Obsah (4)

§ 3§ 1§4§5

Sygn. akt VI P 186/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 listopada 2015r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: S

§ 3-5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.

- Kodeks pracy. Natomiast w myśl art.

§ 1k.p.

pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Stosownie do art.77 2§2 k.p., minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Rozporządzenie powinno w szczególności określać wysokość diet, z uwzględnieniem czasu trwania podróży, a w przypadku podróży poza granicami kraju - walutę, w jakiej będzie ustalana dieta i limit na nocleg w poszczególnych państwach, a także warunki zwrotu kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków. Z kolei w myśl art.

§3

k.p., warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż wymieniony w § 2 określa się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania. Zgodnie z art.

§4

k.p., postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika, o którym mowa w § 2. Natomiast stosownie do treści art.

§5

k.p., w przypadku gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których mowa w § 3, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w §

1. Dla porządku zauważyć trzeba, iż w spornym okresie do dnia 1 marca 2013r. kwestia należności z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju unormowana była przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2001r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. 2002.236.1991, ze zm.). Stosownie do §2 tego rozporządzenia, z tytułu podróży, odbywanej w terminie i w państwie określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują: 1)diety; 2)zwrot kosztów: a)przejazdów i dojazdów, b)noclegów, c)innych wydatków, określonych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb. W myśl §9 ust.1 rozporządzenia, za nocleg przysługuje pracownikowi zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem hotelowym, w granicach ustalonego na ten cel limitu określonego w załączniku do rozporządzenia. Zgodnie z §9 ust.2 rozporządzenia, w razie nieprzedłożenia rachunku za nocleg, pracownikowi przysługuje ryczałt w wysokości 25% limitu, o którym mowa w ust.
2. Ryczałt ten nie przysługuje za czas przejazdu. Stosownie do treści §9 ust.3 rozporządzenia, w uzasadnionych przypadkach pracodawca może wyrazić zgodę na zwrot kosztów za nocleg w hotelu, stwierdzonych rachunkiem, w wysokości przekraczającej limit, o którym mowa w ust.
3. Natomiast zgodnie z §9 ust.4 rozporządzenia, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, jeżeli pracodawca lub strona zagraniczna zapewnia pracownikowi bezpłatny nocleg. Od dnia 1 marca 2013r. kwestia należności z tytułu podróży służbowych uregulowana jest w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U.2013.167). W myśl §2 tegoż rozporządzenia, z tytułu podróży krajowej oraz podróży zagranicznej, odbywanej w terminie i miejscu określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują: 1)diety; 2)zwrot kosztów: a)przejazdów, b)dojazdów środkami komunikacji miejscowej, c)noclegów, d)innych niezbędnych udokumentowanych wydatków, określonych lub uznanych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb. Natomiast stosownie do §8 tegoż rozporządzenia, za nocleg podczas podróży krajowej w obiekcie świadczącym usługi hotelarskie pracownikowi przysługuje zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem, jednak nie wyższej za jedną dobę hotelową niż dwudziestokrotność stawki diety (ust.1), W uzasadnionych przypadkach pracodawca może wyrazić zgodę na zwrot kosztów noclegu stwierdzonych rachunkiem w wysokości przekraczającej limit, o którym mowa w ust. 1 (ust.2). Pracownikowi, któremu nie zapewniono bezpłatnego noclegu i który nie przedłożył rachunku, o którym mowa w ust. 1, przysługuje ryczałt za każdy nocleg w wysokości 150% diety (ust.3). Przy rozstrzyganiu sprawy niniejszej należy mieć na względzie, iż – jak wskazano – stosownie do art.

§3

k.p., warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż wymieniony w § 2 określa się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania. Zgodnie z art.

§4

k.p., postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika, o którym mowa w § 2. Bezsprzecznie pozwany należy do zakresu podmiotowego pracodawców, o którym mowa w art.

§3k.p.

Warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej mogły więc być uregulowane w umowie o pracę. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. W treści dokumentów umów o pracę łączących strony wskazano wysokość diet zagranicznych na kwotę 180 zł za dobę (k.9-11). Strony umówiły się zaś w istocie na wypłatę kwoty 5.000 zł, obejmującej wynagrodzenie zasadnicze oraz należności z tytułu podróży służbowych odbywanych przez powoda. Rozważając, czy możliwym było ustalenie w treści umowy o pracę wysokości należności z tytułu podróży służbowych wskazać trzeba, iż postanowienia umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika, o którym mowa w § 2 art.

§4k.p.

Oznacza to, że w umowie o pracę wskazana wysokość diety nie może być niższa niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, tj. w spornym okresie 23 zł. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że obejmuje on swoim zakresem wysokość diety, która nie może być ustalona w wysokości niższej niż wynikająca z przepisów rozporządzenia. Natomiast w odniesieniu do kwoty ryczałtu ograniczenia takiego nie wprowadzono. W umowie o pracę strony mogły więc uregulować kwestię należności z tytułu podróży służbowych w sposób odmienny niż wynikający z rozporządzeń– za wyjątkiem diety, która nie mogła być niższa niż dieta w podróży służbowej na obszarze kraju określona dla sfery budżetowej. W umowie o pracę mogła więc zostać określona dietę z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju w wysokości nie niższej niż 23 zł (ok. 6 euro). Okoliczność, iż strony ustaliły stałą wysokość należności z tytułu podróży służbowych nie stoi w sprzeczności z dyspozycją art.

§3k.p.

Rozważając bowiem kwestię odbytych przez powoda podróży służbowych wskazać trzeba, iż np. w lutym 2012r. powód przebywał w podróży służbowej 14 dni. Otrzymał z tego tytułu kwotę 2.520 zł (k.98). Stawka dzienna wynosi więc kwotę 180 zł (zgodną z treścią pisemnej umowy o pracę). Podobnie w marcu 2012r. i w kwietniu 2012r.. Za 15 dni podróży służbowej w sierpniu 2012r. powód otrzymał kwotę 2.700 zł, co daje stawkę 180 zł (zgodną z treścią pisemnej umowy o pracę). Za listopad 2013r. powód otrzymał kwotę 3.500 zł z tytułu podróży służbowych (17 dni), co daje stawkę dzienną 205,81 zł. Za marzec 2014r. powód otrzymał kwotę 3.500 zł, odbywał podróż służbową w rozmiarze 14 dni, stawka dzienna wynosi więc 250 zł. Za wrzesień 2014r. powód otrzymał kwotę 3.500 zł tytułem zwrotu kosztów podróży służbowych – 10 dni, co staje stawkę dzienną 350 zł. Zatem wypłacone kwoty stanowiły kwoty wyższe niż minimalna wysokość wynikająca z art.

§3k.p.

w zakresie diety. Po raz kolejny podkreślić trzeba, iż należności obejmowały nie tylko diety w rozumieniu kosztów wyżywienia. W tytułach przelewów było wskazywane, że są to koszty podróży służbowych (ogólnie) lub też wprost wskazywano, że kwota wypłacona obejmuje diety i ryczałty za noclegi. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż ustalone pomiędzy stronami warunki zwrotu kosztów podróży służbowych odbywanych przez powoda nie są mniej korzystne niż przepisy powszechne w zakresie minimalnych kosztów wyżywienia - art.

§4k.p.

i ryczałtu za nocleg - §9 rozporządzenia (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 15 września 2015r., II PK 248/14). W realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że kwota 180 zł lub też faktycznie wypłacana kwota wynikająca z ustalonej stawki miesięcznej była niższa niż przysługujące pracownikowi należności z tego tytułu na podstawie art.

§4k.p.

w związku z rozporządzeniem z dnia 19 grudnia 2002r. Nie można odwoływać się w sprawie niniejszej do art.

§5

k.p., bowiem jest to uprawnione dopiero wówczas, gdy regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawierają postanowień, o których mowa w art.

§3k.p., czyli kwot należności dotyczących podróży służbowych ( ibidem).

Dlatego też, na podstawie art.

§3i 4 k.p.

Sąd oddalił powództwa. Sąd orzekł także o kosztach zastępstwa procesowego. Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu – art.98§1 k.p.c. – strona przegrywająca winna zwrócić stronie przeciwnej koszty procesu. W przedmiotowej sprawie powództwo zostało oddalone w części; w części zaś – powód cofnął pozew. Z uwagi na fakt, iż cofnięcie pozwu nie nastąpiło na skutek np. zaspokojenia roszczenia w części, uznać trzeba, iż stroną przegrywającą w tym zakresie jest strona powodowa. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie powód przegrał proces w całości, co sprawia, że winien zwrócić stronie przeciwnej koszty procesu w całości. Do zakresu kosztów procesu zaliczają się także koszty zastępstwa procesowego (art.98§3 k.p.c. w zw. z art.99 k.p.c.). Wysokość kosztów zastępstwa procesowego została ustalona w oparciu o §11 ust.1 pkt 2 w zw. z §6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Z uwagi na fakt, iż w niniejszym postępowaniu połączone zostały do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia trzy sprawy, formalnie stanowiące sprawy odrębne (co skutkuje np. brakiem konieczności uiszczenia opłaty stosunkowej od pozwu), winny również one w zakresie kosztów zastępstwa procesowego zostać rozliczone w ten sam sposób. Dlatego też, Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.800 zł x 3, tj. 5.400 zł.