia. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2009 r., Nr 205 poz. 1585 ze zm.), zwaną dalej „ustawą systemową”, zasadą jest, iż podstawę wymiaru składek stanowi przychód wskazany w art. 4 pkt 9 ustawy systemowej, czyli przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stosownie zaś do art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1991 r., Nr 80 poz. 350 ze zm. ), przychód, którego źródłem jest stosunek pracy, obejmuje – jak stanowi art. 12 ust. 1 tej ustawy – wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze lub ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty, niezależnie od tego czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. W drodze wyjątku podstawy wymiaru składek nie stanowią jedynie pewne rodzaje przychodów, które – na podstawie upoważnienia z art. 21 ustawy o systemowej – określa wskazane wyżej rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Miedzy innymi przepis § 2 pkt 19 rozporządzenia wyłącza z podstawy wymiaru składek przychody w postaci świadczeń finansowanych ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Z powyższego wynika zatem, iż co do zasady wszystkie wypłaty i świadczenia otrzymane przez pracownika od pracodawcy stanowią jego przychód, który stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, chyba że przepis szczególny wyłącza dany przychód z podstawy wymiaru składek. Z uwagi na powyższe przepisy ustanawiające takie wyłączenia należy jako wyjątki interpretować ściśle - w szczególności wspomniany § 2 pkt 19 rozporządzenia należy interpretować z uwzględnieniem podstawowej zasady zawartej w art. 8 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, rządzącej całością działalności socjalnej w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którą do świadczeń socjalnych zalicza się jedynie świadczenia spełniające kryteria socjalnych do których należy sytuacja życiowa, rodzinna i materialna pracowników. Jednocześnie zauważyć należy, iż przepis art. 8 ust. 1 ustawy wyraźnie określa związek pomiędzy przyznaniem ulgowych usług i świadczeń oraz wysokości dopłat od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej, a użyty w tym przepisie spójnik „i” („uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej”) jasno wskazuje, iż przy przyznawaniu świadczeń socjalnych wszystkie powyższe kryteria socjalne winny zostać uwzględnione łącznie (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. I UK 140/12). Nie spełnia tego wymogu jedyne zastosowane przez apelującego kryterium stanowiska zajmowanego przez pracowników, którzy zostali podzieleni tylko na dwie grupy: pracowników zarządzających (dyrektorów) oraz pozostałych pracowników i to tylko ze względu na zajmowane stanowisko (nie zaś ze względu na dochody). Tymczasem uprawnieni pracownicy mogą uzyskiwać różne dochody już tylko z tytułu samego zatrudnienia u samego apelującego, mogą także uzyskiwać dochody z innych tytułów, niż zatrudnienie u apelującego, a ponadto – w zależności od stanu rodzinnego – różny może być dochód przypadający na jednego członka rodziny uprawnionego. Ponadto powyżej wskazane kryterium, zastosowane przez apelującą, nie uwzględnia w ogóle sytuacji rodzinnej ani życiowej osoby uprawnionej. Jednocześnie zauważyć należy, iż nawet gdyby jako kryterium przyznawania świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych przyjęte zostało wynagrodzenie uzyskiwane u apelującej przez uprawnionych do świadczeń pracowników, to także stanowiłoby ono jedynie element sytuacji materialnej osoby uprawnionej, a nie jej całość (jak wskazano bowiem powyżej, osoba uprawniona może bowiem uzyskiwać dochody z innych tytułów, a ponadto – w zależności od stanu rodzinnego – różny może być dochód przypadający na jednego członka rodziny uprawnionego, co jest kluczowe dla ustalenia jego sytuacji materialnej). Z uwagi na powyższe również w ocenie Sądu Apelacyjnego pominięcie całości przez apelującą sytuacji rodzinnej i życiowej pracowników oraz co najmniej istotnej części sytuacji materialnej, podważa realizację kryterium socjalnego przy przyznawaniu przez apelującego w latach 2010 – 2012 świadczeń świątecznych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, wypłaconych pracownikom, w tym zainteresowanym. Ponadto zwrócić uwagę należy, iż zasada wyrażona w art. 8 ust. 1 ustawy wymaga zastosowania kryterium socjalnego indywidualnie do każdego z uprawnionych i nie doznaje w tym zakresie żadnych wyjątków - w szczególności wyjątków takich nie może tworzyć regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2009 r., sygn. I UK 121/09 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. II UK 472/13). Zatem powołane przepisy ograniczają swobodę pracodawcy co do określenia w regulaminie zasad przyznawania indywidualnych świadczeń. Przyznawanie tych świadczeń musi być uzależnione łącznie od indywidualnej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu. Świadczenia przyznane bez zachowania indywidualnej oceny każdego przypadku naruszają zatem wymaganie zastosowania kryterium socjalnego indywidualnie do każdego z uprawnionych. W konsekwencji świadczenia takie, mimo że zostają wypłacone z funduszu socjalnego, nie mogą one zostać uznane za świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. I UK 140/12). Biorąc pod uwagę, iż w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy ustalił, iż u apelującego jedynym kryterium otrzymania w latach świadczeń świątecznych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych było zajmowane przez pracownika stanowisko, uznać należało, iż przyjęte kryterium nie obejmowało wszystkich koniecznych elementów dla realizacji kryterium socjalnego (nie uwzględniało bowiem sytuacji rodzinnej i życiowej ani materialnej pracowników), co było niezbędne do uznania, że świadczenia świąteczne otrzymane od apelującego przez zainteresowanych w latach 2010-2012, zostały sfinansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy słusznie stwierdził, iż świadczenia świąteczne (z okazji Świąt Wielkanocnych oraz Świąt Bożego Narodzenia) otrzymane od apelującego przez zainteresowanych w latach 2010-2012 nie zostały przyznane z uwzględnieniem kryterium socjalnego (tj. łącznie sytuacji materialnej, rodzinnej i życiowej), a w konsekwencji brak było podstaw do uznania, iż zostały sfinansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne. Odmiennie należało natomiast ocenić świadczenie z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w postaci sfinansowania kosztów usługi medycznej i szczepionki przeciwko grypie, dokonane na rzecz W. O. we wrześniu 2012 r. i mające wartość 30 zł. Jak słusznie wskazuje bowiem apelujący, przy finansowaniu świadczeń w postaci danej usługi medycznej, szczepionki przeciwko grypie, podobnie jak przy organizowaniu imprez integracyjnych, brak jest możliwości przyznawania ulgowych świadczeń i usług. Brak jest bowiem uzasadnienia dla zróżnicowania tego świadczenia z uwagi na kryteria socjalne i sfinansowania części pracowników w gorszej sytuacji socjalnej lepszej (i z tego powodu droższej) szczepionki na grypę, a pozostałym pracownikom o lepszej sytuacji socjalnej szczepionki tańszej (i z tego powodu gorszej). Zatem uznać należy, że podobnie jak przy organizowaniu imprez integracyjnych ( por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 25 września 2013 r., sygn. III AUa 277/13 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 2013 roku, sygn. III AUa 314/13), pracodawca może ustalić zasadę powszechnej dostępności świadczeń z funduszu socjalnego w postaci sfinansowania szczepionki, albowiem ustalenie dla tego konkretnego świadczenia kryterium ulgowego jego przyznawania nie jest usprawiedliwione (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2008 r., sygn. II PK 74/08). Zatem w zakresie dotyczącym doliczenia do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego W. O. z tytułu zatrudnienia u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. za wrzesień 2012 r. kwoty 30 zł, stanowiącej wartość świadczenia wypłaconego ubezpieczonemu ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych we wrześniu 2012 r., w postaci sfinansowania kosztów usługi medycznej, szczepionki przeciwko grypie, zarzuty naruszenia prawa materialnego - § 1 i § 2 ust. 1 pkt. 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, art. 4 ust. 9 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy oraz art. 1, art. 2 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o zfśs podniesione w apelacji okazały się zasadne, co skutkowało na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art.

§ 2k.p.c.

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zmianą zaskarżonego wyroku w punkcie 8 oraz poprzedzającej go decyzji o tyle, że nie doliczono do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne W. O. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) Spółka z o.o. z siedzibą w P. kwoty 30 zł sfinansowania kosztów usług medycznych i szczepionki przeciwko grypie we wrześniu 2012 r., co uczynił Sąd Apelacyjny w punkcie 1 wydanego wyroku. Natomiast w pozostałym zakresie podniesione w apelacji zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego podniesionych w apelacji okazały się bezzasadne. Chybiony jest bowiem zarzut naruszenia przepisów art. 68 ust. 1 pkt. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 8 ust. 3 oraz art. 12a ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do dokonania analizy prawidłowości wydatkowania przez odwołującą Spółkę środków z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, podczas gdy powyższe uprawnienia przysługują jedynie organizacjom związkowym oraz Państwowej Inspekcji Pracy, a uprawnienie takie nie zostało wprost przypisane do obowiązków organu rentowego. Wskazać należy bowiem, iż – wbrew stanowisku apelującego – organ rentowy miał prawo do dokonania analizy przyjętych kryteriów socjalnych oraz kontroli prawidłowości wydatkowania środków z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, a w szczególności tego czy przy rozdysponowywaniu środkami z funduszu stosowano kryterium socjalne, bowiem tylko w taki sposób może on prowadzić kontrolę prawidłowej realizacji przepisów z zakresu ubezpieczeń społecznych, do czego jest zobowiązany na mocy art. 68 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej ( por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. I UK 140/12). Ponadto przepis art. 86 ust. ustawy systemowej stanowi, iż inspektorzy kontroli Zakładu przeprowadzają kontrolę wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez płatników składek (ust. 1), a kontrola może obejmować w szczególności prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład (ust. 2 pkt 2). Przytoczony wyżej przepis, upoważniający ZUS do kontroli wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń przez płatników składek, stanowi – zdaniem Sądu Apelacyjnego - podstawę kontroli prawidłowego zastosowania przez płatnika składek trybu przyznawania świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Chybiony jest również zarzut naruszenia § 2 ust. 1 pkt. 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż pracodawca do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne pracowników ma obowiązek wliczyć niestanowiące podstawy wymiaru składek świadczenie sfinansowane w całości ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w postaci równowartości wydanych bonów towarowych z okazji Świąt Wielkanocnych oraz Świąt Bożego Narodzenia oraz sfinansowanych innych świadczeń, wymienionych w decyzji, a mieszczących się w katalogu świadczeń socjalnych, wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy o zfśs. Jak szczegółowo wyjaśniono bowiem już wyżej, niezbędnym do uznania, że świadczenia świąteczne otrzymane od apelującego przez zainteresowanych w latach 2010-2012, zostały sfinansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne, było stwierdzenie, że zostały one przyznane z uwzględnieniem kryterium socjalnego (tj. łącznie indywidualnej sytuacji materialnej, rodzinnej i życiowej), co w niniejszej sprawie (jak prawidłowo ustalił Sąd Okręgowy) nie miało miejsca. Zaś wspomniane przepisy § 1 i § 2 pkt 19 rozporządzenia należy interpretować z uwzględnieniem podstawowej zasady zawartej w art. 8 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, rządzącej całością działalności socjalnej w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którą do świadczeń socjalnych zalicza się jedynie świadczenia spełniające kryteria socjalnych do których należy sytuacja życiowa, rodzinna i materialna pracowników. Zatem skoro sporne świadczenia warunków tych nie spełniały, to brak było podstaw do uznania, iż zostały sfinansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, do których odnosi się wyłączenie z podstawy wymiaru składek określone § 2 pkt 19 rozporządzenia, a w konsekwencji, iż wyłączenie to znajdowało zastosowanie. Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 4 ust. 9 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy o sus poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także § 1 i 2 rozporządzenia oraz art. 410 k.c., art. 29 § 1 pkt 3 kodeksu pracy w zw. z treścią umowy o pracę łączącej pracownika z pracodawcą, a także art. 772, art. 78 § 1 i art. 80 kodeksu pracy, polegające na przyjęciu, iż świadczenia udzielone w ramach zfśs zainteresowanym przez odwołującą Spółkę zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie, mogą stanowić przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, podczas gdy środki te pochodziły rachunku funduszu świadczeń socjalnych, były udzielone zgodnie z obowiązującym brzmieniem ustawy i regulaminu zfśs i nie mogły stać się wynagrodzeniem lub innym świadczeniem ze stosunku pracy, wskazać należy, że – wbrew stanowisku apelującej – sporne świadczenia świąteczne nie zostały udzielone przez nią w latach 2010-2012 zgodnie z obowiązującym brzmieniem ustawy ani regulaminem zfśs, co szczegółowo wyjaśniono już powyżej. Ponadto wskazać należy, iż dla uznania świadczenia za socjalne (i jako takiego podlegające wyłączeniu z podstawy wymiaru składek na podstawie § 2 pkt 19 rozporządzenia), nie jest wystarczające, że świadczenie takie zostało sfinansowane ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych - nie oznacza to bowiem, iż sfinansowanie to mieści się w pojęciu celów socjalnych. Dla zastosowania tego przepisu koniczne jest bowiem wystąpienie łącznie: wypłacenie świadczenia ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz spełnienie przez dane świadczenie celu socjalnego, czyli tzw. kryterium socjalnego (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. I UK 140/12). Dla uznania, iż określone świadczenie ma charakter socjalny (tj. m.in. spełniający cele socjalne) niezbędne jest zatem także przestrzeganie pozostałych przepisów ustawy, a zwłaszcza podstawowej zasady zawartej w art. 8 ust. 1 ustawy, rządzącej całością działalności socjalnej w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którą do świadczeń socjalnych zalicza się jedynie świadczenia spełniające kryteria socjalne, do których należy sytuacja życiowa, rodzinna i materialna pracowników. Podstawowym założeniem ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych jest bowiem przyznawanie ulgowych świadczeń i dopłat z funduszu w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby korzystającej z funduszu i zasadniczo nie ma w tym zakresie wyjątków, a regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie może zmienić tej zasady. Stąd świadczenia wypłacone przez pracodawcę z pominięciem owej zasady podstawowej, nie mogą być ocenione w sensie prawnym jako świadczenia socjalne (tj. spełniające cele socjalne), a jeżeli tak, to nie mogą korzystać z uprawnień przyznanych tym świadczeniom przez system ubezpieczeń społecznych. Jeżeli zatem pracownicy otrzymali świadczenia bez uzależnienia ich wysokości od indywidualnej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracownika, to trzeba ocenić je jako świadczenia dodatkowe pracodawcy, niemające charakteru socjalnego, a tym samym będące przychodem pracownika w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1991 r., Nr 80 poz. 350 ze zm.), który stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Z uwagi na powyższe, zarzut ten w zakresie świadczeń świątecznych jest bezzasadny. W zakresie świadczeń świątecznych bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 1, art. 2 pkt.1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o zfśs poprzez niewłaściwą wykładnię oraz błędne zastosowanie w/w przepisów prawa, a to poprzez przyjęcie, iż ze środków ZFŚS mogą być finansowane jedynie ulgowe usługi i świadczenia, a wysokość dopłat winna we wszystkich przypadkach uwzględniać sytuację życiową, rodzinną i materialną beneficjenta, podczas gdy w/w przepisy wskazują na możliwość sfinansowania różnych świadczeń, jak obiektów socjalnych, żłobków, różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, a także udzielenie pomocy materialnej rzeczowej lub finansowej, także o charakterze zbiorowym, gdzie nie bada się sytuacji materialnej, rodzinnej i życiowej każdego beneficjenta z osobna i gdzie liczba beneficjentów jest zmienna. Wskazać należy bowiem, iż przepis art. 8 ust. 1 ustawy z.f.ś.s. znajduje zastosowanie do całości działalności socjalnej w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej ustawy, co wynika z powiązania treści art. 8 ust. 2 ustawy z treścią art. 8 ust. 1 ustawy. Przepis art. 8 ust. 2 ustawy stanowi bowiem, że zasady i warunki korzystania z usług (a więc wszystkich usług, a nie tylko nieulgowych) i świadczeń finansowanych z Funduszu, z uwzględnieniem ust. 1 oraz zasady przeznaczania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej, określa pracodawca w regulaminie. Z powyższego wprost wynika, iż przepis art. 8 ust. 2 ustawy odnosi się do wszelkiego rodzaju świadczeń finansowanych z tego funduszu. Użycie przez ustawodawcę sformułowania „z uwzględnieniem ust. 1” nie oznacza, że odnośnie niektórych świadczeń socjalnych regulamin może określać odmienne zasady korzystania, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy, lecz oznacza że zasady i warunki korzystania z wskazanych w art. 8 ust. 2 usług i świadczeń finansowanych ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (czyli wszystkich usług i świadczeń socjalnych) muszą uwzględniać okoliczności wymienione w art. 8 ust. 1 ustawy, to jest sytuację rodzinną, życiową, materialną osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu. Powyższe w szczególności potwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 września 2009 r., sygn. I UK 121/09 oraz wyroku z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. I UK 140/12, wskazując, z czym zgadza się Sąd Apelacyjny w składzie orzekającym, iż świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych muszą być w każdym wypadku przyznawane z uwzględnieniem indywidualnie ocenianej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracownika, bowiem jest to podstawowe założenie ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Zaś odnośnie świadczenia w postaci sfinansowania przez apelującą imprezy okolicznościowej („dożynki”) w związku z udziałem zainteresowanych we wrześniu 2010, 2011 i 2012 r. Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie płatnika składek i w ogóle nie doliczył do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia: społeczne i zdrowotne zainteresowanych kwoty tego świadczenia wskazywanej przez organ rentowy, co spowodowało, że w tym zakresie wyroku nie został zaskarżony apelacją płatnika składek. W końcu za bezzasadny w zakresie świadczeń świątecznych należało uznać zarzut naruszenia art. 6 k.c. w zw. z art. 2 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy w zw. z § 1 i 2 rozporządzenia, polegające na nieustaleniu oraz niewskazaniu dowodów potwierdzających, w jakim zakresie wydatkowane na rzecz zainteresowanych środki, traktowane przez pracodawcę, jako świadczenie socjalne, nie stanowiły świadczenia socjalnego sensu stricte, a w jakim były nienależnym świadczeniem, nie podlegającym jednak wliczeniu do podstawy wymiaru składek. Zgodnie bowiem z przepisem art. 8 ust. 2 ustawy zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu oraz zasady przeznaczania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej, określa pracodawca w regulaminie, przy czym – jak wskazano powyżej – postanowienia regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych muszą być zgodne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy. Odnośnie korzystania ze środków funduszu, podstawową zasadą – określoną w art. 8 ust. 1 ustawy – jest przyznawanie ulgowych świadczeń i wysokość dopłat z funduszu w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby korzystającej z funduszu. Jest to zasada ustawowa, od której wyjątków nie może czynić regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, który musi być zgodny z przepisami ustawy w zakresie wydatkowania środków z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Z powyższego wynika, iż sąd ubezpieczeń społecznych (a także organ rentowy) nie jest uprawniony do ustalania reguł korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu (czyli ustalania konkretnych kryteriów, jakie winny być stosowane u apelującego), a jedynie kontroluje czy kryterium ustalone i zastosowane przez płatnika składek stanowiło kryterium socjalne. W przypadku stwierdzenia pominięcia podstawowej i bezwzględnie wiążącej zasady przyznawania świadczeń socjalnych w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej, świadczenia wypłacone przez pracodawcę nie mogą być ocenione w sensie prawnym jako świadczenia socjalne - w takiej sytuacji świadczenia niespełniające kryteriów socjalnych zostają uznane zwykły przychód ze stosunku pracy, stanowiący podstawę wymiaru składek. Zatem brak jest podstaw do badania przez sąd ubezpieczeń społecznych w jakim zakresie wydatkowane na rzecz zainteresowanych środki, traktowane przez pracodawcę, jako świadczenie socjalne, nie stanowiły świadczenia socjalnego sensu stricte, a w jakim były nienależnym świadczeniem, nie podlegającym jednak wliczeniu do podstawy wymiaru składek. W konsekwencji w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że świadczenia świąteczne z okazji Świąt Wielkanocnych oraz Świąt Bożego Narodzenia, szczegółowo wskazane w treści zaskarżonej decyzji, otrzymane przez zainteresowanych od apelującego w latach 2010-2012, stanowiły podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego tych ubezpieczonych z tytułu zatrudnienia u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w P. i zaskarżonym wyrokiem w tym zakresie (z wyjątkiem pkt 8 w części dotyczącej wliczenia do podstawy wymiaru składek kosztów usługi medycznej i szczepionki przeciwko grypie) oddalił odwołania (pkt 2, 5, 8, 11 i 14 wyroku) oraz zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu (pkt 3, 6, 9, 12 i 15). Odnośnie zaś wniosku apelującej o przedstawienie Sądowi Najwyższemu pytania prawnego: „czy art. 68 ust 1 pkt. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1442, z późn zm.) wobec brzmienia art. 8 ust 3 oraz art. 12a ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 592), upoważnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych do badania legalności i zasadności wydatkowania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, w przypadku, gdy środki te są wydatkowane zgodnie z obowiązującym u pracodawcy Zakładowym Regulaminem Świadczeń Socjalnych”, w ocenie Sądu Apelacyjnego brak jest podstaw do przedstawienia Sądowi Najwyższemu tego zagadnie prawnego do rozstrzygnięcia, albowiem nie budzi ono poważnych wątpliwości. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, postanowienia regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych muszą być zgodne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy. Odnośnie zaś korzystania ze środków funduszu, zasadą ustawową, określoną w art. 8 ust. 1 ustawy, od której wyjątków nie może czynić regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, jest przyznawanie ulgowych świadczeń i wysokość dopłat z funduszu w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby korzystającej z funduszu. Kwestia ta nie powoduje obecnie rozbieżności w orzecznictwie. Nie powoduje również rozbieżność w orzecznictwie stanowisko, iż organ rentowy jest uprawniony do kontroli przyjętych kryteriów socjalnych oraz kontroli prawidłowości wydatkowania środków z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, a w szczególności tego czy przy rozdysponowywaniu środkami z funduszu stosowano kryterium socjalne. Jak wskazano bowiem powyżej, tylko w taki sposób może on prowadzić kontrolę prawidłowej realizacji przepisów z zakresu ubezpieczeń społecznych, do czego jest zobowiązany na mocy art. 68 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej. Ponadto przepis art. 86 ust. ustawy systemowej stanowi, iż inspektorzy kontroli Zakładu przeprowadzają kontrolę wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez płatników składek (ust. 1), a kontrola może obejmować w szczególności prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład (ust. 2 pkt 2). Kierując się powyższymi względami, apelację należało w pozostałym zakresie uznać za bezzasadną i na podstawie art. 385 k.p.c. oraz powołanych przepisów prawa materialnego oddalić, co uczynił Sąd Apelacyjny w punkcie 2 wydanego wyroku. Orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie 3 wyroku znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 100 zd. 2 k.p.c. odnośnie sprawy dotyczącej zainteresowanego W. O. i art. 98 odnośnie spraw dotyczących pozostałych zainteresowanych oraz art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 11 ust. 2 w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163 poz. 1349 ze zm.). W sprawie dotyczącej zainteresowanego W. O. organ rentowy w postępowaniu apelacyjnym uległo bowiem jedynie nieznacznie – apelacja została uwzględnione tylko co do jednego z wielu świadczeń z funduszu socjalnego i to w niewielkiej kwocie w porównaniu do pozostałych spornych świadczeń, co do których apelacja została oddalona, zaś w sprawach dotyczących pozostałych zainteresowanych organ rentowy wygrał spór w calości. Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej wygrywającemu spór organowi rentowemu od przegrywającego spór apelującego płatnika składek w wysokości 120 zł za każdą sprawę, tj. 100% minimalnej stawki wynagrodzenia (która w niniejszej sprawie wynosiła 60 zł) nowego pełnomocnika w postępowaniu apelacyjnym przed sądem apelacyjnym, jednak nigdy nie mniej niż 120 zł. Mimo bowiem połączenia spraw odwołań od zaskarżonych decyzji do prowadzenia i rozpoznania pod wspólną sygnaturą, sprawy te nie straciły swego odrębnego charakteru, w związku z czym zwrot kosztów postępowania jest należny za każdą z tych spraw osobno. Z tego względu od odwołującej spółki należało zasądzić na rzecz pozwanego organu rentowego kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej (punkt 3 wyroku), czyli 5 x 120,00 zł. del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans SSA Marta Sawińska SSA Marek Borkiewicz

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.