Sygn. akt VII U 649/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 grudnia 2015 roku. Sąd Okręgowy w Lublinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia SO Grażyna Cichosz Protokolant Sekretarz sąd. Anna Łempicka po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 roku w Lublinie sprawy Z. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L. o prawo do emerytury pomostowej na skutek odwołania Z. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z dnia 29 stycznia 2014 roku znak:(...) zmienia zaskarżoną decyzję i ustala Z. D. prawo do emerytury pomostowej od dnia (...)roku. Sygn. akt VII U 649/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 29 stycznia 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił Z. D. przyznania prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 roku, Nr 237, poz. 1656 ze zm.), ponieważ wnioskodawca nie udowodnił 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz z powodu, iż po dniu 31 grudnia 2008 roku wnioskodawca nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 przywołanej ustawy. Ponadto organ rentowy odmówił przyznania emerytury wnioskodawcy na podstawie art. 49 w/w ustawy ponieważ wnioskodawca nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 cytowanej ustawy (decyzja – k. 24 tom II akt ZUS). Odwołanie od tej decyzji złożył Z. D. wskazując, iż pracował w warunkach szczególnych w okresie od 17 lipca 1971 roku do 31 marca 1993 roku w Spółdzielni Pracy (...) w K. na stanowisku garbarz wyprawy (odwołanie – k. 3). W złożonej odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w decyzji (odpowiedź na odwołanie – k. 4 – 5). Wyrokiem z dnia 25 listopada 2014 roku sygn. akt VII U 444/14 Sąd Okręgowy w Lublinie zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił Z. D. prawo do emerytury pomostowej od dnia (...) roku (k. 36). Na skutek apelacji organu rentowego od powyższego wyroku Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 12 marca 2015 roku sygn. akt III AUa 96/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania (k. 68). Zalecił Sądowi Okręgowemu w Lublinie uzupełnienie dowodu z przesłuchania wnioskodawcy oraz zeznań zgłoszonych przez niego świadków ustalając zakres wykonywanych w ramach umowy codziennych obowiązków i sposób realizacji umowy i rozważenie czy stosunek łączący wnioskodawcę ze Spółdzielnią Pracy (...) odpowiadał warunkom stosunku pracy oraz żądanie dokumentacji osobowo-płacowej dotyczącej skarżącego, która była przechowywana w Archiwum (...) (k. 73). Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Z. D. urodzony dnia (...) w dniu (...) roku złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej. Na podstawie posiadanych oraz dołączonych dokumentów organ rentowy ustalił długość okresów składkowych i nieskładkowych wnioskodawcy w wymiarze 25 lat, 11 miesięcy i 6 dni (karta przebiegu zatrudnienia oraz decyzja - k. 23-24v tom II akt ZUS). Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił okresu zatrudnienia od 17 lipca 1971 roku do 31 marca 1993 roku w Spółdzielni Pracy (...) w K. do stażu pracy w szczególnych warunkach, gdyż w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 30 marca 1993 roku nie powołano się na przepisy zarządzenia resortowego oraz nie podano charakteru wykonywanej pracy zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Ponadto organ wskazał, iż zakład pracy nie powołał się na przepisy ustawy o emeryturach pomostowych, a stanowisko futrzarz wyprawy nie zostało wymienione w załączniku nr 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Na tej podstawie wydano zaskarżoną decyzję. Z dniem 17 lipca 1971 roku Z. D. został zaangażowany do pracy na 7-mio dniowy okres próbny w Spółdzielni Pracy (...) w K. na stanowisku robotnika gospodarczego przy pracy ciężkiej (angaż – k. 2 akt osobowych- k. 25). Zakład pracy zajmował się wyprawą skór, garbowaniem, barwieniem i szyciem skór (zeznania wnioskodawcy – k. 17v). Wnioskodawca pracował na pierwszej zmianie, na dziale „wyprawa skór szlachetnych”, gdzie pełnił funkcję futrzarza i wykonywał wszystkie prace związane z wyprawą skór szlachetnych. Z. D. pobierał skóry z magazynu, rozcinał je i moczył ze środkami żrącymi. Temperatura roztworu wynosiła około 20 – 21 stopni Celsjusza. Na drugi dzień wyciągał skóry po rozmoczeniu, rozbijał na kosach kuśnierskich, a następnie prał ze środkami piorącymi w gorącej wodzie w urządzeniach o nazwie „cytroki”. W dalszej kolejności, skóry były ponownie wkładane do „cytroków” na pikiel pierwszy, gdzie kąpane były z substancjami chemicznymi - kwasem mrówkowym i solą. Następnie po odleżeniu doby lub dwóch, skóry były wyciągane i poddawane czynnościom ścieniania. Po ścienieniu, skóry były zarzucane na pikiel drugi, gdzie były stosowane inne stężenia chemikaliów, w celu dalszego dogarbowania. Po dwóch dobach, skóry były wyciągane i znajdowały się na odleżeniu przez dobę i były poddawane procesowi garbowania chromowego, to jest z użyciem chromalu i soli chromowej, co trwało mniej więcej dobę Skóry były natłuszczane specjalnym tłuszczem. Wnioskodawca wykonywał ręcznie te czynności. Później znów skóry były wyciągane do odleżenia na dobę, a następnie suszone w suszarni. Po wysuszeniu skóry były trocinowane na mokro w specjalnych bębnach obrotowych z dodatkiem trocin i wody, celem rozbicia i zmiękczenia. Kolejno skóry trzepano z trocin i rozbijano na rozbijaczce. Po rozbiciu skóry były zarzucane do jeszcze jednego trocinowania w celu ich odtłuszczenia, w trocinach z trójchloroetylenem. Po wytrocinowaniu były one rozciągane na kosie kuśnierskiej. Po tych wszystkich czynnościach skóry oddawane były do kontroli jakości. Wnioskodawca wykonywał wszystkie powyższe czynności, zmieniając się przy ich wykonywaniu z innymi pracownikami. W zakładzie pracy panowała duża wilgotność oraz unosiły się opary. Ponadto w suszarni panowała wysoka temperatura. Praca wykonywana była w ciasnych pomieszczeniach. Stosowane były chemikalia, kwas mrówkowy, sól i trójchloroetylen. Wnioskodawca, przy procesach mokrych, swoje obowiązki wykonywał w butach gumowych oraz fartuchu ochronnym na całe ciało. Pracownikom wypłacany był dodatek za pracę w szkodliwych warunkach. (zeznania wnioskodawcy – k. 17v, zeznania świadka H. G. – k. 18v, zeznania świadka T. K.– k. 19). W zakładzie byli zatrudniani także chałupnicy w oparciu o umowy o pracę nakładczą. Pracę wykonywali w domu. Zajmowali się szyciem kożuchów. Wnioskodawca jednak tego rodzaju czynności nie wykonywał. Wykonywał bowiem wyłącznie wyżej opisane czynności futrzarza skór szlachetnych. Pomimo zatem formalnego zawarcia umowy o pracę nakładczą, stosunek prawny łączący wnioskodawcę ze Spółdzielnią Pracy (...) w K. odpowiadał w przeważającej części cechom umowy o pracę co pozwala ustalić, że był to stosunek pracy (zeznania K. P. – k. 115-115v, zeznania A. M.
(1)– k. 115v-116, zeznania S. K. – k. 116-117, zeznania H. G. – k. 117, zeznania T. K. – k. 117v, zeznania wnioskodawcy – k. 117v-118). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane dowody uznając je za spójne, wzajemnie się uzupełniające a tym samym zasługujące na przymiot wiarygodności. Przystępując do oceny dowodów osobowych należy stwierdzić, że świadkowie H. G., T. K., K. P., A. M.
(2)i S. K. to osoby obce dla wnioskodawcy, które były zatrudnione razem z nim w ty samym zakładzie pracy. Okresy zatrudnienia wnioskodawcy oraz świadków częściowo pokrywają się i wynoszą ponad 10 lat. Świadkowie mieli więc możliwość poczynienia niezbędnych spostrzeżeń w zakresie charakteru czynności wykonywanych przez wnioskodawcę, jego obowiązków, warunków zatrudnienia i zasad organizacji pracy. Świadkowie zgodnie wskazali, że wnioskodawca wykonywał prace związane z wyprawą skór szlachetnych. Świadkowie dokładnie określili jakie czynności wnioskodawca wykonywał oraz omówili inne okoliczności dotyczące jego zatrudnienia. Świadkowie zgodnie wskazali, że w zakładzie byli zatrudniani chałupnicy zajmujący się szyciem kożuchów. Podnieśli jednak jednocześnie, że wnioskodawca tego rodzaju czynności nie wykonywał. Fakt zawarcia z wnioskodawcą umowy o pracę nakładczą mógł wynikać z ograniczonej ilości etatów w zakładzie. Zeznania świadków są logiczne i spójne, korelują ze sobą i z zeznaniami skarżącego, a z uwagi na to, że świadkowie są osobami obcymi dla Z. D., to uznać również należy, iż nie mieli żadnego interesu w korzystnym dla niego rozstrzygnięciu. Powyższa ocena dotyczy również zeznań samego wnioskodawcy, skoro były one zgodne z wiarygodnymi zeznaniami świadków. Z. D. szczegółowo opisał wykonywane przez siebie czynności oraz organizację pracy w zakładzie. Stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony również w oparciu o przytoczone dowody z dokumentów zawarte w aktach organu rentowego oraz w aktach osobowych wnioskodawcy. Zostały one sporządzone w przepisanej formie, w oparciu o obowiązujące w dacie ich wydania przepisy prawne oraz wydane przez kompetentne osoby w ramach przysługujących im uprawnień. Strony nie kwestionowały tych dokumentów. Z tych względów Sąd obdarzył je wiarą. Należy wskazać, że pomimo dwukrotnego zwrócenia się do R. Usługowo-Handlowej Spółdzielni Pracy Archiwum (...) w L. o przesłanie dokumentacji osobowo-płacowej wnioskodawcy na dzień zamknięcia rozprawy wezwania pozostały bez odpowiedzi (k. 85, 118). Odwołanie Z. D. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (Dz. U.2015.965 j.t. ze zm.) prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 roku; 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5) przed dniem 1 stycznia 1999 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; 6) po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. Zasadnicze znaczenie na gruncie cytowanego przepisu ma fakt, że przewidziane w nim przesłanki nabycia prawa do emerytury pomostowej powinny się ziścić łącznie. Natomiast z treści przepisu art. 49 cytowanej ustawy wynika, iż prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która: 1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12; 3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i
- Wnioskodawca urodził się (...), osiągnął wymagany dla mężczyzn wiek 60 lat, legitymuje się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym oraz nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. Do okoliczności spornych w niniejszej sprawie należało zatem to, czy Z. D. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat i czy przed dniem wejścia w życie ustawy o emeryturach pomostowych wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Art.
- ust.
- cytowanej ustawy stanowi, iż prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Z kolei treść art. 3 ust. 3 ustawy wskazuje, iż prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Dokonując oceny, czy wykonywaną przez skarżącego pracę w trakcie kwestionowanego okresu zatrudnienia można zakwalifikować jako pracę w szczególnych warunkach, należy podkreślić, że wnioskodawca występując do organu rentowego o przyznanie świadczenia przedłożył świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych na potwierdzenie tej okoliczności, które zostało zakwestionowane przez organ rentowy z przyczyn formalnych. Podnieść przy tym należy, iż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 czerwca 2010 roku w sprawie II UK 21/10 (LEX nr 619638) wskazał, że „dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy” (podobnie wyrok SN z dnia 19 maja 2011 roku, III UK 174/10 LEX nr 901652). Przeprowadzone postępowanie dowodowe, w którym Sąd oparł się na dokumentach znajdujących się w aktach ZUS i osobowych wnioskodawcy oraz jego zeznaniach złożonych w trybie art. 299 k.p.c. i zeznaniach świadków, pozwoliło ustalić w sposób pewny, że wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracę w warunkach szczególnych w okresie od 24 lipca 1971 roku do 31 marca 1993 roku w Spółdzielni Pracy (...) w K. na stanowisku futrzarz wyprawy. Jednocześnie jednoznacznie ustalono, że nie była to praca wykonywana w oparciu o umowę o pracę nakładczą, lecz o stosunek pracy. Czynności wykonywane przez wnioskodawcę w w/w okresie opisane zostały w wykazie prac w szczególnych warunkach stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych i wskazane pod Lp. 33 tj. „prace garbarskie bezpośrednio przy obróbce mokrych skór”. Z całości okresu zatrudnienia wnioskodawcy w Spółdzielni Pracy (...) w K. (od 17 lipca 1971 roku do 31 marca 1993 roku) został wyłączony jako okres pracy w warunkach szczególnych, w którym Z. D. zatrudniony był na podstawie angażu, na 7-mio dniowy okres próbny w na stanowisku robotnika gospodarczego przy pracy ciężkiej. Według art. 26 powołanej wyżej ustawy emeryturę pomostową wypłaca się za miesiąc kalendarzowy w terminach i na zasadach przewidzianych dla wypłaty emerytur określonych m.in. w art. 129 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym świadczenie wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. W tym stanie rzeczy zasadnym było ustalenie Z. D. prawa do emerytury pomostowej od dnia, w którym złożył wniosek w tym względzie tj. od(...) roku. Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji.