Sygn. akt I ACa 1081/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2015 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Władysław Pawlak Sędziowie: SSA Teresa Rak SSA Sławomir Jamróg (spr.) Protokolant: sekr.sądowy Marta Matys po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa Stowarzyszenia (...) (...) Dzieł Naukowych i (...) w K. przeciwko T. (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o zobowiązanie do udzielenia informacji i udostępnienie dokumentów na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt I C 27/15 1. oddala apelację; 2. zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Sławomir Jamróg SSA Władysław Pawlak SSA Teresa Rak Sygn. akt I ACa 1081/15 UZASADNIENIE Powodowe Stowarzyszenie (...) (...) Dzieł Naukowych i (...) w K. wniosło o zobowiązanie do udzielenia informacji i udostępnienie dokumentów przeciwko T. (...)Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K.. Domagała się: - zobowiązania pozwanego do udzielenia powodowi informacji o urządzeniach reprograficznych sprowadzonych przez niego do Polski i sprzedanych osobom trzecim w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2014 r. w formie wykazu tychże urządzeń z podaniem: nazwy towarowej, typu urządzenia, daty sprowadzenia do Polski, daty sprzedaży, numeru fabrycznego oraz ceny sprzedaży urządzenia, - zobowiązania pozwanego do udzielenia powodowi informacji o papierze formatu(...)sprowadzonym przez niego do Polski i sprzedanym osobom trzecim w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 30 września 2014 r. w formie wykazy obejmującego: nazwę towarową, format, datę sprowadzenia do Polski, datę sprzedaży oraz cenę sprzedaży papieru, - zobowiązania pozwanego do udostępnienia powodowi dokumentów w postaci: deklaracji (...) i Jednolitych Dokumentów Administracyjnych (...) oraz faktur za okres od 1 stycznia 2011 r. do dnia 30 września 2014 r. potwierdzających odpowiednio fakt sprowadzenia do kraju oraz sprzedaży urządzeń reprograficznych oraz papieru formatu(...) - zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu strona powodowa podała że jest organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w rozumieniu art. 104 Prawa autorskiego. Na mocy art. 20 ust. 1 pkt 2 Prawa autorskiego na producentach i importerach kserokopiarek, skanerów i innych podobnych urządzeń reprograficznych umożliwiających pozyskiwanie kopii całości lub części egzemplarza opublikowanego utworu oraz związanych z nimi czystych nośników ( papieru formatu (...)), ciąży obowiązek wnoszenia opłaty – opłata reprograficzna. Wskazała, że podstawą żądania jest art. 105 ust. 2 prawa autorskiego oraz § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 2 czerwca 2003 r. Informacje oraz dokumenty w zakresie żądań dotyczących udzielenia informacji są konieczne do określenia przez powoda wysokości opłaty reprograficznej. W odpowiedzi na pozew pozwana T. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwana zarzuciła, iż nie jest podmiotem obowiązanym do uiszczania opłat reprograficznych. Strona pozwana nie jest producentem, a także nie jest importerem. O imporcie towarów można mówić jedynie w przypadku sprowadzenia produktów spoza obszaru celnego UE, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Pozwana zaś wprowadza na teren Polski towary z obszaru Unii Europejskiej. Jednakże wobec przystąpienia Polski do Unii Europejskiej za importera może być uznany tylko podmiot który wprowadza na rynek polski towary spoza rynku wewnątrzwspólnotowego. Polska jest członkiem Unii Europejskiej, a przepisy unijne są częścią porządku prawnego, czego konsekwencją winno być jednolite odnoszenie pojęcia importu do zakupu towarów lub usług z krajów spoza Unii Europejskiej, podczas gdy zakup towarów w obrębie Unii Europejskiej nie powinien być uznany za import i stanowi zakup wewnątrzwspólnotowy. Dalej pozwana wskazała, że należy zastosować wykładnię pro unijną, która sprowadza się do tłumaczenia przepisów prawa krajowego w taki sposób, aby dały się pogodzić z przepisami unijnymi. Nadto pozwana podniosła, że organizacja jest zobowiązana wykazać, że żądanie informacyjne lub dokumenty są niezbędne do określenia dochodzonego w ramach tego zakresu opłat. Jako nieuzasadnione pozwany wskazał domaganie się przez powoda udostępnienia informacji o numerze fabrycznym towarów, dacie sprzedaży towarów, cenie sprzedaży towarów, oraz przekazania faktur potwierdzających sprzedaż towarów. Zakres informacji objętych pozwem pozostaje w wyraźnej sprzeczności z zasadą proporcjonalności. Pozwana zakwestionowała, aby uprawnione było żądanie udzielenia informacji w formie wykazu, gdyż nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego. Strona pozwana podniosła także zarzut przedawnienia roszczeń w zakresie opłaty reprograficznej za okres od 1 października do 30 grudnia 2011 r. Zdaniem pozwanej dochodzenie przez stronę powodową opłat reprograficznych należy kwalifikować jako prowadzenie przez stronę powodową działalności gospodarczej. Ze Statutu powoda wynika, iż majątek strony powodowej stanowią również dochody z własnej działalności gospodarczej. Jej zdaniem roszczenie podlega 3-letniemu terminowi przedawnienia na podstawie art. 118 k.c. Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2015r. sygn.. akt I C 27/15 Sąd Okręgowy w Krakowie zobowiązał stronę pozwaną do udzielenia stronie powodowej informacji o urządzeniach reprograficznych sprowadzonych przez niego do Polski i sprzedanych osobom trzecim w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2014 r. w formie wykazu tych urządzeń z podaniem: nazwy towarowej, typu urządzenia, daty sprowadzenia do Polski, daty sprzedaży, numeru fabrycznego, oraz ceny sprzedaży urządzenia (pktI), zobowiązał stronę pozwaną do udzielenia stronie powodowej informacji o papierze formatu(...)sprowadzonym przez pozwanego do Polski i sprzedanym osobom trzecim w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 30 września 2014 r. w formie wykazu obejmującego: nazwę towaru, format, datę sprowadzenia do Polski, datę sprzedaży, oraz cenę sprzedaży papieru (pktII), zobowiązał stronę pozwaną do udostępnienia stronie powodowej Stowarzyszeniu (...) (...) Dzieł Naukowych i (...) w K. dokumentów w postaci deklaracji (...) i Jednolitych Dokumentów Administracyjnych (...)oraz faktur za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 września 2014 r. potwierdzających fakt sprowadzenia do kraju oraz sprzedaży urządzeń reprograficznych oraz papieru formatu (...)(pkt III), zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 960 zł. tytułem kosztów postępowania (pkt IV). Sąd Okręgowy ustalił, że: Powodowe Stowarzyszenie(...) (...) Dzieł Naukowych i (...) w K. jest podmiotem wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego, którego celem jest w szczególności zbiorowe zarządzanie i ochrona praw autorskich w zakresie reprodukcji, wprowadzania do obrotu, wprowadzania do pamięci komputera, zwielokrotniania i rozpowszechniania, a także działania na rzecz rozwoju nauki i techniki oraz zabezpieczania i ochrony majątkowych interesów twórców dzieł naukowych i technicznych. Zgodnie z § (...) Statutu Stowarzyszenia zarządzanie prawami autorskimi obejmuje w szczególności: udzielanie licencji, inkasowanie wynagrodzeń, podział wynagrodzeń, inkasowanie i podział opłat od producentów i importerów kserokopiarek, skanerów i innych podobnych urządzeń reprograficznych umożliwiających pozyskiwanie kopii całości lub części egzemplarza opublikowanego utworu oraz związanych z nimi czystych nośników, inkasowanie i podział opłat od posiadaczy urządzeń reprograficznych prowadzących działalność gospodarczą w zakresie zwielokrotniania utworów dla własnego użytku osobistego osób trzecich , inkasowanie i podział innych wynagrodzeń i opłat . Pismem z dnia 18 lipca 2014 r. powód zwrócił się do pozwanego T. ( (...)) Spółki z o.o. w K. z wezwaniem do zapłaty Stowarzyszeniu (...) opłaty należnej za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. wynikającej z ustawy Prawa autorskie oraz przekazania powodowi informacji stanowiących podstawę określenia wysokości opłaty należnej za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. Powód uzyskał informacje dotyczące importu i nabycia wewnątrzwspólnotowego towarów o kodach Wspólnotowej Taryfy Celnej za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2014 r.za lata 2011 – 2014. W dniu 8 października 2007 r. pomiędzy (...) B. (...)w B. Republika Słowacka a T. ( (...) ) Spółka z o.o. w K. została zawarta umowa w sprawie dostaw artykułów przemysłowych i odzieżowych. W ramach tej umowy (...) B. (...)w B. Republika Słowacka dostarczył pozwanemu m.in. urządzenia wielofunkcyjne pełniące funkcję kopiowania, kserowania i skanowania. Wśród tych urządzeń były drukarki, faksy, drukarki ze skanerem, drukarki zwykłe, a także papier do kopiowania i kserowania. Urządzenia te były sprowadzane z obszaru Unii Europejskiej, Czech, Słowacji. W 2014 r. sprowadzonych urządzeń wielofunkcyjnych przez pozwanego z obszaru Unii Europejskiej było powyżej 1000. Pozwany dołączył do odpowiedzi na pozew wyciąg z raportów za okres 1 stycznia 2011 r. – 31 grudnia 2011 r., 1 stycznia 2012 r. – 31 grudnia 2012 r., 1 stycznia 2013 r. – 30 grudnia 2013 r., oraz 1 stycznia 2014 r. – 30 czerwca 2014 r. podając w nich kod dostawcy, supplier, NIP, (...), (...), (...), kraj pochodzenia, kraj dostawcy. Wśród wymienionych towarów był papier i drukarki. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez obie strony i na podstawie zeznań świadków R. K. i P. W.. Przy tym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał zasadność powództwa. Odwołując się do art. 105 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz.U. 2006r. Nr 90 poz .631ze zm. , dalej u.p.a.p.p), Sąd pierwszej instancji wskazał, że domniemywa się, że organizacja zbiorowego zarządzania jest uprawniona do zarządzania i ochrony w odniesieniu do pól eksploatacji objętych zbiorowym zarządzaniem oraz że ma legitymację procesową w tym zakresie. W zakresie swojej działalności organizacja zbiorowego zarządzania może się domagać udzielenia informacji oraz udostępnienia dokumentów niezbędnych do określenia wysokości dochodzonych przez nią wynagrodzeń i opłat. Z przepisu art. 20 ust 1 pkt 2 Prawa autorskiego wynika, że producenci i importerzy kserokopiarek, skanerów i innych podobnych urządzeń reprograficznych umożliwiających pozyskiwanie kopii całości lub części egzemplarza opublikowanego utworu, są obowiązani do uiszczania, określonym zgodnie z ust. 5, organizacjom zbiorowego zarządzania, działającym na rzecz twórców, artystów wykonawców, producentów fonogramów i wideogramów oraz wydawców, opłat w wysokości nieprzekraczającej 3 % kwoty należnej z tytułu sprzedaży tych urządzeń i nośników. Strona powodowa jest organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi uprawnioną do pobierania i podziału opłat od urządzeń i nośników, o których mowa w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 2 czerwca 2003r. w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów ( Dz. U. Nr 105 poz. 991, z późn. zm. ), a więc faksów, drukarek, skanerów, papieru formatu A3 i A4, urządzeń wielofunkcyjnych. Pozwany jest zaś importerem zobowiązanym do uiszczania opłat i udzielania informacji. Sąd Okręgowy przytoczył stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 26 czerwca 2013r. ( V CSK 366/12, Lex nr 1375503 ) stwierdzające, że wykładnia celowościowa, związana z celem i charakterem wskazanych opłat prowadzi do wniosku, że za importera uważać należy podmiot, który w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej sprowadza z zagranicy Polski do Polski urządzenia i nośniki określone w art. 20 ust. 1 Pr. aut., skonkretyzowane w rozporządzeniu z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów (Dz. U. Nr 105, poz. 991 ze zm.). Traktowanie terytoriów państw członkowskich jako obszaru bez granic dotyczy swobody przepływu osób, kapitału towarów i usług w określonych sferach. Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych należy do dziedziny prawa cywilnego i w ramach wykładni systemowej należy sięgnąć do Kodeksu cywilnego. Terminy i pojęcia używane przez kodeks traktowane są jako wzorcowe, Domniemają się, że inne ustawy nadają im takie samo znaczenie. Przepis art. 449 5 § 2 zdanie drugie k.c. zawiera definicję importera, wskazując że jest nim ten, kto produkt pochodzenia zagranicznego wprowadza do obrotu krajowego w zakresie swojej działalności gospodarczej, co związane jest z uregulowaniem odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Przy ustalaniu zakresu znaczeniowego pojęcia "importer" objętego art. 20 ust. 1 p.a.p.p. należy uwzględniać tę definicję, która nie odbiega od definicji objętej słownikami języka polskiego. Taka wykładnia pojęcia importera wypływa nie tylko z analizy możliwych wykładni, ale również jest logiczna i całościowa, uwzględniająca wszelkie możliwe aspekty i nie narusza wykładni prounijnej. Powoływana przez stronę pozwaną dyrektywa nr 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym nie zawiera wykładni pojęcia importera . Sąd nie przyjął też podstaw do wyprowadzenia domniemania, że odpowiednie opłaty reprograficzne były uiszczane przez dostawców strony pozwanej na rzecz organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi działającymi w poszczególnych Państwach Członkowskich UE. Przytaczając stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 26 czerwca 2013 r. ( V CSK 366/12, Lex nr 1375503 ) Sąd Okręgowy wskazał nadto , że w odniesieniu do obowiązku ponoszenia opłat na podstawie art. 20 ust. 1 p.a.p.p. chodzi o rekompensatę związaną z użytkiem prywatnym na obszarze Polski, nie mają zatem znaczenia dla jego istnienia i zakresu opłaty poniesione w kraju pochodzenia urządzenia lub nośnika. Odmienna wykładnia prowadziłaby do pozbawienia twórców i wydawców należnej im rekompensaty, co byłoby sprzeczne z dyrektywą 2001/29. Nie podzielił też Sąd Okręgowy zarzutu pozwanej, że nieuzasadnione jest domaganie się przez powoda udostępnienia informacji o numerze fabrycznym towarów, dacie sprzedaży towarów, cenie sprzedaży towarów oraz przekazania faktur potwierdzających sprzedaż towarów, że zakres informacji objętych pozwem pozostaje w sprzeczności z zasadą proporcjonalności oraz, że nie uprawnione było żądanie udzielenia informacji w formie wykazu. W tym zakresie Sąd podzielił pogląd wyrażony w uchwale SN z dnia 26 października 2011 r. III CZP 61/11 , Lex nr 983670, że jeżeli zobowiązany do opłaty na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Pr.aut. jest producent lub importer urządzeń reprograficznych to bez względu na to, komu urządzenia te następnie sprzedaje, ciąży na nim w stosunku do wszystkich umów sprzedaży urządzeń, o których mowa w tym przepisie w związku z art. 20 ust. 5 Pr.aut. ciąży obowiązek udzielenia informacji właściwej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Obowiązek ten dotyczy również udostępnienia dokumentów o tych umowach, po to aby można było określić, czy i w jakiej wysokości należą się opłaty reprograficzne. Informacje jakie posiada powód, zarówno te uzyskane przed wniesieniem powództwa jak i w toku niniejszego postępowania przedstawione przez powoda, nie są dokładne i kompletne. Opłaty pobierane są kwartalnie, o jej pobraniu decyduje data sprzedaży. Zatem w celu zweryfikowania wysokości opłaty i naliczenia odsetek istotne są informacje i dokumenty dotyczące nazwy towarowej, typu urządzenia, daty sprowadzenia do Polski, daty sprzedaży, numeru fabrycznego oraz ceny sprzedaży urządzenia oraz nazwy towarowej, formatu, daty sprowadzenia do Polski, daty sprzedaży oraz ceny sprzedaży papieru. Forma wykazu wydaje się być adekwatna do przedmiotu żądania. Nie mógł też odnieść skutku podniesiony przez pozwaną zarzut przedawnienia dotyczący okresu od 1 października do 30 grudnia 2011 r. Powód nie jest wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, co wynika wprost z odpisu KRS. Prowadzi on działalność statutową polegającą na zbiorowym zarządzaniu i ochronie praw autorskich, jest organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi uprawnioną do pobierania i podziału opłat od urządzeń i nośników, takich jak faksy, drukarki, skanery, papier formatu A3 i A4, urządzenia wielofunkcyjne. Wobec tego roszczenie zgłoszone przez powoda podlega dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia, gdyż nie jest to roszczenie o świadczenie okresowe, ani związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, dla których to roszczeń przewidziany jest okres przedawnienia wynoszący trzy lata ( art. 118 k.c.). Z powyższych względów Sąd Okręgowy postanowił jak sentencji orzeczenia. Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd powołał art. 98 k.p.c. Od tego wyroku apelację wniosła strona pozwana zaskarżając orzeczenie w całości. Zarzuciła ona naruszenie : 1. przepisu prawa procesowego a to art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz ustalenie sprzecznie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, że
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.