Sygn. akt V Ca 345/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - SSO Bożena Miśkowiec Sędziowie SSO Waldemar Beczek (spr.) SSR del. Agnieszka Wiśniewska Protokolant sekr. sąd. Przemysław Sulich po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa M. O. przeciwko (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. Oddział (...) o zapłatę na skutek apelacji powoda i pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2012 r., sygn. akt II C 441/11
(2)) w okresie od dnia 17 września 2002 roku do dnia 17 maja 2011 roku na kwotę 1.523 zł. Biegły ustalił, iż oszacowana wartość nominalnego wynagrodzenia odpowiada sumie wysokości potencjalnemu rocznemu dochodowi, jaki mogłaby uzyskać powódka z tytułu udostępnienia prawa gruntu poprzez wydzierżawienie go osobie trzeciej we wskazanym okresie czasu. W oparciu o przedstawioną opinię, Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.523 zł z ustawowymi odsetkami od tej kwoty od dnia 26 kwietnia 2011 roku do dnia zapłaty. Sąd I instancji uznał, iż wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez pozwaną z nieruchomości powódki było niższe od kwoty dochodzonej w niniejszej sprawie, dlatego w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd meriti oparł na podstawie art. 100 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Sąd w niniejszej sprawie uwzględnił powództwo w 29,7 %, zatem w konsekwencji przyjąć należało, iż powódka w tej wysokości wygrała proces, wobec czego należny był jej zwrot kosztów procesu w 29,7 %. A pozwanej należał się zwrot kosztów procesu w wysokości 70,3 %. Ponadto, Sąd na podstawie art. 108 § l k.p.c. pozostawił szczegółowe wyliczenie kosztów procesu referendarzowi sądowemu. Apelację od powyższego wyroku Sądu Rejonowego złożyła zarówno strona powodowa, jak i strona pozwana. Powódka w swojej apelacji zaskarżyła powyższe orzeczenie w części oddalającej powództwo i zarzuciła mu: 1. naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o część materiału dowodowego bez wszechstronnego rozważania całego zebranego materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji technicznej określającej położenie sieci energetycznej, telekomunikacyjnej i gazowej, 2. naruszenie art. 233 k.p.c. w związku z art. 278 k.p.c. poprzez dokonanie na podstawie opinii biegłego ustaleń w zakresie w jakim biegły wydając opinie przekroczył swoje kompetencje, 3. naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. polegające na niewskazaniu dlaczego sąd odmówił wiarogodności części dowodów złożonych przez powódkę w szczególności dokumentacji technicznej określającej położenie sieci energetycznej, telekomunikacyjnej i gazowej oraz niewskazaniu podstawy prawnej oddalenia powództwa co do roszczenia o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu w okresie od 17 maja 2011 r. do 14 sierpnia 2012 r. i roszczenia o nakazanie pozwanemu zaprzestania tłoczenia gazu przez nieruchomość powódki, Ponadto, zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności: 1. naruszenie art. 224 § 2 k.c. i 225 k.c. oraz art. 481 § l i 2 k.c. poprzez ich niezastosowanie co do roszczenia o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości w okresie od 17 maja 2011 r. do 14 sierpnia 2012 r. wraz z odsetkami i oddalenie powództwa co do tego roszczenia, 2. naruszenie art. 222 § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie powództwa o nakazanie pozwanemu zaprzestania przesyłania gazu przez nieruchomość powódki. Wskazując na powyższe apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie od pozwanego kwoty 5123 zł tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości powódki w okresie od 17 września 2002 r. do 14.08.2012 r. wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 26 kwietnia 2011 r. do dnia zapłaty od kwoty 4500 zł oraz od dnia 18 maja 2012 r. do dnia zapłaty od kwoty 623 zł, zakazanie pozwanemu dalszego korzystania z nieruchomości powódki i dalszego tłoczenia gazu przez nieruchomość powódki, Powódka nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania w obu instancjach i ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, przy pozostawieniu temu Sądowi rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania apelacyjnego. Pozwana w swojej apelacji wyrok zaskarżyła w części, tj. odnośnie pkt. I, III, IV i V jednocześnie zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 222 § l k.c. przez przyjęcie, że w tej sprawie powódce przysługiwałoby roszczenie windykacyjne w stosunku do pozwanej; 2) art. 222 § l k.c. w zw. z art. 224 k.c. i art. 225 k.c. przez przyjęcie, że zasadne jest roszczenie powódki o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 222 § l k.c., gdyż powódce w przedmiotowej sprawie nie przysługuje względem pozwanej roszczenie windykacyjne, a zatem w takim przypadku powódce nie jest należne wynagrodzenie za bezumowne korzystanie, bowiem przysługuje ono tylko wówczas, gdy strona powodowa ma prawo do wystąpienia z roszczeniem windykacyjnym opartym na art. 222 § l k.c., co w niniejszej sprawie nie ma miejsca; 3) art. 222 § l k.c. przez przyjęcie, że po stronie pozwanej mamy do czynienia z bezprawnością, gdyż pozwana nie dysponuje tytułem prawnym do korzystania z przedmiotowej nieruchomości w zakresie służebności przesyłu, co nie jest zgodne ze stanem faktycznym wynikającym z niniejszej sprawy, 4) art. 224 § l k.c. w zw. z art. 6 k.c. i art. 7 k.c. i w zw. z art. 234 k.p.c. przez:
- a)uwzględnienie częściowe roszczenia powódki, podczas gdy w przedmiotowej sprawie roszczenie to w całości winno być oddalone, ponieważ w sprawie tej pozwana przynajmniej działa w dobrej wierze korzystając z nieruchomości należącej do powódki w zakresie służebności przesyłu, bowiem powódka nie obaliła istnienia domniemania dobrej wiary po stronie pozwanej, a to należało do obowiązków powódki,
- b)przyjęcie, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości przez pozwanej należy się powódce od dnia 17.09.2002 r. podczas gdy powódka nie wykazała, że przeniesienie na powódkę przez Spółdzielnię prawa do niniejszej nieruchomości w postaci użytkowania wieczystego miało wpływu na przekonanie pozwanej, że tytuł prawny do tej nieruchomości mu nie przysługuje. II. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: 1) art. 231 k.p.c. przez nieprzyjęcie domniemania faktycznego, iż z innych ustalonych faktów w niniejszej sprawie wynika, że pozwaną z powódką łączyła umowa cywilnoprawna na podstawie, której pozwanej przysługiwał tytuł prawny do korzystania z nieruchomości powódki w zakresie służebności przesyłu, chociaż należałoby dojść do takiego wniosku na podstawie innych faktów ustalonych w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że Sąd I instancji sam ustalił, „(...) że pozwany tytuł taki posiadał w stosunku do poprzedniego właściciela Spółdzielni (...)"; 2) art. 233 § l k.p.c. przez nieuwzględnienie przy ocenie materiału dowodowego w mniejszej sprawie zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego oraz całokształtu zabranego materiału dowodowego i w konsekwencji dojście do sprzecznych wniosków, iż z jednej strony, „(...) pozwany taki tytuł posiadał w stosunku do poprzedniego właściciela Spółdzielni(...)" i przyjęcie z drugiej strony, iż „Z całą pewnością (...) pozwany nie posiadał i nie posiada tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, na której zostało zainstalowane przyłącze gazowe."; 3) art. 245 k.p.c. w zw. z art. 129 k.p.c. w zw. z art. 128 k.p.c. przez przyjęcie, że odbitka ksero pisma powódki z dnia 26.04.2011 r. stanowi dowód w sprawie i na podstawie tego dowodu orzeczenie, iż powódce należą się odsetki ustawowe od wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z niniejszej nieruchomości od dnia 26.04.2011 r. Wskazując na powyższe zarzuty pozwana wniosła o: 1) zmianę zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w części dotyczącej pkt I, III, IV i V i oddalenie przedmiotowego powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu za obydwie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ewentualnie, 2) o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w części dotyczącej pkt I, III, IV oraz V i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania - przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania. Powódka w odpowiedzi na apelację podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniosła o oddalenie apelacji pozwanej. Pozwana natomiast w odpowiedzi na apelację powódki wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Obie apelacje podlegały oddaleniu, gdyż zarzuty w nich podniesione nie uzasadniały uwzględnienia zawartych w nich wniosków apelacyjnych. Przede wszystkim należy podnieść, iż gołosłowny jest zarzut powódki wskazujący na naruszenie, przy orzekaniu przez Sąd i instancji, regulacji objętej częścią art. 233 k.p.c., w sytuacji, kiedy skarżąca nie powołuje dla jego uzasadnienia konkretnych dowodów, z jakimi pozostają – w jej ocenie – w sprzeczności dokonane przez Sąd Rejonowy, ustalenia faktyczne. Skarżąca zarzuciła, iż biegły A. P., wadliwie przyjął, iż fragment nieruchomości powódki zajmowany przez pozwanego jest współużytkowany również przez Przedsiębiorstwo (...) i dostawcę energii elektrycznej, co skutkowało - w jej ocenie – bezzasadnym obniżeniem wynagrodzenia, jednakże tego zarzutu nie poparła dowodami podnosząc jedynie ogólnie, że znajduje on potwierdzenie w przedstawionych dowodach (w szczególności złożonej dokumentacji technicznej oraz w orzeczeniach Sądu wydanych w sprawach o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu przez (...) S.A. i (...)). Ten zarzut nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Przede wszystkim podnieść należy, iż powódka przedstawiła bardzo ograniczony materiał dowodowy poprzestając na wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, przedstawiając wzajemną wymianę korespondencji, powołując się na orzeczenie sądu wydane w innej sprawie oraz złączając dokumentację, na podstawie której nie sposób dokonać miarodajnych w sprawie ustaleń. Podkreślić należy, że w świetle art. 365 k.p.c. tylko prawomocne orzeczenie wydane w innej sprawie, jest wiążące dla Sądu, ale skutku takiego nie wywiera już sporządzone do niego uzasadnienie. Poza tym, powódka nie przedstawia żadnego orzeczenia wydanego z jej inicjatywy w sprawie przeciwko (...) S.A.. Tak wiec, w zakresie okoliczności istotnych dla prawidłowego wyrokowania, Sąd I instancji obowiązany był dokonać ustaleń w oparciu o dowody przedstawione w tej sprawie. Trafnie, więc Sąd I instancji oparł się na opinii biegłego A. P., którego to dowodu skutecznie nie zakwestionowała żadna strona. Powódka, chociaż negowała niektóre założenia biegłego, to jednak nie przedstawiła żadnego dowodu pozwalającego na skuteczne podważenie oponowanej opinii. Tym samym, Sąd I instancji trafnie uznał ten dowód za miarodajny dla dokonania ustaleń. Próba jego podważenia w apelacji również się nie powiodła, co oznacza bezzasadność dwóch podniesionych zarzutów. Także trzeci zarzut apelacji nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż negatywne rozstrzygnięcie co do roszczenia odszkodowawczego za okres od 17 maja 2011 roku do dnia 14 sierpnia 2012 roku, i roszczenia o nakazanie pozwanemu zaprzestania tłoczenia gazu przez nieruchomość powódki, chociaż nie uzasadnione, to jednak trafne jest w świetle art.6 k.c., gdyż żądania w tym zakresie nie zostały poparte żadnymi dowodami. Zgłaszając bowiem te żądania powódka nie przedstawiła żadnych dowodów dla ich potwierdzenia, składając na rozprawie 14 sierpnia 2012 roku oświadczenie, iż nie zgłasza żadnych wniosków dowodowych (protokół rozprawy k.254). Tym samym, powódka nie sprostała ciężarowi dowodu, czego efektem było oddalenie powództwa. Również apelacja strony pozwanej nie zasługiwała na uwzględnienie. Wbrew, bowiem, zarzutom skarżącej Sąd I instancji prawidłowo ocenił roszczenie powódki, zasadnie uznając, iż znajduje ono umocowanie w regulacji art. 222 § 1 k.c. w zw. z art. 224 k.c. i 225 k.c. Ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy oraz wnioski z nich wywiedzione, w zasadniczej części, Sąd II instancji przyjmuje za własne, stwierdzając, iż znajdują umocowanie w prawidłowo ocenionym materiale dowodowym. Ponowne, więc ich przytaczanie nie jest celowe. Należy jedynie podnieść, iż Sąd Rejonowy blednie ustalił, że pozwany posiadał tytuł do korzystania z nieruchomości w stosunku do poprzedniego właściciela, gdyż żaden dowód zgromadzony w sprawie tego nie potwierdza. Przede wszystkim Sąd Rejonowy trafnie ocenił, iż strona pozwana nie udowodniła prawnego tytułu do korzystania z działki powódki, a tym samym obowiązana jest zapewnić wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z własności. Pozwana nie wykazała, ze przysługuje jej służebność przesyłu. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że gdyby nawet taką służebność posiadała to właściciel za ograniczenie jego prawa własności uprawniony jest do żądania odpowiedniego wynagrodzenia. Twierdzeń pozwanej o przysługującej jej służebności przesyłu nie sposób wywieść z regulacji zawartej w § 7 aktu notarialnego z dnia 17 września 2002 roku (k.107), którą Sąd I instancji właściwie zinterpretował i ocenił. Sąd Okręgowy stwierdza, że kwestionowane przez pozwaną, zarówno ustalenia faktyczne, jak i rozważania prawne stanowią jedynie gołosłowną polemikę, nie zasługującą na uwzględnienie. Domniemanie prawne, odnoszące się do dobrej wiary posiadacza (art. 7 k.c.), zostało obalone przez powódkę załączoną do akt sprawy korespondencją, którą prowadziła ze stroną pozwaną już od początku lat 2000-nych. Odnosząc się do ostatniego zarzutu apelacji podnieść należy, że pozwany nie kwestionował faktu otrzymanego od powódki pisma z dnia 26 kwietnia 2011 roku, co uzasadniało rozstrzygnięcie Sądu I instancji w zakresie odsetek od zasądzonej kwoty. Tak więc na treść rozstrzygnięcia, w tym zakresie, nie ma żadnego wpływu forma w jakiej pismo to zostało załączone do akt. Mając na uwadze powyższe, Sąd II instancji oddalił także apelacje pozwanej na podstawie art. 385 k.p.c. oraz orzekł o kosztach postępowania odwoławczego na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c. wzajemnie je znosząc.