Sygn. akt I ACa 1001/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2015 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg (spr.) Sędziow

§3k.c.

i uznanie, że zgodne z zasadami współżycia społecznego i odpowiadające interesom obu stron jest przyjęcie jako współczynnika waloryzacji przeciętnego wynagrodzenia za 2014r. netto oraz rozłożenie ciężaru waloryzacji po 50% na każdą ze stron , podczas gdy obecne wynagrodzenie brutto bardziej odpowiada wynagrodzeniu otrzymywanemu przez pracowników w latach obowiązywania gospodarki socjalistycznej , w którym oprócz wynagrodzenia pracownik otrzymywał szereg świadczeń socjalnych w tym deputaty rzeczowe , ich ekwiwalenty , świadczenia w postaci dodatków mieszkaniowych lub żywieniowych . Nadto skarżący zakwestionował prawidłowość rozkładu ciężaru waloryzacji w stosunku 50/50 , podczas gdy z jednej strony występował podmiot dominujący , który przez wiele lat korzystał z wpłaconych przez powoda składek , zaś z drugiej strony ubezpieczony od wielu lat nie może uzyskać świadczenia. 4) naruszenie § 2pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) poprzez błędne określenie stawki VAT. Powód wniósł o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie na rzecz powoda kosztów procesu , Ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona pozwana zaskarżyła wyrok w pkt II , II i IV zarzucając: 1) naruszenie art. 203 §1 k.p.c. poprzez uznanie za skuteczne cofnięcie pozwu co do kwoty 4569,30zł oraz co do kwoty 7756,63zł dokonane pismem z dnia 21 października 2013r bez uprzedniego zrzeczenia się roszczenia lub zgody pozwanego na cofnięcie a z uzasadnienia nie wynika aby kwoty powyższe objęte były rozstrzygnięciem oddalającym, 2)naruszenie art. 229 i art. 230 k.p.c. poprzez uznanie za bezsporne, iż „w wyniku późniejszej waloryzacji od roku 2010 powodowi wypłacano tytułem renty odroczonej kwotę 156,- zł miesięcznie”, gdy tymczasem powodowi wypłacano rentę odroczoną wraz z 1/12 świadczenia dodatkowego rocznego, przy czym nie bez znaczenia jest okoliczność, iż sąd dokonał waloryzacji świadczenia, to jest zmienił wysokość świadczenia pieniężnego, tym samym owo świadczenie „kreując” na nowo i powodując, iż w tym zakresie doszło do ustalenia świadczeń stron na nowo, 3) naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez nieobciążenie Powoda kosztami przegranego procesu, pomimo że powód jest człowiekiem majętnym, którego stać było na zainwestowanie ogromnej sumy 300.000,- zł w F., zgłosił zbędny wniosek o opinię biegłego z zakresu rachunkowości, wskutek uwzględnienia którego postępowanie przed Sądem I instancji bezzasadnie się wydłużyło,, od pewnego momentu był reprezentowany przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika, który pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. rozszerzył powództwo o zapłatę ewentualnie ustalenie zwaloryzowanego świadczenia pośmiertnego, które to roszczenie powodowi nie przysługuje lub co do którego nie ma (nie wykazał) interesu prawnego w ustaleniu, 4) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie: a) art.

§3k.c.

poprzez zasądzenie zwaloryzowanych składek odnosząc się do wysokości .zrewaloryzowanego" świadczenia w lutym 1982 r„ gdy tymczasem należało do waloryzacji przyjąć pierwotne świadczenie z grudnia 1981 r„ b) art.

§3k.c.

poprzez nietrafne rozważenie interesów stron oraz nie uwzględnienie zasad współżycia społecznego przy waloryzacji składek, których zwrot został następnie orzeczony, to jest bez uwzględnienia, iż: od 1986 r. Powód otrzymuje rentę dożywotnią, ma to miejsce już prawie 20 lat, strona Pozwana jest następcą prawnym zakładu ubezpieczeń, z którym powód zawarł umowę ubezpieczenia, przy czym następstwo prawne ma związek ze zmianami ustrojowymi oraz wprowadzeniem ustawowego rozdziału ubezpieczeń majątkowych i ubezpieczeń na życie, inwestycje poczynione przez poprzednika prawnego strony pozwanej uległy znacznej utracie wartości, c) art.

§1w zw.

z art. 353k.c. poprzez zasądzenie kwoty po 16,38 zł miesięcznie począwszy od 16 stycznia 2008 r. do 16 października 2013 r., pomimo że Strona Pozwana płaciła regularnie 1/12 świadczenia dodatkowego rocznego wraz z rentą miesięczną, d) art.

§3k.c.

poprzez wyliczenie zwaloryzowanego świadczenia dodatkowego za okres od stycznia 2008 r. od zwaloryzowanej sądownie renty i jej wysokości od roku 2010, gdy tymczasem ewentualna waloryzacja świadczenia dodatkowego winna odbywać się w odniesieniu do świadczenia pierwotnego, czy też świadczenia „zrewaloryzowanego” w lutym 1982r. w uwzględnieniem wytycznych określonych w tym przepisie; wyliczenie zwaloryzowanego świadczenia dodatkowego od zwaloryzowanej renty stanowi w istocie waloryzację i to dokonaną bez rozważania, w jaki sposób rozłożyć ryzyko istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza oraz zgodności takiego rozłożenia ryzyka z zasadami współżycia społecznego. Strona pozwana wniosła o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa, w tym co do kwoty 4569,30zł i 7756,63zł. Rozpoznając apelacje Sąd drugiej instancji uznał w zasadzie za własne ustalenia Sądu Okręgowego, z tą jednak zmianą , że ustalił, że doszło do wpłaty przez powoda kwoty 100000zł i zważył co następuje: Okoliczności zawarcia umowy w zasadniczej części nie budzą wątpliwości i żadna ze stron nie kwestionuje ustalenia, że strony łączyła umowa ubezpieczenia renty odroczonej ze zwrotem składek według taryfy (...)Adnotacja w polisie- książeczce rentowej (k-367) o zmianie ubezpieczenia na rentę natychmiast płatną nie wynika ze zmiany umowy lecz z osiągnięcia wieku 52 lat i ziszczeniu się daty 11 lipca 1986r. wskazanej w polisie. Dokonano jednocześnie wówczas określenia świadczenia dodatkowego na kwotę 1158zł. W zasadzie nie wniesiono zarzutów procesowych co do prawidłowości ustaleń , poza tym, że strona pozwana kwestionowała ustalenie , że powodowi wypłacano kwotę renty w wysokości 156zł gdyż jej zdaniem ta wypłacana kwota obejmowała także dodatek w 1/12 wypłacany jednym przelewem z renta na podstawie Zarządzenia nr (...)Prezesa Państwowego Zakładu (...) z dnia 26 marca 1988 roku . Tej okoliczności strona pozwana jednak nie wykazała a to ona z tej okoliczności wywodzi skutki prawne. Apelująca słusznie zauważyła , że była to okoliczność sporna jednakże ciężar dowodu wykazania, że doszło do uwzględnienia tego świadczenia w ramach wypłacanej renty lub też że doszło do nowego ukształtowania tego świadczenia w ramach wcześniejszych spraw sądowych obciążał stronę pozwaną (art. 6 k.c. i 232 k.p.c.). Jakkolwiek zgodnie z z zarządzeniem nr (...)wypłata renty powinna łączyć się z przekazaniem świadczenia dodatkowego to jednak brak jest podstaw do kształtowania domniemania faktycznego, że do takiego wypłacania doszło w ramach wypłaty renty. Ponadto przepis art. 354 § 1 k.c. wymaga aby wykonanie zobowiązania było zgodne ze społeczno - gospodarczym celem zobowiązania oraz zasadami współżycia społecznego, a także - ewentualnie - z ustalonymi zwyczajami. Nawet więc sam wypłata w sposób formalny świadczenia nie zawsze zaspakaja uzasadniony interes wierzyciela (por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2014 r. II CSK 191/14 LEX nr 1628911). Taka wypłata mogła jedynie wpłynąć na nieznaczne zmniejszenie zasądzonej kwoty ale podstaw do tego zmniejszenia w tej sprawie nie wykazano. Przedmiotem waloryzacji jest określone sumą pieniężną świadczenie pieniężne, będące przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania, obejmujące zarówno nominalną sumę, jak i jej podwyższanie przewidziane od początku postanowieniami umowy. Natomiast podwyższenie nominalnej sumy ubezpieczenia wprowadzone do umowy już po jej zawarciu, bez dodatkowej składki, wywołane wyższą inflacją, stanowi w istocie waloryzację umowną, której nie można uwzględniać przy dokonywaniu waloryzacji sądowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CK 790/04). Ugruntowane zostało też w orzecznictwie, że na podstawie art. 358