2 k.c., uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone drugiej stronie pod wpływem błędu następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie, nie później jednak niż z upływem roku od wykrycia błędu. Po tym terminie rzeczone uprawnienie wygasa. W ocenie Sądu meriti w rozstrzyganej sprawie o błędzie powódka mogła dowiedzieć się najwcześniej w dniu 31 stycznia 2014 roku, natomiast pisemne oświadczenie o uchyleniu się od skutków czynności prawnej zostało przez nią złożone w dniu 21 lipca 2014 roku. Zatem, zdaniem Sądu Rejonowego wskazany roczny termin został zachowany. Reasumując, w ocenie Sądu I instancji powódka skutecznie uchyliła się od skutków czynności prawnej z dnia 31 stycznia 2014 roku, a samo rozwiązanie umowy jest nieważne. O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. / wyrok wraz z uzasadnieniem – k. 64, 69-73/ Od powyższego orzeczenia apelację wniósł pozwany, zaskarżając wyrok w całości. Skarżący zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest:
poprzez błędną wykładnię, wyrażająca się w stanowisku Sądu I instancji, iż oświadczenie o rozwiązaniu umowy, złożone przez powódkę i jej męża wyczerpało ustawowe przesłanki dotyczące treści czynności prawnej i istotności, podczas gdy Sąd I instancji nie wyjaśnił na czym przedmiotowa istotność miałaby polegać;
orzekł na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Zgodnie zaś z art. 505 11 § 1 k.p.c. sąd drugiej instancji nie przeprowadza postępowania dowodowego z wyjątkiem dowodu z dokumentu. Natomiast w myśl art. 505 13 § 2 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Wskazać także należy, że w postępowaniu apelacyjnym Sąd II instancji rozpoznaje sprawę przez dokonanie niezbędnych ocen prawnych, chociażby dotyczące ich zarzuty nie były podniesione w apelacji ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2005 roku, sygn. akt I PK 77/05, Lex nr 196680). W niniejszej sprawie K. W. pozwem z dnia 2 lutego 2015 roku (data wpływu do Sądu) wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kwoty 2.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami oraz kosztami postępowania. Powódka wskazała, że domaga się od pozwanego zapłaty wynagrodzenia wyłącznie za miesiąc luty 2014 roku. Na etapie postępowania apelacyjnego miedzy stronami procesu nie było sporu co do tego, że w dniu 10 października 2012 roku K. W. oraz M. W. zawarli ze Starostą (...) umowę zlecenia nr (...) o pełnienie funkcji rodzinny zastępczej zawodowej, zgodnie z którą powódce przysługiwało miesięczne wynagrodzenie w kwocie 2.000 złotych brutto. Między stronami procesu nie było również sporu co do tego, że w dniu 31 stycznia 2014 roku K. W. oraz M. W. zawarli ze Starostą (...) porozumienie, zgodnie z którym umowa zlecenia nr (...) o pełnienie funkcji rodzinny zastępczej zawodowej uległa rozwiązaniu z dniem 31 stycznia 2014 roku. Między stronami sporne pozostały natomiast przyczyn rozwiązania przez powódkę oraz jej męża przedmiotowej umowy zlecenia o pełnienie funkcji rodzinny zastępczej zawodowej. Według zeznań świadka M. W. oraz zeznań K. W. do podpisania przez powódkę oraz jej męża porozumienia doszło z uwagi zapowiedzi Dyrektora (...) w Z., że zawiadomi on Policję oraz Prokuraturę, a także z uwagi na otrzymane przez nich zapewnienie o możliwości kontynuowania sprawowania pieczy nad D. W. i R. B.. Abstrahując w tym miejscu od podniesionych przez apelującego zarzutów dotyczących ustalonego przez Sąd Rejonowy stanu faktycznego sprawy, przy założeniu, że zeznania K. W. i M. W. w zakresie przyczyn podpisania przez nich w dniu 31 stycznia 2014 roku porozumienia o rozwiązaniu umowy zlecenia nr (...) o pełnienie funkcji rodzinny zastępczej zawodowej zasługują na wiarygodność, w ocenie Sądu Okręgowego dochodzone przez powódkę roszczenie nie zasługuje na uwzględnienie w świetle mających zastosowanie w sprawie norm prawa materialnego. Przede wszystkim wskazać należy, że rzekoma zapowiedź Dyrektora (...) w Z., iż zawiadomi on Policję oraz Prokuraturę w żaden sposób nie pozwalają przyjąć, że w rozstrzyganej sprawie mamy do czynienia z wadami oświadczeń woli, co skutkowałoby stwierdzeniem, iż porozumienie z dnia 31 stycznia 2014 roku było czynnością nieważną, a w konsekwencji, że nigdy nie doszło do rozwiązania umowy zlecenia nr (...) o pełnienie funkcji rodzinny zastępczej zawodowej. Zdaniem Sądu Odwoławczego wskazaną przez K. W. i M. W. okoliczność jakoby przy podpisywaniu porozumienia z dnia 31 stycznia 2014 roku obawiali się zawiadomienia Policji lub Prokuratury przez (...) Centrum Pomocy (...) w Z. należy poddać analizie na gruncie wady oświadczeń woli w postaci groźby, o której mowa w art. 87 k.c. Zgodnie z przywołanym art. 87 k.c. kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe. Groźba w rozumieniu przepisów o wadach oświadczenia woli oznacza zapowiedź użycia środków, które sprowadzą niekorzystne następstwa dla osoby. Bezprawność natomiast oznacza sprzeczność z prawem lub z powszechnie przyjętymi w społeczeństwie normami etycznego postepowania i wzajemnego współżycia. Zdaniem Sądu Okręgowego zapowiedź zawiadomienia organów ścigania o popełnieniu przez powódkę i jej męża przestępstwie nie może być uznane za bezprawną groźbę, a wręcz przeciwnie jest realizacją społecznego (w niektórych przypadkach prawnego) obowiązku informowania o popełnieniu czynu zabronionego. Jak trafnie wskazał Sąd Rejonowy w momencie złożenia powódce i jej mężowi oferty rozwiązania umowy zlecenia z dnia 10 października 2012 roku na mocy porozumienia stron pracownicy (...) w Z. mieli poważną informację, że K. W. i M. W. popełnili przestępstwo, tym samym w ocenie Sądu Odwoławczego zapowiedź zgłoszenia tego organom ścigania w żadnym razie nie może być oceniana jako nadużycia ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2001 roku, sygn. akt I PKN 658/00, Lex nr 1214933). Wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie sposób również uznać, że powódka i jej mąż podpisując porozumienie z dnia 31 stycznia 2014 roku działali pod wpływem błędu. Zgodnie z art. 84 § 1 zdanie 1 k.c. w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Przez błąd należy rozumieć mylne wyobrażenie o rzeczywistym stanie rzeczy, przy czym może ono dotyczyć zarówno faktów, jak i prawa. W rozstrzyganej sprawie rzekomy błąd miał polegać na mylnym przeświadczeniu powódki i jej męża, że po rozwiązaniu umowy zlecenia z dnia 10 października 2012 roku w dalszym ciągu będą oni mogli sprawować pieczę nad małoletnimi jako rodzina zastępcza niezawodowa. Wyjaśnić zatem należy, że K. W. oraz M. W. mieli rację sądząc, że po podpisaniu porozumienia z dnia 31 stycznia 2014 roku w dalszym ciągu będą mogli sprawować pieczę nad D. W. i R. B., o czym dobitnie oświadczą załączone do pozwu dwa postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu kolejno z dnia 25 września 2014 roku (k. 22) oraz z dnia 17 lipca 2014 roku (k. 22 verte), mocą których pozostawiono D. W. i R. B. w rodzinie zastępczej powódki i jej męża. Tym samym nie sposób przyjąć, że w sprawie mamy do czynienia z błędem, bowiem K. W. i M. W. nie pozostawali w mylnym wyobrażeniu o rzeczywistym stanie rzeczy. Reasumując, nawet przy przyjęciu ustalonego przez Sąd Rejonowy stanu faktycznego nie sposób przyjąć jakoby w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z wadami oświadczeń woli. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok, w ten sposób, że oddalił powództwo w całości. Zmiana zaskarżonego wyroku skutkować musiała również zmianą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed Sądem I instancji. Ostatecznie pozwany wygrał proces w całości, tym samym Sąd Odwoławczy zgodnie z wyrażoną w art. 98 §
zasadą odpowiedzialności za wynik sporu zasądził od powódki K. W. na rzecz pozwanego Powiatu (...) kwotę 600 złotych. Na wskazaną kwotę złożyło się jedynie wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ustalone w oparciu o § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł również w oparciu o przepis art. 98 §
w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Pozwany wygrał apelację w całości zatem Sąd Okręgowy zasądził na jego rzecz od powódki tytułem zwrotu tychże kosztów kwotę 400 złotych, na którą to kwotę złożyła się: opłata sądowa od apelacji w wysokości 100 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w kwocie 300 złotych ustalone na podstawie § 6 pkt 3 oraz § 13 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej Rozporządzenia.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.